Vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học chương chuyển hóa vật chất và năng lượng sinh học 11 trung học phổ thông

Vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học Nguyễn Kiều Oanh Trường Đại học Giáo dục Luận vă

Vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học

Nguyễn Kiều Oanh

Trường Đại học Giáo dục Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và phương pháp dạy học; Mã số: 60 14 10

Người hướng dẫn: PGS TS Dương Tiến Sỹ

Năm bảo vệ: 2011

Abstract: Nghiên cứu tài liệu có liên quan đến tiếp cận sinh học hệ thống (SHHT) và

quan điểm sinh thái, tiến hóa làm cơ sở lí thuyết cho việc vận dụng vào dạy học Phân tích cấu trúc chương trình và sách giáo khoa (SGK) Sinh học 11 Trung học phổ thông (THPT) theo tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hóa để định hướng dạy học

SH ở cấp độ cơ thể Điều tra thực trạng về hiểu biết và phưương pháp vận dụng tiếp cận SHHT, quan điểm sinh thái, tiến hoá vào quá trình dạy học sinh học ở trường THPT nói chung và sinh học 11 nói riêng Đề xuất các nguyên tắc vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái, tiến hoá vào việc xác định phưương pháp dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng theo định hướng dạy học Sinh học ở cấp độ cơ thể - Sinh học 11 THPT Thiết kế giáo án thể hiện phương pháp vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT Thực nghiệm sư phạm và

phân tích kết quả thực nghiệm để chứng minh tính khả thi của đề tài

Keywords: Phương pháp dạy học; Sinh học; Lớp 11; Trung học phổ thông

Content

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xuất phát từ quan điểm xây dựng chương trình môn SH phổ thông: Quan điểm xây

dựng và phát triển chương trình sinh ho ̣c THPT theo hướng quán triệt quan điểm sinh thái ,

tiến hóa đồng thời thể hiê ̣n được tiếp câ ̣n SHHT ở các nô ̣i dung kiến thức

Xuất phát từ yêu cầu đổi mới PPDH: Giáo dục Việt Nam đang đổi mới để đáp ứng các

yêu cầu của xã hô ̣i tri thức và toàn cầu hóa , trong đó đổi mới PPDH là mô ̣t trong những trọng tâm của đổi mới giáo du ̣c

Xuất phát từ vai trò của lý thuyết hệ thống trong dạy học sinh học: chương trình sinh

học ở trường phổ thông được xây dựng theo hướng vận dụng tiếp cận CT - HT, do đó nội dung kiến thức trong từng chương, từng bài đều mang tính hệ thống

Xuất phát từ vai trò của quan điểm sinh thái, tiến hóa trong dạy học sinh học: sinh thái,

tiến hóa là những đặc tích cơ bản của mọi sinh vật sống ở các CĐTCS khác nhau và đã được thể hiê ̣n trong nô ̣i dung chương trình đồng thời cần phải đan xen trong các bài ho ̣c SH

Xuất phát từ thực trạng dạy học bộ môn Sinh học nhìn từ góc độ vận dụng tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá: phần lớn GV còn lúng túng trước yêu cầu vâ ̣n du ̣ng

tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học SH nói chung và dạy học phần Sinh ho ̣c cơ thể nói riêng

Xuất phát từ đặc điểm chương trình và SGK sinh học 11 và nội dung kiến thức chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng: các hoạt động sin h lý ở thực vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t đều được

SGK trình bày thành những mu ̣c riêng biê ̣t nên GV dễ sa đà vào viê ̣c khai thác chuyên sâu về mỗi đă ̣c điểm ở thực vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t mà chưa chú ý hướng tới cái chung trong chuyển hóa vâ ̣t chất và năng lượng ở mức cơ thể

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu để tìm ra nguyên tắc và phương pháp vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống

và quan điểm sinh thái, tiến hoá vào quá trình dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng

lượng - Sinh học 11 THPT nhằm nâng cao chất lượng dạy - học

3 Phạm vi nghiên cứu

Chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học cơ thể , sinh học 11 trung ho ̣c phổ thông

4 Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá vào quá trình

dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT

Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học Sinh học cơ thể, sinh học 11 THPT

5 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá vào quá trình dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy - học sinh học ở cấp độ cơ thể

6 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Trên thế giới , tiếp câ ̣n SHHT đã được nhiều tác giả như W Voigt, P I Cu-pa-lô… nghiên cứu và tìm cách vận dụng , phối hợp với quan điểm tiến hóa sinh giới để xây dựng nội dung và logic của chương trình SH phổ thông Chương trình , SGK SH của nhiều nước trên thế giới như Nga, Mỹ được xây dựng trên quan điểm sinh thái v à tiến hoá

