Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạ[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP MUỐI NHÔM TÁC DỤNG VỚI DUNG DỊCH
KIỀM MÔN HÓA HỌC 9 NĂM 2021-2022
A Tổng quan kiến thức và phương pháp giải bài tập
Khi cho muối nhôm vào dung dịch kiềm:
Tạo ra kết tủa Al(OH)3:AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl
Kết tủa tan bởi NaOH dư: Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O
Hiện tượng: khối lượng kết tủa đại cực đại rồi tan
1 Dung dịch muối nhôm vừa đủ hoặc dư
Sản phẩm tạo thành : kết tủa Al(OH)3
PTHH:
AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl 2AlCl3 + 3Ba(OH)2 → 2Al(OH)2 + 3BaCl2
Dữ kiện cho:số mol muối nhôm, số mol dung dịch kiềm
Phương pháp giải:
Bước 1: Đổi dữ kiện của đề bài đã cho ra số mol
Bước 2: Viết PTHH xảy ra
Bước 3: Tìm tỉ lệ số mol của các chất tham gia, các chất tạo thành
Bước 4: Từ tỉ lệ số mol theo PTHH tìm số mol có liên quan, rồi tính toán theo yêu cầu của đề bài
và kết luận
Ví dụ 1: Cho 150ml dung dịch AlCl3 0,1M tác dụng với 300ml dung dịch NaOH 0,1M Tính khối lượng
kết tủa tạo thành
Ta có: nAlCl3 = 0,1.0,15 =0,015 (mol); nNaOH = 0,1.0,3 = 0,03 (mol)
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl
Tỉ lệ 1 3 1 3
Có: 0,015 0,03
P/ư:0,01<-0,03->0,01
Từ PTHH => AlCl3 dư => n↓ = 0,01 (mol)
=>m ↓= 0,01.78 = 0,78 (g)
2 Dung dịch kiềm dư
Sản phẩm tạo thành: Al(OH)3 , muối aluminat ( NaAlO2, Ba(AlO2)2…)
PTHH:
AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl(1)
Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O(2)
Dữ kiện cho: Cho số mol muối nhôm, số mol kiềm Tính khối lượng kết tủa
Phương pháp giải:
Bước 1: Đổi dữ kiện của đề bài đã cho ra số mol
Bước 2: Viết PTHH xảy ra
Trang 2 Bước 3: Tìm tỉ lệ số mol của các chất tham gia, các chất tạo thành Từ pt (1) tìm được số mol
Al(OH)2, số mol kiềm dư
Bước 4: Đặt số mol kiềm dư và Al(OH)2 vào pt (2) Xác định NaOH dư hay Al(OH)2 dư => Tính
số mol các chất liên theo chất phản ứng hết trước
Bước 5: Tính toán theo yêu cầu của đề bài và kết luận
Ví dụ 2: Cho 150ml dung dịch AlCl3 0,1M tác dụng với 500ml dung dịch NaOH 0,1M Tính khối lượng
kết tủa tạo thành
Ta có: nAlCl3 = 0,1.0,15 =0,015 (mol); nNaOH = 0,1.0,5 = 0,05 (mol)
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl
Tỉ lệ 1 3 1 3
Có: 0,015 0,05
P/ư:0,015 ->0,045->0,015
=> Sau phản ứng NaOH dư : 0,05 – 0,045 = 0,005 (mol)
NaOH dư:Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O
Tỉ lệ: 1111
Có:0,0150,005
P/ư: 0,005<-0,005
=> Sau p/ưAl(OH)3 dư : 0,015 – 0,005 = 0,01 (mol)
=>m ↓= 0,01.78 = 0,78 (g)
3 Cho khối lượng kết tủa, xác định lượng chất ban đầu phản ứng
PTHH:
AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl(1)
Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O(2)
Tại cùng một giá trị số mol kết tủa Al(OH)3 thì xảy ra 2 trường hợp:
TH1: Kiềm thiếu
TH2: Kiềm dư
Phương pháp giải:
Bước 1: Đổi dữ kiện của đề bài đã cho ra số mol
Bước 2: Xét trường hợp 1: Dung dịch kiềm thiếu:
o Viết PTHH (chỉ có p/ư (1))
o Đặt số mol Al(OH)3 => số mol kiềm p/ư
Bước 3: Xét trường hợp 2: Dung dịch kiềm dư
o Viết PTHH (2 phản ứng)
o Tìm tỉ lệ số mol của các chất tham gia, các chất tạo thành Từ pt (1) tìm được số mol Al(OH)3 tạo thành, số mol kiềm p/ư
o Xác định số mol Al(OH)3 p.ư ở pt (2) Đặt vào PTTH (2) tìm số mol kiềm p.ư ở pt (2)
o Cộng số mol kiềm tác dụng ở pt (1) và (2)
Bước 4: Tính toán theo yêu cầu của đề bài và kết luận
Trang 3Ví dụ 3: Cho 300ml dung dịch AlCl3 1M tác dụng với 500ml dung dịch NaOH xM Sau phản ứng thu
được 7,8 gam kết tủa Tính x
Ta có: nAlCl3 = 0,3.1 = 0,3 (mol);n↓ = $\frac{7,8}{78} =0,1 (mol)$
TH1: Dung dịch kiềm thiếu:
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl(1)
Tỉ lệ:1313
P/ư:0,3<-0,1
=>nNaOH = 0,3 (mol) => CM = x = $\frac{n}{V}= \frac{0,3}{0,5} = 0,6$ (M)
TH2: Dung dịch kiềm dư:
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl(1)
Tỉ lệ 1 3 1 3
Có: 0,3
P/ư:0,3 ->0,9->0,3
=> Sau phản ứng nAl(OH)3 = 0,3 (mol)
Số mol kết tủa thu được là 0,1 mol => Số mol kết tủa bị hòa tan là: 0,3 – 0,1 = 0,2 (mol)
NaOH dư:Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O(2)
Tỉ lệ: 1111
P/ư: 0,2-> 0,2
=> nNaOH p.ư = 0,9 + 0,2 = 1,1 (mol)
=> CM = x = $\frac{n}{V}= \frac{1,1}{0,5} = 2,2$ (M)
B BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI
Bài 1: Cho 360ml dung dịch NaOH 1M vào 160ml dung dịch hỗn hợp chứa Fe2(SO4)3 0,125M và
Al2(SO4)3 0,25M Sau phản ứng tách kết tủa đem nung đến khối lượng không đổi được chất rắn C
a/ Tính mrắn C
b/ Tính nồng độ mol/l của muối tạo thành trong dung dịch
Ta có: nNaOH = 0,36.1 = 0,36 (mol)
nFe2(SO4)3 = 0,16.0,125 = 0,02 (mol)
nAl2(SO4)3 = 0,16.0,25 = 0,04 (mol)
PTHH:
Fe2(SO4)3 + 6NaOH → 2Fe(OH)3 + 3Na2SO4
0,02 -> 0,12 -> 0,04
Al2(SO4)3 + 6NaOH → 2Al(OH)3 + 3Na2SO4
0,04 -> 0,24 -> 0,08
Theo PTHH => NaOH phản ứng vừa đủ
=> Chất rắn sau phản ứng là : Fe(OH)3; Al(OH)3
Nhiệt phân chất rắn:
2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O
0,04 -> 0,02
2Al(OH)3 → Al2O3 + 3H2O
Trang 40,08 -> 0,04
=> Chất rắn C gồm: Fe2O3, Al2O3
=> Khối lượng chất rắn C là:
mC = mFe2O3 + mAl2O3 = 0,02.160 + 0,04.102 = 7,28 (g)
Bài 2: Cho 8,05 (g) Na vào 200ml dung dịch AlCl3 0,5M Sau phản ứng thu được chất kết tủa, nung kết tủa đến khối lượng không đổi được m gam chất rắn A Tính m
Bài làm:
Ta có: nNa = \frac{8,05}{23} = 0,35 (mol)
Ta có: nAlCl3 = 0,2.0,5 =0,1 (mol)
Khi cho Na vào dd:
PTHH: 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2
0,35 -> 0,35
AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl
Tỉ lệ 1 3 1 3
Có: 0,1 0,35
P/ư: 0,1 ->0,3 ->0,1
=> Sau phản ứng NaOH dư : 0,35 – 0,3 = 0,05 (mol)
NaOH dư: Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O
Tỉ lệ: 1 1 1 1
Có: 0,1 0,05
P/ư: 0,05 <- 0,05
=> Sau p/ư Al(OH)3 dư : 0,1 – 0,05 = 0,05 (mol)
Nhiệt phân kết tủa:
2Al(OH)3 → Al2O3 + 3H2O
0,05 - > 0,025
=> Chất rắn A là : Al2O3
=>m A= 0,025.102 = 2,55 (g)
Bài 3: Cho 500ml dung dịch NaOH 1,3M tác dụng với 100ml dung dịch X chứ AlCl3 1M và FeCl3 1M
Nung kết tủa thu được đến khối lượng không đổi được x gam chất rắn B Tính giá trị của x
Bài làm:
Ta có: nNaOH = 0,5.1,3 = 0,65 (mol)
nFeCl3 = 0,1.1 = 0,1 (mol)
nAlCl3 = 0,1.1 = 0,1 (mol)
PTHH:
FeCl3 + 3 NaOH → Fe(OH)3 + 3NaCl
P/ư 0,1 -> 0,3 -> 0,04
AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl
P/ư: 0,1 ->0,3 ->0,1
=> Sau phản ứng NaOH dư : 0,65 – (0,3 + 0,3) = 0,05 (mol)
Trang 5NaOH dư: Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O
Có: 0,1 0,05
P/ư: 0,05 <- 0,05
=> Chất rắn sau phản ứng là : Fe(OH)3; Al(OH)3
Nhiệt phân chất rắn:
2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O
0,1 -> 0,05
2Al(OH)3 → Al2O3 + 3H2O
0,05 -> 0,025
=> Chất rắn B gồm: Fe2O3, Al2O3
=> Khối lượng chất rắn C là:
mB = mFe2O3 + mAl2O3 = 0,05.160 + 0,025.102 = 10,55 (g)
Bài 4: Cho 300ml dung dịch AlCl3 1M tác dụng với 500ml dung dịch NaOH xM Sau phản ứng thu được
kết tủa Nung kết tủa đến khối lượng không đổi được 10,2 gam.Tính x
Bài làm:
Ta có: nAlCl3 = 0,3.1 = 0,3 (mol) ; nAl2O3 = $ \frac{10,2}{102} = 0,1 (mol)$
PTHH: 2Al(OH)3 → Al2O3 + 3H2O
P.ư 0,2<- 0,1
=>nAl(OH)3 = 0,2 (mol)
TH1: Dung dịch kiềm thiếu:
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl (1)
Tỉ lệ: 1 3 1 3
P/ư: 0,6<- 0,2<-
=>nNaOH = 0,6 (mol) => CM = x = $ \frac{n}{V}= \frac{0,6}{0,5} = 1,2$ (M)
TH2: Dung dịch kiềm dư:
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl (1)
Tỉ lệ 1 3 1 3
Có: 0,3
P/ư: 0,3 ->0,9 ->0,3
=> Sau phản ứng nAl(OH)3 = 0,3 (mol)
Số mol kết tủa thu được là 0,2 mol => Số mol kết tủa bị hòa tan là: 0,3 – 0,2 = 0,1 (mol)
NaOH dư: Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O (2)
Tỉ lệ: 1 1 1 1
P/ư: 0,1 -> 0,1
=> nNaOH p.ư = 0,9 + 0,1 = 1 (mol)
=> CM = x = $ \frac{n}{V}= \frac{1}{0,5} = 2$ (M)
Bài 5: Cho một mẫu Na vào 100ml dung dịch AlCl3 1M thu được V lit khí (đktc) và một kết tủa A Nung
A đến khối lượng không đổi thu được 2,55 gam chất rắn Tính giá trị của V
Bài làm:
Trang 6Ta có: nAlCl3 = 0,1.1 = 0,1 (mol)
A là Al(OH)3 => Chất rắn thu được sau nhiệt phân là : Al2O3
=> nAl2O3 = $ \frac{2,55}{102} = 0,025 (mol)$
Khi nhiệt phân A:
PTHH: 2Al(OH)3 $ \overset{t^{o}}{\rightarrow}$ Al2O3 + 3H2O
P.ư 0,05<- 0,025
=>nAl(OH)3 = 0,05 (mol)
TH1: Dung dịch kiềm thiếu:
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl (1)
Tỉ lệ: 1 3 1 3
P/ư: 0,15<- 0,05<-
=>nNaOH = 0,15 (mol)
=> nH2 = ½ nNaOH = 0,15 : 2 = 0,075 (mol)
=> V = 0,075.22,4 = 1,68 (lít)
TH2: Dung dịch kiềm dư:
PTHH: AlCl3 + 3 NaOH → Al(OH)3 + 3NaCl (1)
Tỉ lệ 1 3 1 3
Có: 0,1
P/ư: 0,1 ->0,3 ->0,1
=> Sau phản ứng nAl(OH)3 = 0,1 (mol)
Số mol kết tủa thu được là 0,05 mol => Số mol kết tủa bị hòa tan là: 0,1 – 0,05 = 0,05 (mol)
NaOH dư: Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + H2O (2)
Tỉ lệ: 1 1 1 1
P/ư: 0,05 -> 0,05
=> nNaOH p.ư = 0,3 + 0,05 = 0,35 (mol)
=> nH2 = ½ nNaOH = 0,35 : 2 = 0,175 (mol)
=> V = 0,175.22,4 = 3,92 (lít)
Trang 7Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh tiếng
I.Luyện Thi Online
dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II.Khoá Học Nâng Cao và HSG
lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III.Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí