Cùng với đó, là một sốgiáo viên chỉ chú trọng đến việc dạy tri thức khoa học, chưa thực sự quan tâm đếngiáo dục ý thức đạo đức, tình cảm cho học sinh.Mặt khác, chính bản thân một số giáo
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT NGUYỄN THÁI HỌC
Tác giả sáng kiến: Nguyễn Văn Khánh
Mã sáng kiến: 05.53
Vĩnh Phúc, Năm 2020
Trang 2BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta luôn quan tâm đếncông tác giáo dục Cùng với việc nhấn mạnh vấn đề học tập của thanh thiếu niên thìBác cũng đặc biệt chú trọng đến việc giáo dục đạo đức Bác đã từng nói:
“Hiền dữ đâu phải là tính sẵnPhần nhiều do giáo dục mà nên”
( Trích “Nhật kí trong tù”)
Đức tính của con người không phải là sẵn có ngay từ khi mới sinh ra, mà làảnh hưởng phần lớn do sự giáo dục, môi trường sống Cùng với sự phấn đấu và rènluyện của mỗi bản thân cá nhân mà hình thành những con người thiện, ác khácnhau Mặt khác, giáo dục còn là sự kết hợp giữa giáo dục gia đình, nhà trường và
xã hội Trong đó, giáo dục nhà trường giữ một vai trò rất quan trọng
Trong hệ thống các môn học ở bậc phổ thông, môn Giáo dục công dân có vaitrò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Đặcbiệt phần “Công dân với đạo đức” là một trong những nội dung về giáo dục đạođức cho con người
Thực tế xã hội lâu nay khi nhìn nhận về các môn học vẫn có tư tưởng mônchính, môn phụ Với tư tưởng của nhiều học sinh và cả phụ huynh thì “thi gì họcđấy” là suy nghĩ đã len lỏi và ăn sâu vào trong nhận thức Do đó, đa số các em họcsinh coi đây là môn học phụ nên không coi trọng, thường xem nhẹ nó Đến lớp chỉhọc qua loa, không tập trung, có khi không hiểu gì Nên dẫn đến khả năng vận dụngkiến thức đã học vào cuộc sống còn rất yếu Chính vì vậy, mới dẫn đến thực trạngmột số học sinh có biểu hiện thường xuyên gây mất trật tự trong lớp, trốn tiết đichơi điện tử, vô lễ với thầy cô, nói dối cha mẹ, thầy cô và bạn bè; xưng hô thiếu
Trang 3chuẩn mực, vi phạm đạo đức khi giao tiếp hoặc chưa biết cảm ơn khi nhận được sựgiúp đỡ hoặc tha thứ từ người khác Đặc biệt là, vấn đề bạo lực học đường tronghọc sinh ngày càng gia tăng gây bức xúc cho toàn xã hội Cùng với đó, là một sốgiáo viên chỉ chú trọng đến việc dạy tri thức khoa học, chưa thực sự quan tâm đếngiáo dục ý thức đạo đức, tình cảm cho học sinh.
Mặt khác, chính bản thân một số giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dâncòn ít đầu tư vào chuyên môn, thường có tư tưởng dạy cho hết tiết rồi ra về Đếnlớp chỉ truyền thụ kiến thức sẵn có trong sách giáo khoa, nặng về phương pháp dạyhọc truyền thống theo hình thức: Thầy giảng – trò nghe, thầy đọc – trò ghi chép vàhọc thuộc, ít đổi mới phương pháp dạy học dẫn đến tiết học khô khan, nhàm chánlàm cho học sinh không hứng thú, yêu thích môn học, ngại học Nên việc vận dụngkiến thức đã học vào thực tiễn còn rất yếu, kém
Với những lập luận nêu trên nên tôi tiến hành đề tài sáng kiến kinh nghiệm
“Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực vào dạy học phần công dân với đạo đức thuộc chương trình giáo dục công dân lớp 10 nhằm nâng cao ý thức đạo đức cho học sinh trường Trung học phổ thông A” Thông qua việc giáo viên vận
dụng một số phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy phần “ Công dân với đạođức” ở chương trình Giáo dục công dân lớp 10 để học sinh biết vận dụng nhữngkiến thức đã được học vào cuộc sống, nhằm nâng cao ý thức đạo đức cho học sinhtrường Trung học phổ thông A, đúng như câu nói của Bác Hồ: “Học đi đôi vớihành, lí luận gắn liền với thực tiễn”
2 Tên sáng kiến: Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực vào dạy họcphần công dân với đạo đức thuộc chương trình giáo dục công dân lớp 10 nhằmnâng cao ý thức đạo đức cho học sinh trường Trung học phổ thông A
3 Tác giả sáng kiến:
- Họ và tên: Nguyễn Văn Khánh
Trang 4- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Nguyễn Văn Khánh
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Về nội dung của sáng kiến:
I Thực trạng giải pháp đã biết của việc vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực vào dạy học phần công dân với đạo đức thuộc chương trình Giáo dục công dân lớp 10 nhằm nâng cao ý thức đạo đức cho học sinh trường Trung học phổ thông A
1 Đặc điểm chung.
Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức của con người như gốc của cây, như nguồncủa sông Người luôn nhấn mạnh vai trò quan trọng và tích cực của đạo đức trongđời sống xã hội Người nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức màkhông có tài làm việc gì cũng khó”
Tài và đức là hai tiêu chuẩn cơ bản để đánh giá một con người Đồng thời, làmục tiêu phấn đấu, tu dưỡng rèn luyện của thanh, thiếu niên Để thực sự trở thànhnhững công dân có ích cho xã hội là nhiệm vụ của giáo dục Vì thế, giáo dục vànâng cao ý thức đạo đức của học sinh là nội dung hàng đầu, vô cùng quan trọng củanhà trường phổ thông
Trang 5Ông cha ta vẫn thường nói: “Tiên học lễ, hậu học văn” Trong thực tế, từ xưatới nay đạo đức là phẩm chất không thể thiếu được đối với mỗi con người Đạođức, tính cách con người là cái quý nhất Mất đạo đức, con người khác nào loàivật
Môn Giáo dục công dân là môn học mà tri thức, kĩ năng của nó gắn liền vớicuộc sống hiện thực Dạy đạo đức trong môn Giáo dục công dân phải gắn liền vớicuộc sống thực tiễn, nội dung dạy học cũng phải mang đậm chất liệu của đời sống
xã hội và phải chú ý đến các khái niệm liên quan đến bài học Muốn giảng dạyđược các khái niệm cho các em hiểu và hứng thú với môn học đòi hỏi người giáoviên phải chú ý đến việc đổi mới phương pháp giảng dạy Đồng thời, còn phải tăngcường sử dụng các tình huống, các câu chuyện, các hiện tượng trong đời sống xãhội
2 Giải thích các khái niệm
2.1 Phương pháp
Phương pháp là thuật ngữ từ tiếng Hy Lạp “methodos” có nghĩa là cách thức
để đạt được mục đích đặt ra Còn theo nghĩa khoa học, phương pháp là hệ thốngnhững nguyên tắc được rút ra từ tri thức về các quy luật khách quan để điều chỉnhhoạt động, nhận thức và hoạt động thực tiễn nhằm thực hiện mục tiêu nhất định
Nhà duy vật Pháp thế kỷ XVII René Descartes nhấn mạnh: “Nếu thiếu phương
pháp trong hoạt động thì người có tài cũng không thể đạt kết quả, còn nếu có phương pháp đúng thì người bình thường cũng làm được việc phi thường”.
