(SKKN CHẤT 2020) dạy học văn bản “ vợ chồng a phủ’’ của tô hoài bằng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm phát huy các kỷ năng, năng lực cho học sinh

Lí do chọn đề tài: Một trong những vấn đề cốt lõi của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là phải chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiếnthức sang phát triển t

PHẦN I- MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Một trong những vấn đề cốt lõi của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

và đào tạo là phải chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiếnthức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học, học đi đôivới hành, lý luận gắn với thực tiễn, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo

và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học Từ đó rèn luyện cho học sinhnăng lực vận dụng kiến thức nhằm giải quyết các vấn đề trong học tập vàtrong thực tiễn

Đổi mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển kỷ năng, nănglực của học sinh là phương hướng phù hợp với nhịp độ phát triển của thời đạiđổi mới của đất nước Nắm được phương pháp trên và đưa nó ứng dụng vàogiảng dạy, học tập môn ngữ văn ở trường THPT đối với các nhà quản lý giáodục và đặc biệt đối với các giáo viên đứng lớp là điều hết sức quan trọng để

có thể góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong thời kì hiện đại

Trong trường phổ thông, Ngữ văn là một môn học có đặc thù riêng, vừamang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật Dạy văn bản văn học là bằngtài năng sư phạm của mình, giáo viên đưa học sinh hòa mình trong tác phẩm,rung động với nó, lắng nghe tiếng nói của tác giả, thưởng thức cái hay, cái đẹpcủa tác phẩm Bằng trí tưởng tượng, kinh nghiệm và cả tâm hồn mình, họcsinh khám phá ý nghĩa từng câu, từng chữ, cảm nhận sức sống của từng hìnhảnh, hình tượng nhân vật, theo dõi diễn biến cốt truyện… làm cho văn bảnkhô khan biến thành một thế giới sống động đầy sức cuốn hút Trươc đây đêlam đươc điêu nay, giao viên chu yêu thuyêt giang, hoc sinh chăm chu lăngnghe, ghi chép Giơ đây, ngươi giao viên phai la ngươi biêt thiêt kê, tô chưccac hoat đông đê hoc sinh co thê tư chiêm linh đươc kiên thưc Qua đó hìnhthành cho học sinh những năng lực cần thiết: Năng lực thu thập thông tin liên

bản; Năng lực đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại; Năng lực trình bàysuy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa văn bản; Năng lực hợp tác thảoluận về một vấn đề trong tác phẩm; năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt… Làmđược như thế thì giờ học tác phẩm văn học, hay còn gọi là giờ đọc - hiểu vănbản mới đến được cái đích cần đến.

Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Ngữ văn, gần đây trêncác diễn đàn nghiên cứu, các hội nghị, hội thảo, người ta đã bàn nhiều đếnvấn đề đổi mới phương pháp dạy học Qua nghiên cứu thực tiễn ở trườngTHPT hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lựcngười học thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một trong những nộidung rất cơ bản và quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả dạy học Viêc đưahoat đông trai nghiêm sang tao vao day hoc gop phân khăc phuc nhưng tôn taicua phương phap day hoc hiên nay, nhăm đap ưng yêu câu câp thiêt cua đôimơi căn ban, toan diên giao duc

Xuất phát từ chủ trương đổi mới toàn diện giáo dục, trong đó đổi mớiphương pháp giáo dục là một trong những khâu quan trọng để nâng cao chấtlượng giáo dục hiện nay Đồng thời trên cơ sở gắn bó với nghề và bắt nguồn

từ những băn khoăn trăn trở trong quá trình dạy học môn ngữ văn ở trườngTHPT là làm thế nào để có được một giờ học tốt, làm sao để học sinh có thểphát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, vận dụng kiến thức, kỹ năngcủa người học vào trong học tập và ứng dụng vào thực tế cuộc sống, đồngthời phát huy được năng lực vốn có của học sinh Điều đó đã thôi thúc tôi suynghĩ để đưa ra phương pháp phù hợp trong quá trình giảng dạy một số tácphẩm truyện ngắn trong chương trình ngữ văn 12 và có thể đáp ứng đượcphần nào định hướng giáo dục là chú trọng phát huy năng lực của học sinh

Tôi thiết nghĩ văn bản “Vợ chồng A Phủ’’ của Tô Hoài trong chươngtrình Ngư văn lơp 12 được xem là bài hay, dung lương kiên thưc nhiêu Việc

tô chưc hoc tâp thông qua viêc sử dung kiên thưc liên môn, tăng cương hoatđông trai nghiêm là một trong những giải pháp sẽ đem lại hiệu quả cao Hoat

đông trai nghiêm chăc chăn sẽ làm cho bài học trở nên sinh động, hấp dẫnhơn tạo niềm say mê tìm tòi, tư duy sáng tạo, từ đó phát triển năng lực học tập

va ky năng vân dung kiên thưc vao thưc tiên cua minh

Với những ý nghĩa và lý do trên tôi quyết định chọn đề tài: Dạy học văn bản “ Vợ chồng A Phủ’’ của Tô Hoài bằng các hoạạ̣t động trải nghiệm sáng tạạ̣o nhằm phát huy các kỷ năng, năng lực cho học sinh.

2 Mục đích nghiên cứu

- Đối với học sinh: Biêt vân dung kiên thưc liên môn, tăng cương trainghiêm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong giờ học.Đồng thời vận dụng đươc kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề nay sinhtrong học tập cũng như trong thực tiễn cuộc sống

- Đối với giáo viên: Thiết kế bài giảng sáng tạo, nâng cao hiệu quả bài học là niềm say mê tiếp thêm sức mạnh để thực hiện nhiệm vụ trồng người

3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu về lý luận dạy học trai nghiêm sang tao, tích hợp liên môn

và phat triên năng lực học sinh Lây tac phâm lam đôi tương nghiên cưutrong phạm vi bài “ Vợ chồng A Phủ ’’ của Tô Hoài

4 Phạạ̣m vi nghiên cứu

- Để thực hiện tốt vấn đề nghiên cứu tôi đã chọn học sinh khối 12 nơitôi công tác làm đối tượng nghiên cứu, chọn 2 lớp 12A2 ( lớp thực nghiệm)

và 12A10 (lớp đối chứng) Hai lớp được chọn làm đối tượng tham gia nghiêncứu có những néé́t tương đồng về đặc điểm và trình độ

- Lấy kết quả bài kiêm tra 15 phut để làm đối chứng (kêt qua bài kiêm tra ơ phần phụ lục)

5 Giả thuyết khoa học

Day học văn bản “ Vợ chồng A Phủ ’’ của Tô Hoài theo định hướngtăng cương hoat đông trai nghiêm sang tao, phat huy năng lưc hoc sinh sẽgiúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mình, đồng thờitrang bị được một số kỹ năng: tự tin trong ứng xửử̉, giao tiếp, tự giải quyết

được những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn cuộc sống, nâng cao hiệu quả dạyhọc Ngữ văn ở trường phổ thông Phát huy được tác dụng của việc dạy họcgắn với thực tiễn.

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu về lý luận dạy học trai nghiêm sang tao, tích hợp liên môn

và phat triên năng lực học sinh

Nghiên cứu thực trạng của việc dạy học Ngữ văn với bài “ Vợ chồng APhủ’’của Tô Hoài Xây dựng các tiến trình dạy học theo định hướng tăngcương hoat đông trai nghiêm sang tao, phat huy năng lưc cho hoc sinh

7 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sửử̉ dụng các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, kháiquát hóa các tài liệu lý luận và các văn bản pháp quy về tích hợp liên môntrong dạy học

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát, thực nghiệm, ứngdụng công nghệ thông tin, soạn giáo án thể nghiệm, minh họa thông qua hệthống tranh, ảnh và phiếu học tập

8 Đóng góp mới của đề tài nghiên cứu

- Về mặt khoa học: Góp phần làm rõ cơ sở lý luận của dạy học trảinghiệm sáng tạo trong dạy học ở trường phổ thông nói chung, dạy học Ngữvăn nói riêng

- Về mặt thực tiễn: Đề xuất quy trình, nội dung và hình thức tổ chức dạy học có tính khả thi nhằm tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng

tạo, phát huy năng lực học sinh qua dạy học văn bản “ Vợ chồng A Phủ ’’ của

Tô Hoài

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2. Cơ sở lí luận.

1.1.Cơ sở pháp lí

Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp vềphương tiện, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học, điều kiện về tổ chức, quản lý.Ngoài ra, phương pháp dạy học còn mang tính chủ quan Mỗi giảng viên vớikinh nghiệm riêng của mình cần xác định những phương hướng riêng để cảitiến phương pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân.

Sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước ngày nay đòi hỏinguồn nhân lực không những chỉ đủ về số lượng mà còn phải có chất lượng.Nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức to lớn đối với sự phát triển của mỗi đơn

vị, doanh nghiệp nói riêng và của đất nước nói chung Kiến thức và sự hiểubiết về nguyên tắc đảm bảo chất lượng ngày càng mở rộng hơn, logíc tất yếuđòi hỏi chất lượng đào tạo ngày càng phải tốt hơn Một trong những địnhhướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tínhhàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hìnhthành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học.Định hướng quan trọng trong đổi mới PPDH là phát huy tính tích cực, tự lực

và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc củangười học Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách PPDH ở nhàtrường

Đổi mới PPDH môn ngữ văn ở trường THPT là kết quả của một quátrình nghiên cứu, thực hiện kiên trì và được nghiệm thu Khâu đột phá về chấtlượng đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn là bồi dưỡng năng lực thựchành nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên Trước hết đội ngũ giáo viên phảinhận thức việc đổi mới phương pháp dạy học bộ môn thường xuyên là lẽsống, là trách nhiệm, lương tâm, danh dự của người thầy Thầy giỏi mới đàotạo được trò giỏi Thầy giỏi ở trường THPT là người có khả năng tự nghiêncứu để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ theo xu thế quốc tế, đáp ứngnhững đòi hỏi của đất nước trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, biếtthường xuyên vận dụng kết quả tự nghiên cứu của mình vào quá trình dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chươngtrình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa

là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vậndụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiệnchuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạycách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực vàphẩm chất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên –học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực

xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các mônhọc chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm pháttriển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Đối với giáo viên Trung học, đó là cách hiểu mới về môn học, về bảnchất của khoa học và nghệ thuật của văn chương Không hiểu văn không thểdạy văn Yêu cầu nắm vững kiến thức cơ bản về ngữ văn vẫn là một trongnhững nhân tố quan trọng về tiềm năng của người giáo viên trong quá trìnhthực hiện đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ các phươngpháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập mà cần bắtđầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm củachúng Để nâng cao hiệu quả của các phương pháp dạy học này người giáoviên trước hết cần nắm vững những yêu cầu và sửử̉ dụng thành thạo các kỹthuật của chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, kỹ thuậtđặt các câu hỏi và xửử̉ lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫutrong luyện tập Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có nhữnghạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cầnkết hợp sửử̉ dụng các phương pháp dạy học mới, có thể tăng cường tính tíchcực nhận thức của học sinh

Việc đổi mới giáo dục Trung học dựa trên những đường lối, quan điểmchỉ đạo giáo dục của nhà nước, đó là những định hướng quan trọng về chính

sách và quan điểm trong việc phát triển và đổi mới giáo dục Trung học Việcđổi mới phương pháp dạy học cần phù hợp với những định hướng đổi mớichung của chương trình giáo dục trung học.

Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáodục nói chung và giáo dục trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều vănbản:

– Luật giáo dục số 38/2005/QH11, Điều 28 quy định: Phương phápgiáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo củahọc sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡngphương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vậndụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứngthú học tập cho học sinh

– Nghị quyết hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản toàndiện giáo dục và đào tạo: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy vàhọc theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo và vậndụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt, mộtchiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tựhọc, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, pháttriển năng lực…”

– Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020 ban hành kèmtheo quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng chính phủ chỉ rõ:

“ Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rènluyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và nănglục tự học của người học.”

-Bộ GD&ĐT vừa có văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình GDPThiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ nămhọc 2017-2018: Chú trọng rèn cho học sinh phương pháp tự học, tự nghiêncứu SGK để tiếp nhận và vận dụng kiến thức mới thông qua giải quyết nhiệm

vụ học tập đặt ra trong bài học; dành nhiều thời gian trên lớp cho học sinh

luyện tập, thực hành, trình bày, thảo luận, bảo vệ kết quả học tập của mình;giáo viên tổng hợp, nhận xéé́t, đánh giá, kết luận để học sinh tiếp nhận và vậndụng.

Trong phần mục tiêu tổng quát, các chỉ tiêu quan trọng và nhiệm vụtrọng tâm trong 5 năm 2016-2020, Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã đưa ramột trong những nhiệm vụ trọng tâm đó là: “Đổi mới căn bản và toàn diệngiáo dục, đào tạo (GD-ĐT); phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lựcchất lượng cao”

Giáo viên tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập cần tạo ra môi trườnghọc tập thân thiện và những tình huống có vấn đề nhằm khuyến khích ngườihọc tích cực tham gia các hoạt động học tập Chính người thầy giáo phải khơigợi, khuyến khích học sinh tự khẳng định năng lực và nguyện vọng của bảnthân, đồng thời rèn cho các em thói quen và khả năng tự học, phát huy tiềmnăng và vận dụng hiệu quả những kiến thức, kỹ năng đã tích lũy Từ đây tạotiền đề để phát triển con người toàn diện trong bối cảnh phát triển của cáchmạng công nghiệp 4.0, hướng tới một nền giáo dục Việt Nam hiện đại và hộinhập quốc tế

Những quan điểm, định hướng nêu trên là cơ sở lí luận và môi trườngpháp lí thuận lợi cho việc đổi mới giáo dục phổ thông nói chung, đổi mớiphương pháp dạy học theo định hướng phát triển kỷ năng, năng lực người học

nói riêng.

1.2 Mục tiêu của dạy học môn Ngữ văn ở trường THPT

- Cung cấp, bồi dưỡng kiến thức về văn học cho học sinh

Mục tiêu dạy học môn Ngữ văn là sự cụ thể hóa mục tiêu giáo dục nóichung, chú trọng dạy chữ, dạy người và hướng nghiệp Đi vào cụ thể, mônhọc Ngữ văn nhấn mạnh 3 mục tiêu chính sau:

+ Trang bị những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại, có tính hệthống về ngôn ngữ và văn học- trọng tâm là Tiếng Việt và Văn học Việt

Nam , phù hợp với trình độ phát triển của lứa tuổi và yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

+ Hình thành và phát triển ở học sinh các năng lực sửử̉ dụng Tiếng Việt,tiếp nhận văn bản, cảm thụ thẩm mỹ, phương pháp học tập tư duy, đặc biệt làphương pháp tự học, năng lực ứng dụng những điều đã học vào cuộc sống

+ Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu tiếng Việt, văn học, văn hóa, tìnhyêu gia đình, thiên nhiên, đất nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự lập, tựcường, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, tinh thần dân chủ nhân văn, giáo dục chohọc sinh trách nhiệm công dân, tinh thần hữu nghị hợp tác quốc tế, ý thức tôntrọng và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại"

- Hình thành phương pháp tự kiến tạo tri thức văn học cho học sinh.

Để học sinh tự kiến tạo tri thức văn học, giáo viên cần hướng dẫn họcsinh chiếm lĩnh các tác phẩm văn chương Phải làm sao cho học sinh tự vậnđộng, tự phát triển từ nhận thức về đặc điểm của tác phẩm văn chương và đặctrưng của quy luật tiếp nhận văn chương, từ đặc điểm của quá trình cảm nhậntác phẩm của văn học của học sinh để phân chia một cách bao quát những cấp

độ, những hình thức hoạt động, chiếm lĩnh tác phẩm của học sinh

1.3 Ý nghĩa cấp thiết của hoat động trải nghiệm sang tao nhằm phát triển kỷ năng, năng lực của học sinh THPT.

1.3.1 Khái niệệ̣m trảả̉i nghiệệ̣m sáng tạo

Theo từ điển tiếng Việt: “Trai nghiêm la trai qua, kinh qua Trai nghiêm

la trai qua thưc tê đê rut ra đươc nhưng kinh nghiêm Trai nghiêm thiên vê cachoat đông thưc tê”

Theo từ điển giáo dục học: “Trai nghiêm là hành động thưc hanh, thưcnghiêm cac vân đê đăt ra trong bai hoc va nhưng vân đê liên quan đên baihoc”

Dư thao Đê an đôi mơi chương trinh va sach giao khoa giao duc phôthông sau năm 2015 đa nêu: “Hoat đông trai nghiêm sang tao(HĐ TNST) banchât la nhưng hoat đông giao duc (HĐGD) nhăm hinh thanh va phat triên cho

hoc sinh nhưng phâm chât tư tương, y chi, tinh cam, gia tri, ky năng(KN)sông va nhưng năng lưc cân co cua con ngươi trong xa hôi hiên đai Nôi dungcua HĐ TNST đươc thiêt kê theo hương tich hơp nhiêu linh vưc, môn hocthanh cac chu điêm mang tinh chât mơ Hinh thưc va phương phap tô chưc đadang, phong phu, mêm deo, linh hoat, mơ vê không gian, thơi gian, quy mô,đôi tương va sô lương…đê hoc sinh co nhiêu cơ hôi tư trai nghiêm”.

Trong day hoc trai nghiêm sang tao la nhưng hoat đông giao duc đươc

tô chưc găn liên vơi kinh nghiêm, cuôc sông đê hoc sinh trai nghiêm va sangtao, phát huy các kỷ năng, năng lực của mình

1.3.2 Khái niệệ̣m năng lực học sinh

Bộ Giáo dục Quebec Canada, trong cuốn Công nghệ Giáo dục kỹ thuật

và dạy nghề (nguyên bản tiếng Pháp đã được dịch sang tiếng Việt), định nghĩanăng lực là “khả năng thực hiện một nhiệm vụ trọn vẹn, đạt chuẩn kỹ năngtương ứng với ngưỡng quy định

Theo trường phái của Anh: “Năng lực giới hạn bởi ba yếu tố: Kiến thức,

kĩ năng, thái độ Đây còn gọi là mô hình ASK”

Theo trường phái của Mỹ: “Năng lực là bất kỳ yếu tố tâm lý của cánhân có thể giúp hoàn thành nhanh chóng công việc hay hoạt động nào đómột cách hiệu quả”

Các nhà tâm lí học Việt Nam cho rằng: “Năng lực là tổng hợp các đặcđiểm, thuộc tính tâm lí của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trưng của mộthoạt động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đạt hiệu quả cao” Người tacũng chia năng lực thành năng lực chung, cốt lõi và năng lực chuyên môn,trong đó, năng lực chung là cốt lõi, là năng lực cơ bản cần thiết làm nền tảng

để phát triển năng lực chuyên môn

1.3.3 Khái niệệ̣m kỷ năng sống

Hiện nay chưa có một khái niệm nào thống nhất trên toàn thế giới về kĩ

năng sống, kĩ năng sốngđược tiếp cận theo nhiều quan điểm khác nhau.

Quan niệm rộng nhất là quan niệm do Tổ chức Văn hóa, Khoa học vàGiáo dục của Liên hiệp quốc (UNESCO) đưa ra, dựa trên cơ sở là bốn mụctiêu cơ bản của việc học: Học để biết – Học để làm – Học để là chính mình –

Học để cùng chung sống Dựa vào đó, UNESCO định nghĩa “Kĩ năng sống là

năng lực cá nhân để thực hiệệ̣n đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộệ̣c sống hàng ngày”.

Quan niệm hẹp hơn là quan niệm do Tổ chức Y tế thế giới(WHO) đưa ra, dựa trên lý thuyết học tập xã hội của Bandura (1977), tức lànhấn mạnh sự học tập qua quá trình trải nghiệm của con người, qua sự tíchlũy kinh nghiệm sống, cấu trúc kinh nghiệm và chủ động nắm lấy kinh

nghiệm Theo đó, WHO định nghĩa “Kĩ năng sống” là những năng lực giao

tiếp đáp ứng và những hành vi tích cực của cá nhân có thể giảả̉i quyết có hiệệ̣u quảả̉ những yêu cầu và thách thức của cuộệ̣c sống hàng ngày”.

Có thể nói, kỹ năng sống là tập hợp các hành vi tích cực và khả năngthích nghi cho phéé́p mỗi cá nhân đối phó hiệu quả với các nhu cầu và tháchthức của cuộc sống hàng ngày; nói cách khác là khả năng tâm lý xã hội Đó làtập hợp các kỹ năng mà con người tiếp thu qua giáo dục hoặc trải nghiệm trựctiếp được dùng để xửử̉ lý các vấn đề và câu hỏi thường gặp trong đời sống conngười Các chủ đề rất đa dạng tùy thuộc vào chuẩn mực xã hội và mong đợicủa cộng đồng Kỹ năng sống có chức năng đem lại hạnh phúc và hỗ trợ các

cá nhân trở thành người tích cực và có ích cho cộng đồng

Ở Việt Nam, với Đề án đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đàotạo, mục tiêu giáo dục đang chuyển hướng từ trang bị kiến thức nặng lý thuyếtsang trang bị những năng lực cần thiết và phẩm chất cho người học Điều đócũng khẳng định thêm tầm quan trọng và yêu cầu thiết yếu đưa giáo dục kĩ năngsống vào trường học cùng với các môn học và các hoạt động giáo dục

Giáo dục kỹ năng sống là rất quan trọng và cần thiết cho học sinh.Giáo dục kỹ năng sống giúp cho học sinh phát triển nhân cách, thể chất, tình

cảm, giao tiếp, ngôn ngữ, tư duy một cách toàn diện, là nền tảng để các em tự tin bước vào đời.

1.3.4 Nộệ̣i dung của hoat động trải nghiệm sang tao và mộệ̣t số hình thức trảả̉i nghiệệ̣m sáng tạo.

Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú

ý tích cực hóa học sinh về mặt trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giảiquyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồngthời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việchọc tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộngtác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Các hoạt động cánhân, nhóm được tổ chức linh hoạt sao cho vừa giúp học sinh huy động kiếnthức, kỹ năng, kinh nghiệm của bản thân, vừa xây dựng được ý thức hợp tác,tinh thần học tập lẫn nhau

Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các mônhọc chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triểnnăng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Thực tế cho thấy, áp dụng phương pháp học này, học sinh tỏ ra rất hàohứng với nội dung bài học, vốn kiến thức tổng hợp của học sinh được bổ sungnhẹ nhàng, tự nhiên nhưng rất hiệu quả

Môn Ngữ văn trong chương trình THPT có thể trai nghiêm sang tao băng nhiêu hinh thưc:

- Có thể quan sát hình ảnh để trao đổi một vấn đề nào đó có liên quan đến bài học, thiết kế dưới dạng kết nối hoặc những câu hỏi nhẹ nhàng

- Một số hoạt động co thê yêu cầu học sinh đọc diễn cảm, kể chuyện,ngâm thơ, hát hoăc ve tranh về chủ đề liên quan đến bài học Các hoạt độngnày trong một số trường hợp thiết kế thành cuộc thi nhằm tạo không khí sôinổi, hứng thú cho học sinh

- Tô chưc hoat đông trải nghiệm băng tro chơi, hoat đông tham quan thưc tê, săm vai, hoat đông nhom, ưng dung giai quyêt vân đê thưc tiên

1.3.5 Tầm quan trọng của hoat động trải nghiệm sang tao, phát huy năng lực học sinh THPT

Sự phát triển nhanh chóng về thông tin cũng như khoa học kĩ thuật đãthay đổi hình thái giáo dục Giáo dục đang chuyển dần từ giáo dục theo nộidung kiến thức sang giáo dục theo năng lực, theo đó người học khi tốt nghiệp

ra trường có đủ năng lực để nắm vững kiến thức và kĩ năng nhằm đáp ứngyêu cầu của xã hội cũng như thị trường lao động Hệ thống giáo dục của ViệtNam để theo kịp với các hệ thống giáo dục tiên tiến trên thế giới cũng đã bắtđầu chuyển đổi sang hình thái giáo dục năng lực

Trước yêu cầu về đổi mới giáo dục, những năm gần đây, Bộ GD&ĐT đãyêu cầu các trường phổ thông chú trọng đổi mới phương pháp dạy học, tăngcường các hoạt động trải nghiệm sáng tạo để phát triển phẩm chất, năng lựccho học sinh Vì vậy, nhà trường các cấp đã chú trọng công tác tổ chức cáchoạt động trải nghiệm cho HS

Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm, nâng cao kiến thức kỹnăng sống, đặc biệt là hoạt động hướng nghiệp cho học sinh là điều cần đượckhuyến khích trong trường học Bởi lẽ hoạt động này giúp các em phát triểntoàn diện, năng động, sáng tạo, thích nghi tốt với môi trường sống

Tại thành phố Hà Nội, hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinhnhững năm gần đây được các nhà trường coi trọng Giờ học Lịch sửử̉, Giáo dụccông dân của học sinh Trường THPT Nguyễn Tất Thành được giáo viên lồngghéé́p vào các hoạt động ngoại khóa Học sinh được đến tham quan làng CốmVòng, từ đó các em sưu tầm, làm video clip trải nghiệm Tương tự, đến thamquan làng gốm Bát Tràng học sinh vừa được quan sát thực tế các hoạt độngcủa làng gốm từ khâu chọn đất, nhào đất, nặn, phơi, nung, và bày bán sảnphẩm…vv

Các chuyên gia giáo dục cũng khẳng định, hoạt động trải nghiệm sángtạo là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhàgiáo, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động thựctiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhà trường cũng như ngoài xã hội với tưcách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chấtnhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của mình.

Viêc đưa hoat đông trai nghiêm, sang tao vao trong nha trương như môtphương phap day hoc gop phân khăc phuc nhưng tôn tai cua chương trinhgiao duc hiên nay, đap ưng yêu câu đôi mơi căn ban toan diên giao duc.Hương dân thưc hiên nhiêm vu năm hoc cua Bô Giao duc - Đao tao cung đayêu câu đa dang hoa cac hinh thưc hoc tâp chu trong cac hoat đông trainghiêm sang tao, nghiên cưu khoa hoc cua hoc sinh

Tăng cương hoat đông trai nghiêm sang tao, phát huy năng lực là giảipháp có tính khả thi cao, có thể vận dụng trong bất kỳ điều kiện nào của nhàtrường, phương pháp này không chỉ hữu ích với học sinh mà còn nhẹ nhàng,hiệu quả đối với giáo viên trong một tiết dạy Đồng thời làm cho bài học thêmsinh động tránh nhàm chán.HS cũng thay đổi nhận thức về di tích lịch sửử̉.Nhiều thầy cô giáo sau khi đưa học sinh của mình đi tham quan, đã khẳngđịnh: nhất định sẽ dẫn con đến di tích đó Điều này cho thấy hoạt động trảinghiệm sáng tạo của học sinh có tác động tích cực Bản thân HS thông quacách làm clip đã biết lồng âm thanh, hình ảnh, phối cảnh, phối hình, tạo thoại.Cách làm sáng tạo của học sinh nhiều khi khiến thầy cô ngạc nhiên vì khi giaoviệc cho các em họ cũng không nghĩ các em làm được như vậy Thế nhưngthực tế học sinh đã làm được điều vượt hơn cả mong đợi của giáo viên

Khi cho học sinh trải nghiệm sáng tạo, có những cái nhà trường không

có đủ điều kiện, thời gian để truyền đạt hết kiến thức khi học ở trên lớp,nhưng thực tế trải nghiệm đã bổ sung cho các em Các em trưởng thành cả về

sống cho mình Như đến bảo tàng hay nơi trang nghiêm, học sinh biết ăn mặcđàng hoàng, nói năng lễ phéé́p Đây chính là điều thực tế đôi khi nhà trườngkhông thể dạy hết được.

1.4 Những định hướng dạy đọc - hiểu văn bảả̉n theo hướng tăng cường hoạt độệ̣ng trảả̉i nghiệệ̣m sáng tạo và phát triển kỷ năng, năng lực học sinh.

1.4.1 Những định hướng về đổi mới phương pháp dạy đọc - hiểu theo hướng phát triển kỷ năng, năng lực

Môn Ngữ văn giúp học sinh phát triển các năng lực và phẩm chất tổngquát và đặc thù, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường phổthông nói chung Năng lực tư duy, năng lực tưởng tượng và sáng tạo, năng lựchợp tác, năng lực tự học là những năng lực tổng quát, liên quan đến nhiềumôn học Năng lực sửử̉ dụng ngôn ngữ và năng lực thẩm mỹ mà chủ yếu làcảm thụ văn học là những năng lực đặc thù, trong đó năng lực sửử̉ dụng ngônngữ để giao tiếp và tư duy đóng vai trò hết sức quan trọng trong học tập củahọc sinh và công việc của các em trong tương lai, giúp các em nâng cao chấtlượng cuộc sống Đồng thời với quá trình giúp học sinh phát triển các nănglực tổng quát và đặc thù, môn Ngữ văn có sứ mạng giáo dục tình cảm và nhâncách cho người học Tất cả các năng lực và phẩm chất trên đây đều được pháttriển thông qua các hoạt động dạy học, xoay quanh bốn lĩnh vực giao tiếp cơbản: đọc, viết, nói và nghe Các kiến thức lí thuyết về tiếng Việt, lịch sửử̉ vănhọc, lí luận văn học và tập làm văn chủ yếu được dùng như là phương tiệntiến hành các hoạt động dạy học đó

Dạy học đọc - hiểu là một trong những nội dung cơ bản của đổi mớiphương pháp dạy học Ngữ văn trong việc tiếp nhận văn bản Khi hình thànhnăng lực đọc - hiểu của học sinh cũng chinh là hình thành năng lực cảm thụthẫm my, khơi gợi liên tưởng, tưởng tượng và tư duy Năng lực đọc - hiểu củahọc sinh còn được hiểu la sự tích hợp những kiến thức, ky năng của các phân

sinh Nội dung thông tin trong các văn bản đọc - hiểu hết sức phong phú, cóliên quan đến nhiều lĩnh vực trong cuộc sống và nhiều môn học khác, do vậytích hợp liên môn là một điều quan trọng và cần thiết, đồng thời cần giúp họcsinh có phương pháp đọc, khả năng tự tìm kiếm nguồn thông tin đa dạng củacuộc sống.

Để đọc - hiểu văn bản, cân đinh hương cho hoc sinh phải thực hiện cácnhiệm vụ sau:

- Tìm kiếm thông tin từ văn bản

- Giải thích, cắt nghĩa, phân loại, so sánh, kết nối thông tin để tạo nên những hiểu biết về văn bản

- Phản hồi và đánh giá thông tin trong văn bản

- Vận dụng những hiểu biết về văn bản đã học vào việc đọc các loại văn bản khác nhau, đáp ứng những mục đích học tập và đời sống

1.4.2 Định hướng tổ chức hoat động trải nghiệm sang tao trong day môn Ngữ văn THPT.

Hoạt động trải nghiệm sang tao giúp học sinh biêt huy động kiến thức,

kỹ năng đê tiếp nhận kiến thức, kỹ năng mới va vận dụng chung vào hoạtđộng thực tiễn Thực tế cho thấy, áp dụng phương pháp học này, học sinh tỏ rarất hào hứng với nội dung bài học, vốn kiến thức tổng hợp của học sinh được

bổ sung nhẹ nhàng, tự nhiên nhưng rất hiệu quả

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức trong suốt tiến trình của bài học,giáo viên cần xác định đúng mục đích, mức độ yêu cầu Các hoạt động cánhân, nhóm được tổ chức linh hoạt sao cho vừa giúp học sinh huy động kiếnthức, kỹ năng, kinh nghiệm của bản thân vừa xây dựng được ý thức hợp tác,tinh thần học tập lẫn nhau

Trong chương trình Ngữ văn THPT nói chung và Ngữ văn 11 nói riêng,

có rất nhiều tác phẩm có thể ứng dụng trai nghiêm sang tao, nhưng ở phạm vimôt sang kiên, người viết chỉ nêu định hướng ở một tác phẩm để minh họa

1.4.3 Định hướng thiết kế bài học Ngữ văn theo hướng phát triển kỷ năng, năng lực

Thiết kế bài dạy học Ngữ văn theo quan điểm tích hợp không chỉ chútrọng nội dung kiến thức tích hợp mà cần thiết phải xây dựng một hệ thốngviệc làm, thao tác tương ứng nhằm tổ chức, dẫn dắt học sinh từng bước thựchiện để chiếm lĩnh đối tượng học tập, nội dung môn học, đồng thời hình thành

và phát triển năng lực, ky năng tích hợp, tránh áp đặt một cách làm duy nhất

Giáo án giờ học đọc - hiểu không phải là một bản đề cương kiến thức

để giáo viên lên lớp giảng giải, truyền thụ áp đặt cho học sinh, mà là một bảnthiết kế các hoạt động, thao tác nhằm tổ chức cho học sinh thực hiện trong giờlên lớp để lĩnh hội tri thức, phát triển năng lực và nhân cách theo mục đíchgiáo dục và giáo dưỡng của bộ môn

Đó là bản thiết kế gồm hai phần hợp thành hữu cơ: Một là, hệ thống cáctình huống dạy học được đặt ra từ nội dung khách quan của bài văn, phù hợpvới tính chất và trình độ tiếp nhận của học sinh Hai là, hệ thống các hoạtđộng, thao tác tương ứng với các tình huống trên do giáo viên sắp xếp, tổchức hợp lí nhằm hướng dẫn học sinh từng bước tiếp cận, chiếm lĩnh bài vănmột cách tích cực và sáng tạo

Bởi thế, thiết kê giờ học đọc - hiểu theo mô hinh trương hoc mơi cần tổchức hoạt động cho học sinh qua các bước:

- Hoạt động khơi đông

- Hoạt động hình thành kiến thức mới

tiêu, yêu cầu và phương pháp cụ thể Các hoạt động này hỗ trợ, bổ sung cho nhau trong suốt tiến trình bài học.

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Thực trạng nhận thức về nhiệệ̣m vụ tăng cường hoat động trải

nghiệm sang tao, phát huy kỷ năng, năng lực học sinh.

Đối với giáo viên, việc rèn kỹ năng sống đã được nhà trường chỉ đạo thực hiện song vẫn mang tính hình thức như chỉ thể hiện trên giáo án hoặc ởcác tiết dạy thao giảng Học sinh chưa được giáo viên chú trọng rèn kỹ năngsống thường xuyên Vì vậy các em còn nhút nhát, thiếu tự tin, khi tham gia các hoạt động tập thể các em bộc lộ rất rõ điểm yếu này Các giáo viên đã có

ý thức đổi mới phương pháp dạy học Văn nhưng việc thực hiện mới chỉ mangtính hình thức, thửử̉ nghiệm chứ chưa mang lại hiệu quả mong muốn Một số giáo viên vẫn có thói quen dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức một chiều: giáo viên giảng, học sinh lắng nghe, ghi nhớ và nhắc lại đúng điều mà giáo viên đã truyền đạt Giáo viên chủ động cung cấp kiến thức cho học sinh, áp đặt những kinh nghiệm, hiểu biết, cách cảm, cách nghĩ của mình tới học sinh Một bộ phận không nhỏ giáo viên chưa được trang bị kĩ càng, đồng bộ về quan điểm và lí luận phương pháp dạy học Văn mới Ngoài ra sự thiếu thốn

về phương tiện và thiết bị dạy học như tranh, ảnh, sơ đồ, dụng cụ nghe nhìn

để minh họa cho bài giảng, tài liệu tham khảo, các tác phẩm văn học cho giáo viên ở nhiều trường học đã khiến cho việc áp dụng phương pháp dạy học mớigặp nhiều bất lợi, dẫn đến tình trạng dạy chay, học chay

Về phía học sinh, mặc dầu môn Văn có vị trí, chức năng quan trọng đặc biệt như vậy nhưng hiện nay đang xuất hiện tình trạng nhiều học sinh không thích học môn Ngữ văn Tỉ lệ học sinh thi vào các trường khối C càng ngày càng ít Một số học sinh chọn thi khối C không phải vì thích hoặc có khả nănghọc các môn khoa học xã hội mà chỉ vì họ không đủ khả năng để thi vào khối nào khác Nhiều bậc phụ huynh cũng than phiền về việc con em mình không

đơn thuần Qua các kỳ thi, các bài kiểm tra môn Ngữ văn, có thể nhận thấy cónhiều học sinh học theo kiểu đối phó, học vẹt, lạm dụng tài liệu tham khảo, không chú trọng kỹ năng diễn đạt, dùng câu, từ Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, học sinh còn có cơ hội để quay cóp, trao đổi bài, sửử̉ dụng tài liệu nên

có điểm cao mặc dù không chịu học Thực tế trên đã khiến cho nhiều học sinhvốn đã không thích học môn Ngữ văn, nhất là những học sinh thi các khối thi

có các môn khoa học tự nhiên, càng có “cớ” để lạnh nhạt, hờ hững với môn học này

Một bộ phận không nhỏ học sinh không thích học Ngữ văn và yếu kéé́m

về năng lực cảm thụ văn chương không chỉ gây bi quan đối với dư luận xã hội

mà còn tác động tiêu cực đến người dạy.Các em lười phát biểu, thụ động trong giờ học.Nhiều lúc lên lớp các em lại không quan tâm, chú ý nghe giảng thậm chí còn nói chuyện riêng hoặc chế giễu những bạn chăm chỉ môn

này.Từ đó dẫn đến giờ học trôi qua nặng nề, lớp học trầm lặng, tinh thần học tập của học sinh mệt mỏi Các số liệu thống kê cho thấy, môn Ngữ văn đang

bị tuyệt đại đa số học sinh phổ thông chối bỏ, hầu hết học sinh THPT chỉ cần học văn để thi đỗ tốt nghiệp Mặt khác, theo thống kê kết quả tuyển sinh đại học, cao đẳng những năm gần đây có nhiều bài thi môn Ngữ văn của học sinhkhiến người đọc dở khóc dở cười vì những sai sót cơ bản như sai chính tả, sai kiến thức, suy diễn cảm tính, viết mà không hiểu những gì mình đã viết

Có một thực tế lo ngại hiện nay nữa là rất ít học sinh biết rung độngtrước những tác phẩm văn học hay Do vậy, khi làm bài học sinh thường suyluận chủ quan, thô tục hóa văn chương Điều đó cho thấy học sinh rất lơ mơ

về kiến thức Ngữ văn Hiện nay, một số học sinh không có thói quen đọc sách,các tác phẩm văn học để tích lũy kiến thức, vốn từ, phục vụ cho việc học mônvăn Thậm chí nhiều học sinh cho rằng Ngữ văn là bộ môn không thực tế, vô

bổ Hiện trạng này cho thấy vấn đề cảm thụ và diễn đạt văn chương của họcsinh là rất đáng báo động

Trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THPT mà đặc biệt làgiảng dạy những tác phẩm văn học thuộc thể loại truyện ngắn, trước đây, bảnthân tôi cùng các đồng nghiệp vẫn quen sửử̉ dụng phương pháp dạy học truyềnthống Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết và truyền thụ trithức một chiều vẫn là phương pháp dạy học chủ đạo của nhiều giáo viên Sốgiáo viên thường xuyên chủ động, sáng tạo trong việc phối hợp các phươngpháp dạy học cũng như sửử̉ dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tíchcực, tự lực và sáng tạo của học sinh còn chưa nhiều Việc rèn luyện kỹ năngsống, kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễn cho học sinh thông qua khảnăng vận dụng tri thức tổng hợp chưa thực sự được quan tâm Việc ứng dụngcông nghệ thông tin – truyền thông, sửử̉ dụng các phương tiện dạy học chưađược thực hiện rộng rãi và hiệu quả trong các trường trung học phổ thông.Những giờ dạy học Ngữ văn trước đây tôi thấy dù có thành công mấy đichăng nữa thì học sinh mới chỉ dừng lại ở mức độ lĩnh hội, tiếp thu và ghi nhớtri thức một cách máy móc mà chưa phát huy hết được năng lực chủ động,sáng tạo trong quá trình chiếm lĩnh tri thức mới.

Là một giáo viên đứng trên bục giảng tôi luôn băn khoăn suy nghĩ, trăntrở làm cách nào có thể nâng cao được chất lượng giáo dục học sinh và điềuquan trọng hơn là học sinh qua mỗi bài học các em có thể khám phá đượcnhững tri thức mới như thế nào và có thể ứng dụng được gì vào trong thựctiễn cuộc sống Chính vì điều đó tôi muốn cố gắng nghiên cứu, tìm hiểu để cóthể đưa ra được một phương pháp dạy học phù hợp với thực tiễn dạy học Ngữvăn ngày nay

2.2 Thực trạng tổ chức dạy học Ngữ văn gắn với việệ̣c tăng cường hoat động trải nghiệm sang tao, phát huy kỷ năng, năng lực học sinh THPT Thứ nhất: Dạy học đọc chép Hiện tượng dạy học đọc chéé́p trong môn

văn trước đây và môn ngữ văn rất phổ biến ở các trường phổ thông hiện nay Đọc chéé́p trong giờ chính khóa và trong các lò luyện thi Thầy cô đọc trước,

HS chéé́p sau, hay thầy cô vừa đọc vừa ghi bảng rồi HS chéé́p theo Đối với

các bài khái quát về giai đoạn văn học hay khái quát về tác gia thầy cô cũng thường tóm tắt rồi đọc cho HS chéé́p Đối với bài “giảng văn” thầy cô cũng thường nêu “câu hỏi thu từ”, rồi giảng, sau đó đọc chậm cho HS chéé́p các kếtluận, nhận định Trong cách dạy này HS tiếp thu hoàn toàn thụ động, một chiều.

Thứ hai: Dạy nhồi nhét Dạy nhồi nhéé́t cũng là hiện tượng phổ biến do

thầy cô sợ dạy không kĩ, ảnh hưởng đến kết quả làm bài thi của HS, cho nên dạy từ a đến z, không lựa chọn trọng tâm, không có thì giờ nêu vấn đề cho HStrao đổi, sợ “cháy” giáo án Kết quả của lối dạy này cũng là làm cho HS tiếp thu một cách thụ động, một chiều

Thứ ba: Dạy học văn như nhà nghiên cứu văn học Một hiện tượng

thường thấy là cách giảng văn trên lớp như cách nghiên cứu văn học của các học giả, như cách học của sinh viên văn học Đó là cách phân tích sâu về tâm

lí, về kĩ thuật ngôn từ, về phương pháp sáng tác… Trong khi đố đối với HSmôn ngữ văn chỉ cần dạy cho HS đọc hiểu, tiếp nhận tác phẩm như một độc giả bình thường là đủ, nghĩa là chỉ cần nắm bắt đúng ý nghĩa, tư tưởng của tácphẩm, một vài néé́t đặc sắc về nghệ thuật đủ để thưởng thức và gây hứng thú

Thứ tư: Dạy học thiếu sự hợp tác giữa trò và thầy, giữa trò với trò

Mỗi cá nhân trong quá trình học tập đều có hạn chế, bởi mỗi người thường chỉchú ý vào một số điểm, bỏ qua hoặc không đánh giá hết ý nghĩa của các kiến thức khác Trong điều kiện đó, nếu biết cách hợp tác trong học tập, giữa thầy giáo và HS, HS với HS có thể nhắc nhở nhau, bổ sung cho nhau, làm cho kiếnthức được toàn diện và sâu sắc

Có thể nói, các kĩ năng của học sinh ít được chú ý rèn luyện trong giờdạy văn Môn văn có thể phát huy nhiều kĩ năng : kĩ năng phân tích ngôn ngữ,

kĩ năng giao tiếp, kĩ năng thuyết phục, kĩ năng làm chủ cảm xúc , nhưngphần lớn giờ học chỉ đi sâu vào những kĩ năng tiếp nhận lí thuyết mà chưaphát huy những kĩ năng sống cho học sinh

Để tránh sự nghèo nàn, đơn điệu trong dạy văn là một vấn đề không dễ.

