Đáp án và thang điểm Câu 1 3,0 đ 1 Đọc đoạn trích văn bản sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 1 đến Câu 4 Nền văn hóa Đông Sơn huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa là một nền văn hóa đồ đồng
Trang 1TRƯỜNG THCS&THPT NGỌC LÂM ĐÁP ÁN THI KHẢO SÁT CHẤT LUỢNG ĐẦU NĂM
TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI Môn thi: NGỮ VĂN– Lớp 11, năm học 2015 – 2016
HƯỚNG DẪN CHẤM THI
(Bản Hướng dẫn chấm thi gồm … trang)
I Hướng dẫn chung
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo
- Việc chi tiết hoá điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi ý và được thống nhất trong Hội đồng chấm thi
- Sau khi cộng điểm toàn bài, làm tròn đến 0,5 (lẻ 0,25 làm tròn thành 0,5; lẻ 0,75 làm tròn thành 1,0 điểm)
II Đáp án và thang điểm Câu 1
(3,0 đ) (1) Đọc đoạn trích văn bản sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 1 đến Câu 4 Nền văn hóa Đông Sơn (huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa) là một
nền văn hóa đồ đồng và đồ sắt nổi tiếng trên thế giới Đủ loại vũ khí, dụng cụ, đồ
trang sức, tác phẩm nghệ thuật được phát hiện: đục vũm bằng đồng, lưỡi cày
đồng, dao găm đồng, vòng tay đồng, rìu sắt, cuốc sắt Đặc biệt có những chiếc
trống đồng Chiếc to như chiếc trống đồng Ngọc Lũ, cao 0,63 mét, đường kính
mặt trống 0,79 mét Mặt trống và tang trống trang trí hình người, hình động vật
và các đồ dùng khác Có nhiều hoa văn hình học, hình răng cưa, hồi văn, hình
tròn tiếp tuyến Lại có những cảnh trong đời sống thể hiện phong cách nghệ thuật
cách điệu hóa
(2) Chủ nhân của nền văn hóa ấy không ai khác là người Lạc Việt, sống bao đời nay trên miền trung du, đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, và đã trải qua
nhiều giai đoạn phát triển từ buổi đầu thời đại đồng thau cho đến cuối thời đại
đồng thau – đầu thời đại đồ sắt Bấy giờ tổ tiên của chúng ta chưa chiụ ảnh hưởng
của nền văn hóa Trung Quốc Sự tiếp xúc của ta với Trung Quốc chỉ bắt đầu từ
khi Triệu Đà chiếm nước Âu Lạc của vua An Dương, tức là từ thế kỉ thứ II trước
công nguyên Thời kì cực thịnh của nền văn hóa Đông Sơn là thời kì vua Hùng,
vua Thục”
(Văn hóa Đông Sơn – Trương Chính, Đặng Đức Siêu,
Sổ tay văn hóa Việt Nam, NXB Văn hóa, 1978, tr 29-30)
1 Xác định nội dung chính? (0,5 điểm)
2 Xác định phương thức biểu đạt và chỉ ra biện pháp tu từ nổi bật được sử dụng
trong đoạn văn (1)? (0.5 điểm)
3 Trong các di vật tìm thấy ở Đông Sơn, các tác giả quan tâm nhất là vật gì? Vật
đó nói lên điều gì về văn hóa Việt Nam? (0,5 điểm)
4 Việc các tác giả khẳng định: “Chủ nhân của nền văn hóa ấy không ai khác là
người Lạc Việt, … Bấy giờ tổ tiên của chúng ta chưa chiụ ảnh hưởng của nền
văn hóa Trung Quốc.”có ý nghĩa gì? Anh/chị có cảm nhận gì về thái độ của các
tác giả? (0,5 điểm)
Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi từ Câu 5 đến Câu 8
Đò lên Thạch Hãn ơi…chèo nhẹ
Thang điểm
ThuVienDeThi.com
Trang 2Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi hai mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm
( Lê Bá Dương, Lời người bên sông)
5 Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ, đâu là phương thức
chủ yếu? (0.5 điểm)
6 Hãy chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ cuối (0.5
điểm)
7 Ghi lại tên hai bài thơ trong chương trình Ngữ văn THCS có nội dung ngợi ca
sự cống hiến cao đẹp của những người lính trẻ trong kháng chiến chống Pháp và
chống Mĩ cứu nước (0.5 điểm)
8.Tác giả đã thể hiện những tâm tư, tình cảm gì khi đứng trước dòng sông Thạch
Hãn (0.5 điểm)
Nội dung văn bản: giới thiệu nền văn hóa Đông Sơn, nền văn hóa đồ đồng, đồ sắt
Đoạn văn (1) sử dụng phương thức biểu đạt: thuyết minh
Biện pháp tu từ nổi bật được sử dụng trong đoạn văn (1): Liệt kê một loạt các di
vật bằng đồng, bằng sắt được phát hiện (đục vũm bằng đồng, lưỡi cày đồng, dao
găm đồng, vòng tay đồng, rìu sắt, cuốc sắt trống đồng); cấu tạo và các loại hoa
văn trang trí trên trống đồng
0,5
Trong các di vật tìm thấy ở Đông Sơn, các tác giả quan tâm nhất tới trống đồng
Bởi vì, trống đồng phản ánh trình độ văn minh của người Lạc Việt Những họa
tiết trên bề mặt tang trống và mặt trống không chỉ phản ánh sự phát triển của nghề
đúc đồng mà còn cho thấy hoạt động văn hóa của người Việt cổ
0,5
Việc các tác giả khẳng định: “Chủ nhân của nền văn hóa ấy không ai khác là
người Lạc Việt, … Bấy giờ tổ tiên của chúng ta chưa chiụ ảnh hưởng của nền
văn hóa Trung Quốc.”có ý nghĩa: khẳng định nền văn hóa Lạc Việt là một nền
văn hóa độc lập và bác bỏ quan điểm sai trái: người phương Bắc đem kĩ thuật đúc
đồ đồng vào Việt Nam thời cổ
- Thái độ của tác giả: vừa khách quan khoa học, vừa bày tỏ niềm tự hào, tự tôn về
nền văn hóa lâu đời của dân tộc Việt Nam
0,5
Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi từ Câu 5 đến Câu 8
Đò lên Thạch Hãn ơi…chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi hai mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm
( Lê Bá Dương, Lời người bên sông)
5 Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ, đâu là phương thức
chủ yếu? (0.5 điểm)
6 Hãy chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ cuối (0.5
điểm)
7 Ghi lại tên hai bài thơ trong chương trình Ngữ văn THCS có nội dung ngợi ca
sự cống hiến cao đẹp của những người lính trẻ trong kháng chiến chống Pháp và
ThuVienDeThi.com
Trang 3chống Mĩ cứu nước (0.5 điểm)
8.Tác giả đã thể hiện những tâm tư, tình cảm gì khi đứng trước dòng sông Thạch
Hãn (0.5 điểm)
Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ: tự sự, miêu tả, biểu cảm
Trong đó phương thức biểu đạt chủ yếu nhất là biểu cảm 0,5 Hãy chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ cuối
- Hoán dụ: Có tuổi hai mươi ( cách diễn đạt “tuổi hai mươi gợi ra tuổi trẻ; phần
đời sôi nổi, nhiệt huyết, ý nghĩa nhất của mỗi người
- Hai câu thơ sử dụng cặp hình ảnh ẩn dụ : sóng nước- bờ để ngợi ca ý nghĩa sự
hi sinh của những người lính với dân tộc
+ Sóng nước: chỉ sự hóa thân của người lính đã hi sinh
+ Bờ: gợi hình dung về quê hương, Tổ quốc
- Biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ khiến câu thơ trở nên gợi hình, gợi cảm Đồng
thời tác giả đã thiêng liêng và bất tử hóa sự hi sinh cao đẹp của những người lính
vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc
0,5
Những bài thơ trong chương trình Ngữ văn THCS cũng có nội dung ngợi ca sự
cống hiến cao đẹp của những người lính trẻ : Đồng chí – Chính Hữu, Tiểu đội xe
không kính – Phạm Tiến Duật
0,5
Những tâm tư, tình cảm của tác giả khi đứng trước dòng sông Thạch Hãn:
- Sự xúc động, xót thương và trân trọng những đồng đội đã hi sinh
- Ca ngợi những cống hiến, hi sinh của các anh hùng liệt sĩ để làm nên nền hòa
bình, độc lập của dân tộc Những người lính đã ngã xuống nhưng tuổi hai mươi
của họ sẽ bất tử cùng Tổ quốc
0,5
Có ý kiến cho rằng việc rèn luyện kỹ năng sống cũng cần thiết như việc tích lũy
kiến thức
Anh/ Chị hãy viết bài văn nghị luận bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề trên
A Yêu cầu về kĩ năng
-Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội
-Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát; luận điểm rõ ràng, lí lẽ và dẫn chứng hợp lí;
-Lời văn trong sáng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo
B Yêu cầu về kiến thức
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng phải bám sát yêu cầu của
đề bài, cần làm rõ những ý cơ bản sau
Giải thích khái niệm:
– “Kĩ năng sống” chính là năng lực của mỗi người giúp giải quyết những nhu cầu
và thách thức của cuộc sống có hiệu quả; đó cũng là khả năng của mỗi cá nhân để
duy trì một trạng thái khỏe mạnh về mặt tinh thần, biểu hiện qua hành vi phù hợp
và tích cực khi tương tác với người khác, với nền văn hóa và môi trường xung
quanh
1,0
Câu 2
(6,0 đ)
Bàn luận:
– Vai trò của việc rèn luyện kĩ năng sống:
+ Cuộc sống hiện đại đòi hỏi mỗi cá nhân phải không ngừng cập nhật giá trị và
hoàn thiện giá trị của mình Để tồn tại và phát triển, với bất kì ai, không chỉ cần
2,5
ThuVienDeThi.com
Trang 4học tập bồi dưỡng, nâng cao kiến thức mà còn phải rèn luyện kĩ năng sống để
không ngừng nâng cao chất lượng đời sống để đời sống thực sự là sống chứ
không là tồn tại
+ Kĩ năng sống giúp con người ứng xử linh hoạt và hiệu quả nhất trước những
tình huống nảy sinh trong cuộc sống
+ Kĩ năng sống giúp mỗi người bình tĩnh, tự tin vào bản thân, dám khẳng định
năng lực, sở trường của mình
+ Những người có kĩ năng sống tốt thường dễ thành đạt hơn trong cuộc sống
– Nếu không có kĩ năng sống tốt thì:
+ Con người thiếu tự tin, thiếu chủ động khi cuộc sống nảy sinh những vấn đề
phức tạp
+ Con người sẽ khó thành công hơn trong cuộc sống, không dám thể hiện, khẳng
định mình trong các môi trường hoạt động
[Bài viết phải có dẫn chứng minh họa phù hợp]
Nhận thức và hành động:
– Nhận thức: Kĩ năng sống có vai trò rất quan trọng đối với tất cả mọi người, nhất
là giới trẻ
– Hành động: Bên cạnh tích lũy kiến thức hàn lâm từ nhà trường, sách vở,… mỗi
người cần thường xuyên trau dồi, rèn luyện, bồi dưỡng kĩ năng sống – kĩ năng
mềm để dễ dàng thích nghi với cuộc sống hiện đại
1,5
Khẳng định nội dung vừa phân tích và nói lên suy nghĩ của bản thân 0,5
Lưu ý: Điểm tối đa chỉ dành cho những bài làm đảm bảo yêu cầu về kiến thức,
diễn đạt trôi chảy, mạch lạc, lôgíc, có cảm xúc và không mắc nhiều lỗi chính tả
XÂY DỰNG MA TRẬN ĐỀ
MỨC ĐỘ
CHỦ ĐỀ
NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU
I Đọc hiểu
-Văn hóa Đông
Sơn – Trương
Chính, Đặng
Đức Siêu
-Lời người bên
sông, Lê Bá
Dương
- Nhận diện phong cách văn bản
- Nhận diện các biện pháp
tu từ nghệ thuật
Hiểu được ý nghĩa của văn bản
Hiểu tác dụng của hình thức nghệ thuật được
sử dụng trong văn bản
Số câu
1 4.0
ThuVienDeThi.com
Trang 5Tỷ lệ 40% 0% 40%
II Làm văn
Nghị luận xã hội Vận dụng kiến thức đọc hiểu và kỹ năng tạo lập văn bản để viết bài
nghị luận về một vân đề xã hội
Số câu
Số điểm
Tỷ lệ
1 6.0
60%
7 6.0
60% Tổng số câu
Tổng số điểm
Tỷ lệ
1 60%
1 6.0 60%
2 10.0 100%
ThuVienDeThi.com