(SKKN CHẤT 2020) CHUYÊN đề môn hóa học một số dạng bài tập phần dung dịch

Khi bồi dưỡng học sinh giỏi môn Hoá 8 tôi nhận thấy: Kiến thức của phần Dung dịch rất mới và khó, học sinh còn gặp nhiều lúng túng và khó khăn khi làm bài.. Chính vì vậy, để học sinh nắm

TẠO YÊN LẠC TRƯỜNG THCS YÊN LẠC

- 

 -CHUYÊN ĐỀ:

MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP PHẦN DUNG DỊCH

Môn: Hóa Học Tổ: Sinh – Hóa

Mã :

Người thực hiện: Dương Thị Đức Ái

Điện thoại: 01276139038 Email: duongducai.09@gmail.com

Yên Lạc,Tháng 03 năm 2014

CĐ: MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP PHẦN DUNG DỊCH GV: DƯƠNG THỊ ĐỨC ÁI 1

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I Lý do chọn chuyên đề

Xuất phát từ nhiệm vụ năm học 2013-2014 do nhà trường và cấp trên giaocho là phải tập trung nâng cao chất lượng, số lượng học sinh giỏi ở các khối lớp

và phải có học sinh thi vượt cấp

Khi bồi dưỡng học sinh giỏi môn Hoá 8 tôi nhận thấy: Kiến thức của phần

Dung dịch rất mới và khó, học sinh còn gặp nhiều lúng túng và khó khăn khi

làm bài

Mặt khác, phần Dung dịch không chỉ áp dụng khi bồi dưỡng học sinh giỏi

Hoá 8 mà còn đặc biệt cần thiết và quan trọng trong chương trình bồi dưỡng họcsinh giỏi Hoá 9

Chính vì vậy, để học sinh nắm chắc và vận dụng kiến thức phần Dung dịch, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu, giới thiệu chuyên đề Một số dạng bài tập phần dung dịch.

II Phạm vi - Mục đích của chuyên đề :

1 Phạm vi chuyên đề:

Do điều kiện hạn chế về thời gian nên chuyên đề chỉ đề cập tới một số dạng bài tập của phần dung dịch trong chương trình lớp 8 và đầu lớp 9

2 Mục đích chuyên đề :

Giúp cho học sinh biết hệ thống hoá và vận dụng tốt kiến thức khi học

phần Dung dịch Thông qua chuyên đề, cùng đồng nghiệp có thêm điều kiện

trao đổi, chia xẻ thông tin, bàn bạc và đưa ra những giải pháp tối ưu về phươngpháp bồi dưỡng học sinh đội tuyển môn Hoá Từ đó tạo niềm hứng thú, say mêtrong giảng dạy và học tập bộ môn Hoá học của tập thể thầy, trò trường THCSYên Lạc

A KIẾN THỨC

1 Nồng độ phần trăm dung dịch

C%: Nồng độ % của dung dịch (đơn vị: %)

mct: Khối lượng chất tan (đơn vị: g)

mdd: Khối lượng dung dịch (đơn vị: g)

2 Nồng độ mol của dung dịch

CM : Nồng đô mol (đơn vị: mol/l = M)

n: Số mol chất tan (đơn vị: mol)

D: Khối lượng riêng của dung dịch (đơn vị: g/ml)

4 Sự chuyển đổi giữa nồng độ phần trăm và nồng độ mol

5 Độ tan

mct : Khối lượng chất tan ; mdm : Khối lượng của dung môi 6

Mối liên hệ giữa độ tan và nồng độ phần trăm

2 Phương pháp làm:

Cách 1: Dùng phương pháp đường chéo

* Phương pháp đường chéo gồm 3 bước và chỉ áp dụng khi pha trộn 2 dung dịch của cùng một loại chất tan và không có phản ứng xảy ra:

+ B1: Gọi tên các dung dịch: dd1 ; dd2

+ B2: Sử dụng công thức đường chéo

+ B3: Lập tỷ số và rút ra tỷ lệ từ đó tính lượng chất liên quan

Phương pháp đường chéo thường áp dụng các công thức sau:

- Công thức đường chéo dùng cho C%.

(Áp dụng khi pha trộn 2 dd để tạo ra 1 dd mới)

(Khi đó :CM thì rất lớn; Ddd = Dtinh thể; coi tinh thể hiđrat là 1 dung dịch)

* Bài tập minh họa cho cách 1: Bài 1 : (Tài liệu luyện thi Hoá học)

Cần cho bao nhiêu (g) NaOH vào bao nhiêu (g) H2O để có 120(g) ddNaOH 10%

Giải:

Gọi H2O là dd1 với : C%1 = 0%; có mdd1 = m1(g)

Gọi NaOH là dd2 với: C%2 = 100%; có mdd2 = m2(g)

Áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

CĐ: MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP PHẦN DUNG DỊCH GV: DƯƠNG THỊ ĐỨC ÁI 5

(1)Lại có: m dd mới = m1 + m2 = 120(g) (2)

Từ (1) và (2) ta có: m1 = 108 (g)

m2 = 12 (g)Vậy: Cần pha 12 g NaOH với 108 g H2O được dd NaỌH 10%

Áp dụng sơ đồ đường chéo ta có :

Vậy CM của dd thu được là 2,1(M)

Bài 3: (CĐ : BD Hoá 8 - 9)

Cần phải lấy bao nhiêu ml dd NaOH (D=1,4 g/ml) trộn với bao nhiêu mlNaOH (D = 1,1 g/ml) để được 600ml dd NaOH (D = 1,2g/ml)

Giải

Gọi dd NaOH (D=1,1g/ml) là dd1 với : Vdd = V1 (ml)

Gọi dd NaOH (D=1,4g/ml) là dd2 với: Vdd = V2 (ml)

Áp dụng sơ đồ đường chéo ta có :

Lại có: Vdd mới = V1 + V2 = 600ml (2)

Từ (1) và (2) ta có : V1 = 400 ml

V2 = 200 mlVậy cần lấy 400ml dd NaOH (D = 1,1g/ml) trộn với 200ml dung dịchNaOH (D=1,4g/ml)

Gọi FeSO4.7H2O là dd2 với : mdd 2 = m(g); C%2 =

Áp dụng sơ đồ đường chéo ta có:

Vậy: Cần phải dùng 27,8(g) tinh thể FeSO4.7H2O vào 372,2(g) H2O

được dung dịch FeSO4 3,8%

Cách 2: Dùng phương pháp đại số

Phương pháp đại số áp dụng cho pha trộn nhiều dd khi không xảy ra phản ứng hoá học và các công thức tính sau:

* Công thức tính C% sau khi pha trộn:

+ Tính mct sau khi pha trộn = mct mới = mct1 + mct2 + … + mctn

+ Tính mdd sau khi pha trộn = mdd mới = mdd1 + mdd2 + … + mddn

* Công thức tính CM sau khi pha trộn:

+ n sau khi pha trộn = nmới = n1 + n2 + … + nn

+ Vdd sau khi pha trộn = Vdd mới ≈ Vdd1 + Vdd2 + … + Vdd n

* Bài tập minh họa cho cách 2 :

(Đề bài là bài tập minh họa của phương pháp đường chéo) Bài tập 1:

Giải:

Vì khi cho NaOH vào H2O thì : H2O là dung môi, NaOH là chất tan

Ta có : mNaOH cho vào = mNaOH sau khi pha trộn = .

Vậy cần cho vào = 27,8 (g)

II Dạng 2 : Pha trộn dung dịch xảy ra phản ứng hoá học

1 Đặc điểm:

Bài tập này phải dựa vào PƯHH để xác

định 2 Phương pháp làm:

Pha trộn dung dịch xảy ra phản ứng hoá học gồm có 4 bước:

+ B1:Viết PTPƯ hóa học xảy ra để biết chất tạo thành sau phản ứng.+ B2: Tính số mol (hoặc khối lượng) của các chất sau phản ứng

+ B3: Tính khối lượng hay thể tích dung dịch sau phản ứng

+ B4: Tính nội dung đầu bài yêu cầu

* Cách tính khối lượng; Thể tích dung dịch sau phản ứng:

mddmới = mddđem trộn - mkết tủa sau pứ hoặc mchất khí sau pứ ( Nếu có)

III Dạng 3 : Bài toán về độ tan

- Vận dụng linh hoạt các gt đã cho Từ đó tính nội dung đầu bài hỏi.

3 Bài tập minh họa:

b Dung dịch bão hoà muối NaNO3 ở 10oC có nồng độ % là 44,44% Tính

độ tan của NaNO3 ở nhiệt độ đó

Giải:

a Ta có:

Vậy : C%NaCl = 26,5%

b Từ công thức:

Vậy độ tan của NaNO3 ở 10oC là 80 (g)

IV Dạng 4: Bài toán về khối lượng chất kết tinh

1 Đặc điểm:

chất tan đã vượt quá độ bão hoà của dd Lúc đó xuất hiện khối lượng chất kếttinh.

2 Phương pháp:

Bài toán về khối lượng chất kết tinh thường sử dụng các bước sau:

+ Bước 1: Xét độ tan ở nhiệt độ cao -> mct ; mH2O ở nhiệt độ cao

+ Bước 2: Xét độ tan ở nhiệt độ thấp -> mct ở nhiệt độ thấp

+ Bước 3: Khi đó : mkết tinh = mct (ở nhiệt độ cao) – mct (ở nhiệt độ thấp)

* Lưu ý: Đầu bài yêu cầu tính khối lượng tinh thể hoặc tìm công thức củatinh thể thì cũng làm tương tự các bước trên thêm bước đặt ẩn phụ hoặc đặt côngthức của tinh thể

3 Bài tập minh họa:

Bài 1:

Tính khối lượng AgNO3 kết tinh khỏi dd khi làm lạnh 450(g) dd bão hoà ở

80oC xuống 20oC Biết : Độ tan của AgNO3 ở 80oC là 668 (g) và ở 20oC là222(g)

Khi đó : mAgNO3 (kết tinh) = 394,4 – 130 = 261,4 (g)

Vậy từ khi hạ từ 80oC xuống 20oC có 261,4(g) AgNO3 kết tinh

Bài tập 2

Độ tan của CuSO4 ở nhiệt độ t1 = 20(g); t2 = 34,2(g) (t2>t1) Người ta lấy134,2(g) dd CuSO4 bão hoà ở nhiệt độ t2 hạ xuống t1.Tính số (g) CuSO4.5H2Otách ra khỏi dd khi hạ từ t2 xuống t1.

Hoà tan 5,72(g) Na2CO3.10H2O (Sôđa tinh thể) vào 44,28ml H2O Nồng

độ % của dd sau khi pha trộn là bao nhiêu?

a Cần phải lấy thêm bao nhiêu (g) tinh thể CuSO4.5H2O và bao nhiêu (g)

dd CuSO4 4% để điều chế được 500(g) dd CuSO4 8%

b Cần phải lấy bao nhiêu (g) tinh thể CuSO4.5H2O và bao nhiêu (g) H2O

Bài 11:

Hoà tan 1 mol NaOH rắn vào dd NaOH 0,5M để thu được dd có nồng độ1,5M Tính thể tích của dd NaOH sau khi pha trộn Biết rằng khi cho NaOH rắnvào nước cứ 20(g) tăng thể tích 5ml

Bài 16 : ( Đề Thi HSG Yên Lạc lớp 9 2008-2009)

Hòa tan một ít NaCl vào nước được V ml dd A có khối lượng riêng là D Thêm V1 ml H2O vào ddA được (V+ V1) ml dd B có khối lượng riêng là D1

CMR : D >D1 Biết khối lượng riêng của nước là 1 g/ml

II Dạng 2: Dạng bài toán pha trộn dd xảy ra phản ứng hoá học Bài 1:

a Tính số (g) Na cần thiết để phản ứng với 500(g) H2O tạo dd NaOH20%

b Tính khối lượng Na2O và khối lượng H2O cần để có được 200(g) dung dịch NaOH 10%

Đ.S: a m Na = 1112,36(g)

b.

a Cho sản phẩm thu được khi oxi hoá hoàn toàn 5,6 lit SO2 đo ở (đktc)vào trong 57,2 ml dd H2SO4 60% có D=1,5g/ml Tính nồng độ % của dd axit thuđược.

b Tính tỷ lệ khối lượng giữa kim loại Kali và dung dịch KOH 2% để có được dung dịch KOH 40%

Hãy chứng tỏ rằng: Tinh thể FeSO4.7H2O là không tinh khiết Tính độ tinh khiếtđó.

Đ.S: 92,7%.

Bài 8:

X, Y là 2 dd HCl khác nhau Lấy V1(l) X trộn với V2(l) Y được 2(l) dd Z

a Tính CM của dd Z biết rằng:

+ V1 (lit) dd X trộn với AgNO3 dư thì thu được 35,875(g) kết tủa

+ V2 (lit) dd Y phản ứng vừa đủ với 0,5 (lit) dd NaOH 0,3M

b Tính CM của dd X,Y Biết rằng nếu cùng cho 0,1(lit) X hoặc 0,1(lit) Y tác dụng với Fe dư thì lượng H2 thoát ra chênh lệch nhau 448ml (đktc)

Cho 27,4(g) kim loại Ba vào 500(g) dd hỗn hợp (NH4)2SO4 1,32% và CuSO4

2% Sau khi tất cả các phản ứng kết thúc thu được khí A, kết tủa B, dd C Tính

a VA ở (đktc)

bao nhiêu (g) chất rắn.

c Tính C% các chất có trong ddC

Đ.S : V A = 6,72(l) ; 31,2125(g) ; 3,03%

Bài 13:

Hoà tan 27,4(g) hỗn hợp 2 muối M2CO3 và MHCO3 vào dd HCl 0,5M vừa

đủ thấy tạo thành 6,72 9\(lit) CO2 ở đktc

a Xác định CTHH của 2 muối và % khối lượng muối trong hỗn hợp

b Tính thể tích dd HCl đã dùng

Đ.S : Na 2 CO 3 38,69%; NaHCO 3 61,31%; 80ml

Bài 14:

2 cốc A, B có khối lượng bằng nhau đặt lên2 đĩa cân thăng bằng

a Cho vào cốc A 10,6 (g) Na2CO3; cốc B 11,82 (g) BaCO3 cho tiếp 12(g)

dd H2SO4 98% vào cốc A thì cân mất thăng bằng

b Tính khối lượng dd HCl 14,6% cần thiết để khi cho vào cốc B thì cân trở lại thăng bằng

III Dạng 3 : Bài toán của độ tan Bài 1: (Sách 400 Bài tập)

Độ tan của KCl ở 40oC là 40 (g) Số (g) KCl có trong 350 (g) dung dịch bão hoà ở nhiệt độ trên là

Đ.S: B

Bài 2: (Sách 400 bài tập)

Biết độ tan của muối NH4Cl ở 20oC là 37,2(g) Hỏi có bao nhiêu (g) múôi

NH4Cl trong 300(g) dd NH4Cl bão hoà?

Bài 5: (Tài liệu luyện thi hoá học)

Xác định độ tan của Na2CO3 ở 18oC Biết rằng ở 18oC khi hoà tan 143(g)

Na2CO3.10H2O vào 160(g) H2O thì được dd bão hoà Đ.S: 21,2 (g).

IV Dạng 4: Dạng bài toán kết tinh

Bài 1 : (Đề thi vào lớp 10 – Chuyên hoá – KHTN 2005 – 2006)

Dung dịch Al2(SO4)3 bão hoà ở 10oC có nồng độ % là 25,1%

a Tính độ tan của Al2(SO4)3 ở 10oC

b Lấy 1.000(g) dd Al2(SO4)3 bão hoà trên làm bay hơi 100(g) H2O phần

dd còn lại đưa về 10oC thấy có a(g) Al2(SO4)3.18H2O kết tinh Tính a

Đ.S: a.33,5(g); b 95,8(g).

Bài 2: (Đề thi vào lớp 10 – Chuyên Lê Hồng Phong 2002 – 2003)

Cần lấy bao nhiêu (g) H2O và bao nhiêu (g) tinh thể Hiđrat có công thức X.Y.10H2O với khối lượng mol là 400(g) Để pha 1 dd bão hoà ở 90oC mà khi

SX.Y ở 40oC là 60(g).

Đ.S:m H2O =68,2(g); m XY.10H2O =423,3(g

Bài 3: (Đề thi vào lớp 10 – Chuyên Hoá ĐHKHTN 1999 – 2000)

.Làm lạnh 1,5 kg dd CuSO4 bão hoà ở

80oC xuống 10oC Tính số (g) CuSO4.5H2O tách ra Đ.S: 630(g)

Bài 4: (Đề thi vào lớp 10 – Chuyên Hoá ĐHKHTN 1996 – 1997)

Cho 600(g) dd NaCl bão hoà ở 90oC Hỏi có bao nhiêu (g) tinh thể NaCltách ra khi làm lạnh dd đó xúông 0oC Biết SNaCl (ở 90oC) = 50(g) ; SNaCl (0oC) =35(g)

Đ.S: 60 (g)

Bài 5: (Đề thi vào lớp 10 – Chuyên Hoá ĐHKHTN2000-2001)

Cho 16 (g) CuO tan trong lượng vừa đủ dd H2SO4 20% đun nóng Sau đó làmlạnh xuống 10oC Tính khối lượng của CuSO4.5H2O đã tách ra khỏi dd Biết

Đ.S: 30,7(g)

Bài 6: (Đề thi vào lớp 10 – Chuyên Hoá ĐHKHTN2006-2007

Ở 25oC người ta đã hoà tan 450(g) KNO3 vào 500(g) H2O được dd A Biếtrằng SKNO3 (200C) = 32(g) Hãy xác định khối lượng của KNO3 tách ra khỏi dd

Bài 7: (Đề thi olimpic 30-4)

Ở 60oC có 31,6(g) Na2CO3 tan trong 100(g) dd tạo thành dd bão hòa Ở 0oC

có 6,75(g) Na2CO3 tan trong 100(g) dd để tạo thành dd bão hòa.Hỏi có bao nhiêu(g) Na2CO3.10H2O tách ra khi làm lạnh 500(g) dd bão hoà ở 60oC xúông 0oc

Đ.S: 403,8(g)

Bài 8 : (Đề thi HSG lớp 8 – Yên Lạc 2010-2011)

Hòa tan 99,8( g ) CuSO4 5H2O vào 164 ml nước ,làm lạnh dd tới 100 C thu được 30 (g) tinh thể CuSO4 5H2O Cho biết độ tan của CuSO4 ở 10 0 C là 17,4 (g).Xác định xem CuSO4.5H2O ban đầu có lẫn tạp chất hay tinh khiết Tínhkhối lượng tạp chất (nếu có )

Đ.S : Khối lượng tạp chất :20,375 (g)

Bài 9: (Đề thi HSG lớp 8 – Yên Lạc 2012-2013 và Đề thi HSG Tam Dương)

Khi thêm 1(g) MgSO4 khan vào 100 (g) dd MgSO4 bão hòa ở 200C đã làm cho 1,58 (g) MgSO4 khan kết tinh trở lại ở dạng tinh thể ngậm nước Xác định côngthuwcscuar tinh thể ngậm nước Biết độ tan của MgSO4 ở 200C là 35,1(g)

Đ/S: MgSO 4. 7H 2 O

PHẦN III: KẾT LUẬN

Chuyên đê Một số dạng bài tập phần dung dịch giup hoc sinh chu đông

Linh hôi kiên thưc va nhân dang bai tâp đươc nhanh hơn,tư đo hoc sinh

co sư vân dung linh hoat vơi cac kiêu bai ,cac dang bai tâp

Trong thưc tê giang day đôi tuyên hoc sinh gioi môn Hoa noi chung vađôi tuyên hoc sinh gioi Hoa 8 noi riêng con găp không it kho khăn.Song tôi vân

cô găng đâu tư hêt mưc vơi mong muôn co môt kêt qua ngay cang cao

Trên đây la môt sô suy nghi cua tôi vê phân Dung dich trong vân đê bôidương hoc sinh gioi Hoa 8

Chuyên đê se không tranh khoi nhưng han chê Tôi rât mong đươc sưtham gop y kiên cua cac ban đông nghiêp đê chuyên đê đat kêt qua cao va mangtinh kha thi

Yên L ạc, Tháng 03 năm 2014

Người viết chuyên đề

Dương Thị Đức Ái

Kết quả thi học sinh giỏi tỉnh do bản thân phụ trách

download by : skknchat@gmail.com

Các tài liệu tham khảo

1 Sách rèn kỹ năng Hoá học 8 và Sách 400 bài tập Hoá học 8 NXBGD (Ngô Ngọc An)

2 Sách chuyên đề bồi dưỡng Hoá 8,9 – NXB Đà Nẵng (Hoàng Vũ)

3 Tuyển tập đề thi vào lớp 10 chuyên Hoá – NXBGD

4 Tài liệu luyện thi Hoá học - NXB ĐHQG Hà Nội (Nguyễn Vân Lưỡng)

5 Tuyển tập Olimpic 30.4 - NXB ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh