Vì vậy tìmhiểu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh không phải chỉ thông qua những tác phẩm của Người vềđạo đức, mà quan trọng hơn phải thông qua chính hành vi được thể hiện trong toàn bộ hoạtđộ
Trang 1Đề tài: " Phân tích nội
và giá trị của Tư tưởng
Liên hệ thực tiễn" BÀI đạo đức Hồ Chí Minh dung
ĐAO ĐỨC CÁCH MANG ĐAO ĐỨC HỔ CHÍ MINH
Học phần : Tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA QUAN HỆ QUỐC TẾ
L VT“ ysịH J
\ ỸNŨ HCM / ;
HỌC XÍ2Í>'
Trang 3Họ và Tên Sinh viên : Nguyễn Hữu Hoàng
là tấm gương đạo đức trong sáng nhất, tiêu biểu nhất đã được thế giới thừa nhận Vì vậy tìmhiểu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh không phải chỉ thông qua những tác phẩm của Người vềđạo đức, mà quan trọng hơn phải thông qua chính hành vi được thể hiện trong toàn bộ hoạtđộng thực tiễn của Người, thông qua mẫu mực đạo đức trong sáng mà Người đã để lại choĐảng, cho dân tộc, cho nhân loại Sự thống nhất giữa tư tưởng và hành vi, động cơ và hiệuquả, giữa lý luận và thực tiễn đã trở thành một đặc trưng nổi bật của Hồ Chí Minh, đặc trưngnày đã làm cho Hồ Chí Minh phân biệt với rất nhiều nhà tư tưởng, nhiều lãnh tụ cách mạngkhác từ trước đến nay
H
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc ViệtNam, đã được hình thành trong trường kỳ lịch sử, đồng thời kế thừa tư tưởng đạo đứcphương Đông, những tinh hoa đạo đức của nhân loại; đặc biệt quan trọng là những tư tưởngđạo đức của Mác, Ăngghen, Lênin, cũng như những tấm gương đạo đức trong sáng mà cácông đã để lại Điều này đã được thể hiện trong những dòng viết đầy xúc động của Người sau
Trang 4khi Lênin mất: Lênin là người "đã nêu cho chúng ta một tấm gương sáng về sự
Trang 5việc kế thừa có chọn lọc, thâu hóa những giá trị đạo đức của quá khứ, đề xuất nhữngtư
tưởng, đạo đức mới, phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới
HÀNG ĐẦU CỦA HỒ CHÍ MINH TRONG SỰ NGHIỆP CÁCH
Trang 61 Khái niệm đạo đức theo Hồ Chí Minh.
Hồ Chí Minh không đưa ra định nghĩa đạo đức Song, trong sử dụng những thuật ngữ đạođức được Người sử dụng, thực hành và trở thành hệ thống các luận điểm về đạo đức của conngười Việt Nam trong thời đại mới Theo nghĩa rộng, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội,nhờ đó con người tự điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc và làm giàu tínhngười trong các quan hệ xã hội Theo nghĩa hẹp, đạo đức là luân lý, những quy định, nhữngchuẩn mực ứng xử trong quan hệ giữa con người với con người, với công việc, với bản thân
Hồ Chí Minh có nhiều cách diễn đạt về đạo đức, khá phong phú, như: đạo đức mới,đạo đức tập thể, đạo đức xã hội chủ nghĩa, đạo đức cách mạng, đạo đức vĩ đại , trong đó,đạo đức cách mạng được Hồ Chí Minh diễn đạt nhiều hơn, phổ biến, rộng rãi và ý nghĩa sâusắc hơn Đạo đức mới, đạo đức cách mạng khác hẳn với đạo đức cũ ở Việt Nam
2 Cơ sở hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
a Hồ Chí Minh tiếp thu và phát triển truyền thống đạo đức dân tộc.
Những phẩm chất cá nhân của con người Việt Nam truyền thống:
Những luân lí đạo đức truyền thống của con người Việt Nam truyền thống:
Những giá trị truyền thống đạo đức của dân tộc đã được Hồ Chí Minh nâng lên tầm caomới, được kết hợp truyền thống với hiện đại
b Hồ Chí Minh tiếp thu, kế thừa thành công những tinh hoa đạo đức nhân văn phương Đông và phương Tây.
Đó là những yếu tố tích cực của Nho giáo, Phật giáo, Lão giáo, Thiên chúa giáo về tinhthần bác ái, vị tha, yêu thương nâng đỡ con người
Trong đạo đức phương Đông, Hồ Chí Minh tiếp thu chủ yếu từ đạo đức Nho giáo và Phậtgiáo
Trang 7Cùng với Nho giáo, Phật giáo, ở phương Đông, Hồ Chí Minh còn tiếp thu những giá
trị đạo đức trong học thuyết tam dân của Tôn Trung Sơn (Trung Quốc), của Nêru, Găngđi
(Ấn Độ)
Đến với phương Tây, Hồ Chí Minh được tiếp xúc trực tiếp với các tác phẩm của các nhàkhai sáng, trong đó tư tưởng dân chủ
c Hồ Chí Minh tiếp thu các nguyên lý đạo đức của chủ nghĩa Mác - Lênin.
Hồ Chí Minh vừa kế thừa, vừa vận dụng một cách trung thành những nguyên lí của chủnghĩa Mác - Lênin về đạo đức, vừa có sự phát triển sáng tạo những nguyên lí đó trở thànhnhững chuẩn mực, phẩm chất đạo đức mới ở Việt Nam
Sự kết hợp giữa những giá trị đạo đức truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và nhân loại
cũng là một đặc trưng nổi trội của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
B NHỮNG PHẢM CHẤT CƠ BẢN CỦA CON NGƯỜI TRONG THỜI ĐẠI MỚI ĐƯỢC NẾU TRONG TƯ TƯỞNG HÒ CHÍ MINH.
Tư tưởng HCM là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc những vấn đề cơ bản của
CM VN, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo CN Mác-Lênin vào điều kiện cụthể của nước ta, kế thừa và và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giảiphóng con người; về độc lập dân tộc gắn liên với CNXH, .Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệtquan tâm đến vấn đề đạo đức cách mạng, xuyên suốt cuộc đời hoạt động Cách mạng, Ngườiluôn đặt vấn đề này lên hàng đầu, một cách nhất quán Bắt đầu sự nghiệp cách mạng là bắtđầu giáo dục lý tưởng cách mạng và đạo đức cách mạng cho những người yêu nước, chothanh niên, cho quần chúng nhân dân Hồ Chí Minh không chỉ là người giáo dục đạo đứccách mạng mà còn là hiện thân của đạo đức cách mạng, nêu gương cho toàn Đảng, toàn dânta.Theo Hồ Chí Minh, đạo đức là cái gốc, nền tảng của người cách mạng: Cũng như sông thì
Trang 8có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc
phẩm chất đạo đức cơ bản về đạo đức con người Việt Nam trong thời đại mới
1 Trung với nước, hiếu với dân.
Là phẩm chất bao trùm nhất, quan trọng nhất Trung - Hiếu là khái niệm đạo đức cũ, kháiniệm đạo đức Nho giáo, chứa đựng nội dung hạn hẹp “trung với vua, hiếu với cha mẹ” Vậndụng khái niệm đó, Hồ Chí Minh đã đưa vào nội dung hoàn toàn mới: “trung với nước, hiếuvới dân”: trung với nước là sự trung thành với sự nghiệp dựng nước, giữ nước và xây dựngđất nước của nhân dân Nước ở đây là nước của dân, còn dân là người làm chủ, chủ nhân củađất nước, “bao nhiêu quyền hạn đều của dân”, “bao nhiêu lợi ích đều vì dân” Vì thế, theo HồChí Minh, tư tưởng mà Người đề xướng “hiếu với dân”, không phải chỉ dừng lại ở chỗthương dân, mà là gần dân, gắn bó với dân, kính trọng và học tập dân, dựa hẳng vào dân, lấydân làm gốc.Đối với cán bộ, đảng viên, Hồ Chí Minh còn yêu cầu cao hơn: đó là “tận trung,tận hiếu”, có như vậy mới xứng đáng là Đảng của đạo đức và văn minh, cán bộ vừa là ngườilãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân.“Trung với nước, hiếu với dân,suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội ” là chuẩn mựcđạo đức bao trùm của con người Việt Nnam, là định hướng chính trị - đạo đức lớn nhất chomỗi người, là khát vọng vươn lên tự hoàn thiện mình của tất cả chúng ta theo ngọn cờ, tư
Trang 9tưởng đạo đức HCM.
Trang 10Đối với cán bộ, đảng viên, như Hồ Chí Minh đã nói, điều chủ chốt nhất của đạo đứccách mạng là "quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng", là "tuyệt đối trungthành với Đảng, với nhân dân", là "trung với nước, hiếu với dân", hơn nữa phải là "tận trung,tận hiếu thì mới xứng đáng vừa là người lãnh đạo, vừa là đày tớ thật trung thành của nhândân Tư tưởng hiếu với dân không còn dừng lại ở chỗ thương dân với tính chất là đối tượngcần phải dạy dỗ, ban ơn, mà là đối tượng phải phục vụ hết lòng Vì vậy phải gần dân, gắn bóvới dân, kính trọng và học tập dân, dựa hẳn vào dân, lấy dân làm gốc Theo Hồ Chí Minh,lãnh đạo phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân tâm, lại phải thường xuyên quan tâm đến việccải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, để nhân dân hiểu được quyền và trách nhiệm của ngườichủ đất nước, quyền thì hưởng còn trách nhiệm thì phải làm tròn Có được cái đức ấy thìngười cách mạng người lãnh đạo sẽ được dân tin yêu, quý mến, kính trọng, nhất định sẽ tạo
ra được sức mạnh to lớn cho cách mạng
2 Cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư.
Là những phẩm chất được Hồ Chí Minh đề cập nhiều nhất, thường xuyên nhất trong cácbài viết, bài nói về đạo đức cách mạng Đây là phẩm chất đạo đức giải quyết mối quan hệ
“với tự mình”.Cần tức là lao động cần cù, siêng năng, tự lực cánh sinh, có kế hoạch, sáng tạo
và có năng suất cao Kiệm là tiết kiệm sức lao động, thì giờ, tiền của của nhân dân, của nước,của bản thân, tiết kiệm từ cái nhỏ đến cái to, không phô trương, hình thức, xa xỉ, hoangphí Liêm là trong sạch, không tham lam “Luôn luôn tôn trọng của công, của dân”, liêmkhiết trong mọi hoàn cảnh “không tham địa vị, không tham tiền tài Không tham sung sướng.Không ham người tâng bốc mình”.Chính nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn Đối vớimình đối với người và đối với việc Việc thiện thì dù nhỏ mấy cũg làm, việc ác thì dù nhỏmấy cũng tránh.Hồ Chí Minh cho rằng cần, kiệm, liêm chính là bốn đức tính cần có của conngười, một lẽ tự nhiên “Trời có bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông ” về chí công vô tư, theo
Hồ Chí Minh là “khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thìmình nên đi sau”, “phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”.Hồ Chí Minh đã dành nhiều bàinói, bài viết để phân tích, giải thích sinh động, cụ thể và sâu sắc về các phẩm chất trên, đồngthời chỉ ra quan hệ mật thiết giữa chúng với nhau Cần, kiệm, liêm, chính tốt sẽ dẫn tới chí
Trang 11công vô tư, và chí công vô tư, một lòng vì vì dân, vì nước nhất định sẽ thực hiện đượccần,
kiệm, liêm, chính Người yêu cầu mọi người dân Việt Nam đều phải rè luyện, tu dưỡngtheo
tác phẩm chất trên, trong đó đặc biệt là cán bộ, đảng viên có chức, có quyền: “Trước
ít, không đủ dùng, không có tăng thêm, không có phát triển Có khi Người coi cần, kiệm,liêm, chính là bốn đức của con người, thiếu một đức thì không thành người; cũng như trời cóbốn mùa, đất có bốn hướng, thiếu một mùa thì không thành trời, thiếu một hướng thì khôngthành đất Cần, kiệm, tiêm, chính sẽ dẫn đến chí công vô tư; ngược lại đã chí công vô tư, mộtlòng vì nước, vì dân, vì Đảng, thì nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính, và cóđược nhiều tính tốt khác "Mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm sẽ càng ngày càng ít, mànhững tính tốt như sau, ngày càng thêm Nói tóm tắt, tính tốt ấy gồm có năm điều: nhân,nghĩa, trí, dũng, liêm" Bồi dưỡng phẩm chất cần kiệm liêm chính, chí công vô tư sẽ làm chocon người vững vàng nước mọi thử thách: "Giàu sang không thể quyến rũ, nghèo khó khôngthể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục", và có thể "Trợn mắt coi khinh nghìn lực sĩ, cúiđầu làm ngựa đám nhi đồng" Nhưng đây lại là vấn đề rất phức tạp, nói dễ làm khó, và trongcuộc sống vẫn thường hay vi phạm Bởi vì nó đụng chạm đến nhiều mặt lợi ích cá nhân, tậptrung nhất là chức, quyền danh, lợi, mà nếu không vượt qua được chủ nghĩa cá nhân thì bất
cứ ai cũng có thể sa vào những hành vi vô đạo đức
3 Yêu thương con người.
Một trong những phẩm chất đạo đức đẹp đẽ và cao cả nhất mà Hồ Chí Minh yêu cầu vàkhẳng định đối với con người Việt Nam và chính HCM đã chứng minh tuyệt vời phẩm chất
đó bằng toàn bộ cuộc đời mình.Hồ Chí Minh yêu thương đồng bào, đồng chí của Người,
Trang 12không phân biệt miền xuôi hay miền ngược, già hay trẻ, trai hay gái hễ là người ViệtNam
yêu nước thì đều có chỗ trong tấm lòng nhân ái của Người, nhưng trước hết là dànhcho
những người cùng khổ, những người lao động bị áp bức, bóc lột Không có tình yêuthương
đó, không có thể nói đến cách mạng, càng không thể nói đến lý tưởng xã hội chủ
phạm vi dân tộc mà cả phạm vi nhân loại
Tình yêu thương con người, theo Hồ Chí Minh, còn được thể hiện đối với nhữngngười có sai lầm khuyết điểm, nhưng đã nhận rõ khuyết điểm sai lầm và cố gắng sửa chữa,
kể cả đối với những người lầm đường lạc loi đã hối cải kể cả đối với những kẻ thù đã bịthương, bị bắt hoặc đã chịu quy hàng Chính tình yêu thương đó đã đánh thức những gì tốtđẹp mà Hồ Chí Minh tin rằng trong mỗi người đều có, tuy nhiều ít có khác nhau Trong Dichúc , Người căn dặn Đảng phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau Đây chính là điềunhắc nhở cán bộ, đảng viên phải luôn luôn chú ý đến phẩm chất yêu thương con người Đây
là tình thương yêu trẽn nguyên tắc tự phê bình và phê bình một cách chân thành, nghiêm túcgiữa những người cùng lý tưởng, cùng phấn đấu cho một sự nghiệp chung Nó hoàn toàn xa
lạ với thái độ dĩ hòa vi quý bao che sai lầm khuyết điểm cho nhau, càng xa lạ với thái độ yêunên tốt, ghét nên xấu, bè cánh có thể đưa đến những tổn thất lớn cho Đảng, cho cách mạng
Trang 134 Tinh thần quốc tế trong sáng.
Trang 14Tinh thần quốc tế là một phẩm chất đạo đức bắt nguồn từ bản chất của giai cấp công nhân
và chế độ xã hội chủ nghĩa Chủ tịch HCM là nhà yêu nước nhiệt thành, một chiến sĩ quốc tế
vĩ đại Người không chỉ giáo dục tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung mà còn là hiệnthân của tinh thần quốc tế, kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế vôsản
Hơn nữa thế kỷ hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh luôn tôn trọng, quan tâm đến các dântộc Người đặt sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam trong quỹ đạo cách mạng thế giới;coi thắng lợi của nhân dân Việt Nam cũng là thắng lợi chung của nhân dân tiến bộ thế giới,thắng lợi của bạn cũng là thắng lợi của mình
HCM lên án và đấu tranh chống chia rẽ, hằn thù, bất bình đẳng, phân biệt chủng tộc; đoànkết với các lực lượng cách mạng và tiến bộ khắp thế giới Người gắn mục tiêu đấu tranh củanhân dân Việt Nam với mục tiêu chung của nhân loại là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ vàtiến bộ xã hội Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung, trước sau như một của HCM là mộttài sản vô giá của Đảng và dân tộc
Những phẩm chất đạo đức cách mạng nói trên vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội Vì vậy, cần có những phương pháp xây dựng mang tính nguyên tắc, thể hiện nội dungkhoa học và cách mạng
Tu dưỡng bền bỉ suốt đời
Bác từng nói: “đã là người thì ai cũng có chỗ hay, chỗ dở, chỗ xấu, chỗ tốt, ai cũng cóthiện, có ác ở trong mình Nhưng tất cả những tốt, xấu, hiền, dữ, thiện, ác đều lệ thuộc vào sựgiáo dục và rèn luyện mà nên”.Rèn luyện và tu dưỡng đạo đức là việc cần thực hiện bền bỉ,
“như rửa mặt hằng ngày” Và vấn đề quan trọng là mỗi người phải biết tự nhận thức chínhbản thân mình để từ đó khắc phục điểm yếu, phát huy điểm mạnh Đó chính là sự “tu thân”,việc đầu tiên cần làm để trở thành người “quân tử” Và điều đó cần thực hiện bền bỉ suốt đời.Bác đã chỉ rõ: Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rènluyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàngcàng luyện càng trong