Đề thi chọn học sinh giỏi môn Toán 9 Huyện Ninh Giang27643

Trên nửa mặt phẳng chứa nửa đường tròn có bờ là đường thẳng AB, kẻ tia Ax vuông góc với AB.. Đường thẳng BM cắt Ax tại I; tia phân giác của góc IAM cắt nửa đường tròn tâm O tại E, cắt IB

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI MÔN TOÁN

ĐÀO TẠO NINH GIANG THỜI GIAN LÀM BÀI:150 PHÚT

ĐỀ CHÍNH THỨC

1(4 điểm) Cho biếu thức

x xy y x

y y x x

x xy y

y y

x x y

y x

A









































2

2 2

2 2

; 2

; 0

;

1 Rút gọn biểu thức A

2 Cho y=1 hãy tìm x để

5

2



A

2(5 điểm) a) Giải phương trình : 2

3 2  x 6 2  x 4 4 x  10 3  x

b)Chứng minh rằng 4n + 15n - 1 chia hết cho 9 với n là số tự nhiên

3(4 điểm)a) Chứng minh rằng f x,y x2 5y2 4xy 2x 6y 3  0

b) Cho x1, x2, x3 là ba số thực thỏa x1x2x3 = 1

Tính: S =

1 3 3 3

2 2 2

1

1 1

1 1

1

x x x x

x x x

x



4)(5 điểm) Cho điểm M nằm trên nửa đường tròn tâm O, đường kính AB = 2R (M không trùng với A và B) Trên nửa mặt phẳng chứa nửa đường tròn có bờ là đường thẳng AB, kẻ tia Ax vuông góc với AB Đường thẳng BM cắt Ax tại I; tia phân giác của góc IAM cắt nửa đường tròn tâm O tại E, cắt IB tại F; đường thẳng BE cắt AI tại H, cắt AM tại K

a) Chứng minh : 4 điểm F, E, K, M cùng nằm trên một đường tròn

b) Tứ giác AHFK là hình gì ?Vì sao ?

Chứng minh đường thẳng HF luôn tiếp xúc với một đường tròn cố định khi điểm M

di chuyển trên nửa đường tròn tâm O

5)(2 điểm)

Chứng minh rằng trên tờ giấy kẽ các ô vuông bằng nhau, không thể dựng được một tam giác đều có 3 đỉnh là đỉnh của các ô vuông

1) Cho điểm M nằm trên nửa đường tròn tâm O, đường kính AB = 2R (M không trùng với A và B) Trên nửa mặt phẳng chứa nửa đường tròn có bờ là đường thẳng

AB, kẻ tia Ax vuông góc với AB Đường thẳng BM cắt Ax tại I; tia phân giác của góc IAM cắt nửa đường tròn tâm O tại E, cắt IB tại F; đường thẳng BE cắt AI tại H, cắt AM tại K

c) Chứng minh : 4 điểm F, E, K, M cùng nằm trên một đường tròn

d) Tứ giác AHFK là hình gì ?Vì sao ?

e) Chứng minh đường thẳng HF luôn tiếp xúc với một đường tròn cố định khi điểm M di chuyển trên nửa đường tròn tâm O

a) Các tam giác AEB, AMB vuông ( vì AB đường kính) suy ra ฀ ฀ 0

BEF  KMF  90

Gọi C là trung điểm của KF ta có 1

EC CM KF

2

hay EC  CM  CK  CF

Suy ra 4 điểm F, E, K, M cùng nằm trên một

đường tròn tâm C

b) Ta có AE vừa là đường cao vừa là phân giác của

tam giác AHK nên AH=AK và HE=EK

EC là đường trung bình của tam giác HKF nên EC

HF, mà EC= KF nên HF=KF

1

2

2



K là trực tâm của tam giác FAB nên FK  AB, mà

do đó AH//KF suy ra

suy ra AH=KF

KEF HEA

  

Do đó AH=AK=KF=EH và AF  HK nên tứ giác

AHFK là hình thoi

c) Vì AHFK là hình thoi suy ra HF//AM, mà

nên (1)

AM  BF HF  BF

Mặt khác HK là trung trực của AF hay BH là trung

trực của AF nên BF=AB=2R (2)

Từ (1) và (2) suy ra HF là tiếp tuyến đường tròn (B; 2R) cố định

đường kính DI của đường (O;R) Qua I kẻ tiếp tuyến của đường (O;R) nó cắt AB, AC lần lượt tại E, F

của AD Chứng minh ba điểm K, O, P thẳng hàng và AQ = 2KP

a,Biết AB = 8cm, AC = 11cm, BC = 9cm Tính chu vi của tam giác

AEF

+ c/m cho chu vi của tam giác AEF là PAEF = 2AN

+ c/m cho 2AN = AB + AC – BC = 8 + 11 – 9 = 10 cm

+ suy ra PAEF = 2AN = 10 cm

b,Chứng minh EI BD = IF.CD = R2

+ c/m cho tam giác EOB vuông tại O

C

K

F

E

I

H

M

A

EN.BN = ON2 = R2 ( theo hệ thức lượng trong tam giác vuông)



Mà EI = EN, BD = BN ( t/c 2 tiếp tuyến cắt nhau tại 1 điểm) EI BD 

= R2

+ Tương tự ta có: IF.DC = R2

+ Suy ra EI BD = IF.CD = R2

c, Gọi P là trung điểm của BC, Q là giao điểm của AI và BC, K là

trung điểm của AD Chứng minh ba điểm K, O, P thẳng hàng và AQ =

2KP

Áp dụng hệ qủa định lý Talet trong các tam giác AQC và tam giác

ABC ta có IF AF AF; FE (1)

Theo câu b ta có: EI.BD IF.CD IF IE IE IF EF (2)





Từ (1) và (2) suy ra IF IF

+Vì P là trung điểm của BC (gt), QC = BD ( cmt) P là trung điểm 

của DQ

Mà O là trung điểm của ID suy ra OP là đường trung bình của tam giác

DIQ OP // IQ hay OP // AQ (3)

+ Vì K là trung điểm của AD, O là trung điểm của ID suy ra KO là

đường trung bình của tam giác ADI KO // AI hay KO // AQ (4)

+ Từ (3) và (4) K, O, P thẳng hàng 

Do K là trung điểm của AD, P là trung điểm của DQ suy ra KP là

đường trung bình của tam giác DAQ suy ra AQ = 2KP

3) Cho đường tròn đường tròn (O; R), đường kính AB vuông góc với dây cung CD tại H (H  O) Biết AH = a; CD = 2b

a) Chứng minh rằng các tam giác HAD và HCB đồng dạng với nhau

b) Tính R theo a và b

c) Qua H vẽ hai dây cung MN và PQ vuông góc với nhau Xác định vị trí các dây này để MN + PQ đạt giá trị lớn nhất, nhỏ nhất

a, Ta cóOA  OB  OCnênACB vuông tại C nên

góc BCH + góc ACH = 900 (1)

Vì AB CD nên góc CAH + góc ACH = 90 0 (2)

Từ (1) và (2) suy ra góc CAH = góc BCH

Mặt khác AB CD nên HC=HD hay ACB là tam giác cân tại A =>AH là phân giác 

góc A =>góc CAH = góc DAH

Suy ra góc BCH = góc DAH => Các tam giác HAD và HCB đồng dạng

H

O

A

B

M

N P

Q

L K

b, Áp dụng định lí Pitago ta có 2 2 2 2

AC  AH  HC  a  b

Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ABC ta có

2 2 2

AC AB.AH AB



2 2a



c, Gọi K, L lần lượt là hình chiếu vuông góc của O trên MN và PQ Đặt OK = x;

OL = y;

Đặt OH = d

Ta có 2 2 2 2 không đổi

x  y  OH  d

Đặt T  MN  PQ

T MN PQ 2MN.PQ

4(R x ) 4(R y ) 8 (R x )(R y )

8R 4(x y ) 8 R R (x y ) x y

* T đạt GTLN khi T2 đạt GTLN  x y 2 2 đạt GTLN xy đạt GTLN

Áp dụng BĐT Cosi ta có 2 2 2

x y d xy



Dấu “=” xẩy ra khi x  y<=> OL = OK => HO là tia phân giác của góc tạo bởi hai dây cung

* T đạt GTNN khi T2 đạt GTNN 2 2 đạt GTNN đạt GTNN

x y

Mặt khác do x, y nên  0 xy  0, dấu “=” xẩy ra khi x = 0 hoặc y = 0 => dây cung trở thành đường kính

4) Cho tam giác ABC nhọn nội tiếp đường tròn (O, R) Các đường cao AD,BE,CF cắt nhau tại H Gọi I là trung điểm của BC; J là trung điểm của AH Chứng minh: a)IJ EF

b) Nếu góc BAC bằng 600 thì tam giác IEF đều

c)Nếu OH// BC thì tanB tanC= 3

Chứng minh DB.DC= HD.AD tanB.tanC= 2 3

.

HD AD HD

5) Cho đường tròn tâm O đường kính AB M là điểm thuộc đoạn thẳng OA, vẽ đường tròn tâm O’ đường kính MB Gọi I là trung điểm đoạn thẳng MA, vẽ dây cung CD vuông góc với AB tại I Đường thẳng BC cắt đường tròn (O’) tại J

a) Chứng minh: Đường thẳng IJ là tiếp tuyến của đường tròn (O’)

b) Xác định vị trí của M trên đoạn thẳng OA để diện tích tam giác IJO’ lớn nhất

a) Chứng minh IJ vuông góc với EF

- Chứng minh JE=JF= AH1

2

- IE=IF= BC1

2

IJ là trung  trực của EF IJ vuông góc với EF

b)Chứng minh: Nếu góc BAC bằng 600 thì tam giác IEF đều

Tam giác BIF cân tại I góc BIF= 180 0 -2.góc B

Tam giác CIE cân tại I góc CIE=180 0- 2.gócC

góc BIF+góc CIE = 3600- 2( góc B+ góc C)



Do góc A= 600(gt) góc B+góc C= 120 0

góc BIF+ gócCIE = 600



Mà IE=IF=1 tam giác IEF đều

2BC 

c)Gọi G là trọng tâm tam giác ABC G thuộc AI và  1

2

GI

GA

Chứng mimh H;G;O thẳng hàng( đường thẳng Ơ Le)

AH GA  HA   HD 

Mà tanB.tanC= . 2

.

DB DC  DB DC

C

J

A

I M

D

O O

’

B

a) Xét tứ giác ACMD, ta có : IA = IM (gt), IC = ID (vì AB CD : gt) ACMD là  

hình thoi AC // DM, mà AC CB (do C   thuộc đường tròn đường kính AB)

DM CB; MJ CB (do J thuộc đường tròn đường kính MB)

D, M, J thẳng hàng



Ta có : IDMˆ IMDˆ 900(vì DIMˆ 900)

Mà IJMˆ IDMˆ (do IC = IJ = ID : CJD vuông  tại J có JI là trung tuyến)

(do O’J = O’M : bán kính đường tròn (O’); và đối đỉnh)

ˆ ' ˆ ' ˆ

= 90 0 IJ là tiếp tuyến của (O’),

IJMˆ MJOˆ ' 90  0  IJO฀

J là tiếp điểm

b) Ta có IA = IM

IO’ = = R (R là bán kính của (O))



2

AB

O’M = O’B (bán kính (O’)

JIO’ vuông tại I : IJ2 + O’J2 = IO’2 = R2



Mà IJ2 + O’J2 2IJ.O’J = 4S JIO’

Do đó SJIO’

2

4

R



4

R



2O’J2 = O’I2 = R2 O’J =  2

2

R

Khi đó MB = 2O’M = 2O’J = R 2

6) Cho hình thoi ABCD cạnh a, gọi R và r lần lượt là các bán kính các đường tròn ngoại tiếp các tam giác ABD và ABC Chứng minh : 12 12 42

R r a

I E

K M

D

O

B

Tứ giác ABCD là hình thoi nên AC là đường trung trực của đoạn thẳng BD, BD là đường trung trực của AC Do vậy nếu gọi M,I,K là giao điểm của đường trung trực của đoạn thẳng AB với AB,AC,BD thì ta có I, K là tâm đường tròn ngoại tiếp các tam giác ADB, ABC

Từ đó ta có KB = r và IB = R Lấy một điểm E đối xứng với điểm I qua M Ta có BEAI là hình thoi ( vì có hai đường chéo EI và AB vuông góc với nhau và cắt nhau tại trung điểm mỗi

đường)

BAI฀ EBA฀ BAI฀ + ABO฀

EBA฀ + ABO฀

Xét EBK cã  EBK฀ =900 đường cao BM.Theo hệ thức trong tam giác vuông ta có: 12 12 1 2

BE  BK  BM

Mà BK = r , BE = BI = R; BM = Nªn (§pcm)

2

a

2 2 2

7) Cho ABC (AB = AC)  Vẽ đường tròn có tâm O nằm trên BC và tiếp xúc với các cạnh AB, AC lần lượt tại D, E Gọi I là một điểm chuyển động trên cung nhỏ DE (I khác D và E) Tiếp tuyến của đường tròn tại I cắt các cạnh AB, AC tương ứng tại

M, N

a) Chứng minh rằng: Chu vi tam giác AMN không đổi

b) Chứng minh hệ thức 2

4.BM CN BC

c) Xác định vị trị của I trên cung nhỏ DE để diện tích tam giác AMN lớn nhất

a) AD = AE; IM = MD; IN = NE ( tính

chất 2 tiếp tuyến cắt nhau) Chứng minh

chu vi bằng 2AD không đổi

b) Ta có MON = (1800 - A)/2;

B = C = (1800 - A)/2

Suy ra BMO, OMN và CON đồng

dạng với nhau suy ra

2

2

4

4

BM CN BO CO

BM CN BC

8) Cho điểm A nằm ngoài đường tròn (O, R) Kẻ hai tiếp tuyến AB, AC và cát tuyến ADE tới đường tròn đó (B,C là 2 tiếp điểm, D nằm giữa A và E) Gọi H là giao

điểm của AO và BC

1 Chứng minh 4 điểm A, B, O, C cùng thuộc 1 đường tròn

2 Chứng minh AH.AO = AD.AE

3 Tiếp tuyến tại D của (O) cắt AB, AC lần lượt tại M và N Biết OA = 6cm; R

= 3,6cm Tính chu vi AMN.

4 Qua O kẻ đường thẳng vuông góc với OA cắt AB,AC lần lượt tại I và K Chứng minh MI + NK IK.

1 Chứng minh OB AB, OC AC (theo tính chất tiếp tuyến)

 OBA OCA 90 0

B và C cùng thuộc đường tròn đường kính OA



4 điểm A, B,O, C cùng thuộc một đường tròn



2 Chứng minh OB AB 

Chứng minh OA BC tại H 

AB 2 = AH.AO (1)

Chứng minh ABDđồng dạng với AEB

 AB2 = AE.AD (2)

AB

AD AE

Từ (1) và (2) AH.AO = AE.AD

3 Tính AB = 4,8cm

c) Ta có SAMN lớn nhất  SBMNC bé nhất Ta có:

( R: bán kính đường tròn)

1 2

S S S S  R BM MNCN

1

2

R; BD không đổi S BMNC nhỏ nhất khi BM + CN nhỏ nhất

Mặt khác ta có BMCN  2 BM CN  2R Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi BM =

CN

Hay BM + CN bé nhất bằng 2R khi BM = CN = R khi và chỉ khi MN // BC hay I là trung điểm của cung nhỏ DE

Vậy SAMN lớn nhất  I là trung điểm của cung nhỏ DE

Áp dụng tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau suy ra

AB = AC, MD = MB, ND = NC

Chu vi AMN là:

AM + AN + MN = AM +AN + MD +DN

= AM +AN + MB + NC

= AB + AC = 2AB = 9,6cm

4 Chứng minh IK//BC

Và AB = AC AI = AK 

AIK cân   tại A  AIK  AKI và OI = OK =

2

IK

Theo t/c hai tiếp tuyến cắt nhau suy ra:

MNK ONK

MNO

NMI OMI

NMO





















2 1 2 1

Tứ giác MNKI có

0 0 0

180

360 2

2 2

360











































NKO ONK

IMO

NKO ONK

IMO

KIM NKO

MNK IMN

180











NOK ONK NKO

 IMO NOK

 MIOđồng dạng với  OKN

4

.

2

IK OK OI NK MI NK

OI OK

MI











Áp dụng BĐT Cosi:

IK NK MI

IK IK

NK MI NK

MI















2 4

2

2

9) Cho hai đường tròn ( O ) và ( O/ ) ở ngoài nhau Đường nối tâm OO/ cắt đường tròn ( O ) và ( O/ ) tại các điểm A, B, C, D theo thứ tự trên đường thẳng

Kẻ tiếp tuyến chung ngoài EF, E ( O ) và F ( O/ ) Gọi M là giao điểm của AE

và DF; N là giao điểm của EB và FC Chứng minh rằng:

 Tứ giác MENF là hình chữ nhật

 MN AD

 ME.MA = MF.MD

a) Ta có

Góc AEB = GócCFD = 900 (góc nội tiếp chắn nữa đường tròn)

Vì EF là tiếp tuyến chung của hai đường tròn (O) và (O/),

0,5 đ

OE EF và OF EF => OE // O/F

Góc EOB= Góc FO’D (góc đồng vị) => góc EAO = góc

FCO’

Do đó MA // FN, mà EB MA => EB FN

Hay góc ENF = 900

Tứ giác MENF có , nên MENF là hình chữ nhật

0,5 đ

0,5 đ b) Gọi I là giao điểm của MN và EF; H là giao điểm của MN

và AD

Vì MENF là hình chữ nhật, nên góc IFN = góc INF

Mặt khác, trong đường tròn (O/):góc IFN= góc FND = ½

sđ cung FC

=>góc FDC = góc FDC

Suy ra đồng dạng (g – g)

=> góc NHC= góc DFC = 900 hay MN AD

0,5 đ

0,5 đ

0,5 đ 0,5 đ c)

Do MENF là hình chữ nhật, nên góc MFE = FEN

Trong đường tròn (O) có: góc FEN = góc EAB =1/2 sđ

cung EB

=>gócMEF = EAB

Suy ra đồng dạng (g – g)

=>hay ME.MA = MF.MD

0,5 đ

0,5 đ 0,5