Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết: "Dạy học tích hợp sẽ mang lại nhiều lợi ích như giúp học sinh áp dụng được nhiều kỹ năng,nền tảng kiến thức tích hợp giúp việc tìm kiếm thô
Trang 1123456789101112
131415
Trang 2Chuyên đề: TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN Ở
TRƯỜNG THCS Phần 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Theo Đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục thì sau năm 2015, số môn bắtbuộc của học sinh sẽ chỉ còn 3-8 môn, thay vì 11-13 môn như hiện nay Chươngtrình giáo dục phổ thông sẽ dạy theo phương án tích hợp và phân hóa Cụ thể, ở
tiểu học tăng cường tích hợp trong nội bộ môn học Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội (các lớp 1, 2, 3) và lồng ghép các vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản,… vào các môn học và hoạt động giáo dục Lớp 4 và lớp 5, thực hiện điều chỉnh và hình thành hai môn: Khoa học và Công nghệ và Tìm hiểu xã hội.
Ở THCS, tăng cường tích hợp trong nội bộ môn học Toán, Ngữ Văn, Ngoại ngữ, Công nghệ, Giáo dục công dân,… và lồng ghép các vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản,…vào các môn học và hoạt động giáo dục Xây dựng hai môn học mới là môn Khoa học tự nhiên (trên cơ
sở các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học hiện hành) và môn Khoa học xã hội (trên cơ
sở các môn Lịch sử, Địa lý hiện hành và một số vấn đề xã hội)
Ở THPT, tiếp tục thực hiện tích hợp một số nội dung chưa thành môn họcnhưng cần thiết giáo dục cho HS vào các môn học và hoạt động như đã làm trongchương trình hiện hành
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết: "Dạy học tích hợp
sẽ mang lại nhiều lợi ích như giúp học sinh áp dụng được nhiều kỹ năng,nền tảng kiến thức tích hợp giúp việc tìm kiếm thông tin nhanh hơn, khuyếnkhích việc học sâu và rộng, thúc đẩy thái độ học tập tích cực đối với họcsinh Thay đổi cách dạy này không gây ra sự xáo trộn về số lượng và cơcấu giáo viên, không nhất thiết phải đào tạo lại mà chỉ cần bồi dưỡng một
số chuyên đề dạy học tích hợp Không đòi hỏi phải tăng cường quá nhiều
về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học"
Như vậy, dạy học văn tích hợp với các bộ môn liên quan là một xuthế phổ biến hiện nay trong dạy học hiện đại Nó giúp học sinh tiết kiệmthời gian học tập mà vẫn mang lại hiệu quả nhận thức, đồng thời phát triển
tư duy biện chứng, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến thức linh hoạtvào các yêu cầu môn học theo nhiều cách khác nhau
II MỤC ĐÍCH
Trang 3Nhằm giảm bớt những khó khăn mà các em gặp phải trong quá trình tìmhiểu, nghiên cứu bộ môn Ngữ văn phần văn học trong nhà trường Đặc biệt thôngqua đó giúp các em có được những phương pháp học phần văn học đạt được kếtquả cao hơn Học sinh sẽ đúc rút được cho mình những cách thức tiếp cận đối vớiphần văn học một cách tốt nhất.
Qua quá trình giảng dạy trên lớp và qua những tiết dự giờ đồng nghiệp trênlớp, đặc biệt qua quá trình kiểm tra đánh giá học sinh, tôi nhận thấy học sinh cònhạn chế trong vấn đề này Do vậy, tổ chuyên môn đã nghiên cứu và đưa ra chuyên
đề "Tích hợp liên môn trong dạy học Ngữ văn ở trường THCS".
III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI
Về đối tượng cũng như phạm vi của chuyên đề đề cập đến toàn bộ hệ thống
các văn bản trong nhà trường THCS từ lớp 6 đến lớp 9 Áp dụng chung trong nhàtrường THCS, trong đó có kết hợp liên môn như Âm nhạc, Mĩ thuật, Giáo dục côngdân, Địa lí, Sinh học
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp điều tra, nghiên cứu, phân tích
- Giữa các bộ môn khoa học xã hội có quan hệ với nhau như: GiữaLịch Sử- Văn Học, giữa Lịch Sử- Triết học, kiến thức của các môn có thể
bổ sung, hổ trợ cho nhau …
Vì vậy, vận dụng nguyên tắc liên môn trong dạy học các môn học :
VD như dạy học môn Ngữ văn hay Lịch Sử là việc thực hiện tính kế thừatrong nhận thức các quá trình lịch sử dân tộc và
Trang 4thế giới từ cổ đến kim, làm cho học sinh hiểu rõ sự phát triển của xã hộimột cách thống nhất, liên tục, tránh nhận thức rời rạc, tản mạn Đồng thờihọc sinh có thể thấy mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xãhội, giữa các môn học, từ đó phát triển tư duy cho hoc sinh.
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
- Nhìn chung trên thế giới, nhiều nước có xu hướng tích hợp các mônhọc thuộc lĩnh vực khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lí, Giáo dục côngdân…để tạo thành môn học mới, với hình thức tích hợp liên môn và tíchhợp xuyên môn Xu hướng thứ hai là việc thực hiện quan điểm tích hợpnhưng không tạo môn học mới Đại diện cho xu hướng này là Cộng hòaLiên bang Đức, Hà Lan…
- Ở Việt Nam, thời Pháp thuộc quan điểm tích hợp đã được thể hiệntrong một số môn học của trường Tiểu học Từ những năm 1987, việcnghiên cứu xây dựng môn Tự nhiên – xã hội theo quan điểm tích hợp đãđược thực hiện và đã được thiết kế đưa vào dạy học từ lớp 1 đến lớp 5.Cho đến nay việc nghiên cứu quan điểm tích hợp trong quá trình dạy họcchưa được thực hiện một cách hệ thống, đầy đủ, đặc biệt là ở bậc trunghọc Tuy nhiên trong những năm gần đây, do yêu cầu của xã hội, nhiều nộidung mới đã được tích hợp vào môn học
Khi thực hiện môn học tích hợp có ưu điểm sau: Làm cho qúa trìnhhọc tập có ý nghĩa; Xác đinh rõ mục tiêu, phân biệt cái cốt yếu và cái ítquan trọng hơn; Dạy học sử dụng kiến thức trong tình huống; Lập mối liên
hệ giữa các khái niệm đã học; Tránh những kiến thức, kỹ năng trùng lặp;Các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm sống của học sinh; Có điều kiệnphát triển kỹ năng chuyên môn Tuy nhiên khi thực hiện môn tích hợp cũnggặp phải những khó khăn như: Còn mới đối với các nhà trường, với giáoviên, với phương diện quản lý, tâm lý học sinh và phụ huynh cũng như cácnhà khoa học của mỗi bộ môn; Các chuyên gia, các nhà sư phạm đào tạogiáo viên trong các trường sư phạm, các chuyên viên phụ trách môn học,
họ khó có thể chuyển đổi từ chuyên môn sang lĩnh vực mới cần sự kết hợpvới chuyên ngành khác mà họ đã gắn bó; Giáo viên và các cán bộ thanhtra, chỉ đạo thường gắn theo môn học, không dễ gì có thể yêu cầu họ thựchiện chương trình tích hợp các môn học; Phụ huynh học sinh và nhữngngười lớn khó có thể ủng hộ những chương trình khác với chương trình
mà họ có đã được học
Trang 5III THỰC TRẠNG
- Hiện nay giáo viên rất tích cực trong việc đổi mới phương pháp, vậndụng quan điểm dạy học liên môn vào giảng dạy các bộ môn để nâng caohơn nữa hiệu quả giáo dục Giáo viên đã nêu ra những thuận lợi cũng nhưkhó khăn khi vận dụng quan niệm dạy học này là số học sinh có hứng thútìm hiểu kiến thức các bộ môn nhất là các bộ tự nhiên ngày càng nhiềuhơn, sách giáo khoa được trình bày theo hướng “ mở”.Tuy nhiên, việc vândụng quan niệm dạy học này cũng gặp phải những khó khăn nhất định nhưđiều kiện dạy học còn nhiều hạn chế, thiếu thốn, do lượng kiến thức nhiềusong thời gian học cho các môn thì ít; đời sống của giáo viên còn thấp Họcsinh ít hứng thú với các môn xã hội
- Mặc dù, quan niệm dạy học liên môn đã được vận dụng vào giảngdạy lịch sử, song hiệu quả đạt được là chưa cao Do đó phần lớn học sinhhiện nay có thái độ bình thường, chưa phát huy được tính tích cực tronghọc tập
- Vì vậy với chuyên đề này, không tham vọng gì nhiều, chúng tôi chỉmuốn đưa ra một số nội dung cơ bản, trong việc vận dụng kiến thức củacác bộ môn cụ thể để giải quyết vấn đề nảy sinh trong quá trình dạy học
IV QUAN NIỆM VỀ DẠY HỌC LIÊN MÔN
- Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trongdạy học Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huytính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trongcác nhà trường
- Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữacác môn học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các mônhọc, tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên
hệ với nhau Từ những năm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáodục ý tưởng tích hợp trong việc xây dựng chương trình dạy học Tích hợp
là một khái niệm của lí thuyết hệ thống, nó chỉ trạng thái liên kết các phần
tử riêng rẽ thành cái toàn thể, cũng như quá trình dẫn đến trạng thái này
- Dạy học theo quan điểm liên môn có ba mức độ: ở mức độ thấp,Mức độ cao và mức độ cao nhất
- Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nênsinh động hơn, vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinhcũng tham gia vào quá trình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tíchcực của học sinh
Trang 6- Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liêntưởng ở học sinh Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức
là khi xem xét một vấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời
có thể nhận thức vấn đề một cách thấu đáo
V NHỮNG GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
- Trong quá trình học tập ở nhà trường, các em sẽ được học các mônhọc bao gồm các môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội Khoa học tựnhiên gồm các môn: Toán, Lí, Hóa, Sinh, Địa…, và khoa học xã hội gồm:Văn, Sử GDCD, Mỹ thuật… Giữa các bộ môn trong nhóm có quan hệ vớinhau
- Ví như giữa Văn Học và Lịch Sử có liên hệ, kiến thức môn này sẽ
hỗ trợ cho môn kia, văn học sẽ cung cấp cho ta những tư liệu lịch sử mànhờ đó học sinh có thể nhận thức một cách rõ ràng, như khi học tác phẩmTắt Đèn của Ngô Tất Tố, học sinh sẽ hiểu về những thuế, những sưu mànhân dân phải gánh chịu, hiểu được những chính sách áp bức, bóc lột củathực dân Pháp, đặc biệt hiểu và thông cảm sâu sắc cho tình cảnh ngườinông dân Việt Nam, làm việc cực nhọc “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”nhưng vẫn không đủ sống, mà tôi nghĩ là bằng ngôn từ của mình giáo viênkhó có thể khắc họa hết những tủi nhục, những đắng cay mà người dânphải gánh chịu trong thời kỳ pháp thuộc Và cũng khó tìm thấy một ngôn từnào để diễn tả cho hết sức mạnh như vũ bão của quân ta trong cuộc khángchiến chống Minh xâm lược hơn những lời thơ của Nguyễn Trãi:
Đánh một trận sạch không kình ngạc, Đánh hai trận tan tác chim muông Cơn gió
to trút sạch lá khô
Tổ kiến hổng sụt toang đê vỡ( Bình Ngô đại cáo- Nguyễn Trãi)
- Nguợc lại, Lịch sử cũng góp phần giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn
về Văn Học, như phải hiểu hoàn cảnh tác phẩm đó ra đời như thế nào mớihiểu hết được dụng ý nghệ thuật cũng như nội dung sâu sa mà tác giảmuốn gửi đến người đọc là gì Hay như giữa môn Địa Lí và lịch sử chẳnghạn, điều kiện tự nhiên sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của lịch sử cácnước, hiểu được vị trí địa lí, ta sẽ giải thích được vì sao quân dân ta lại balần đánh thắng quân xâm lược trên sông Bạch Đằng Nói về sự hỗ trợ củaLịch sử đối với các môn học khác, G Elton đã nói “Nhà sử học cũng có thểdạy cho các khoa học khác rất nhiều điều Anh ta có thể giúp các khoa học
Trang 7hiểu thế giới quan của nhiều phương án xây dựng sơ đồ, vạch rõ nhữngmối quan hệ tương hỗ mà một chuyên môn hẹp khó nhận thấy, giúp cáckhoa học xã hội hiểu rằng đối tượng mà chúng có quan hệ là những conngười Trong khi tiếp nhận các khoa học khác tính chính xác và tầm rộngcủa sự khái quát, đồng thời Lịch Sử có thể hoàn thành nghĩa vụ của mìnhbằng cách xây dựng một thái độ nghiêm túc đối với các tài liệu và tránhnhững khái quát không có cơ sở vững chắc”
- Giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội cũng có quan hệ gắn bóvới nhau, như môn Vật Lí bằng phương pháp phóng xạ cacbon đã giúp xácđịnh niên đại các di vật cổ xưa Hóa Học, sinh học, toán học còn giúp chomôn ngữ văn giải quyết các vấn đề nảy sinh trong các văn bản nhật dụng
Ví dụ như: Khi giảng bài “ Ôn dịch thuốc lá”, giáo viên có thể dùng kiếnthức hóa học để làm rõ các chất có trong thuốc lá; kiến thức môn sinh đểthấy chất độc có trong thuốc lá có hại cho sức khỏe con người như thếnào? Các phép tính còn giúp cho các em thấy được hút thuốc lá khôngnhững có hại cho sức khỏe mà còn tiêu tốn tiền bạc; Môn GDCD giúp các
em hiểu được tác hại từ hút thuốc lá dẫn đến hủy hoại về đạo đức, nhâncách…
- Hay dạy học liên môn giữa môn lịch sử với môn Mỹ thuật Đây làmột phương pháp dạy học hiện đại trong dạy học Lịch Sử, giúp học sinhphát triển toàn diện về mọi mặt áp dụng vào giảng các bài tìm hiểu về vănhóa xã hội các thời kỳ lịch sử Ví dụ như bài “Phong trào văn hóa PhụcHưng” Giáo viên có thể đưa ra những tranh, ảnh thể hiện hiện nội dung củaphong trào văn hóa Phục Hưng, sau đó sẽ giải thích về những nội dungđược thể hiện trong tranh Cuối cùng, đặt một số câu hỏi giúp học sinhnhận thức vấn đề và rút ra kết luận cần thiết
Hoặc chúng ta có thể liên hệ các khái niệm vật lí liên quan đến môi trườngnhư: tiết kiệm, hiệu suất, năng lượng, phân loại năng lượng, phân loạinguồn gốc năng lượng, năng lượng tái sinh và không tái sinh Liên hệ kiếnthức vật lí liên quan đến các yếu tố tác động đến sự suy thoái và ô nhiễmmôi trường: Liên hệ kiến thức vật lí đến sự biến đổi khí hậu toàn cầu: hiệuứng nhà kính, hiện tượng băng tan… Liên hệ các kiến thức vật lí đến cáchành động bảo vệ môi trường như: các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn(trong phần sóng âm), các biện pháp tiết kiệm năng lượng, các biện phápchống thất thoát nhiệt lượng, năng lượng; các biện pháp tiết kiệm vật dụng,tăng hiệu suất và tuổi thọ của các thiết bị
Trang 8Và đặc biệt là ta có thể giải thích câu tục ngữ bằng kiến thức hóahọc: Ví dụ: “ Nước chảy đá mòn” mang ý nghĩa hóa học gì?
Như chúng ta đã biết: Thành phần chủ yếu của đá là CaCO3 (Canxicacbonat) Khi gặp nước mưa và khí CO2 (Cacbonic) trong không khí,CaCO3 sẽ chuyển hoá thành Ca(HCO3)2 (muối Canxit hidrocacbonat).Theo Phương trình Hóa học sau:
CaCO3 + CO2 + H2O → Ca(HCO3)2Tức là: Khi nước chảy cuốn theo Ca(HCO3)2, theo nguyên lí dịchchuyển cân bằng thì cân bằng sẽ chuyển dịch theo phía phải Kết quả làsau một thời gian nước đã làm cho đá bị bào mòn dần
Áp dụng: Hiện tượng này thường thấy ở những phiến đá có dòngnước chảy qua Do hiện tượng xảy ra chậm nên phải thật sự chú ý chúng
ta mới nhận ra điều này Hiểu được điều này giúp học sinh biết được dụng
ý khoa học của câu tục ngữ có từ xa xưa và làm cho hóa học trở nên rấtgần gũi hơn trong cuộc sống đời thường Giáo viên có thể liên hệ vấn đềnày ở phần “Muối cacbonat ”(Tiết 39 hóa lớp 9)
Hoặc dạy tiết 45 Bài "Ôn dịch, thuốc lá" giáo viên có thể tích hợp với bộmôn Sinh học, Mĩ thuật để HS tìm hiểu, khám phá vấn đề về Ôn dịch thuốc lá Dạybài này, tích hợp với bộ môn Sinh sẽ giúp cho học sinh nắm được các tác hại củathuốc lá đối với cơ thể con người, từng bộ phận trên cơ thể Hơn nữa, tích hợp với
bộ môn Mĩ thuật để cho học sinh vẽ tranh tuyên truyền chống lại nạn hút thuốc lá,cho học sinh tìm bài hát có nội dung tuyên truyền chống nạn hút thuốc
Hay dạy bài "Bức thư của thủ lĩnh da đỏ" GV có thể tích hợp với vấn đề bảo
vệ môi trường Qua việc tích hợp với vấn đề bảo vệ môi trường, học sinh sẽ thấyđược ý thức trách nhiệm của cá nhân trong việc bảo vệ môi trường thông qua bàihọc
Dạy bài "Mùa xuân nho nhỏ" của Thanh Hải, giáo viên có thể áp dụng tíchhợp với bộ môn Âm nhạc để giới thiệu bài bằng bài hát Mùa xuân nho nhỏ, để thuhút học sinh, gây hứng thú khi vào bài mới
Để nâng cao hiệu quả của môn học tích hợp, chúng tôi đã đưa ra một
số phương pháp để dạy học tích hợp như sau:
- Dạy học theo dự án
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp thực địa
- Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề
Trong các phương pháp trên, chúng ta thường sử dụng phương phápthứ tư đó là: Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề
Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học
Trang 9khiển HS phát hiện vấn đề, hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo
để giải quyết vấn đề và thông qua đó chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kĩ năng
và đạt được nhũng mục đích học tập khác Đặc trưng cơ bản của phươngpháp dạy học đặt và giải quyết vấn là “tình huống gợi vấn đề” vì “Tư duy chỉbắt đầu khi xuất hiện tình huống có vấn đề”
Tình huống có vấn đề (tình huống gợi vấn đề) là một tình huống gợi
ra cho HS những khó khăn về lý thuyết hay thực tiễn mà họ thấy cần cókhả năng vượt qua, nhưng không phải ngay tức khắc bằng một thực giải,
mà phải trải qua quá trình tích cực suy nghĩ, hoạt động để biến đổi đốitượng hoạt động hoặc điều khiển kiến thức sãn có
Đây chính là một trong những hình thức dạy học vận dụng kiến thứcliên môn để giải quyết những vấn đề đặt ra trong bài học
VI THIẾT KẾ GIÁO ÁN VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn không phải là một bản
đề cương kiến thức để giáo viên lên lớp giảng giải, truyền thụ áp đặt chohọc sinh, mà là một bản thiết kế các hoạt động, thao tác nhằm tổ chức cho
HS thực hiện trong giờ lên lớp để lĩnh hội tri thức, phát triển năng lực vànhân cách theo mục đích giáo dục và giáo dưỡng của bộ môn
Đó là bản thiết kế gồm hai phần hợp thành hữu cơ: Một là, hệ thốngcác tình huống dạy học được đặt ra từ nội dung khách quan của bài dạy,phù hợp với tính chất và trình độ tiếp nhận của học sinh Hai là, một hệthống các hoạt động, thao tác tương ứng với các tình huống trên do giáoviên sắp xếp, tổ chức hợp lí nhằm hướng dẫn HS từng bước tiếp cận,chiếm lĩnh bài học một cách tích cực và sáng tạo
Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bám chặtvào những kiến thức các bộ môn có liên quan
Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bảo đảm nộidung và cấu trúc đặc thù nhưng không gò ép vào một khuôn mẫu cứngnhắc mà cần tạo ra những chân trời mở cho sự tìm tòi sáng tạo trong cácphương án tiếp nhận của học sinh , trên cơ sở bảo đảm được chủ đích,yêu cầu chung của giờ học
Nội dung dạy học của thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liênmôn phải làm rõ những tri thức và kĩ năng cần hình thành, tích luỹ cho HSqua phân tích, chiếm lĩnh bài văn; mặt
Trang 10khác, phải chú trọng nội dung tích hợp giữa tri thức bộ môn mình dạy với các bộ môn khác.
Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn theo quan điểm tíchhợp phải chú trọng thiết kế các tình huống tích hợp và tương ứng là cáchoạt động phức hợp để học sinh vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năngcủa các phân môn vào xử lí các tình huống đặt ra, qua đó chẳng nhữnglĩnh hội được những tri thức và kĩ năng riêng rẽ của từng phân môn mà cònchiếm lĩnh tri thức và phát triển năng lực tích hợp
VII TỔ CHỨC GIỜ DẠY TÍCH HỢP LIÊN MÔN
Tổ chức giờ học trên lớp là tiến trình thực thi bản kế hoạch phối hợphữu cơ hoạt động của giáo viên và học sinh theo một cơ cấu sư phạm hợp
lí, khoa học, trong đó giáo viên giữ vai trò, chức năng tổ chức, hướng dẫn,định hướng chứ không phải truyền thụ áp đặt một chiều học sinh được đặtvào vị trí trung tâm của quá trình tiếp nhận, đóng vai trò chủ thể cảm thụ,nhận thức thẩm mĩ, trực tiếp tiến hành hoạt động tiếp cận, khám phá,chiếm lĩnh kiến thức Ví dụ trong văn học, ta phải chuyển tác phẩm của nhàvăn vào trong tư duy, cảm xúc của mình, biến tác phẩm thành thế giới tinhthần, tình cảm của riêng mình để tự nhận thức, tự giáo dục và phát triểntheo mục đích định hướng giáo dục của giáo viên
Tổ chức hoạt động đọc hiểu vận dụng kiến thức liên môn trên lớp,giáo viên phải chú trọng mối quan hệ giữa học sinh và nội dung dạy học,phải coi đây là mối quan hệ cơ bản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học.Muốn vậy, giáo viên phải từ bỏ vai trò, chức năng truyền thống là truyền đạtkiến thức có sẵn cho học sinh, còn học sinh không thể duy trì thói quennghe giảng, ghi chép, học thuộc, rồi “làm văn” theo lối tái hiện, sao chép,làm thui chột dần năng lực tư duy trên văn bản, khả năng tự đọc, tự tìm tòi,
xử lí thông tin, tổ chức các kiến thức một cách sáng tạo
Quan điểm dạy học vận dụng kiến thức liên môn hay dạy cách học,dạy tự đọc, tự học không coi nhẹ việc cung cấp tri thức cho học sinh Vấn
đề là phải xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa bồi dưỡng kiến thức, rèn luyện
kĩ năng và hình thành, phát triển năng lực, tiềm lực cho học sinh Đây thựcchất là biến quá trình truyền thụ tri thức thành quá trình học sinh tự ý thức
về phương pháp chiếm lĩnh tri thức, hình thành kĩ năng Muốn vậy, chẳngnhững cần khắc phục khuynh hướng dạy tri thức hàn lâm thuần tuý vàkhắc phục khuynh hướng rèn luyện kĩ năng theo lối kinh nghiệm chủ nghĩa,coi nhẹ kiến thức, nhất là kiến thức phương pháp
Trang 11* Tóm lại, “Quan điểm dạy học vận dụng kiến thức liên môn cần
được hiểu toàn diện và phải được quán triệt trong toàn bộ môn học; quántriệt trong mọi khâu của quá trình dạy học; quán triệt trong mọi yếu tố củahoạt động học tập; tích hợp trong chương trình, tích hợp trong sách giáokhoa, tích hợp trong phương pháp dạy học của giáo viên và tích hợp tronghoạt động học tập của học sinh; tích hợp trong các sách đọc thêm, thamkhảo Quan điểm “lấy học sinh làm trung tâm” đòi hỏi thực hiện việc tíchcực hoá hoạt động học tập của học sinh trong mọi mặt, trên lớp và ngoàigiờ; tìm mọi cách phát huy năng lực tự học của học sinh, phát huy tinh thầndân chủ, bồi dưỡng lòng tin cho học sinh thì các em mới tự tin và học tốtđược
Quan điểm dạy học vận dụng kiến thức liên môn hay dạy cách học,dạy tự đọc, tự học không coi nhẹ việc cung cấp tri thức cho học sinh Vấn
đề là phải xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa bồi dưỡng kiến thức, rèn luyện
kĩ năng và hình thành, phát triển năng lực, tiềm lực cho học sinh Đây thựcchất là biến quá trình truyền thụ tri thức thành quá trình học sinh tự ý thức
về phương pháp chiếm lĩnh tri thức, hình thành kĩ năng Muốn vậy, chẳngnhững cần khắc phục khuynh hướng dạy tri thức hàn lâm thuần tuý vàkhắc phục khuynh hướng rèn luyện kĩ năng theo lối kinh nghiệm chủ nghĩa,coi nhẹ kiến thức, nhất là kiến thức phương pháp
VIII Bài thực hành
Tiết 45 Tuần 12 Bài 11, 12
Văn bản: ÔN DỊCH THUỐC LÁ