Ở đó có những vấn đề thuộc về ý thức, thái độ, tình cảm nghề nghiệp, nănglực của giáo viên, song việc giáo dục kỹ năng sống gắn với dạy học ngữ văn

sẽ góp phần giảng dạy môn Ngữ văn sinh động và hiệu quả

Mục tiêu của môn Ngữ văn ở trường phổ thông là hình thành và pháttriển ở học sinh năng lực chung (tức năng lực giao tiếp, bao gồm kiến thứctiếng Việt cùng với bốn kĩ năng cơ bản: Nghe, nói, đọc, viết và khả năng ứngdụng các kiến thức và kĩ năng ấy vào các tình huống giao tiếp khác nhautrong cuộc sống) và năng lực chuyên biệt (tức năng lực văn học, gồm tiếpnhận hoặc cảm thụ văn học, sáng tác văn học

3 Thiết kế giáo án thực nghiệm

+ HS cảm nhận được sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị

+ Hiêu đươc tính cách, số phận của nhân vật A Phủ

+ Thấy được cảnh xửử̉ kiện- hủ tục lạc hậu trong phong tục tập quán của người dân miền núi Tây Bắc trước cách mạng

+ Tổng kết giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

Tiêt 3:

+ HS biêt sửử̉ dụng những kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết các vấn

đề, các tình huống diễn ra trong cuộc sống

+ HS biêt nghiên cứu, sáng tạo, tìm ra cái mới theo sự hiểu biết củamình, tìm phương pháp giải quyết vấn đề và đưa ra những phương án giảiquyết khác nhau góp phần hình thành năng lực học tập, năng lực giao tiếp…

2 Kỹ năng:

- Lam quen vơi cac hoat đông trai nghiêm sang tao trong đoc hiêu vănban

- Biêt cach đoc hiêu truyên ngăn hiện đại theo đăc trưng thê loai

- Vân dung kiên thưc đa hoc đê giai quyêt vân đê đăt ra trong thưc tiên

a Tổ chức hoạt độệ̣ng trảả̉i nghiệệ̣m

- Tro chơi: Tổ chức trong hoạt động khởi động giúp tạo hứng thú cho học sinh trước khi vào bài học mới

- Hoat đông nhom: Thảo luận nhóm tạo sự tham gia tích cực của họcsinh trong học tập Học sinh được tham gia trao đổi, thảo luận, bàn bạc, chia

sẻ vấn đề mà cả nhóm cùng quan tâm Qua đó học sinh được tự do bày tỏquan điểm, biết đón nhận quan điểm bất đồng, hình thành quan điểm cá nhângiúp học sinh rèn luyện kỹ năng giải quyết các vấn đề khó khăn

- Đóng vai:

+ Học sinh chuyển thể một số đoạn trong văn bản thành kịch bản sânkhấu sau đó diễn đoạn kich đó Từ đó học sinh cảm nhận sâu sắc nhân vật,tình huống và ý nghĩa tác phẩm

+ Xửử̉ lý một tình huống giả định trong cuộc sống với vai trò là ngườihung biên về một số vấn đề trong văn bản liên quan đến cuộc sống Từ đógiúp học sinh rèn luyện những kỹ năng thực hành ứng xửử̉ và bày tỏ thái độ,quan điểm của mình đối với các vấn đề trong cuộc sống

b Định hướng các năng lực hình thành

- Năng lực chung: Năng lực tự học; năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực ngôn ngữ

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực trai nghiêm ( đong vai, thuyêt trinh)

+ Năng lưc thu thâp thông tin liên quan đên văn ban

+ Năng lực giải quyết những tình huống đăt ra trong các văn bản

+ Năng lực hợp tác thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn bản.+ Năng lực cảm thụ và thưởng thức thẫm mỹ

+ Năng lưc tư đoc hiêu cac tac phâm truyện ngắn hiện đại

+ Năng lưc vận dụng những kiến thức liên môn đa hoc để giải quyếtnhững vấn đề thực tiễn: Vấn đề bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa dântộc

B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên:

- Tranh, ảnh phuc vu nôi dung bai hoc

- Phiếu học tập, phiếu giao nhiệm vụ, phiếu đánh giá

- Máy tính, máy chiếu kết nối

- Bai soan

2 Học sinh:

- Đoc ky văn ban ơ nha.

- Nghiên cứu nội dung bài học đã được giao

- Tổ chức dạy học bằng các hoạt động theo mô hinh trương hoc mơi:Hoạt động khơi đông, hoạt động hình thành kiến thức mới, hoạt động thựchành, hoạt động ứng dụng, hoạt động bổ sung.

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Giới thiệu bài mới:

Tô Hoài thuộc thế hệ nhà văn cầm bút từ trước Cách mạng Năm 1952,ông đi cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc Với thế mạnh của một nhà vănphong tục, Tô Hoài đã nhanh chóng nắm bắt được hiện thực cuộc sống đồngbào các dân tộc: Thái, Mường, H'mông …và ông đã viết liền một hơi 3 tác

phẩm gộp lại thành tập "Truyệệ̣n Tây Bắc", trong đó tiêu biểu nhất là “Vợ

Mục đích: Kiêm tra viêc đoc văn ban ơ nha cua HS nhằm giúp HS huy động

kiến thức, ky năng, tạo hứng thú tiếp nhận bài mới

Yêu cầu: HS thể hiện những vấn đề liên quan đến tac phâm.

Cách tiến hành:

GV:

- Chiếu hình ảnh minh họa cho một vấn đề liên quan đến bài học:

Hình ảnh đôi trai gái người Mèo đang thổi sáo

- Gọi một bạn HS trong lớp có năng khiếu về âm nhạc thổi sáo bài

“Tình ca Tây Bắc” (tiết mục thổi sáo này GV cho HS chuẩn bị từtrước)

GVH: Âm điệu tiếng sáo làm em liên tưởng đến néé́t văn hóa vùng miền nào

trên đất nước ta ?

TÌNH CA TÂY BẮC HS: - Bạn Đặng Anh Đức (lớp 12a2 trình bày tiết mục thổi sáo bài

“Tình ca Tây Bắc”

- Các HS khác trình bày cảm nhận của mình sau khi nghe tiết mục thổisáo

GV: - Nhận xéé́t phần trình bày của HS.

- Giới thiệu khái quát về vẻ đẹp thiên nhiên, con người, những néé́t đặc sắc về văn hóa, nghệ thuật, phong tục tập quán của vùng núi Tây Bắc

- GV: Kêt luân va dân vao hoat đông mơi

GV tổ chức các hoạạ̣t động để hình thành kiến thức mới

Cách tiến hành:

GV tổ chức cho HS hoat đông trai nghiêm, hoạt động cá nhân, hoạtđộng cặp đôi, hoạt động nhóm thông qua các nhiệm vụ, bài tập và các câu hỏi.

GV tích hợp các kiến thức của bộ môn khác có liên quan sau đó đưa ra cáccâu hỏi phù hợp

- HS: Các đội quan sat phần trình bày của đội bạn, luân phiên tra lơi với các

mức độ cần đạt với năng lực cần hình thành cho HS

HOAT ĐỘNG 1: Hướng dân HS tìm hiểu các kiến thức cơ bản để đọc-hiểu

văn ban

Hoạạ̣t động ca nhân

GV: Hướng dân HS tìm hiểu các kiến thức cơ bản về cá vấn đề sau để

đọc-hiểu văn ban

- Trinh bay nhưng nét chinh vê tac gia Tô Hoài ?

- Kê tên môt sô truyên ngăn tiêu biêu cua ông ?

HS:

-Nghiên cứu tài liệu, SGK (phần tiểu dẫn), quan sát hình ảnh trên máy

chiếu

-Tìm kiếm thông tin và phat hiên, tra lời câu hỏi

- Các HS khác nhân xét, bô sung, tranh biện

GV: Nhận xéé́t, nhân manh nhưng đong gop lơn lao cua Tô Hoài đối với nền

- Là mộệ̣t nhà văn lớn, có số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong văn học Việệ̣t Nam hiệệ̣n đại Tô Hoài viết văn từ trước cách mạng, nổi tiếng với truyệệ̣n đồng thoại Dế mèn phiêu lưu kí.

- Tô Hoài có quan niệệ̣m nghệệ̣ thuật “vị nhân sinh” độệ̣c đáo và có phần quyết liệệ̣t “Viết văn là quá trình đấu tranh để nói ra sự thật Đã là sự thật thì không thể tầm thường, cho dù phảả̉i đập vỡ những thần tượng trong lòng người đọc”.

- Là nhà văn có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục, tập quán của nhiều vùng miền khác nhau trên đất nước ta.

- Ông rất có sở trường về loại truyệệ̣n phong tục và hồi kí.

- Tac phâm tiêu biêu: SGK.

Thao tác 2: Tìm hiểu về truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ”.

GV hỏi:

- Nêu hoàn cảnh ra đời và xuất xứ của văn bản “Vợ chồng A Phủ”?

- Em hay phân chia bô cuc của văn bản “Vợ chồng A Phủ” ?

- Tom tăt văn ban?

HS: - Trình bày hoàn cảnh ra đời, xuất xứ, phân chia bố cục văn bản.

- Tom tăt văn ban

- Các HS khác nhân xét vê nôi dung, cach tom tăt

GV: Nhân xét, kêt luân.

3.Văn bảả̉n “Vợ chồng A Phủ”:

a Xuất xứ:

- In trong tập Truyệệ̣n Tây Bắc(1954) Tập truyệệ̣n được tặng giảả̉i nhất - giảả̉i thưởng Hộệ̣i văn nghệệ̣ Việệ̣t Nam 1954- 1955.

- Tập truyệệ̣n gồm 3 tác phẩm: “Vợ chồng A Phủ”, “Mường Giơn”,

“Cứu đất cứu mường”

b Hoàn cảả̉nh sáá́ng táá́c:

- Là kết quảả̉ của chuyến đi thực tế cùng bộệ̣ độệ̣i lên giảả̉i phóng Tây Bắc năm 1952 Trong những chuyến đi này ông có điều kiệệ̣n tiếp xúc nhiều với

đồng bào Tây Bắc và cuộệ̣c sống của đồng bào nơi đây đã khơi nguồn cảả̉m hứng cho ông.

c Kết cấu và vị trí đoạn trích:

- Tác phẩm gồm 2 phần:

+ Phần đầu viết về cuộệ̣c đời của Mị và A Phủ ở Hồng Ngài.

+ Phần sau viết về cuộệ̣c sống nên vợ nên chồng, tham gia cách mạng của Mị và A Phủ ở Phiềng Sa.

- Đoạn trích thuộệ̣c phần mở đầu của truyệệ̣n

ngắn d Tóm tắt táá́c phẩm:

HOAT ĐỘNG 2: Hướng dân HS đọc-hiểu chi tiết.

Hoạạ̣t động cá nhân/nhóm

Thao tac 1: Tìm hiểu nhân vật Mị.

Hoạạ̣t động cá nhân, cặp đôi.

GV: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nhân vật Mị

GV hỏi:

- Mị xuất hiện ngay ở những dòng đầu tiên của truyện Bằng việc cảmnhận cốt truyện và các chi tiết trong văn bản, anh (chị) hình dung và cảmnhận như thế nào về nhân vật Mị?

HS (Hoạt động cá nhân):

-Tìm hiểu văn bản - Phat hiên, nắm bắt những chi tiết tiêu biểu về nhân

vật Mị, cảm nhận được vẻ đẹp cũng như tính cách, số phận của nhân vật Mị

- Các HS khác : Nhân xét, tương tác, tranh biện

GV: Nhân xét, kêt luân, nhấn mạnh vẻ đẹp tâm hồn cũng như số phận đắng

cay của Mị

AI. ĐOC- HIỂU CHI TIÊT:

1.Nhân vật

Mị: a.Vẻ đẹp:

- Ngoại hình: Mộệ̣t cô gái trẻ đẹp, “trai đứng nhẵn chân vách đầu

buồng Mị”, Mị đã có người yêu.

- Tâm hồn, phẩm chất:

+ Mị có tài thổi sáo, thổi lá hay như thổi sáo, hay đến mức “có biết bao nhiêu người mê”, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị.

+ Mộệ̣t cô gái chăm chỉ lao độệ̣ng

+ Mị là mộệ̣t người con hiếu thảả̉o: Mị sẵn sàng lao độệ̣ng để trảả̉ món nợ truyền kiếp cho bố mẹ; vì thương bố mẹ mà Mị đành phảả̉i sống, Mị sống mà như đã chết…

+ Mộệ̣t cô gái yêu đời, yêu cuộệ̣c sống tự do, có lòng tự trọng, không ham giàu sang phú quý: Mị từng đề nghị bố đừng bán cô cho nhà giàu, khi

ép về làm dâu nhà thống lí Mị định quyên sinh…

-> Mị là mộệ̣t người con gái xinh đẹp, hộệ̣i tụ nhiều phẩm chất đáng quý,

Mị xứng đáng được hưởng mộệ̣t cuộệ̣c sống hạnh phúc và hạnh phúc đó đang ở trong tầm tay của Mị.

GVH: - Mị là một cô gái đẹp người, đẹp nết đáng được hưởng hạnh phúc Thế

nhưng điều gì đã xảy ra với cuộc đời Mị?

- Em hiểu thế nào về cụm từ “con dâu gạt nợ”?

- Cuộc sống bất hạnh ấy kéé́o dài đến khi nào?

- Từ đoạn đời làm dâu gạt nợ của Mị, hãy phát hiện chiều sâu hiện thực

và nhân đạo của ngòi bút Tô Hoài?

HS (hoạt động cặp đôi):

- Giải thích khái niệm “con dâu gạt nợ”, trình bày những nỗi khổ mà

Mị phải gánh chịu trong thời gian làm dâu ở nhà thống lí

- Phát hiện giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc của Tô Hoài

- Thảo luận cặp đôi, đại diện trình bày

- Các nhóm khác nhận xéé́t, bổ sung, phản biện

GV:

- Nhận xéé́t, kết luận

- Làm rõ khái niệm “con dâu gạt nợ”, nhấn mạnh bi kịch tinh thần của

Mị khi làm dâu nhà thống lí, giá trị sâu sắc của tác phẩm

+ Thân phận “ con dâu gạt nợ ”.

+ Sự tê liệệ̣t về tinh thần, lòng yêu đời, yêu sống và tinh thần phảả̉n kháng

Đặt Mị bên cạnh tảả̉ng đá và tàu ngựa.

Căn phòng Mị nằm: tối tăm, chỉ có cửa sổ lỗ vuông bằng bàn ngục thất tinh thần.

tay- Mị không còn nghĩ đến cái chết, không còn ý thức phảả̉n khángtay- Không còn ý thức về không gian và thời gian.

Hàng đêm A Phủ bị trói, Mị vẫn thảả̉n nhiên hơ tay

.=> Bi kịch tinh thần của Mị: Mị trơ lì hoàn toàn về tinh thần, kể cảả̉ phần nhân bảả̉n nhất (tình thương).

<=>Số phận cùng cực, bất hạnh của Mị điển hình cho nỗi thống khổ của người dân miền núi dưới ách thống trị của bọn phong kiến, thực dân.

Mị lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa

Yêu câu: HS làm việc với văn bản, tìm chi tiết, phân tích ý nghĩa , đánh giá

cảm nhận của nhân vật và giá trị tư tưởng của văn bản

Cách tiến hành: GV chia lơp thanh 2 nhom thao luân vê các tác nhân quan

trọng làm thức tỉnh tâm hồn Mị

- GV: Phat phiêu hoc tâp, giao nhiêm vu cho môi nhom:

+ Nhóm 1: Phiếu học tập số 1

Câu 1: Khung cảnh ăn Tết của người Mèo đã được Tô Hoài tái hiện như thế

nào? Nó tác động ấn tượng đến tâm hồn Mị ra sao?

Câu 2: Nêu suy nghĩ của em về câu văn: “ Mị trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ

Mị muốn đi chơi ” ?

Câu 3: Sau khi uống rượu và nghe tiếng sáo, Mị đã có những hành động gì?

Câu 4: Nhận xéé́t nghệ thuật miêu tả dòng diễn biến tâm lí nhân vật Mị của

nhà văn Tô Hoài?

Câu 3: Anh/ chị có nhận xéé́t gì về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của Tô

Hoài trong đoạn này? So sánh với cách miêu tả tâm lí nhân vật Mị của TôHoài ở đoạn trước đó?

+ Nhóm 3: Phiếu học tập số 3

Câu 1: Nguyên nhân nào đã khiến Mị có hành động cắt dây, cởi trói cho A

Phủ?

Câu 2: Anh/ chị có suy nghĩ gì trước câu nói của Mị với A Phủ: “ A Phủ cho

tôi đi…ở đây thì chết mất”.

Câu 3: Giá trị nhân đạo mà Tô Hoài muốn gửử̉i gắm ở đây là gì?

Câu 4: Khái quát nghệ thuật xây dựng nhân vật Mị của nhà văn Tô Hoài?

HS (hoạạ̣t động nhóm):

- Thực hiện nhiệm vụ thảo luận nhóm, hoàn thành phiếu học tập

- Các nhóm lần lượt thuyết trình kết quả thảo luận

- HS các nhóm nhân xét, phản biện và bổ sung hoàn thiện kiến thức

GV:

- Giúp đỡ, giải quyết khó khăn cho HS khi thảo luận nhóm

- Đánh giá phần thảo luận, thuyết trình của các nhóm

- Nhân xét ,đánh giá, sửử̉ dụng hệ thống câu hỏi gợi mở và đăt câu hoi nâng cao để kết luận và bổ sung kiến thức

1 Nhân vật Mị:

c Sức sống tiềm tàng:

* Đêm tình mùa

download by : skknchat@gmail.com

-Thiên nhiên:

+Khung cảả̉nh mùa xuân: Hồng Ngài ăn tết, cảả̉nh mùa xuân tươi vui, tràn đầy sức sống và đầy màu sắc.

-> Sự hồi xuân trong đất trời.

+ Sự hồi sinh về tâm hồn: Những chiếc váy hoa sặc sỡ…-> ý thức làm đẹp đang trở về trong lòng Mị.

 Những sắc màu rực rỡ của mùa xuân là tác nhân đầu tiên làm ấm lên cõi lòng băng giá của Mị.

-Men rượu:

+ Mị lén lấy hũ rượu , uống ực từng bát mộệ̣t -> uống đau khổ, nuốt đắng cay, tủi cực vào lòng.

+ Rồi Mị say, Mị lịm mặt ngồi đấy, lòng Mị sống với ngày trước.

+ Mị thấy mình còn trẻ Mị muốn đi chơi.

-> Rượu đã làm Mị quên đi thực tại, gọi quá khứ quay về.

-> Khát vọng muốn giao lưu, muốn hưởng thụ, muốn gặp gỡ.

=> Biểu hiệệ̣n sự trổi dậy trong sức sống tiềm tàng của Mị.

- Tiếng sáo:

+ Tiếng sáo lấp ló ngoài đầu núi, tiếng sáo rủ bạn đi chơi: “Mị lẩm nhẩm bài hát của người đang thổi”-> Khát vọng hạnh phúc, tự do, nhu cầu sống đang trở về.

+ Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng -> đánh thức kí ức: “ngày trước Mị thổi sáo giỏi”.

+ Tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lơ lửng bay ngoài đường…

->Tiếng sáo kéo Mị ra khỏi tình cảả̉nh bi đát, chuyển hóa thành hành độệ̣ng, vượt thoát.

- Hành độệ̣ng:

+ "lấy ống mỡ xắn mộệ̣t miếng bỏ thêm vào đĩa dầu"

+ “Mị muốn đi chơi, Mị sắp đi chơi”.

+ “quấn tóc lại, với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách" để “đi chơi”.

-> Qúa khứ ám ảả̉nh mãnh liệệ̣t đến mức kéo Mị hoàn toàn ra khỏi thực tại, đắm chìm trong ảả̉o giác.

+ A Sử trói đứng Mị vào cộệ̣t nhà, quấn tóc Mị lên cộệ̣t khiến Mị không cúi, không nghiêng được đầu.

+ “Mị vùng bước đi”…, trong Mị hơi rượu vẫn nồng nàn, tiếng sáo gọi bạn tình vẫn đưa Mị đi theo những cuộệ̣c chơi.

+ Mị thức tỉnh nghĩ mình không bằng con ngựa khi nghe tiếng chân ngựa -> A Sử chỉ có thể trói buộệ̣c thân xác Mị, ngăn cảả̉n hành độệ̣ng đi chơi của Mị chứ không thể dìm xuống cái sức sống mạnh liệệ̣t vẫn đang dâng trào trong lòng Mị.

=>Tô Hoài đã thể hiệệ̣n rất rõ sức sống tiềm tàng, mãnh liệệ̣t trong tâm hồn Mị- biểu týợng cho ýớc mõ, tuổi trẻ, tình yêu, sức sống của Mị.

* Khi thấy A Phủ bị trói đứng:

A Phủ bị trói đứng mấy ngày liền

- Lúc đầu:“Mị vẫn thảả̉n nhiên thổi lửa hơ tay Nếu A Phủ là cái xác chết đứng đấy thì cũng thế thôi””

 Mị dửng dưng, vô cảả̉m trước nỗi đau khổ của người khác.

- Khi nhìn thấy “mộệ̣t dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã đen xạm lại…”

 Giọt nước mắt yếu đuối của phái mạnh đã nhen lên sức mạnh của phái yếu, của Mị.

-Mị nhớ ra: Đêm mùa xuân năm trước Mị cũng bị trói như thế, người đàn bà đời trước cũng bi trói đến chết

 hương thân xót phận mình, đồng cảả̉m với người khác có nỗi đau khổ giống mình.

- Nhận thức được tộệ̣i ác của cha con thống lí: “Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết…Chúng nó thật độệ̣c ác…”

- Thương cảả̉m cho A Phủ:

.“Cơ chừng chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét”

. “ Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma nhà nó rồi thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi…Người kia việệ̣c gì mà phảả̉i chết thế”

 Là mộệ̣t lời độệ̣c thoại, mộệ̣t lời chất vấn đối với thực tại bất công, tàn bạo

 Mị nảả̉y sinh tình thương với A Phủ, ý thức được bước đường cùng đầy oan uổng của mộệ̣t người đàn ông vốn can đảả̉m, mạnh mẽ nhất Hồng Ngài.

- Mị lo sợ hốt hoảả̉ng, tưởng tượng khi A Phủ đã trốn được thì “Mị sẽ phảả̉i trói thay vào đấy”.

- Mị đi đến hành độệ̣ng can đảả̉m, liều lĩnh mộệ̣t cách khác thường:Cắt dây trói, cứu A Phủ, hai người dìu nhau lao vào bóng tối.

+ “Mị đứng lặng trong bóng tối Rồi Mị cũng vụt chạy ra”.

+ “A Phủ cho tôi đi…ở đây thì chết mất”

 Hành độệ̣ng bất ngờ nhưng phù hợp với lôgic tâm lí của nhân vật.

 Là hành độệ̣ng tất yếu sau những gì đã diễn ra ở Mị từ đêm tình mùa xuân

ở Hồng Ngài đến đêm cứu A Phủ là mộệ̣t hành trình tìm lại chính mình và tự

giảả̉i thoát mình Đó là con đường giảả̉i thoát duy nhất, cứu người cũng là tự cứu mình.

=>Tài năng của nhà văn trong miêu tảả̉ tâm lí nhân vật: Diễn biến tâm lí tinh

tế được miêu tảả̉ từ nộệ̣i tâm đến hành độệ̣ng =>Giá trị nhân đạo sâu sắc:

+ Khi sức sống tiềm tàng trong con người được hồi sinh thì nó là ngọn lửa không thể dập tắt.

+ Nó tất yếu chuyển thành hành độệ̣ng phảả̉n kháng táo bạo, chống lại mọi sự chà đạp, lăng nhục để cứu cuộệ̣c đời mình.

Mị và A Phủ.

d Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Mị là một nhân vật có cá tính, rõ néé́t, sinh động, cá tính đó được Tô Hoài diễn tả một cách sống động, chân thực

- Miêu tả tính cách nhân vật: chọn điểm nhìn từ bên trong, đối thoại nội tâm

- Miêu tả tâm lí nhân vật: Miêu tả diễn biến tâm lí nội tâm tinh tế, phức tạp.

- “Vợ chồng A Phủ”( 1952), là truyệệ̣n ngắn tiêu biểu của cảả̉ tập “Truyệệ̣n Tây Bắc”

- Mị là mộệ̣t là mộệ̣t cô gái có nhiều phẩm chất tốt đẹp,đặc biệệ̣t là sức sống tiềm tàng, mãnh liệệ̣t Mị là nạn nhân của chế độệ̣ phong kiến miền núi hà khắc, tàn bạo trước cách mạng.

*Cung cô, dăn dò:

Cung cô:

- Hiểu được những néé́t cơ bản về tác giả, tác phẩm

- Hiêu đươc vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Mị và tư tưởng của nhàvăn

Dăn dò:

+ Xem lai nôi dung bai hoc

+ Chuân bi cho tiêt hoc sau:

+ Tim hiêu vê nhân vật A Phủ và mối quan hệ giữa Mị và A Phủ

+ Tìm hiểu cảnh xửử̉ kiện và ý nghĩa của cảnh xửử̉ kiện

+ Phân công lớp 12a2 làm nhiệm vụ đóng kịch: Cảnh xửử̉ kiện

+ Nguyễn Thị Nhung: Soan kịch bản

+ Nguyễn Thị Hà : Ngươi dân truyên

+ Nguyễn Văn Tiến : Thống lí Pá Tra

+ Nguyễn Chính Tuấn: A Phủ