2.2 Phương pháp dạy học
Phương pháp dạy học: là việc sử dụng hệ thống phương pháp giảng dạy và
việc sử dụng phương pháp học tập nhằm thực hiện mục đích, yêu cầu học tập đề raphù hợp với cấp học, người học chương trình học cụ thể đã được xác định
2.3 Phương pháp dạy học tích cực
Trang 6Phương pháp dạy học tích cực, hay phương pháp giáo dục chủ động, phươngpháp sư phạm hiện đại,… là những cách gọi để chỉ những phương pháp, cách thức,
kỹ thuật đề cao chủ thể nhận thức, chủ yếu phát huy tính tự giác, nhiệt tình chủđộng của người học, làm cho giờ học trở nên sinh động, hấp dẫn, người học đượctham gia làm việc, được sáng tạo,… giải quyết các vấn đề phù hợp với khả nănghiểu biết của mình, đề xuất ý kiến, tự nguyện trình bày hay tham gia tranh luậntrước tập thể và người dạy
Phương pháp dạy học tích cực là hướng tới khả năng chủ động, sáng tạo củangười học chứ không phải hướng tới việc phát huy tính tích cực của người dạy,người thầy đóng vai trò là người hướng dẫn, rèn luyện cho học sinh phương pháp
tự học độc lập suy nghĩ thông qua việc thảo luận, thí nghiệm, thực hành, thâm nhậpthực tế theo mục tiêu, nội dung của bài học, người thầy là người tổng hợp hoạtđộng, ý kiến của người học để xây dựng nội dung bài học
2.4 Ý thức đạo đức
Ý thức đạo đức: “Là ý thức về hệ thống những nguyên tắc, chuẩn mực hành
vi phù hợp với những quan hệ đạo đức đã và đang tồn tại Mặt khác, nó còn baohàm cả những cảm xúc, những tình cảm đạo đức của con người” Với tư cách làmột hình thái ý thức xã hội, ý thức đạo đức là sự thể hiện thái độ nhận thức của conngười trước hành vi của mình trong sự đối chiếu với hệ thống chuẩn mực hành vi
và những quy tắc đạo đức xã hội đặt ra; qua đó giúp con người tự giác điều chỉnhhành vi và hoàn thành một cách tự giác, tự nguyện những nghĩa vụ đạo đức Về mặtcấu trúc, ý thức đạo đức gồm tình cảm đạo đức, tri thức đạo đức, lý tưởng đạo đức,
ý chí đạo đức Trong đó, tình cảm thể hiện cảm xúc của con người trước hiện tượngđạo đức, tri thức đạo đức giúp con người lựa chọn cái gì nên làm và cái gì khôngnên làm; lý tưởng đạo đức quyết định phương hướng, mục đích hoạt động của conngười và ý thức đạo đức là sức mạnh tinh thần giúp con người vượt qua khó khăn,trở ngại để thực hiện hành vi đạo đức
Trang 7II Nội dung giải pháp
1 Bối cảnh, động lực ra đời giải pháp
Mặc dù là trường nằm ở địa bàn thành phố nhưng học sinh nhà trường xuấtthân từ nhiều tầng lớp, thành phần khác nhau, trong đó đa phần là con em nông dân
và lao động tự do, buôn bán nhỏ nên sự quan tâm của phụ huynh đến việc học tậpcủa con cái có nhiều hạn chế
Mặt khác, một số phụ huynh học sinh còn có suy nghĩ cho rằng giáo dục concái của họ là trách nhiệm thuộc về nhà trường, nên cha mẹ không có thời gian quantâm dạy bảo con cái Nên một số học sinh dễ bị các đối tượng xấu rủ rê, lôi kéo dẫnđến các em hay trốn giờ, bỏ tiết, vô lễ với thầy cô, không nghe lời thầy cô, cha mẹ,nói dối, nói tục, chửi thề, nói năng với người lớn chưa lễ phép, cư xử với ngườixung quanh chưa đúng mực Ví như, do không được dạy bảo đến nơi đến chốn, cónhững em không biết cảm ơn khi được người khác giúp đỡ, không biết xin lỗi khilàm phiền lòng người khác, nói năng với người lớn tuổi còn chống không Chonên, việc giáo dục và nâng cao ý thức đạo đức cho các em là vô cùng quan trọng
Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tích cực trau dồi kiến thức và học hỏi kinhnghiệm đồng nghiệp Tuy nhiên, đội ngũ giáo viên giảng dạy môn Giáo dục côngdân còn thiếu, có giáo viên từ môn khác kiêm nhiệm sang dạy Nên chính bản thânmột số giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân còn ít đầu tư vào chuyên môn,thường có tư tưởng dạy cho hết tiết rồi ra về Đến lớp chỉ truyền thụ kiến thức sẵn
có trong sách giáo khoa, nặng về phương pháp dạy học truyền thống theo hìnhthức: Thầy giảng – trò nghe, thầy đọc – trò ghi chép và học thuộc, ít đổi mớiphương pháp dạy học dẫn đến tiết học khô khan, nhàm chán làm cho học sinhkhông hứng thú, yêu thích môn học, dẫn đến học sinh ngại học Nên việc vận dụngkiến thức đã học vào thực tiễn còn rất yếu, kém Chính vì vậy tôi chọn giải pháp
Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực vào dạy học phần Công dân với
Trang 8đạo đức thuộc chương trình Giáo dục công dân lớp 10 nhằm nâng cao ý thức đạo đức cho học sinh trường Trung học phổ thông A.
2 Mô tả chi tiết bản chất, nội dung của giải pháp
2.1 Mục tiêu chung của giải pháp
- Giáo viên vận dụng một số phương pháp dạy học vào giảng dạy phần công
dân với đạo đức thuộc chương trình giáo dục công dân lớp 10 nhằm nâng cao ýthức đạo đức cho học sinh tại trường Trung học phổ thông A
- Thông qua nội dung kiến thức phần “công dân với đạo đức” giúp học sinh
nhận thức được tầm quan trọng của môn Giáo dục công dân nói chung và Giáo dục
công dân lớp 10 nói riêng (đặc biệt nội dung phần công dân với đạo đức) trong việc
giáo dục và nâng cao ý thức đạo đức con người
- Giúp cho học sinh vận dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống một cách có
hiệu quả nhất, học sinh biết tự giác thực hiện các hành vi đạo đức hàng ngày đểbiến ý thức đạo đức thành thói quen đạo đức
2.2 Tính mới của giải pháp so với giải pháp đã áp dụng
Thông qua việc vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực như: Thảoluận nhóm, nêu gương, kể chuyện, nghiên cứu trường hợp điển hình, vấn đáp vào giảng dạy phần Công dân với đạo đức Giáo dục công dân lớp 10 đã thu hútđược sự chú ý, hứng thú, phát huy mặt tích cực, chủ động, tự giác của học sinh, các
em thực hiện tốt các chuẩn mực đạo đức, ý thức đạo đức của các em đã được nânglên So với phương pháp dạy học truyền thống làm cho tiết học khô khan, nhàmchán dẫn đến học sinh không hứng thú, yêu thích môn học, ngại học Nên dẫn đếnthực trạng một số học sinh có biểu hiện thường xuyên gây mất trật tự trong lớp,trốn tiết đi chơi điện tử, vô lễ với thầy cô, nói dối cha mẹ, thầy cô và bạn bè; xưng
hô mày tao
Trang 92.3 Nội dung của việc vận dụng một số phương pháp dạy học vào giảng dạy phần công dân với đạo đức thuộc chương trình Giáo dục công dân lớp 10 nhằm nâng cao ý thức đạo đức của học sinh trường Trung học phổ thông A 2.3.1 Nội dung thực hiện
Nội dung chương trình phần Công dân với đạo đức trong chương trình Sách
giáo khoa Giáo dục công dân lớp 10 gồm:
- Bài 10: Quan niệm về đạo đức
- Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học.
- Bài 12: Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình.
- Bài 13: Công dân với cộng đồng.
- Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Bài 15: Công dân với các vấn đề cấp thiết của nhân loại.
- Bài 16: Tự hoàn thiện bản thân.
Môn Giáo dục công dân là môn học mà tri thức, kĩ năng của nó gắn liền vớicuộc sống hiện thực Dạy đạo đức trong môn Giáo dục công dân phải gắn liền vớicuộc sống thực tiễn, nội dung dạy học cũng phải mang đậm chất liệu của đời sống
xã hội và phải chú ý đến các khái niệm liên quan đến bài học
Muốn giảng dạy được các khái niệm cho các em hiểu và hứng thú với mônhọc đòi hỏi người giáo viên phải chú ý đến việc đổi mới phương pháp giảng dạy.Đồng thời, còn phải tăng cường sử dụng các tình huống, các câu chuyện, các hiệntượng thực tế
2.3.2 Cách thức thực hiện
Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy một số bài của
phần Công dân với đạo đức để gây hứng thú, chú ý và nâng cao ý thức đạo đức học
sinh:
Trang 10a Vận dụng phương pháp kể chuyện vào giảng dạy nhằm nâng cao ý thức đạo đức cho học sinh.
- Phương pháp kể chuyện là cách thức tổ chức, hướng dẫn của giáo viên nhằm
giúp học sinh dùng lời nói trình bày một cách sinh động, có hình ảnh và truyền cảmđến người nghe về một nhân vật, một sự kiện lịch sử, hoặc một hiện tượng tựnhiên, một phát minh khoa học, một vùng đất mới
- Vận dụng phương pháp kể chuyện vào giảng dạy vào bài 10: “Quan niệm về
đạo đức” cụ thể mục: Đạo đức là gì? Giáo viên kể câu chuyện “Cậu bé Tích Chu”
để học sinh hiểu được khái niệm đạo đức và biết được đạo đức của người học sinh.Ngày xửa ngày xưa, có một em bé tên là Tích Chu, bố mẹ em mất sớm nên em
ở với bà Hàng ngày bà phải làm việc quần quật, vất vả kiếm tiềm để nuôi TíchChu Có thức gì ngon bà cũng dành hết cho Tích Chu Ban đêm, khi Tích Chu ngủthì bà thức quạt cho Tích Chu, bà thương Tích Chu vô cùng
Thế nhưng khi lớn lên, Tích Chu lại chẳng thương bà Bà thì suốt ngày làmviệc vất vả, còn Tích Chu suốt ngày rong chơi Vì làm việc vất vả, ăn uống lạikham khổ nên bà bị ốm Bà lên cơn sốt mà chẳng có ai chăm sóc bà Tích Chu thìmải rong chơi với bạn bè, chẳng nghĩ gì đến bà đang ốm Một buổi trưa, trời nóngnực, con sốt lên cao, bà khát nước quá liền gọi:
Tích Chu ơi, cho bà ngụm nước, bà khát cổ quá! Bà gọi một lần, hai lần rồi
ba lần nhưng vẫn không thấy Tích Chu đáp lại Mãi sau Tích Chu thấy đói mớichạy về nhà kiếm thức ăn Tích Chu hết sức ngạc nhiên khi thấy bà biến thành chim
và vỗ cánh bay lên trời Tích Chu hoảng quá và kêu lên:
Bà ơi! Bà đi đâu? Bà ở lại với cháu Cháu sẽ mang nước cho bà, bà ơi!
Cúc cu cu! Cúc cu cu! Chậm mất rồi cháu ạ, bà khát quá không thể chịunổi phải hóa thành chim để bay đi kiếm nước Bà đi đây, bà không về nữa đâu!Nói rồi chim vỗ cánh bay đi
Trang 11Tích Chu hoảng quá vội chay theo bà, cứ nhằm hướng chim bay mà chạy.Cuối cùng Tích Chu gặp chim đang uống nước ở một dòng suối mát Tích Chu gọi:
Bà ơi! Bà trở về vơi cháu đi Cháu sẽ lấy nước cho bà, cháu sẽ giúp đỡ bà,cháu sẽ không làm bà buồn nữa!
Cúc cu cu, muộn quá rồi cháu ơi! Bà không trở lại được nữa đâu!
Nghe chim nói Tích Chu òa khóc Tích Chu thương bà và hối hận Giữa lúc đó
có một bà Tiên xuất hiện, bà bảo Tích Chu:
Nếu cháu muốn bà trở lại thành người thì cháu phải đi lấy nước suối tiên cho
bà cháu uống Đường lên suối tiên xa lắm, cháu có đi được không?
Nghe bà Tiên nói, Tích Chu mừng rỡ vô cùng, vội vàng hỏi đường đến suốiTiên, không một phút chần chừ, Tích Chu hăng hái đi ngay
Trải qua nhiều ngày, đêm lặn lội trên đường, vượt qua rất nhiều nguy hiểm,cuối cùng Tích Chu đã lấy được nước suối mang về cho bà uống Được uống nướcsuối Tiên, bà Tích Chu trở lại thành người và về ở với Tích Chu
Từ đấy trở đi, Tích Chu hết lòng thương yêu, chăm sóc và vâng lời bà
Giáo viên: Đặt câu hỏi:
- Qua câu chuyện trên em có nhận xét gì về hành động ban đầu và về sau của
cậu bé Tích Chu?
- Qua đây em rút ra bài học gì cho bản thân?
- Thế nào là đạo đức? Một học sinh có đạo đức được biểu hiện như thế nào?
Một người con có đạo đức có những biểu hiện như thế nào?
