được điều đó là do giáo dục thời Trần phát triển và kết quả của ba lần kháng chiến chống xâm lược Mông - Nguyên đã giúp cho Trần Hưng Đạo đúc kết được những kinh nghiệm trong tác phẩm Bi[r]
Trang 1TRƯỜNG THCS CAO THẮNG ĐỀ THI GIỮA HỌC KÌ 1
MÔN LỊCH SỬ 7 NĂM HỌC 2021-2022
Đề số 1
Câu 1 (2,0 điểm) Em hiểu thế nào gọi là chính sách "Ngụ binh ư nông" ?
Câu 2 (5,0 điểm) Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước mới dưới thời Tiền Lê và rút ra nhận xét
Câu 3 (2,0 điểm) Hãy nêu ý nghĩa của chiến thắng Bạch Đằng năm 1288
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 1 Câu 1 Em hiểu thế nào gọi là chính sách “Ngụ binh ư nông”?
- Chính sách "ngụ binh ư nông" (gửi binh ở nhà nông) là hàng năm, chia quân sĩ thành phiên thay nhau đi luyện tập và thanh niên đăng kí tên vào sổ nhưng vẫn ở nhà sản xuất Khi có chiến tranh, khi cần triều đình sẽ điều động
- Chính sách này có ưu điểm: lực lượng tham gia quân đội là những trai tráng ở các làng (từ 18 tuổi) lại vừa là lực lượng lao động sản xuất chính, với cơ sở này có tác dụng vừa đảm bảo có lực lượng sản xuất nông nghiệp, vừa có lực lượng quân đội dự trữ Họ vừa có nhiệm vụ sản xuất khi thời bình, đánh giặc khi
có chiến tranh
Câu 2 Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước mới dưới thời Tiền Lê:
* Nhận xét sơ đồ:
- Tổ chức bộ máy cai trị được hoàn thiện hơn (so với thời nhà Đinh)
+ Ở Trung ương: vua nắm mọi quyền hành, giúp vua có thái sư, đại sư và quan lại → hầu hết các quan lại đều là võ tướng
+ Ở địa phương: cả nước được chia làm 10 lộ, dưới lộ có phủ, châu
- Nhà Lê chú ý xây dựng quân đội mạnh: 10 đạo và hai bộ phận: cấm quân và quân địa phương
Câu 3 Hãy nêu ý nghĩa của chiến thắng Bạch Đằng năm 1288?
Trang 2Việt Sau 3 lần tấn công xâm lược, với quyết tâm cao, chúng đã huy động một lực lượng hùng mạnh, nhiều tướng giỏi hòng đè bẹp nhân dân Đại Việt nhưng cả ba lần chúng đều thất bại
Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 đã đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của nhà Nguyên, một kẻ thù mạnh và tàn bạo nhất thế giới lúc bấy giờ để bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của Đại Việt
Đề số 2
Câu 1 (6,0 điểm) Trên cơ sở những kiến thức đã học, lập niên biểu các sự kiện thời Lý - Trần theo mẫu
sau đây:
Thời gian sự kiện Thời Lý Thời Trần
- Vua sáng lập
- Tên nước
- Kinh đô
- Kháng chiến chống xâm
lược
Các danh tướng tiêu biểu cho
cuộc khởi nghĩa
Câu 2 (2,0 điểm) Nêu ý nghĩa và tác dụng của chủ trương "lấy đoàn binh thắng trường trận, lấy ngắn
đánh dài, xây dựng tình đoàn kết trong quân đội và khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc " của nhà Trần?
Câu 3 (2,0 điểm) Thế nào là chính sách hạn điền, hạn nô? Nhà Hồ thực hiện chính sách hạn điền, hạn nô
để làm gì?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2 Câu 1 Trên cơ sở những kiến thức đã học, các em tự lập niên biểu các sự kiện thời Lý - Trần
Thời gian sự
kiện
Niên đại mở đầu
và kết thúc
- Vua sáng lập
- Tên nước
- Lý Công Uẩn
- Đại Việt
- Trần Cảnh
- Đại Việt
Trang 3- Kinh đô - Đại La - Thăng Long
(Hà Nội)
- Thăng Long (Hà Nội)
- Kháng chiến
chống quân xâm
lược
Các danh tướng
tiêu biểu cho
cuộc khởi nghĩa
- Lý Thường Kiệt
- Tông Đản
- Lý Kế Nguyên
- Trần Nhân Tông
- Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo)
- Trần Quang Khải
- Trần Khánh Dư
Những tướng
giặc sang xâm
lược nước ta
- Tống Thần Tông
- Quách Quỳ, Triệu Tiết
- Hòa Mâu
- Ngột Lương Hợp Thai
- Thoát Hoan
- Toa Đô
- Trương Văn Hồ
- Ô Mã Nhi
Chiến thắng
- Thắng địch ở Châu Ung, Châu Khâm, Châu Liêm, hạ thành Ung Châu
- Chiến thắng Như Nguyệt
- Chiến thắng Đông Bộ Đầu
- Chiến thắng Tây Kết, Hàm
Tư, Chương Dương
- Vân Đồn
- Bạch Đằng
Nguyên nhân
thắng lợi
- Ý chí độc lập, tự chủ của toàn dân, sức mạnh đoàn kết dân tộc
- Tài mưu lược của anh hùng Lý Thường Kiệt
- Tinh thần đoàn kết toàn dân
- Chiến lược, chiến thuật tài tình của vua quan nhà Trần
- Sự đóng góp quan trọng của các danh tướng (Trần Quốc Tuấn)
Ý nghĩa lịch sử
- Buộc quân nhà Tống phải bỏ âm mưu xâm lược Đại Việt
- Nền độc lập tự chủ đươc bảo vệ
- Đập tan ý chí xâm lược của
đế chế Nguyên, bảo vệ độc lập chủ quyền dân tộc
- Góp phần xây dựng truyền thống quân sự Việt Nam
Củng cố khối đoàn kết toàn dân
Trang 4dựng tình đoàn kết trong quân đội và khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc" của nhà Trần?
Ý nghĩa và tác dụng của chủ trương "lấy đoàn binh thắng trường trận, lấy ngắn đánh dài, xây dựng tình đoàn kết trong quân đội và khoan thư sức dân làm kế sân rễ bền gốc":
- Chủ trương này có ý nghĩa: nhà Trần biết "lấy yếu thắng mạnh", "lấy ít thắng nhiều" phát huy sức mạnh đoàn kết quân dân, biết lựa sức mình mà đánh, trên dưới một lòng thì trăm trận trăm thắng Đó là những yếu tố vô cùng quan trọng để đánh bại kẻ thù xâm lược
Câu 3 Thế nào là chính sách hạn điền, hạn nô? Nhà Hồ thực hiện chính sách hạn điền, hạn nô để làm gì?
- Chính sách hạn điền: là hạn chế số ruộng đất của chủ đất theo quy định của nhà nước phong kiến Chính sách hạn điền của Hồ Quý Ly quy định: trừ đại vương và trưởng công chúa thì không bị hạn chế số ruộng đất tối đa, số còn lại không được quá 10 mẫu
Chính sách hạn nô: Hồ Quý Ly ban hành hạn chế số nô tì được nuôi của vương hầu, quý tộc, quan lại Năm 1401, nhà Hồ quy định theo phẩm cấp, các quan lại quý tộc chỉ được nuôi một số gia nô nhất định,
số thừa ra sung công Mỗi gia nô thừa ra được nhà nước đền bù 5 quan tiền
- Nhà Hồ thực hiện chính sách hạn điền, hạn nô để hạn chế bớt số ruộng của vương hầu, quý tộc Trần, hạn chế và xoá bỏ chế độ sở hữu lớn về ruộng đất đặc biệt là điền trang của các quý tộc Trần, là những tầng lớp có nhiều ruộng đất và nô tì nhất Với chính sách hạn điền, hạn nô đã có ảnh hưởng ít nhiều đến đời sống của các tầng lớp nhân dân và xoá bỏ độc quyền quý tộc nhà Trần, nâng cao quyền lực của chính quyền Trung ương
Đề số 3
Câu 1 (3,0 điểm) Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần và rút ra nhận xét
Câu 2 (3,0 điểm) So với thời Lý pháp luật thời Trần như thế nào?
Câu 3 (4,0 điểm) Trình bày vài nét về thành tựu khoa học - kĩ thuật thời Trần và rút ra nhận xét?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 3 Câu 1 Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần và rút ra nhận xét
* Sơ đồ:
Trang 5
- Nhận xét: Qua sơ đồ ta thấy tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị thời Trần được hoàn chỉnh hơn thời
Lý, chứng tỏ chế độ tập quyền thời Trần được củng cố chặt chẽ hơn thời Lý
Câu 2 So với thời Lý pháp luật thời Trần như thế nào?
So với thời Lý, nhà Trần rất quan tâm đến pháp luật để tăng cường và hoàn thiện hơn cơ quan pháp luật:
- Nội dung luật có thay đổi Nếu như nội dung luật pháp thời Lý (bộ Hình thư) quy định chặt chẽ việc bảo
vệ nhà vua và cung điện, nghiêm cấm việc giết trâu bò, bảo vệ sản xuất nông nghiệp thì pháp luật thời Trần xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản, quy định cụ thể việc mua bán đất
- Ở nhà Lý không có cơ quan xử lí và thi hành pháp luật mọi việc do vua quyết định thì ở nhà Trần đặt cơ quan Thẩm hình viện để xét xử việc kiện cáo
- Tất cả những việc đó, nhằm làm cho pháp luật nhà nước thực hiện nghiêm minh Nhờ vậy, pháp luật thời Trần đã góp phần tích cực, có hiệu quả vào việc củng cố vương triều nhà Trần, ổn định xã hội và phát triển kinh tế
Câu 3 Trình bày vài nét về thành tựu khoa học - kĩ thuật thời Trần và rút ra nhận xét?
- Quốc sử viện - cơ quan viết sử do Lê Văn Hưu đứng đầu Năm 1272, ông biên soạn xong bộ Đại Việt sử
kí gồm 30 quyển Đây là bộ chính sử đầu tiên có giá trị của nước ta
- Về quân sự: tác phẩm Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo đánh dấu bước phát triển về lí luận quân
sự của Đại Việt
- Y học: người thầy thuốc Tuệ Tĩnh đã nghiên cứu cây thuốc nam, tổng kết việc chữa bệnh bằng thuốc nam trong nhân dân
Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán là những nhà thiên văn học có những đóng góp đáng kể
Hồ Nguyên Trừng và các thợ thủ công giỏi chế tạo được súng thần cơ, đóng các loại thuyền lớn
Nhận xét: Qua những thành tựu về khoa học - kĩ thuật thời Trần, chúng ta nhận thấy khoa học - kĩ thuật thời Trần phát triển cao hơn nhiều so với thời Lý, khoa học - kĩ thuật đạt những thành tựu rực rỡ, sở dĩ có
Trang 6- Nguyên đã giúp cho Trần Hưng Đạo đúc kết được những kinh nghiệm trong tác phẩm Binh thư yếu lược và Lê Văn Hưu đã biên soạn bộ Đại Việt sử kí, bộ chính sử đầu tiên có giá trị ở nước ta
Đề số 4
Câu 1 (6,0 điểm) Nước Đại Việt thời Lý - Trần đạt được những thành tựu nổi bật gì về các mặt: kinh tế,
văn hoá, giáo dục, khoa học, nghệ thuật ?
Câu 2 (2,0 điểm) Những thành tựu đạt được của nhà Trần trên các lĩnh vực: lịch sử, quân sự, văn học,
thiên văn học, kiến trúc và điêu khắc?
Câu 3 (2,0 điểm) Nêu một số dẫn chứng để thấy các tầng lớp nhân dân thời Trần đều tham gia kháng
chiến chống quân Mông - Nguyên
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 4 Câu 1 Nước Đại Việt thời Lý - Trần đạt được những thành tựu nỗi bật gì về các mặt: kinh tế, văn hoá,
giáo dục, khoa học, nghệ thuật
- Nông dân: có ruộng đất cày cấy
- Nhà nước khuyến khích khai hoang
Công tác thuỷ lợi được chú ý
* Thủ công nghiệp: có nhiều nghề
* Nông nghiệp: khuyến khích sản xuất, mở rộng diện tích trồng trọt Công cuộc khai hoang, đắp đê được củng cố Ruộng đất làng
xã nhiều
* Thủ công nghiệp: do nhà nước quản lí có nhiều ngành nghề
trong nước và ngoài nước mở mang
Thủ công nghiệp trong nhân dân rất phổ biến
và phát triển
* Thương nghiệp: Chợ búa tấp nập Trao đổi buôn bán trong và ngoài nước được đẩy mạnh
Văn hoá - Đạo Phật phát triển mạnh nhất Các
hình thức sinh hoạt văn hoá phong phú,
đa dạng Nhiều trò chơi dân gian được dân chúng ham chuộng
- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến Đạo Phật phát triển Nho giáo ngày càng phát triển Các hình thức sinh hoạt văn hoá đa dạng, phong phú
và dạy học cho con vua
- Mở khoa thi tuyển chọn quan lại
- Văn học chữ Hán bắt đầu phát triển
- Quốc tử giám mở rộng để đào tạo con em quý tộc, quan lại Các lộ, phủ có trường học Trong nhân dân ở các làng xã có truờng tư Các kì thi được tổ chức ngày càng nhiều
Khoa học,
nghệ
thuật
- Nghệ thuật điêu khắc rất phát triển
- Một số công trình nghệ thuật có giá trị được xây dựng
- Cơ quan chuyên viết sử ra đời với bộ Đại Việt sử kí
- Quân sự, với tác phẩm nổi tiếng: Binh thư
Trang 7- Trình độ điêu khắc tinh vi, thanh thoát Phong cách nghệ thuật đa dạng, độc đáo và linh hoạt
yếu lược của Trần Quốc Tuấn
- Y học có thầy thuốc Tuệ Tĩnh nghiên cứu thuốc nam để chữa bệnh cho nhân dân Thiên văn học có những đóng góp đáng kể Đã chế tạo được súng
- Phát triển công trình kiến trúc mới ra đời
Câu 2 Những thành tựu đạt được của nhà Trần trên các lĩnh vực: Lịch sử, quân sự, văn học, thiên văn
học, kiến trúc và điêu khắc?
- Lịch sử: Bộ “Đại Việt sử kí toàn thư” của Lê Văn Hưu
- Quân sự: Tác phẩm Bình thư yếu lược của Trần Hưng Đạo
- Y học: Tuệ Tĩnh nghiên cứu cây thuốc nam để chữa bệnh trong nhân dân
- Thiên văn học: Nhà thiên văn nổi tiếng Đặng Độ, Trần Nguyên Đán
- Kiến trúc: Xây dựng nhiều công trình kiến trúc mới: Tháp Phổ Minh (Nam Định); Thành Tây Đô (Thanh Hoá)…
- Điêu khắc: Lăng mộ vua và quý tộc có nhiều tượng hổ, sư tử, chó và các quan hầu bằng đá Hình rồng khắc trên đá trau chuốt, có sừng uy nghiêm
Câu 3 Nêu một số dẫn chứng để thấy các tầng lớp nhân dân thời Trần đều tham gia kháng chiến chống
quân Mông - Nguyên
- Khi được tin quân Mông Cổ chuẩn bị đánh nước ta, theo lệnh vua Trần, cả nước sắm sửa vũ khí, các đội dân binh được thành lập ngày đêm luyện tập võ nghệ, sẵn sàng đánh giặc
- Khi giặc tấn công cả ba lần nhân dân đều thực hiện "vườn không nhà trống" để làm cho địch gặp nhiều khó khăn và bị động
- Ý chí quyết tâm đánh giặc thể hiện rất cao tại Hội nghị Diên Hồng → các bậc phụ lão đều quyết tâm
"đánh", quân sĩ khắc vào tay hai chữ "Sát Thát"
- Vua, tôi nhà Trần đều hăng hái đánh giặc: Vua trực tiếp chỉ huy, cận thần cương quyết đánh giặc Trần Thủ Độ "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo" Trần Quốc Tuấn "Nếu bệ hạ muốn hàng giặc thì trước hãy chém đầu thần rồi hãy hàng"
- Quân dân một lòng bố trí trận địa cọc ngầm đê mai phục địch trên sông Bạch Đằng
Đề số 5
Câu 1 (5,0 điểm) Hãy nêu cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý và cuộc kháng chiến chống Mông -
Nguyên thời Trần theo yêu cầu sau:
Thời gian bắt đầu và kết
thúc
Trang 8Nguyên nhân thắng lợi
Câu 2 (3,0 điếm) Nlíững đóng góp của Trần Quốc Tuấn trong ba lần khảng chiến chống Nguvên -
Mông?
Câu 3 (2,0 điểm) Vì sao thời Trần, Nho giáo ngày càng phát triển?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 5 Câu 1 Hãy nêu cuộc khảng chiến chống Tống thời Lý và cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên thời
Trần
Thời gian
bắt đầu và
kết thúc
Đường lối
kháng
chiến
Đánh ngay vào âm mưu xâm lược của địch
Phòng ngự và phản công địch ngay khi chúne vào nước ta, giành thắng lợi quyết định
Vườn không nhà trống
Đánh lâu dài làm cho địch suy yếu và đánh đòn quyết định
Khai thác chỗ yếu của địch và phát huy thế mạnh của ta
Những tấm
gương tiêu
biểu
Lý Thường Kiệt, Tông Đản, Lí Kế Nguyên
Trần Nhân Tông, Trần Quốc Tuấn, Trần Quang Khải, Trần Khánh
Dư, Trần Nhật Duật, Phạm Nhữ Lão, Nguyễn Khoái, Trần Quốc Toản , Ế
Nguyên
nhân thắng
lợiẽ
Y chí độc lập tự chủ của toàn dân, sức mạnh đoàn kết dân tộc
Tài mưu lược của anh hùng Lý Thường Kiệt
Tinh thân đoàn kêt toàn dân
Chiến lược, chiến thuật tài tình của vua quan nhà Trần
Sự đóng góp quan trọng của các danh tướng
bỏ âm mưu xâm lược Đại Việt
Nền độc lập tự chủ được bảo vệ
Đập tan ý chí xâm lược của đế chế Nguyên, bảo vệ độc lập chủ quyền dân tộc
Góp phần xây dựng truyền thống quân sự Việt Nam
Củng cố khối đoàn kết toàn dân
Câu 2 Những đóng góp của Trần Quốc Tuấn trong ba lần khảng chiến chổng Nguyên - Mông?
- Ông được vua Trần giao cho trọng trách Quốc công tiết chế - chỉ huy cuộc kháng chiến Soạn Hịch tướng sĩ để động viên tinh thân chiên đâu của quân đội
- Trần Quốc Tuấn là một nhà Lý luận quân sự tài ba ông là tác giả cùa bộ binh thư yếu lược nổi tiếng
Trang 9- Trước thế giặc mạnh, ông đều cho lui binh đé bào toàn lực lượng chờ thời cơ để đánh Với tinh thần
"Nếu bệ hạ hàng giặc thì trước hẻt hãy chém đâu thần" đã nói lên ý chí kiên cường cùa ông
- Khi quân địch ở Thăng Long gặp khó khăn, tuyệt vọng phải rút quân, Trần Quổc Tuấn đã quyết định
mở cuộc phản công và tiên hành trận mai phục trên sông Bạch Đằng tạo nên chiến thắng quyết định sổ phận quân xâm lược Câu 3 Vì sao thời Trần, Nho giáo ngày càng phát triển?
Thời Trần, Nho giáo ngày càng phát triển do nhu cầu xâỵ dựng bộ máy nhà nước của giai cấp thông trị nhà Nho được trọng dụng và bô nhiệm giữ những chức vụ quan trọng trong bộ máy nhà nước Việc quan tâm đến chế độ học tập, thi cử để đào tạo, tuyển dụng quan lại với nội dung học tập là đạo Nho ngày càng trở nên cần thiết ở chế độ phong kiến Việt Nam Vì thế thời nhà Trần, Nho giáo ngày càng phát triển
Nhiều nhà Nho được triều đình trọng dụng như Trương Hán Siêu, Đoàn Nhữ Hài, Phạm Sư Mạnh, Lê Quát, đặc biệt là thầy giáo Chu Văn An
Trang 10Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,
giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên
danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thày Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thày Lê Phúc Lữ, Thày Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí