Ảnh hưởng của chirp tần số trong hệ thống thông tin soliton

Tìm hiểu hệ thống truyền dẫn Soliton: trình bày ảnh hưởng của một số hiệu ứng phi tuyến cơ bản, tìm hiểu về hệ thống truyền dẫn Soliton, xem xét các dạng xung gauss, xung super gauss.. T

Ảnh hưởng của Chirp tần số trong hệ thống

thông tin Soliton

Tạ Quang Hậu

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Luận văn Thạc sĩ ngành: Quang học; Mã số: 60 44 11 Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Đình Chiến

Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Giới thiệu chung về thông tin quang: trình bày sự phát triển chung của hệ

thông tin quang, các loại sợi quang, một số hệ thông tin quang Tìm hiểu hệ thống truyền dẫn Soliton: trình bày ảnh hưởng của một số hiệu ứng phi tuyến cơ bản, tìm hiểu về hệ thống truyền dẫn Soliton, xem xét các dạng xung gauss, xung super gauss Nghiên cứu ảnh hưởng của chirp tần số lên tính chất Soliton của xung quang học: khảo sát sự tương tác Soliton, khảo sát ảnh hưởng của chirp tần số lên tính chất

Soliton của xung quang học

Keywords: Quang học; Chirp tần số; Sợi quang; Hệ thống truyền dẫn soliton

Content

LỜI NÓI ĐẦU

Từ những năm 90 trở lại đây, xã hội loài người tiến vào thời kì bùng nổ thông tin trong đó có ba sự kiện ảnh hương lớn nhất là sự phát triển chóng mặt của mạng internet do phổ cập máy tính cá nhân, cuộc cách mạng thôn tin từ dịch vụ thông tin di động số đến thông tin cá nhân và sự xuất hiện của dịch vụ thông tin đa phương tiện

Sự bùng nổ thông tin kích thích sự phát triển như vũ bão của dịch vụ thông tin toàn cầu do đó các hệ thống thông tin luôn được nghiên cứu để có thể truyền thông tin tốt nhất Trong thông tin người ta đòi hỏi tín hiêu truyền có suy hao thấp, khả năng truyền thông tin xa, nhưng trong các hệ thống thông tin thì xảy ra sự tán sắc ánh sáng, sự tán sắc ánh sáng làm suy hao năng lượng truyền thậm chí còn mở rộng xung truyền dẫn đến méo dạng tín hiệu khi truyền Để góp pần giải quyết vấn đề giảm ảnh hưởng của tán sắc, người ta sử dụng một phương pháp bù trừ tán sắc, đặc biệt là phương pháp vào xung dạng Gauss có chirp, hơn nữa trong thực tế người ta đã phát triển hệ thống thông tin Soliton là hệ thống thông tin ít tán sắc Tuy nhiên trong quá trình truyền thì các Soliton gần nhau vẫn ảnh hưởng đến nhau do đó luận văn của em sẽ nghiên cứu ảnh hưởng của chirp tần số lên hệ thông tin Soliton

Khi xung sáng truyền trong môi trường phi tuyến sẽ bị tác động bởi hiện tượng tán sắc vận tốc nhóm (GVD) và tự biến điệu pha (SPM) làm mở rộng dải phổ đồng thời còn làm xung bị méo dạng tín hiệu khi lan truyền Để hiểu rõ về các quá trình biến đổi xung sáng trên đường truyền thì việc khảo sát ảnh hưởng của tán sắc, các hiệu ứng phi tuyến đặc biệt là ảnh hưởng của chirp tần số đối với xung là rất quan trong Vì vậy luậ n văn của tôi tập trung nghiên cứu “Ảnh hưởng của chirp tần số trong hệ thống thông tin soliton” Trên cơ sở đó luận văn được chia làm ba phần:

Chương 1: Giới thiệu chung về thông tin quang, trong phần này sẽ trình bày sự phát triển chung của hệ thông tin quang, các loại sợi quang, một số hệ thông tin quang

Chương 2: Tìm hiểu hệ thống truyền dẫn Soliton Trong phần này sẽ trình bày ảnh hưởng của một số hiệu ứng phi tuyến cơ bản, tìm hiểu về hệ thống truyền dẫn Soliton, xem xét các dạng xung gauss, xung super gauss

Chương 3: Ảnh hưởng của chirp tần số lên tính chất Soliton của xung quang học trong phần này tôi khảo sát sự tương tác Soliton, khảo sát ảnh hưởng của chirp tần số lên tính chất Soliton của xung quang học

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THÔNG TIN QUANG

Thông tin quang là một hệ thống truyền tin thông qua sợi quang Điều này có nghĩa

là thông tin được chuyển thành ánh sáng và sau đó ánh sáng được truyền qua sợi quang Tại nơi nhận nó lại được biến đổi thành thông tin ban đầu

1.1 Sự phát triển của thông tin quang:

Khởi đầu của thông tin quang là khả năng nhận biết của con người về chuyển động hình dáng và màu sắc thông qua đôi mắt Tiếp đó một hệ thống thông tin, điều chế đơn giản xuất hiện bằng cách sử dụng các đèn hải đăng các đèn tín hiệu Kế tiếp là sự ra đời của một máy điện báo quang Thiết bị này sử dụng khí quyển như một môi trường truyền dẫn và do

đó chịu ảnh hưởng của các điều kiện thời tiết để giải quyết vấn đề này người ta đã chế tạo ra máy điện báo vô tuyến dùng để liên lạc giữa hai người ở cách xa nhau

1960 các nhà nghiên cứu đã chế tạo thành công ra laze và đến năm 1966 đã chế tạo ra sợi quang có độ tổn thất thấp ( 1000dB/Km) Bốn năm sau Karpon đã chế tạo ra cáp sợi quang trong suốt có độ suy hao truyền dẫn khoảng 20dB/Km Từ thành công rực rỡ này các nhà nghiên cứu trên khắp thế giới đã bắt đầu tiến hành nghiên cứu, phát triển và kết quả là công nghệ mới về giảm suy hao truyền dẫn, về tăng dải thông về các laze bán dẫn đã được phát triển thành công vào những năm 70 Sau đó giảm độ tổn hao xuống còn 0,18 db/Km còn laze bán dẫn có khả năng thực hiện giao động liên tục ở nhiệt độ khai thác đã được chế tạo, tuổi thọ kéo dài hơn 100 năm

Dựa trên công nghệ sợi quang và các laze bán dẫn giờ đây có thể gửi một khối lượng lớn các tín hiệu âm thanh dữ liệu đến các địa chỉ cách xa hàng trăm Km bằng một sợi quang

có độ dày như một sợi tóc, không cần các bộ tái tạo Sự ra đời của laser và sợi quang đã góp phần to lớn vào sự phát triển của hệ thống thông tin hiện đại, tiêu biểu là các hệ thống thông tin quang

Các thành phần cơ bản của hệ thống thông tin quang bao gồm ba bộ phận cơ bản sau (như hình 1.1)

Hình 1.1 Các thành phần cơ bản của hệ thống thông tin quang

Thiết bị phát

Bộ biến đổi điện – quang ( E/O): Dùng để biến đổi tín hiệu điện thành tín hiệu quang để

truyền trong môi trường cáp quang ( biến đổi xung điện thành xung quang)

Cáp quang: Là môi trường dùng để truyền dẫn tín hiệu là ánh sáng, được chế tạo

bằng chất điện môi có khả năng truyền được ánh sáng

Bộ biến đổi quang - điện ( O/E): Thu các tín hiệu quang bị suy hao và méo dạng

trên đường truyền do bị tán xạ, tán sắc, suy hao bởi cự ly để biến đổi thành các tín hiệu điện

và trở thành nguồn tin ban đầu

Các trạm lặp: Được sử dụng khi khoảng cách truyền dẫn lớn Trạm lặp biến đổi tín hiệu

quang thu được thành tín hiệu điện để khuyếch đại

1.1.1 Ưu, nhược điểm và các ứng dụng của thông tin quang:

Ƣu điểm :

Sợi quang không bị nhiễu bởi các tia điện từ trong không gian và ngược lại nó cũng không phát ra các tia điện từ gây ảnh hưởng tới các thiết bị xung quanh Như vậy các tín hiệu truyền qua sợi quang không thể bị nghe lén được Tin tức được đảm bảo bí mật

Giá thành của hệ thống dẫn tín hiệu bằng cáp kim loại đắt hơn so với cáp sợi quang

Độ cách điện cao đến hàng nghàn volt giữa trạm phát và trạm nhận tín hiệu

Trong kênh thông tin trọng lượng và kích thước của các bộ phận đều nhỏ nhẹ

Tín hiệu và hệ thống truyền tin bằng sợi quang thích hợp với các linh kiện, IC lozic TTC và CMOS

Truyền tín hiệu qua cáp quang không bị nhiễu và không có hiệu ứng thời gian trễ như

ở thông tin vệ tinh

Độ rộng băng tần đến 3000GHz Đến nay với cách truyền tin AM hay Time- Multiplex độ rộng băng tần bị hạn chế còn khoảng 10GHz

Nhƣợc điểm

Hàn, nối sợi khó khăn hơn cáp kim loại

Muốn cấp nguồn từ xa cho các trạm lặp cần có thêm dây đồng đặt bên trong sợi quang

Khi có nước, hơi ấm lọt vào cáp thì cáp sẽ nhanh chống bị hỏng và các mối hàn mau lão hoá làm tăng tổn hao

Do sợi có kích thước nhỏ nên hiệu suất của nguồn quang thấp

Vì đặc tính bức xạ không tuyến tính của laze diode nên hạn chế truyền analog

Không thể truyền mã lưỡng cực

1.1.2 Ứng dụng

Nhờ những ưu điểm trên mà sợi quang được ứng dụng trong các mạng lưới điện thoại,

số liệu, máy tính và phát thanh, truyền hình ( dịch vụ băng rộng) và sẽ được sử dụng trong ISDN ( là mạng kết hợp giữa kỹ thuật chuyển mạch kênh với kỹ thuật chuyển mạch gói), trong điện lực các ứng dụng y tế quận sự và cũng như trong các thiết bị đo

Với hệ thống thông tin quang, môi trường truyền dẫn là sợi quang

1.2 Sợi quang

Sợi quang là một trong những thành phần cơ bản của hệ thống thông tin quang Trong

hệ thống thông tin quang sợi, sợi quang đóng vai trò là môi trường truyền dẫn và thực hiện truyền ánh sáng từ phía phát tới phía thu Sợi quang có bán kính từ 5 20µm hay được sử dụng và tùy thuộc vào mục đích sử dụng mà sợi quang có bán kính khác nhau

1.2.1 Truyền dẫn ánh sáng trong sợi quang

Sợi quang được cấu tạo sao cho ánh sáng được truyền dẫn chỉ trong lõi sợi bằng phương pháp sử dụng hiện tượng phản xạ toàn phần ánh sáng Ánh sáng từ nguồn phát quang

bị khuếch tán do nhiễu xạ và ánh sáng được tập trung lại để đưa vào sợi quang mà chỉ một phần có góc tới nằm trong một giới hạn nhất định nào đó mới có thể được đưa vào lõi sợi quang

Sơ đồ truyền ánh sáng trong sợi quang được trình bày (như hình 1 2)

Hình 1.2 Sơ đồ truyền ánh sáng trong sợi quang

Tại điểm A nơi ánh sáng đưa vào sợi quang được chia làm ba môi trường liền nhau có chiết suất khúc xạ khác nhau đó là môi trường không khí, môi trường lõi, vỏ sợi quang Góc max

cos)90

sin(

n

n c



n n



(1.3)Với là độ lệch chiết suất tương đối và được gọi là khẩu độ số

(NA), nó cho biết điều kiện đưa ánh sáng vào sợi quang Nhưng loại sợi này không phù hợp

cho hệ thông tin quang vì có sự tán sắc nhiều tia hoặc tán sắc giữa các mode

Tán sắc nhiều tia là do các tia sáng truyền trong sợi quang với những quãng đường

khác nhau do đó, ở đầu cuối của các sợi các tia này không đồng thời ló ra, trong khi tốc độ

truyền của các tia trong sợi là như nhau Các xung bị mở rộng là do các tia truyền với những

quãng đường khác nhau Có thể đánh giá sự mở rộng xung một cách đơn giản khi tìm được

chiều dài ngắn nhất và dài nhất Chiều dài ngắn nhất khi góc tới và bằng L và chiều

dài lớn nhất khi góc tới và bằng L/ Thời gian trễ có thể được tính như

sau:

Đánh giá tốc độ truyền thông tin dựa vào điều kiện:

B Sự tán sắc giữa các mode có thể giảm khi sử dụng loại sợi chiết suất biến

đổi đều (graded-index fiber)

Phân bố khúc xạ nói chung có thể được xác định như công thức sau:

V

ới 0<r<a

Ở đây a, n1 lần lượt là bán kính và chiết suất của lõi sợi

1.2.2 Một số yếu tố cơ bản của sợi quang ảnh hưởng đến hệ thống thông tin quang

Đối với sợi quang có ba yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến khả năng của các hệ thông tin

quang là suy hao, hiện tượng phi tuyến xảy ra trong sợi quang và tán sắc

1.2.2.1 Suy hao

Trên một tuyến truyền thông tin quang, các suy hao ghép nối giữa nguồn phát quang

với sợi quang, giữa sợi quang và sợi quang, giữa sợi quang và đầu thu quang cũng có thể coi

là suy hao trên tuyến truyền dẫn và suy hao trên sợi Đó là một trong những nguyên nhân cơ

bản làm gới hạn khoảng cách truyền dẫn do công suất ánh sáng bị làm yếu đi khi qua một cự

ly truyền ánh sáng nào đó

Suy hao được xác đinh bởi công thức:

(1.6) Với α : suy hao được tính trong đơn vị (dB/Km)

L: Độ dài sợi dẫn quang

Công suất đầu vào

Công suất đầu ra

*Một số nguyên nhân gây ra suy hao trong sợi quang :

+Suy hao do hấp thụ:

+ Suy hao do tán xạ:

+ Suy hao do uốn cong sợi

1.2.2.2 Tán sắc

Khi một xung sáng ngắn truyền qua một sợi quang sẽ xuất hiện hiện tượng dãn rộng hay

mở rộng xung sáng ở đầu thu Các xung lân cận sẽ mở rộng và chồng lên nhau không phân biệt được các xung với nhau nữa Nó sẽ dẫn đến hiện tượng méo tín hiệu trong sợi dẫn quang

Các loại tán sắc trong sợi quang là:

- Tán sắc mode (mode dispersion)

- Tán sắc vật liệu (material dispersion)

- Tán sắc dẫn sóng (wave-guide dispersion)

- Tán sắc bậc cao (Higher-order - Dispersion)

- Tán sắc phi tuyến (nonlinear dispersion)

- Tán sắc mode phân cực (Polarization - mode dispersion) (PMD)

1.2.2.3 Hiệu ứng phi tuyến

Các hệ thống thông tin quang hiện nay đang khai thác trên mạng lưới viễn thông đều

sử dụng các sợi quang truyền dẫn trong môi trường tuyến tính mà ở đó các tham số sợi không phụ thuộc vào công suất quang

Hiệu ứng phi tuyến sợi xuất hiện khi tốc độ dữ liệu, chiều dài truyền dẫn, số bước sóng và công suất quang tăng lên Các hiệu ứng phi tuyến này đã có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng truyền dẫn của hệ thống và thậm chí trở nên quan trọng hơn vì sự phát triển của bộ khuếch đại quang sợi EDFA cùng với sự phát triển của các hệ thống ghép kênh phân chia theo bước sóng WDM Với việc tăng hiệu quả truyền thông tin mà có thể được làm bằng việc tăng tốc độ bit, giảm khoảng cách giữa các kênh hoặc kết hợp cả hai phương pháp trên, các ảnh hưởng của phi tuyến sợi trở nên đóng vai trò quyết định hơn

Các hiệu ứng phi tuyến này bao gồm: tán xạ Raman kích thích (SRS: simulated Raman scattering), tán xạ Brillouin kích thich (SBS: simulated Brillouin scattering), hiệu ứng trộn 4 sóng (four-wave mixing), điều chế chéo pha (XPM: cross-phase modulation), tự điều chế pha (SPM: self-phase modulation) Mỗi hiệu ứng phi tuyến tùy từng trường hợp có thể có lợi hoặc

có hại Chẳng hạn XPM và FWM thì bất lợi cho hệ thống đa kênh WDM SPM và XPM gây ra sự

mở rộng phổ trong các xung quang mà sau đó tương tác với tán sắc sợi Điều này có thể có lợi hoặc có hại cho hệ thống truyền thông quang tùy thuộc vào tán sắc thường hay dị thường

1.3 Một số hệ thông tin quang

1.3.1 Hệ thống ghép kênh theo bước sóng (WDM)

Ghép kênh theo bước sóng (WDM) là công nghệ trong một sợi quang đồng thời truyền dẫn nhiều bước sóng tín hiệu quang Với một kênh đơn tốc độ bit thường bị giới hạn là 10 Gb/s hoặc nhỏ hơn Vai trò của WDM trong hệ thống này là tăng tốc độ bit tổng cộng

1.3.2 Hệ thống ghép kênh theo tần số OFDM

Kỹ thuật OFDM (Optical Frequency Division Multiplexing) là kỹ thuật ghép kênh quang theo tần số

Với kỹ thuật ghép kênh quang OFDM băng tần của sóng ánh sáng được phân chia thành một số các kênh thông tin riêng biệt, các kênh ánh sáng có các tần số quang khác nhau

sẽ được biến đổi thành các luồng song song để cùng truyền đồng thời trên một sợi quang

quang

Hình 1.10 Sơ đồ hệ thống ghép kênh quang OFDM

1.3.3 Ghép kênh quang theo thời gian OTDM

Với hai phương pháp ghép kênh quang WDM và OFDM để đạt được tốc độ truyền dẫn cao (tới 100Gbit/s) thì đều yêu cầu các thành phần điện tử có tốc độ cao hơn ở luồng nhánh được ghép, với các thành phần thiết bị điện tử ở tốc độ cao hơn là rất khó vì vẫn phải dựa vào nền tảng công nghệ hỗn hợp InP vì vậy, kỹ thuật ghép kênh quang đã khắc phục được hạn chế trên

1.3.4 Hệ truyền dẫn Soliton

Các hệ thống thông tin quang hiện nay đang khai thác trên mạng lưới viến thông đều sử dụng các sợi dẫn quang thông thường, và các sợi này coi như là môi trường truyền dẫn tuyến tính Khi công suất quang được phát triển trên đường truyền tăng đáng

kể tới một mức độ nào đó thì xuất hiện hiệu ứng phi tuyến Hiệu ứng phi tuyến ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng truyền dẫn của hệ Ảnh hưởng rõ ràng nhất của hiệu ứng phi tuyến trên sợi dẫn quang là hiện tượng tự điều chế pha (SPM), hiệu ứng này được coi như là cơ chế chirp phi tuyến: Tần số hoặc bước sóng của ánh sáng trong một xung

có thể bị “chirp” không chỉ đơn giản là do đặc tính nội tại của nguồn phát mà còn do tương tác với môi trường truyền dẫn của sợi Như vậy tính phi tuyến làm cho các sườn xung lên bị dịch chuyển về phía sóng dài hơn và sườn xung xuống bị dịch về phía sóng ngắn hơn Điều này ngược với hiện tượng “chirp” tuyến tính thông thường trong các nguồn laser bán dẫn Quá trình truyền dẫn Soliton được coi là sự phát triển của tuyến truyền dẫn ít tán sắc

CHƯƠNG 2

HỆ THỐNG TRUYỀN DẪN SOLITON

2.2 Khái niệm về soliton

Từ soliton được đưa vào năm 1965 để miêu tả thuộc tính phân tử của đường bao xung trong môi trường phi tuyến tán sắc Dưới điều kiện nào đó đường bao xung không chỉ lan truyền không méo mà còn tồn tại sự va chạm như các phần tử làm Vậy soliton là thuật ngữ biễu diễn các xung lan truyền qua khoảng cách dài mà không thay đổi hình dạng xung do

nó đưa ra khả năng đặc biệt để truyền các xung không nhạy cảm với tán sắc Sự tồn tại của soliton trong sợi quang và sử dụng chúng cho truyền thông quang đã được đề nghị từ những năm 1973 và đến năm 1980 soliton đã được chứng minh bằng thực nghiệm Tiềm năng của soliton cho truyền dẫn quang đường dài được khẳnh định vào năm 1988 trong một thí nghiệm

mà suy hao sợi được bù định bằng kỹ thuật khuyếch đại Raman Hệ thống soliton quang mặc

dù chưa được ứng dụng nhiều trong thực tế song với những tiềm năng vốn có, nó trở thành một dự tuyển đặc biệt cho hệ thống truyền dẫn quang

2.2.1 Mô hình hệ thống chung

2.2.2 Truyền thông tin với các soliton

Thông thường người ta sử dụng kỹ thuật định dạng NRZ (non return to zero) để phát

kỹ thuật số, bởi vì độ rộng dải tín hiệu của nó nhỏ hơn 50% so với định dạng RZ (return to zero) Tuy nhiên, khi các bit thông tin được sử dụng là soliton thì định dạng NRZ sẽ không được sử dụng Vì lý do thật đơn giản là độ rộng soliton phải chiếm một phần rất nhỏ trong rãnh bit, để chắc chắn rằng các soliton lân cận phải tách rời nhau Yêu cầu này, có thể được môt tả về mặt toán học liên hệ độ rộng soliton T0 với tốc độ bít B như sau:

(2.12)

TB là khoảng thời gian của rãnh khe bít

2q0 = TB/T0 là khoảng cách giữa các soliton lân cận trong đơn vị chuẩn hóa

Biên độ của xung là:

A(0,t) = (2.13) Công suất đỉnh P0 liên hệ với độ rộng xung T0 và tham số sợi như sau: Khi đặt N=1 là:

2 2

TS = 2T0ln (2.15) Năng lượng của xung soliton cơ bản là:

ES = dt = 2P 0 T 0 (2.16) Công suất trung bình của tín hiệu RZ là PS = ES Ví dụ: T0= 10ps trong hệ

thống soliton 10 Gb/s nếu ta chọn q0 = 5 Khi T0 = 10ps thì FWHM của soliton là khoảng 17,6ps Công suất đỉnh của xung vào là 5mW khi β2 = -1ps2/km và γ=2W-1/km là giá trị điển hình đối với sợi dịch chuyển tán sắc Giá trị này của công suất đỉnh tương đương năng lượng xung khoảng 0,1pJ và mức công suất trung bình chỉ vào khoảng 0,5mW Những hệ thông tin soliton đồi hỏi nguồn quang học là những laser có thể phát những xung vùng (ps) hay (fs) dạng soliton không có chirp với tốc độ lặp lại cao và ở vùng bước sóng gần 1,55µm của thông tin quang

2.2.3 Mở rộng xung soliton do hao phí

Soliton dùng ảnh hưởng phi tuyến của sợi để duy trì độ rộng xung ngay cả khi có mặt tán sắc của sợi quang Tuy nhiên, tính chất này giữ được chỉ khi hao phí của sợi là không đáng kể Bởi hao phí sợi sẽ làm giảm năng lượng soliton khi đó công suất đỉnh sẽ giảm, vì thế ảnh hưởng phi tuyến sẽ yếu đi và không bù trừ được tán sắc tốc độ nhóm GVD nên sẽ gây ra

sự mở rộng xung

Hình 2.1 Mở rộng soliton sợi hao phí (Γ = 0,07) với soliton cơ bản

Hao phí sợi nằm trong số hạng bên về phải của phương trình (2.17)

Trong đó:

2 2

Là biểu thị hao phí sợi trên một chiều dài tán sắc

Vì Γ nên số hạng bên vế phải coi như là nhiễu loạn, kết quả gần đúng là:

T 1() = T0 exp (T = T0 exp(z) (2.19) Hình 2.1 chỉ ra hệ số mở rộng T1/T0 là hàm số của  khi soliton cơ bản được đưa vào sợi với

Đường nét đứt chỉ ra sự mở rộng xung khi không có ảnh hưởng phi tuyến Điểm quan trọng ta thấy là sự mở rộng soliton là ít hơn nhiều so với trường hợp tuyến tính Như vậy những hiệu ứng phi tuyến có thể là có lợi ích đối với những hệ thông tin quang ngay cả khi solitons không có thể duy trì được một cách hoàn hảo vì sự hao phí

Trong một nghiên cứu đã tăng được khoảng cách bộ lặp lại lên 2 lần bằng cách sử dụng soliton bậc cao trong đó công suất đỉnh vừa phải cỡ 3mW và tốc độ bit là 8Gb/s

Để vượt qua ảnh hưởng của hao phí sợi, trong thông tin đường dài soliton cần phải được khuếch đại tuần hoàn để giữ nguyên độ rộng xung ban đầu, công suất đỉnh và năng lượng của nó

Bộ khuếch đại

Hình 2.2 Sơ đồ khuếch đại tập trung (lump) (a) bộ ghép và phân bố

(b)để bù trừ hao phí sợi trong hệ thống thông tin soliton

2.2.4 Khuếch đại soliton

Hình 2.2 chỉ ra sơ đồ khuếch đại soiliton rất giống với hệ thống khuếch đại phi soliton Các bộ khuếch đại quang được đặt tuần hoàn dọc theo đường truyền và độ khuếch đại của nó được điều chỉnh sao cho hao phí sợi hao phí giữa hai bộ khuếch đại được bù trừ hoàn toàn

bằng sự khuếch đại thu được Một tham số quan trọng trong thiết kế hệ thống khuếch đại đó là khoảng cách giữa hai bộ khuếch đại liên tiếp LA Với hệ thống sóng sáng phi soliton LA thường km Còn với hệ thống soliton thì bị hạn chế nên chắc nhỏ hơn nhiều Các kết quả tính toán bằng số chỉ ra rằng LA rất nhỏ so với chiều dài tán sắc (LA << LD) thì phụ thuộc vào cả độ rộng xung T0 và thông số tán sắc GVD β2 và có thể thay đổi từ 10 đến 1000km Thông thường LD nhỡ hơn 50 km cho hệ thống 10Gb/s với bước sóng 1,55µm sử dụng sợi quang tiêu chuẩn Khi đó yêu cầu LA<10km Tuy nhiên, khi <1ps2/km thì LD có thể hơn 200km khi đó LA có thể cỡ 30 ÷ 50km

Một giải pháp khác được đề xuất là sử dụng kỹ thuật khuếch đại phân bố trong đó soliton được khuếch đại dọc theo chiều dài sợi Tán xạ Raman cưỡng bức (SRS) được sử dụng rất sớm cho mục đích này Khuếch đại phân bố cũng có thể đạt được bằng cách pha tạp các nguyên tố đất hiếm như Er3+

vào trong sợi quang Hình 2.2b chỉ ra sơ đồ khuếch đại phân

bố trong đó laser bơm cho ánh sáng liên tục theo cả hai hướng bằng cách sử dụng bộ ghép sợi quang WDM Bước sóng bơm được chọn sao cho nó cung cấp sự khuếch đại cho bước sóng tín hiệu

Khoảng cách đặt các trạm bơm LA phụ thuộc vào hao phí sợi tại bước sóng bơm và vào khoảng năng lượng soliton chênh lệch khỏi giá trị đầu vào Thông thường LA= 40 – 50

km nếu độ chệch năng lượng soliton là 20%

Một thực nghiệm sau đó đã chứng tỏ truyền soliton trên 4000km bằng việc sử dụng sơ

đồ khuếch đại Raman Thí nghiệm này đã sử dụng 42km vòng quang sợi và hao phí của nó được bù trừ chính xác bằng cách bơm một laser tâm màu liên tục 1,46µm soliton được luân chuyển nhiều lần trong vòng sợi và độ rộng xung Soliton 55ps có thể được luân chuyển trong sợi vòng 96 lần mà không tăng đáng kể độ rộng xung trên khoảng cách là 4000km, khoảng cách này có thể được tăng lên tới 6000km Thí nghiệm này được thực hiện năm 1988 đã chứng tỏ rằng thông tin soliton vượt đại dương là có thể khả thi

2.2.5 Những xung sáng dạng Gauss với tần số thay đổi theo thời gian

Chúng ta khảo sát những xung đổi tần (chirped pulses) do hai nguyên nhân Thứ nhất, những xung được phát bởi những Laser bán dẫn mà nó được phát trực tiếp đã có sự đổi tần đáng kể, và những Laser này được sử dụng rộng rãi trong thực tế Sự thay đổi tần này

có ảnh hưởng đáng kể đến thiết kế của hệ thông tin quang Nguyên nhân thứ hai là một số hiệu ứng phi tuyến có thể kết hợp với xung có được những cung không còn đổi tần Điều

này là rất quan trọng khi khảo sát ảnh hưởng của sự tán sắc đến sự truyền xung sáng trong sợi quang

Chúng ta giả thiết hình bao xung dạng Gauss là thuận tiện về toán học Những xung thực

tế sử dụng thường có dạng hình chữ nhật hơn là dạng Gauss

Tuy nhiên, những kết quả tìm được cũng có giá trị đối với hầu hết các dạng bao hình xung

Kết quả quan trọng mà ta nhận được là: mặt xùng có độ rộng ban đầu T0 dẫn truyền được một khoảng Tz của nó ở khoảng đó được cho bởi công thức:

2

2 0

2 2

0

2 0

z z

C T

(2.20)

Ở đây C được gọi là hệ số đổi tần của xung và nó tỷ lệ với tốc độ thay đổi tần số xung theo thời gian

* Sự truyền của những xung Gauss đổi tần:

Một xung vào dạng Gauss đổi tần truyền trong sợi quang ở z = 0 có biên độ ban đầu dạng:

t t

T

t C t e

A t

(cường độ của một xung là bình phương của biên độ của nó)

T0 liên hệ với độ rộng toàn phần ở nửa của cực đại của xung (Full width at half maximum FWHM) bằng hệ thức sau:

Hệ số đổi tần C xác định mức độ đổi tần của xung, pha của xung này là:

T

Ct t

0

02)

c t dt

d

2 0 0 2 0

2 0

Ta giả sử A(z,t) là một xung dạng gauss đổi tần như là một hàm số của thời gian và khoảng cách ở z = 0 ta có:

2 0 ) ( 2 1 0) , 0

t ic

e A t A





2.3 Xung Super Gauss

Độ rộng dải phổ xung fs rất rộng nên không thể bỏ qua sự thay đổi của chiết suất đối với các thành phần phổ khác nhau vì các thành phần phổ không còn lan truyền với cùng một vận tốc, mà chiết suất lại phụ thuộc vào tần số hay bước sóng của ánh sáng tới Sự mở rộng của đầu và đuôi xung do ảnh hưởng của hiện tượng tán sắc và sự tự điều biến phase, xung càng dốc thì sự mở rộng càng lớn với những lan truyền đơn giản do có phổ mở rộng cùng một lúc Các xung được phát ra bởi sự biến điệu trực tiếp của các laser bán dẫn thì việc minh họa bởi xung Gauss là chưa đủ, để mô tả ảnh hưởng của độ dốc của đầu và đuôi xung lên sự mở rộng xung do tán sắc người ta sử dụng dạng xung Super Gauss

Phương trình của xung Super Gauss có dạng:

ở đây m chỉ độ dốc của cạnh xung Khi m=1 ta có trường hợp xung Gauss có chirp Với các

trường hợp m>1, xung có dạng vuông hơn với đỉnh nhọn hơn từ sườn trước ra sườn sau Nếu

tăng thời gian Tr được xác định là khoảng thời gian mà cường độ tăng từ 10 tới 90% giá trị

đỉnh của nó

CHƯƠNG 3 ẢNH HƯỞNG CỦA CHIRP TẦN SỐ LÊN TÍNH CHẤT SOLITON

CỦA XUNG QUANG HỌC

3.1 Tương tác soliton

Như đã trình bày ở chương II, hệ thống truyền dẫn thông tin Soliton là hệ thống truyền thông tin ít tán sắc Tuy nhiên, hệ truyền dẫn thông tin Soliton cũng giống như các hệ truyền thông tin khác đều muốn truyền các xung gần nhau để tăng khả năng truyền thông tin trong sợi quang, nhưng sự chồng lấn của các Soliton ở gần nhau sẽ dẫn tới các Soliton tương tác với nhau, do đó trong quá trình truyền dẫn thông tin tín hiệu sẽ bị nhiễu và làm giảm khả năng truyền dẫn thông tin của hệ thống thông tin

Lý thuyết nghiên cứu sự tương tác giữa các Soliton được dựa trên phương trình Shrodinger phi tuyến

3.1.1 Phương trình Shrodinger phi tuyến

Một xung quang học có trường bao q(z, được truyền trong một sợi quang có chiết suất biến đổi được miêu tả như sau:

(3.1) Với : Đặc trưng cho suy hao sợi quang

: Đặc trưng cho hiệu ứng tán sắc bậc cao

Đặc trưng cho hiệu ứng phi tuyến bậc cao

: Đặc trưng cho hiệu ứng Raman

Các số hạng phi tuyến bậc cao có thể bỏ qua nếu các xung ngắn cỡ fs không được đề cập, khi đó phương trình (3.1) trở thành:

(3.2) Phương trình NLS (3.2) đối với các đơn Soliton có nghiệm như sau:

Với : Biên độ của Soliton

: Vận tốc của Soliton

Để xem xét quá trình truyền của xung với dạng xung đi vào sợi quang tùy ý, năm 1972 Zakharov và Shabat đã sử dụng phương pháp tán xạ ngược để giải phương trình NLS