Qua đây học sinh sẽ hiểu được khái niệm đạo đức: Đạo đức là hệ thống cácquy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi củamình cho phù hợp vời lợi ích của cộng đồng, xã hội
Từ khái niệm đạo đức các em sẽ biết được:
Trang 12+ Đạo đức của người học sinh: Phải ngoan ngoãn, vâng lời thầy, cô giáo, kínhthầy, mến bạn, đoàn kết, hòa nhã với bạn bè, tôn trọng mọi người
+ Đạo đức của người con: Phải kính trọng, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ;ngoan ngoãn, vâng lời ông bà, cha mẹ; với anh, chị, em trong gia đình phải biếtđùm bọc, chia sẻ, nhường nhịn
b Vận dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (hay còn gọi là phương pháp tình huống) vào giảng dạy để nâng cao ý thức đạo đức cho học sinh
- Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (hay còn gọi là phương pháp tình
huống) là phương pháp dạy học trong đó học sinh tự lực nghiên cứu một tình huống thựctiễn và giải quyết các vấn đề của tình huống đặt ra Tình huống là hoàn cảnh thực tế, trong
đó chứa đựng những mâu thuẫn, xung đột
- Vận dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (hay còn gọi là phương
pháp tình huống) vào bài 11: “Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học” cụ thể mục
Nghĩa vụ giáo viên có thể lấy ví dụ về tình huống sau:
Mười năm học luôn đạt danh hiệu học sinh tiến tiến, đạo đức tốt của lớp Thờigian gần đây do cha mẹ mải đi làm ăn xa, rất ít có thời gian quan tâm sát sao đến
M Bị bạn bè rủ rê lôi kéo nên M thường xuyên trốn học đi chơi điện tử Khi bị côgiáo đã nhắc nhở nếu em còn vi phạm thì có sẽ tiến hành kỉ luật em Nghe cô giáonói vậy M còn tỏ thái độ vô lễ và cãi lại cô giáo
Giáo viên: Em có nhận xét gì về hành động của M? Nếu là M em sẽ cư xử nhưthế nào?
Nghĩa vụ là gì? Là học sinh em thấy mình có nghĩa vụ gì?
Học sinh biết được: Nghĩa vụ là trách nhiệm của bản thân đối với yêu cầu vàlợi ích chung của cộng đồng, của xã hội
=> Từ khái niệm Nghĩa vụ học sinh sẽ biết được nghĩa vụ của người học sinh:
Trang 13thực hiện nghiêm túc nội quy của trường, lớp đề ra như: đi học đúng giờ, đeo thẻ,học và làm bài tập đầu đủ trước khi đến lớp, kính trọng, lễ phép với thầy cô, hòanhã với bạn bè, không nói tục, chửi bậy Từ đó, ý thức đạo đức của các em đượcnâng lên, tình trạng học sinh vi phạm nội quy trường, lớp đã giảm.
c Vận dụng phương pháp vấn đáp đề vào giảng dạy để nâng cao ý thức đạo đức học sinh.
- Vấn đáp là phương pháp Giáo viên đặt ra những câu hỏi để học sinh trả lời
hoặc học sinh có thể tranh luận với nhau và với cả Giáo viên Qua đó, học sinh lĩnhhội được được nội dung bài học
- Vận dụng phương pháp vấn đáp vào giảng dạy bài: “Công dân với tình yêu,
hôn nhân và gia đình” cụ thể mục Một số điều nên tránh trong tình yêu nam nữ
thanh niên hiện nay.
Giáo viên đặt câu hỏi: Trong tình yêu nam nữ thanh niên hiện nay nên tránhnhững điều gì? Theo em, là học sinh trung học phổ thông có nên yêu không? Vìsao?
Qua đây học sinh sẽ nhận thức được một số điều nên tránh trong tình yêu nam
nữ thanh niên hiện nay là:
- Yêu đương quá sớm.
- Yêu một lúc nhiều người hoặc vụ lợi trong tình yêu.
- Có quan hệ tình dục trước hôn nhân.
=> Học sinh nhận thức được ở lứa tuổi học sinh thì không nên yêu vì: Tuổi họctrò là tuổi đẹp nhất, học sinh cần có sự phấn đấu học tập, rèn luyện để chuẩn bịhành trang tốt cho tương lai sau này Lứa tuổi trung học phổ thông do độ tuổi còntrẻ, chưa có sự chín muồi về mặt tâm sinh lí nên dễ có sự nhầm lẫn và ngộ nhậngiữa tình bạn và tình yêu vì thế rất dễ xảy ra những hành động sai lầm và nóng vội
Do đó ở lứa tuổi này cần tập trung cho việc học tập, không nên yêu ở lứa tuổi này
Trang 14d Vận dụng phương pháp nêu gương vào giảng dạy để nâng cao ý thức đạo đức học sinh.
- Nêu gương là phương pháp sử dụng những điển hình, những tấm gươngmẫu mực “người tốt, việc tốt” cụ thể sinh động trong đời sống để kích thích tínhtích cực, tự giác của học sinh Trong giáo dục, tấm gương được sử dụng như mộtphương tiện Nó làm cho chuẩn mực đạo đức trở nên trực quan hơn, cụ thể hơn, cósức thuyết phục hơn Lời nói sẽ giảm giá trị, giảm ảnh hưởng nếu nó không có cáctấm gương thực tế sinh động, cụ thể của người khác chứng minh
- Vận dụng phương pháp nêu gương vào giảng dạy bài: “Công dân với cộng
đồng” cụ thể mục Nhân nghĩa Giáo viên giáo dục cho học sinh học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về lòng nhân nghĩa của Bác qua câu chuyện “Hũgạo cứu đói”
Khi mới giành được chính quyền về tay nhân dân, Đảng và Chính phủ phátđộng phong trào toàn dân tham gia diệt giặc đói Hũ gạo tình thương hay (Hũ gạocứu đói ra đời) và được mọi gia đình hưởng ứng Khi chuẩn bị bữa ăn, trước khicho gạo vào nồi nấu, người nấu tự bốc bớt một phần gạo cho vào hũ Gạo trong hũđược định kỳ gửi đến chính quyền cách mạng để ủng hộ (cứu đói) những người dânthiếu đói
Bác cũng tự nguyện thực hiện bằng việc mỗi tuần Bác báo cho bộ phận hậucần cắt khẩu phần ăn không nấu, để Bác nhịn ăn một bữa Bác thực hiện rất đều đặn
và thường nhịn ăn vào bữa trưa Biết chuyện, nhiều đồng chí Trung ương khuyênBác làm như vậy ảnh hưởng đến sức khỏe Bác cười hiền hậu nói: “Mình có đóimới hiểu nỗi khổ của người đói” và Bác kiên quyết thực hiện Tiêu chuẩn khẩuphần ấy hàng tháng được chuyển đến cơ sở cứu đói của địa phương
Năm 1946, khi dẫn đoàn Chính phủ của ta sang Pháp đàm phán, biết ngườidân Pháp cũng còn rất nhiều người đói khổ, kể cả những nhân viên phục vụ nhàhàng cũng gom nhặt đồ ăn thừa của thực khách Đoàn ta được tiếp đón và chiêu đãi
Trang 15rất trọng thịnh, đến bữa ăn Bác nhắc nhở các thành viên trong đoàn: Ăn món nàothì ăn cho hết, thấy ăn không hết thì nên để lại nguyên món ăn đó Để cho ngườiđói như thế cũng là một cách tự tôn trọng mình Biết được thành tâm của Bác,không chỉ cán bộ trong đoàn ta xúc động mà các nhân viên phục vụ của Pháp rấtcảm kích Những việc như trên chính là đạo đức cách mạng, Bác luôn làm gươngtiêu biểu nhất.
Đất nước ta trong những năm qua đã cơ bản giúp người dân xóa được nạn đói,giảm nghèo Đây là thành tựu của Đảng ta, toàn dân ta, các nước nghèo khác đangphải học tập cách làm của ta Tuy nhiên, người dân ta còn rất là nghèo, nhiều giađình còn rất khó khăn, rất cần những tấm lòng thương yêu, chia sẻ của những người
có cuộc sống đầy đủ Dân tộc ta có câu ngạn ngữ “ Một miếng khi đói bằng cả góikhi no” Sự giúp đỡ, ủng hộ dành cho người nghèo là rất đáng trân trọng, ghi nhận.Nhưng phải thật lòng, không nên mang tính bố thí Đồng thời, với thực hành tiếtkiệm, phải cùng chống lãng phí, chống ở tất cả mọi nơi, mọi việc làm, mọi sinhhoạt
Giáo viên đặt câu hỏi: Qua mẩu chuyện trên em học được gì về đức tính củaBác? Qua đây em rút ra được bài học gì cho bản thân? Từ đó em hiểu gì về nhân nghĩa?Học sinh trả lời:
- Bác yêu thương, quan tâm, chăm sóc mọi người Bác là người có lòng nhân ái
bao la, thương người như thể thương thân, hết lòng giúp đỡ người khác mà quên đilợi ích của bản thân
- Bài học cho bản thân: Bác Hồ là một tấm gương sáng về lòng nhân nghĩa, nên
chúng ta phải học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác Các em đã tự giácủng hộ, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, nạn nhân chất độc màu dacam, đồng bào bị thiên tai, lũ lụt; các em đã tích cực tham gia các hoạt động uốngnước nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa cụ thể: ngày rằm và mùng một hàng tháng, ngày