Tôi đã nảy sinh ra suy nghĩ, nên tích cực hơn nữa trongviệc đưa kiến thức về bảo vệ môi trường vào trong chương trình giáo dục các cấphọc, nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết của các em
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp:
Ngày nay, ô nhiễm không khí, ô nhiễm môi trường tại các thành phố, khu
đô thị lớn, khu công nghiệp và làng nghề là nghiêm trọng nhất, ở mức báo động,mức độ ô nhiễm vượt nhiều lần mức tiêu chuẩn cho phép Đặc biệt, sự cốFormosa năm 2016 khiến vùng biển bốn tỉnh Miền Trung từ Hà Tĩnh đến ThừaThiên Huế chịu sự ô nhiễm nặng nề, làm tổn hại nghiêm trọng đến đời sống củangười dân vùng biển và gây nhiều bức xúc trong dư luận Ở nước ta hiện nay,tình trạng ô nhiễm môi trường sinh thái do các hoạt động sản xuất và sinh hoạtcủa con người gây ra ngày càng trầm trọng, đe dọa trực tiếp đến sự phát triểnkinh tế-xã hội bền vững, sự tồn tại, phát triển của các thế hệ hiện tại và tương lai
Nguyên nhân của tình trạng ô nhiễm ngày chủ yếu xuất phát từ quá trìnhphát triển công nghiệp hiện đại, và ý thức gìn giữ bảo vệ môi trường của conngười trong quá trình sinh hoạt và phát triển sản xuất chưa tốt Người dân chưathực sự ý thức tự giác, có trách nhiệm trong việc tham gia gìn giữ và bảo vệ môitrường sống của chính mình
Khi tham gia vào một nhóm tình nguyện xanh thực hiện buổi thu dọn và xử
lý rác thải dọc bờ biển, tôi nhận thấy, số rác thải bị thải ra trên bờ biển nhiều vôcùng, cực kỳ ô nhiễm Tôi đã nảy sinh ra suy nghĩ, nên tích cực hơn nữa trongviệc đưa kiến thức về bảo vệ môi trường vào trong chương trình giáo dục các cấphọc, nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết của các em học sinh về môi trườngsinh thái Tôi cho rằng, là một giáo viên, việc truyền đạt cho các em học sinh,những chủ nhân tương lai của đất nước hiểu biết rõ về vấn đề bảo vệ môi trường,
từ đó các em có những kiến thức để hình thành nên ý thức trong việc bảo vệ môitrường là vô cùng ý nghĩa Chúng ta có thể kết hợp nhiều biện pháp như tuyêntruyền, cổ động, thông qua các cuộc thi… Và, một trong những cách hữu hiệunhất là lồng ghép những nội dung bảo vệ môi trường vào trong các tiết học vàhoạt động giáo dục tại trường, trong đó có môn Công nghệ
Với những lí do nói trên tôi thực hiện đề tài: “ Bồi dưỡng ý thức bảo vệ môi trường bằng cách tích hợp kiến thức vào chương trình môn Công Nghệ THPT”.
1.2 Điểm mới của đề tài, sáng kiến, giải pháp:
1.2.1 Điểm mới của đề tài:
Xây dựng cơ sở lí luận về dạy học tích hợp kiến thức bảo vệ môi trườngvào môn Công nghệ 11 THPT
Xây dựng địa chỉ tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường vào các chương 3,
4, 5 môn Công nghệ 11 THPT
Xây dựng một số giáo án mẫu về tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường vàocác chương 3, 4, 5 môn Công nghệ 11 THPT để bản thân vận dụng vào trong quátrình giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng, hình thành ý thức bảo vệ môi trườngcho học sinh, đồng thời cung cấp nguồn tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp
1.2.2 Sáng kiến, giải pháp:
- Nghiên cứu tài liệu, SGK, tìm hiểu thông tin trên mạng Internet để xâydựng cơ sở lí thuyết, xây dựng địa chỉ tích hợp và soạn giáo án mẫu về tích hợp kiếnthức bảo vệ môi trường vào các chương 3, 4, 5 môn Công nghệ 11 THPT
1download by : skknchat@gmail.com
Trang 2- Sử dụng các phương pháp dạy học thích hợp để giảng dạy:
- Tiến hành điều tra khảo sát, thu thập thông tin thực tế:
Tiến hành giảng dạy để đánh giá, chia thành hai nhóm: nhóm lớp được dạyhọc tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường 11A1, 11 A2 và nhóm lớp không dạyhọc kiến thức tích hợp là 11A3, 11A4
Sau khi dạy các bài theo kế hoạch, tôi đưa ra một số câu hỏi về nội dungbảo vệ môi trường cho học sinh trả lời vào giấy Thu kết quả tiến hành đánh giá,
so sánh, rút ra kết luận
+ Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
Sau khi thu được kết quả trả lời câu hỏi của học sinh ở hai khối lớp đã thựchiện, tiến hành chấm điểm vá thống kê, xử lí số liệu để đánh giá về mức độ nhậnbiết về bảo vệ môi trường của học sinh
Trang 32 PHẦN NỘI DUNG
2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:
2.1.1.Một số vấn đề chung về môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường Khái
niệm môi trường được hiểu bao gồm các nhân tố tự nhiên và các nhân
tố kinh tế xã hội ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của con người và các nguồntài nguyên cần thiết cho sự sống
Giáo dục về môi trường là quá trình tạo dựng cho con người những nhậnthức và mối quan tâm đến môi trường và các vấn đề về môi trường Giáo dục môitrường gắn liền với việc học kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ vàlòng nhiệt tình để hoạt động một cách độc lập hoặc phối hợp nhằm tìm ra giảipháp cho vấn đề môi trường hiện tại và tương lai
Trái Đất đang nóng lên Thiên tai, động đất, sóng thần đang diễn ra ở khắpnơi Những hiểm họa suy thoái về môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sốngcủa loài người Nguyên nhân cơ bản gây ra ô nhiễm và làm suy thoái môi trường
là do sự thiếu hiểu biết, sự thiếu ý thức của con người Bảo vệ môi trường là vấn
đề sống còn của nhân loại và của mỗi quốc gia Chính vì vậy vấn đề giáo dục ýthức bảo vệ môi trường là vô cùng cần thiết và cấp bách
Ô nhiễm môi trường do ý thức của con người( ảnh tư liệu )
2.1.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghệm
Nội dung chương trình môn Công nghệ nói chung và môn Công nghệ lớp
11 nói riêng ít được các thầy cô giáo cũng như các em học sinh quan tâm chútrọng Bên cạnh đó ở các trường THPT giáo viên giảng dạy môn Công nghệ chưađầy đủ mà chủ yếu là giáo viên giảng dạy môn vật lí đảm nhận Nên việc dạy họccòn mang tính hình thức, chưa có sự lồng ghép
Giáo dục kiến thức bảo vệ môi trường sớm cho các em học sinh ở mọi cấphọc là rất cần thiết, giúp các em nhận thức đầy đủ hơn về những tác hại của ônhiễm môi trường gây ra Từ đó các em biết vận dụng vào cuộc sống, làm thayđổi những thói quen hàng ngày theo hướng tích cực hơn như: tiết kiệm điện, tiếtkiệm và tái sử dụng nước sạch, bảo vệ môi trường sống xung quanh, không xả rácbừa bãi… Các em có nhận thức đầy đủ về nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễmmôi trường, để biết cách vận dụng trong hoàn cảnh cụ thể Đây cũng là động lực
để các em phấn đấu học tập nghiên cứu khoa học, ứng dụng những thành tựu mớivào cuộc sống
3download by : skknchat@gmail.com
Trang 4Vì vậy, tôi mong muốn xây dựng tài liệu chi tiết nội dung kiến thức tíchhợp bảo vệ môi trường vào chương 3, 4, 5 môn Công nghệ 11 THPT để giảngdạy cho các em và để các đồng nghiệp cùng tham khảo.
2.2 Các giải pháp:
Cụ thể tôi giới thiệu các địa chỉ tích hợp, biên soạn một số giáo án tích hợpkiến thức bảo vệ môi trường và biên soạn một số câu hỏi theo hướng phát triểnnăng lực của học sinh
2.2.1 Xây dựng nội dung địa chỉ tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào dạy học môn Công nghệ 11 THPT
tíchhợpBài 15: II Một số Sử dụng các loại vật liệu vô cơ, LiênVật liệu loại vật vật liệu hữu cơ, vật liệu hệ
cơ khí liệu thông compôzit trong ngành cơ khí để Lồng
dụng thay thế cho vật liệu kim loại, ghép
góp phần làm giảm việc khaithác các loại quạng kim loạigóp phần bảo vệ môi trường
I Công - Khi đúc phôi từ kim loại nặngChương 3:
nghệ chế như chì sẽ gây ra ô nhiêm môitạo phôi trường không khí, môi trường LiênVật liệu bằng nước, con người dễ bị nhiễm hệ
công nghệ pháp đúc - Sau khi đúc các phế thải kim ghép
phôi Bài 16: sử dụng không được vứt bỏ ra
Công môi trường gây ô nhiễm môi
tạo phôi II Công Sau khi gia công kim loại bằng
nghệ chế áp lực, các loại phế thải chúngtạo phôi ta phải thu gom lại không đượcbằng bỏ bừa bãi ra môi trường gây ôphương nhiễm môi trường
pháp giacông áplực
III Công - Sau khi chế tạo phôi bằngnghệ chế phương pháp hàn chúng ta phảitạo phôi thu gom các loại phế thải nhưbằng que hàn, xỉ kim loại khôngphương được vứt bừa bãi gây ô nhiễmpháp hàn môi trường
Trang 5download by : skknchat@gmail.com
Trang 6phương pháp hàn chúng ta phảilưu ý đề phòng hỏa hoạn do tia
hồ quang điện gây ra
Bài 17: 2 Nguyên Sau khi gia công kim loạiCông lí cắt chúng ta phải thu gom phầnChương 4: nghệ cắt a, Quá phoi của kim loại bỏ đúng nơi Liên
loại và tự Bài 19: II Các Vận động mọi người xung Nêuđộng hóa Tự động biện pháp quanh, các nhà sản xuất phải vấn đềtrong chế hóa trong đảm bảo tuân thủ chặt chẻ quy trình sản
tạo cơ khí chế tạo cơ sự phát xuất, các biện pháp bảo vệ môi Thảo
khí triển bền trường nói chung và ô nhiễm luận
vững môi trường trong sản xuất cơ nhómtrong sản khí nói riêng
xuất cơkhí
Bài 20: II Khái Ngày nay, tổng năng lượng do LồngKhái quát niệm và động cơ đốt trong tạo ra chiếm ghép
về động phân loại tỉ trọng lớn Vì vậy khí thải do Liên
cơ đốt động cơ đốt trong tạo ra là một hệtrong trong những tác nhân gây ra ô
nhiễm môi trường
- Khí cháy do động cơ đốt trongthải ra ở kì thải gây ra ô nhiễmmôi trường không khí Vì vậy
II để bảo vệ môi trường chúng ta Lồng
Chương 5: Nguyên lílàm việc cá nhân, tích cực sử dụng cácphải hạn chế sử dụng phương ghépLiênĐại cương Bài 21: của động phương tiện giao thông công hệ
về động Nguyên lí cơ 4 kì cộng, các loại xe thân thiện với
cơ đốt làm việc môi trường như xe điện…
trong của động - Đặc biệt ở động cơ điêzen khi
cơ đốt hoạt động thải ra môi trường
- Khi động cơ làm việc phát ratiếng ồn gây ra ô nhiễm tiếngồn
III Khi động cơ 2 kì làm việc thìNguyên lí một phần khí mới bị lọt ra Lồnglàm việc ngoài làm cho động cơ bị tiêu ghépcủa động hao nhiên liệu, đồng thời sinh Liên
cơ 2 kì ra nhiều khói gây ô nhiễm môi hệ
Trang 7download by : skknchat@gmail.com
Trang 82.2.2 Biên soạn một số giáo án dạy học tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường:
1. Chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ * Kiến thức
- Biết được bản chất, ưu nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc
- Biết được công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát
* Kĩ năng
Biết quy trình công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc
* Thái độ
- Yêu thích môn học, tuân thủ an toàn lao
động - Hình thành ý thức bảo vệ môi trường
2 Năng lực hướng tới:
- Năng lực tự chủ và tự học
- Năng lực giao tiếp và hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
chế tạo phôi được bản chất dụ cụ thể về
bằng phương của công nghệ quá trình đúc
pháp đúc chế tạo phôi
1 Bản chất bằng phương
quá trình pháp đúc
đúc.
điểm của công hưởng đến quá vật của qúanghệ chế tạo trình đúc trình đúc cùng
Trang 9phương pháp nó đến môi
2 Chuẩn bị của học sinh
Học bài cũ, chuẩn bị bài mới
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ.
A: KHỞI ĐỘNG.
Kiểm tra bài cũ:
-Vì sao phải biết các tính chất đặc trưng của vật liệu?
Học sinh trả lời câu hỏi, giáo viên nhận xét, kết luận
* Chuyển giao nhiệm vụ
Giáo viên đặt câu hỏi
- Em hãy kể tên một số sản phẩm, chi tiết đúc mà em biết?
- Thế nào gọi là đúc? Trong thực tế có những phương pháp đúc nào
* Thực hiện nhiệm Tích hợp:
vụ GV? Khi đúc kim loại nặng như chì thì điều gì xảy ra?
- Nhóm trưởng điều
hành các thành viên trong nhóm tìm hiểu lần lượt các nhiệm vụ
- Thư ký ghi lại các ý kiến của nhóm
* Báo cáo kết quả nhiệm vụ.
- Nhóm trưởng cử đại diện thành viên trong nhóm báo cáo kết quả
I Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc
1 Bản chất quá trình đúc: * Giao nhiệm vụ
Giáo viên sử dụng máy chiếu giới thiệu hình ảnh về một số quy trình đúc thực tế
và đặt câu hỏi:
- Em hãy kể tên một số sản phẩm, chi tiết đúc mà em
biết? - Thế nào gọi là đúc?
7download by : skknchat@gmail.com
Trang 10- Trong thực tế có những phương pháp đúc nào?
+ Đúc trong khuôn kim loại
- Thư ký ghi lại các ý kiến đã được thống nhất và chưa thống nhất để đề nghị giáoviên giúp đỡ, gợi ý hoặc giải đáp
* Báo cáo nhiệm vụ.
- Đại diện mỗi nhóm báo cáo một vấn đề do giáo viên chỉ định
- Các nhóm khác đặt câu hỏi và góp ý
* Kết luận đánh giá
- Giáo viên nhận xét đánh giá báo cáo của các nhóm
- Nêu bật được bản chất của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc
- Khi đúc kim loại nặng như chì sẽ gây ra ô nhiêm môi trường không khí, môi trường nước, con người dễ bị nhiễm độc chì Vì vậy chúng ta phải hạn chế tối
đa khi sử dụng chì.
2 Ưu nhược điểm của quá trình đúc:
* Giao nhiệm vụ
Giáo viên cung cấp thông tin, hình ảnh ví dụ cụ thể trong thực tế về các sản phẩm
và rác thải của quá tình đúc và đặt câu hỏi:
Em hãy nêu các ưu điểm của phương pháp đúc? Em
hãy nêu các nhược điểm của phương pháp đúc?
* Thực hiện nhiệm vụ
Hoạt động nhóm:
Nhóm trưởng điều hành thảo luận tập trung theo định hướng của giáo viên:
- a, Ưu điểm
- Đúc được tất cả các kim loại và hợp kim khác nhau
- Có thể đúc các vạt có khối lượng từ vài gam tới vài trăm tấn
- Đúc được các vật có hình dạng, kết cấu bên trong và bên ngoài phức tạp
b, Nhươc điểm
Tạo ra các khuyết tật như rỗ khí, rỗ xỉ, không điền đầy lòng khuôn, vật đúc bịnứt…- Thư ký ghi lại các ý kiến đã được thống nhất và chưa thống nhất để đềnghị giáo viên giúp đỡ, gợi ý hoặc giải đáp
* Báo cáo nhiệm vụ.
- Đại diện mỗi nhóm báo cáo một vấn đề do giáo viên chỉ định
- Các nhóm khác đặt câu hỏi và góp ý
Trang 11- Giáo viên nhận xét đánh giá báo cáo của các nhóm.
- Nêu bật được đặc điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc
3 Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn
cát * Giao nhiệm vụ
Giáo viên cung cấp thông tin, hình ảnh ví dụ cụ thể trong thực tế về các sản phẩm
và rác thải của quá tình đúc và đặt câu hỏi:
Muốn đúc một vật bằng phương pháp đúc trong khuôn cát ta phải làm
gì? Hãy cho biết mẫu dùng để làm gì?
Em hãy nêu các bước chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát?
Tích hợp:
GV? Những loại phế thải sau khi đúc?
GV? Những phế thải này không được thu gom sẻ xảy ra vấn đề
gì? * Thực hiện nhiệm vụ
Hoạt động nhóm:
- Các nhóm hoạt động theo phương pháp khăn trải bàn
- Nhóm trưởng điều hành các thành viên ghi câu trả lời vào ô của mình:
- Thư ký ghi lại các ý kiến đã được thống nhất vào ô giữa
Quy trình đúc khuôn cát:
B1: Chuẩn bị mẫu và vật liệu làm khuôn
B2: Tiến hành làm khuôn
B3: Chuẩn bị vật liệu nấu
B4: Nấu chảy và rót kim loại lỏng vào khuôn
Các kim loại thừa, mẫu, khuôn đúc nếu không được thu gom xử lý đúng cách sẽ gây nguy hiểm cho con người, gây ô nhiễm môi trường.
* Báo cáo nhiệm vụ.
- Đại diện các nhóm treo bảng hoạt động của nhóm mình lên
- Các nhóm trao đổi, bổ sung, góp ý
* Kết luận đánh giá
- Giáo viên nhận xét đánh giá báo cáo của các nhóm
C. - GVKL: Sau khi đúc các phế thải sau khi đúc chúng ta phải thu gom tái sử
dụng không được vứt bỏ ra môi trường gây ô nhiễm môi trường.
VẬN DỤNG MỞ RỘNG.
- Hướng dẫn học sinh tìm đọc các thông tin trên sách khoa học, tra cứu trên
Internet để Tìm hiểu và đưa ra đề xuất một số biện pháp tái sử dụng phế thải của phương pháp đúc.
9
Trang 12download by : skknchat@gmail.com
Trang 13-Biết được bản chất của gia công kim loại bằng cắt gọt.
- Biết được nguyên lý cắt và dao cắt Các chuyển động khi tiện
2 Kĩ năng
- Nhận biết được cấu tạo của dao
- Các chuyển đông của dao
3 Thái độ
- Hứng thú học tập, tuân thủ quy định an toàn lao động
- Hình thành ý thức bảo vệ môi trường
4 Năng lực hướng tới:
- Năng lực tự chủ và tự học
- Năng lực giao tiếp và hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
cắt và dao cắt được bản chất dụ cụ thể về đưa ra đề xuất
phương phápgia công cắt
gọt kim loại.
thành phoi động cắt và trình cắt có táctrong gia công chuyển động hại như thế
10download by : skknchat@gmail.com
Trang 14khi khôngđược thu gom
và xử lý đúngcách
3 Dao cắtBiết được về Hiểu được các các mặt của vật liệu làm
dao, các góc dao phù hợp
và yêu cầu củaquá tình cắt
II Chuẩn bị
1 Chuẩn bị của GV
Nghiên cứu kĩ nội dung bài 17 trang 82 SGK, đọc các tài liệu có nội dung liên
quan tới bài giảng, xem lại bài 18 sách công nghệ 8, soạn giáo án và phương tiện
phục vụ giảng dạy
2 Chuẩn bị của HS
Đọc trước nội dung bài 17 trang 82 SGK, xem lại bài 18 sách công nghệ 8
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ A: KHỞI ĐỘNG.
Kiểm tra bài cũ:
Em hãy nêu bản chất và ưu, nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương
pháp đúc?
* Chuyển giao nhiệm vụ
Giáo viên giới thiệu về quy trình gia công cắt gọt bằng kim loại qua một số video
- Thư ký ghi lại các ý kiến của nhóm
* Báo cáo kết quả nhiệm vụ.
- Nhóm trưởng cử đại diện thành viên trong nhóm báo cáo kết
quả - Các nhóm khác đặt câu hỏi và góp ý