Lĩnh vực áp dụng của sáng kiến: Áp dụng vào hoạt động của Câu lạc bộ văn học trong trường THPT.. Không thể phủ nhận ưu điểm của phương pháp đó, như: Giáo viên có thể đi sâu khai thácnhữn
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc -
II Lĩnh vực áp dụng của sáng kiến:
Áp dụng vào hoạt động của Câu lạc bộ văn học trong trường THPT
III Mô tả giải pháp:
1.Tình trạng giải pháp đã biết:
Giảng dạy văn học trước đây thường là phương pháp thuyết trình thẩm bình Một tiết họcchính khóa thông thường: Giáo viên soạn giáo án, hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài theo câu hỏitrong sách giáo khoa Trên lớp, giáo viên đóng vai trò chủ đạo trong giờ dạy Ngữ văn, học sinhtiếp thu kiến thức qua lời thuyết trình, giảng giải của giáo viên Trong quá trình giảng, GV chủyếu tập trung vào một vài phương diện nghệ thuật để nhận xét như ý nghĩa của câu văn, câu thơ,tài năng sử dụng từ ngữ của nhà văn nhà thơ, cá tính người cầm bút…GV thường đặt nặng mụctiêu dạy hết bài, đúng giờ, đúng chương trình hơn mục tiêu hình thành năng lực tổ chức hoạtđộng giáo dục cho HS Các đề thi, kiểm tra được ra theo hướng nặng về lý thuyết, nhẹ về thựchành
Không thể phủ nhận ưu điểm của phương pháp đó, như: Giáo viên có thể đi sâu khai thácnhững vấn đề đặt ra trong tác phẩm văn học; học sinh tập trung theo dõi nội dung bài học, chú ýđến những vấn đề trọng tâm được nhấn mạnh trong giờ học Tuy nhiên nó cũng tồn tại nhiều vấnđề:
Đối với học sinh:
Trang 2– Chỉ biết phần kiến thức giới hạn bó hẹp trong một vấn đề, một bài học, một mônhọc.Vì vậy, tâm lí chung của học sinh khi học tác phẩm văn học là nhàm chán, ít hứng thú tìmhiểu khám phá giá trị của tác phẩm văn chương.
– Chưa phát huy được khả năng sáng tạo, chủ động trong học tập do sự áp đặt trongcách truyền thụ cũng như trong quá trình kiểm tra với phần phải tái hiện kiến thức (thường họcvẹt, học tủ)
– Việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống trong học tập còn lúngtúng, khó khăn
Đối với giáo viên:
– Tương tác với HS ít nên không có cái nhìn đa chiều, đôi khi tự bằng lòng với chínhmình nên nhiều khi không có cơ hội nhìn lại mình để tự nâng cao năng lực truyền đạt (phươngpháo) cũng như năng lực về chuyên môn
– Bài giảng văn trở thành giáo điều, khô khan, khó tiếp nhận
– Giáo viên chưa có điều kiện bộc lộ hết nghiệp vụ sư phạm của mình, không có điềukiện làm việc chung với cả tổ nhóm để nâng cao hiệu quả chuyên môn cũng như trao đổi rútkinh nghiệm
Tất cả các môn học đều cần sự sáng tạo, đặc biệt là trong văn học Sẽ thật khó để có đượchai lối hành văn đúng đến từng dấu câu giữa hai học sinh, nhưng cũng thật dễ để bắt được vănmẫu được chép ra từ loạt các học sinh Chính bởi lối học Văn truyền thống đến nhàm chán và lốihọc thuộc đang bào mòn tính sáng tạo, Câu lạc bộ Văn học của trường THPT Chê Ghê va ra rađời để mang đến cho học sinh một cách tiếp cận văn học sáng tạo hơn, mới mẻ hơn Việc thamgia CLB còn giúp cho các em sẽ thấy mình còn thiếu, yếu kỹ năng sống nào để rèn luyện, giúpcác bạn biết cách tự rèn luyện kỹ năng sống cho bản thân từ những kinh nghiệm của cá nhân vànhóm bạn cũng thông qua hình thức hoạt động Đây cũng là sân chơi bổ ích, tạo điều kiện chocác em giao tiếp, ứng xử, vui chơi giải trí khi mà xã hội hiện nay thiếu những sân chơi lànhmạnh cho các bạn, khi mà xã hội đang có xu hướng đẩy các bạn vào lối sống “ảo” Các câu lạc
bộ, chính là môi trường giúp học sinh rèn được các kỹ năng cơ bản, tự tin, ứng xử đúng mực vàsống tích cực hơn.Từ đó, đúc kết thành những tình huống thường gặp trong cuộc sống và đưa racách giải quyết phù hợp Đồng thời, giúp cho học sinh mạnh dạn, tự tin trước đám đông, đây làmột trong những kỹ năng quan trọng trong xu thế toàn cầu hóa
Trang 32 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
- Bản chất của giải pháp :
+ Tìm ra giải pháp giúp học sinh yêu thích học văn trong xu thế ngày nay khi học sinh
có thiên hướng học lệch
+ Giúp học sinh tiếp cận văn học một cách sáng tạo hơn, chủ động hơn
+ Tạo sân chơi lành mạnh và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh sau những giờ họctrên lớp
+ Hoạt động của CLB văn học cũng là một trong những hình thức trải nghiệm sáng tạo của các em
- Tính mới của giải pháp:
+ Tìm ra những hoạt động thực tế, gần gũi và dễ thực hiện
+ Góp phần làm phong phú thêm hoạt động của CLB
- Các giải pháp đã thực hiện:
a) Vài nét về CLB văn học trường THPT Chê Ghê va-ra
Câu lạc bộ văn học của trường được thành lập vào năm 2014 Đến nay đã hoạt động được 4năm CLB hoạt động nhằm mục đích tạo nơi gặp gỡ giao lưu của những học trò, thầy cô giáo yêuvăn học để cùng học hỏi, trao đổi kiến thức, về những vấn đề mình tâm đắc Góp phần đẩy mạnhniềm đam mê văn học, tình yêu văn học trong học sinh hiện nay. Hoạt động của câu lạc bộ theo chu
kì năm học Thành viên là toàn thể các học sinh yêu thích bộ môn văn Chủ nhiệm CLB
Trang 4là học sinh do các thành viên CLB bầu ra Cố vấn cho CLB là tổ văn của trường Trong câu lạc
bộ có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng cụ thể Mỗi thành viên sẽ phụ trách một mảng hoạt độngdưới sự điều hành của cố vấn và chủ nhiệm Mỗi tháng CLB sinh hoạt một lần để tổng kết hoạtđộng trong tháng và đề ra phương hướng cho tháng tới Câu lạc bộ hoạt động theo quy chế rõràng Kinh phí hoạt động do các thành viên đóng góp và từ kinh phí xã hội hóa
QUY CHẾ HỌAT ĐỘNG CỦA CÂU LẠC BỘ VĂN HỌC
I Điều kiện tham gia sinh hoạt
Tất cả học sinh trong trường đều có quyền tham gia Câu lạc bộ với điều kiện:
1 Bản thân học sinh tự nguyện tham gia sinh hoạt câu lạc bộ
2 Yêu thích học tập tìm hiểu và phát triển kĩ năng học tập
3 Tán thành quy chế hoạt động của Câu lạc bộ
4 Tự trang bị đủ phương tiện và đồ dùng khi tham gia sinh hoạt
5 Có tinh thần đoàn kết, xây dựng cùng học tập cùng tiến bộ
II Một số qui định cơ bản trong hoạt động của Câu lạc bộ.
Câu lạc bộ Văn học là nơi quy tụ những học sinh yêu thích văn học, lịch sử và quan tâmđến những kiến thức xã hội, muốn tự rèn luyện kỹ năng giao tiếp, củng cố kiến thức để nâng caohiệu quả học tập trên lớp
Điều 1: Thành viên câu lạc bộ
Thành viên câu lạc bộ là những học sinh yêu thích các bộ môn thuộc lĩnh vực khoa học
xã hội như: Ngữ văn; Lịch sử; Địa lí;… tự nguyện đăng kí tham gia
Điều 2: Nhiệm vụ của các thành viên Câu lạc bộ.
- Tham gia đầy đủ các buổi sinh hoạt Câu lạc bộ, nhiệt tình góp ý kiến cùng xây dựng hình thức sinh hoạt câu lạc bộ ngày càng phong phú, hiệu quả thiết thực
- Có tinh thần đoàn kết, hoàn thành tốt nhiệm vụ do Ban chủ nhiệm giao cho
- Rèn luyện đạo đức tác phong, tuyên truyền vận động các thành viên quan tâm đến sự tiến bộ của tập thể và không ngừng học tập rèn luyện bản thân
Điều 3: Quyền hạn của các thành viên Câu lạc bộ.
- Được tham gia thảo luận đề xuất ý kiến chương trình hành động của câu lạc bộ và những vấn đề khác mà mình quan tâm
- Được tham gia các chương trình hoạt động do nhà trường và Câu lạc bộ tổ chức
Trang 5- Được trao đổi với Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ và các thành viên khác khi gặp các bài tập khó hoặc các vấn đề còn chư hiểu.
Khi bắt đầu năm học mới thì các thành viên cũ của CLB lại thông báo cho các học sinhmới vào trường nếu yêu thích văn học thì làm đơn đăng kí làm thành viên CLB Sau đó khoảngđầu tháng 9 CLB sinh hoạt nội qui, phổ biến qui chế hoạt động và kế hoạch hoạt động của năm.Thông thường CLB sẽ có những hoạt động chính như sau:
Tháng
Tháng 9+10 Những hoạt động phát huy và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng
ViệtTháng 11 Tập san chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20-11
Tháng 12 Hoạt động ôn tập thi HKI
Tháng 1 + 2 Hoạt động Sân khấu hóa tác phẩm văn học
Tháng 3 Ngoại khóa Văn học dân gian
Tháng 4 Hoạt động ôn tập thi HKII
Tháng 5 Tự nghiên cứu và tìm hiểu về tác gia văn học trong chương
trình THPTTháng 6 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo - Nghỉ hè
Có những hoạt động CLB chỉ tổ chức trong các thành viên CLB Có những hoạt động tổchức cho toàn trường tham gia Các hoạt động trên là hoạt động chủ đạo, tuy nhiên sẽ có sự thayđổi tùy theo năm học
b) Cụ thể hóa từng hoạt động của CLB.
b.1.Những hoạt động phát huy và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt:
Trang 7trên lớp, chỉnh sửa trong quá trình chấm bài , chúng tôi đưa nội dung này vào sinh hoạt CLB nằm mục đích khắc sâu hơn ở các em ý thức giữ gìn và phát huy sự trong sáng của Tiếng Việt.
- Bàn luận để tìm ra giải pháp giúp học sinh sử dụng Tiếng Việt trong sáng
- Một số trò chơi tìm hiểu về cách dùng từ, sử dụng tiếng Việt đúng chính tả….+ Đọc đoạn sau và trả lời các câu hỏi:
Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nóiVầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ
Ôi tiếng Việt như bùn và như lụaÓng tre ngà và mềm mại như tơ
Tiếng tha thiết, nói thường nghe như hát
Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanhNhư gió nước không thể nào nắm bắtDấu huyền trầm, dấu ngã chênh vênh
Hỏi:
– Tìm những chi tiết, hình ảnh miêu tả tiếng Việt trong đoạn thơ trên?
– Qua những chi tiết, hình ảnh đó, em có nhận xét gì về tiếng Việt?
– Tình cảm của nhà thơ đối với tiếng Việt?
+ Trò chơi ô chữ: Giúp học sinh huy động, ôn tập và mở rộng vốn từ tiếng Việt của
mình
Để làm quen với lớp giáo viên có thể đưa ra ô chữ:
T
T H Ư
Trang 8Hàng ngang
Câu số 1 Gồm 2 chữ cái: Người phụ nữ sinh ra mỗi chúng ta?
Câu số 2 Gồm 5 chữ cái: Trung tâm chính trị của một quốc gia, có chính phủ và các cơ quan trung ương làm việc như Hà Nội?
Câu số 3 Gồm 6 chữ cái: Ngày đầu tiên trong tuần ?
Câu số 4 Gồm 3 chữ cái: Từ hoặc nhóm từ dùng để chỉ một người, phân biệt với người khác?
Câu số 5 Gồm 3 chữ cái:Vật thường có màu sắc và hương thơm, trước khi nở được gọi là
- Giáo viên nêu câu hỏi gợi ý để học sinh giải từng ô chữ hàng ngang theo thứ tự từ trên xuống
- Học sinh nào hoặc nhóm nào giải được trước sẽ ghi điểm (giải mỗi ô chữ hàng ngang được 10 điểm, giải ô chữ hàng dọc được 30 điểm)
- Kết thúc trò chơi, ai hoặc nhóm nào ghi được nhiều điểm, nhóm đó sẽ thắng
GỢI Ý
Đáp án:
Hàng ngang:1 (MẸ); 2 (THỦ ĐÔ); 3 (THỨ HAI); 4 (TÊN); 5 (HOA); 6 (BÚT)
Hàng dọc: (MÙA THU)
Trang 9Để củng cố một số khái niệm về tiếng Việt
123456789
Hàng ngang:
Câu số 1 Gồm 6 chữ cái Những từ ngữ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói
hoặc dùng để gọi đáp?
Câu số 2 Gồm 10 chữ cái Những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu
khiến, câu cảm thán và để biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói ?
Câu số 3 Gồm 5 chữ cái Trong câu ghép, mỗi kết cấu chủ - vị được gọi là gì?
Câu số 4 Gồm 11 chữ cái Là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật?
Câu số 5 Gồm 7 chữ cái Câu sau là loại câu nào (nhận xét cấu tạo): “Cảnh vật xung
quanh tôi đang có sự thay đổi, chính vì lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học”.
Câu số 6 Gồm 12 chữ cái Tập hợp những từ có ít nhất chung một nét nghĩa là gì?
Câu số 7 Gồm 6 chữ cái Hai câu thơ “Những kẻ vá trời khi lỡ bước Gian nan kể chi việc
cỏn con” sử dụng biện pháp tu từ gì?
Câu số 8 Gồm 7 chữ cái Từ được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định?
Câu số 9 Gồm 5 chữ cái Những từ chuyên đi kèm với một từ ngữ trong câu để biểu thị
thái độ hoặc nhấn mạnh sự đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó, là từ gì?
Hàng dọc Gồm 9 chữ cái Ngôn ngữ của dân tộc ta?
Trang 10Để làm liền mạch các câu trong đoạn người ta thường sử dụng phương tiện nào ?
Từ chìa khóa Gồm 7 chữ cái Tổ chức các câu trong đoạn văn ?
Trang 12b.2 Tập san chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20-11:
Mục đích hoạt động: Thiết thực chào mừng kỉ niệm ngày nhà giáo Việt Nam đồng thời
giáo dục truyền thống tôn sư trọng đạo, lòng yêu mến của học sinh đối với thầy cô giáo Tạokhông khí phấn khởi thi đua học tập và rèn luyện, phát huy năng lực, kĩ năng của học sinh Pháthuy khả năng sáng tác của các thành viên CLB
- Có thể thay hình thức tập san bằng thiết kế thiệp chúc mừng, thiệp xuân…
Cách thức thực hiện:
Người phụ trách CLB lập kế hoạch hoạt động, qui định rõ hình thức thể lệ, mục đích yêu
cầu, thời gian…
Tiêu chuẩn & yêu cầu về nội dung tập san:
- Nội dung các bài viết trong tập san phải hướng đến các chủ đề sau: Ca ngợi Đảng, ca ngợi Bác Hồ, ca ngợi thầy cô giáo, ca ngợi mái trường, bạn bè, hướng về ngày 20/11
- Bài viết phải là của học sinh (Giáo viên chủ nhiệm biên tập và chịu trách nhiệm về nội dung)
- Không hạn chế về số lượng bài viết trong tập san đối với từng thể loại Tuy nhiên để đảm bảochất lượng tập san Ban thi đua yêu cầu cụ thể như sau:
+ Nội dung bài viết trong tập san phải đầy đủ các thể loại, số trang và số bài tối thiểu theo qui định:
+ Thể loại văn xuôi, bút ký, tuỳ bút, phóng sự …: Phải có ít nhất 3 bài Phải có một bàiviết nêu gương “ Người tốt, việc tốt”: Viết về thầy cô giáo, học sinh trường
+ Thể loại thơ, vè, nhạc v.v : Phải có ít nhất 7 bài
+ Truyện cười, danh ngôn v.v : Phải có ít nhất 3 bài
Trang 14- Số trang của mỗi tập san tối thiểu là 15 trang (không tính bìa).
- Tập san phải được làm trên khổ giấy A4, viết trên một mặt giấy, đóng tập bằng giấy bìacứng thơm, có lót nylon và cắt xén ngay ngắn
- Trang bìa tập san phải có câu chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, có tên tập san,
có tên lớp và hình minh họa trang trí (Có thể trang trí bằng vi tính)
- Trang trí đẹp, trang nhã, trình bày khoa học và có tính sáng tạo phù hợp với từng chủ
đề và nội dung trình bày
- Tranh ảnh thể hiện trong tập san phải vẽ bằng tay hoặc in vi tính, không được cắt dán
- Mỗi đơn vị lớp làm 01 tập san và nộp về CLB văn học Riêng CLB văn học có một
tập san riêng
Bố cục tập san: bao gồm các phần:
- Tên, tiêu đề tờ tập san
- Tên chi đoàn, tập thể làm tập san, có huy hiệu đoàn và lôgô của trường
-Lời tựa
- Nội dung: phù hợp với chủ đề và được trình bày bằng chữ viết tay
- Hình thức trang trí: Vẽ bằng tay, in vi tính các vật liệu, màu sắc phù hợp, ưu tiên nhữnghình thức sáng tạo và độc đáo
Mười một là mùa của tri ân, của những tình cảm vụng về không dám nói, là mùa của nhữngđứa trò nhỏ dành tặng thầy cô mình những lời tri ân sâu kín nhất Đã bao mùa trôi qua ta quên
để lại lời cảm ơn đến thầy cô, đã bao lần ta làm mắt cô thầy ngấn lệ mà không dám lời xin lỗi,
đã bao lần ta muốn gửi lại mái trường, bạn bè những tình cảm ngập ngừng đầy trong sáng, vô tưcủa tuổi học trò… Và rồi những cái ngập ngừng ấy đã được viết nên thành những con chữ.Từng dòng chữ như những dòng hồi kí, nhật kí, những tình cảm chân thành vụng dại củamỗi người viết lên trong hành trình tuổi hoa của mình Đọc dòng tâm sự ấy ta như thấy chínhmình trong đấy, thấy những năm tháng học trò sao mà đẹp, mà ngây ngô đến vậy!? Gửi đến thầy
cô lời tri ân từ đáy lòng, cảm ơn những người lái đò đã ngày đêm miệt mài tô thắm cho đời bằnghành trang tri thức, gửi đến tuổi thanh xuân của những trò nhỏ đôi lời nhắn nhủ, thanh xuân sẽqua rất nhanh hãy sống thật ý nghĩa những phút giây mà mình đang sống, hãy trân trọng những
Trang 16vẫn còn đó như là minh chứng đầy ngọt ngào cho những tình cảm, những ngập ngừng vụng về
và cả yêu thương chưa dám nói của quãng thời gian cắp sách đến trường…
Hình ảnh minh họa cho tập san và thiết kế thiệp xuân 2018 của CLB văn học
Tập san 20-11
Thiết kế thiệp xuân
Trang 17Thiết kế thiệp xuân
b.3 Hoạt động ôn tập thi HKI:
Mục đích hoạt động: giúp học sinh củng cố kiến thức trong học kì I.
Cách thức thực hiện:
- Ôn tập theo đề cương ôn tập của tổ bộ môn
- Dựa trên đề cương, CLB sẽ tổ chức hình thức hái hoa dân chủ dưới cờ hoặc theo hình thức báo cáo chuyên đề
- CLB nhờ giáo viên cố vấn soạn câu hỏi trắc nghiệm hoặc câu hỏi củng cố kiến thức
- Báo cáo chuyên đề CLB nhờ giáo viên cố vấn báo cáo
b.4 Hoạt động Sân khấu hóa tác phẩm văn học:
Học Văn theo lối truyền thống là hình thức ghi nhớ một chuỗi các chi tiết sự kiện diễn ratrong tác phẩm Anh Chí được nhặt ở đâu, lớn lên như thế nào, vào tù khi nào, ra tù trong hìnhhài ra sao,… Một tác phẩm, hai tác phẩm, ba tác phẩm, cả chương trình học, làm sao có thể chắcchắn rằng học sinh nhớ được chuỗi các sự kiện ấy mà không cảm thấy áp lực, nhàm chán?
Bên cạnh cách tiếp cận văn học cho phép học sinh tự đào sâu nghiên cứu, Câu lạc bộ cònmang đến cho học sinh cách học thú vị khác đó là: Học Văn bằng văn nghệ Ví như, khi đào sâu vào