Ở Việt Nam, vấn đề vâ ̣n du ̣ng các quan điểm trên cũng được nhiều tác giả quan tâm và nghiên cứu trong các đề tài ứng du ̣ng trong da ̣y ho ̣c SH THPT Điển hình là các tác giả Nguyễn Như Ất, Dương Tiến Sỹ, Nguyễn Thi ̣ Nghĩa, …

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu tài liệu về tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái , tiến hóa

- Phân tích chương trình Sinh học cơ thể, Sinh học 11 theo tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hóa

- Điều tra thực trạng về hiểu biết và phương pháp vận dụng tiếp cận SHHT, quan điểm sinh thái, tiến hoá vào quá trình dạy học sinh học ở trường THPT nói chung và sinh học 11 nói riêng

- Đề xuất các nguyên tắc vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái, tiến hoá

- Thiết kế giáo án thể hiện phương pháp vận dụng tiếp cận SHHT và quan điểm ST, TH trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT

- Thực nghiệm sư phạm và phân tích kết quả thực nghiệm để chứng minh tính khả thi của đề tài

8 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết, phương pháp điều tra cơ bản, phương pháp thực nghiệm sư phạm, phương pháp thống kê toán học

9 Những đóng góp mới của luận văn

- Hệ thống hoá cơ sở phương pháp luận tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá

để vận dụng vào quá trình dạy học Sinh học cơ thể, sinh học 11 THPT

- Xây dựng các nguyên tắc, phương pháp vận dụng tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá trong việc phân tích nội dung, xác định phương pháp và thiết kế bài giảng chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học cơ thể, sinh học 11 THPT nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy - học

- Thiết kế giáo án thể hiện rõ nét tư tưởng tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu , kết luâ ̣n, khuyến nghi ̣, tài liệu tha m khảo và phu ̣ lu ̣c luâ ̣n văn gồm

có 3 chương:

Chương 1: Cở sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chương 2: Vận dụng tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng – Sinh học 11 THPT

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1.1.2 Tính hệ thống của sinh giới

Thế giới sống vô cùng đa da ̣ng và được xem như mô ̣t hê ̣ thống sống với nhiều cấp đô ̣ hay hê ̣ thống con bên trong đó Hệ sống được chia thành các cấp tổ chức cơ bản từ thấp đến cao là: phân tử → tế bào → cơ thể → quần thể - loài → quần xã - hệ sinh thái → sinh thái quyển Giữa các CĐTCS luôn có mối quan hệ tương tác với nhau và với MT Đồng thời trong mỗi CĐTCS cũng thể hiện mối liên quan mật thiết giữa cấu trúc và chức năng và với MT

sống

1.1.1.3 Vận dụng tiếp cận lý thuyết hệ thống trong dạy học sinh học

SHHT là mô ̣t lĩnh vực nghiên cứu sự sống ở tất cả các CĐTCS trong hê ̣ thống sinh giới Trong đó mối liên hê ̣ giữa các thành phần, cấu trúc trong mô ̣t CĐTCS hay sự tương tác giữa các CĐTCS với nhau và với hê ̣ thống sinh giới đều được đề câ ̣p đến Theo đó, quan điểm tiếp cận SHHT được vận dụng trong những hoạt động cơ bản là phân tích cấu trúc nội dung, xác định thành phần kiến thức bài học và quy hoạch các bước lên lớp

Để thực hiện nội dung dạy học SH về các CĐTCS theo hướng tiếp câ ̣n SHHT GV nên tiến hành theo hướng TỔNG QUÁT - PHÂN TÍCH – TỔNG HỢP

1.1.2 Quan điểm sinh thái

1.1.2.1 Một số khái niệm về thuật ngữ “sinh thái”

Thuật ngữ “sinh thái” được Ernst Haeckel, nhà bác học người Đức đề xướng năm 1866 chỉ mối quan hệ tương hỗ giữa SV với MT Sau đó sinh thái ho ̣c ra đời và trở thành ngành khoa ho ̣c nghiên cứu về mối quan hê ̣ tương tác giữa sinh vâ ̣t với sinh vâ ̣t và sinh vâ ̣t với môi trường tồn ta ̣i của nó ở những mức đô ̣ tổ chức khác nhau

1.1.2.2 Quan điểm sinh thái trong dạy học sinh học

Quan điểm sinh thái được quán triê ̣t trong da ̣y ho ̣c sinh ho ̣c theo hướng nghiên cứu các đối tượng sinh vâ ̣t ở mo ̣i CĐTCS về khía ca ̣nh sự phù hợp giữa cấu ta ̣o cơ thể với c hức năng

và cấu tạo - chức năng của cơ thể với môi trường sống Vì vậy, trong mỗi nô ̣i dung bài ho ̣c đều phải thể hiện rõ nét quan điểm trên

1.1.3 Quan điểm tiến hóa

1.1.3.1 Các dấu hiệu của tiến hóa trong sinh giới

Tiến hóa là quá trình mà qua đó các sinh vật nhận được và truyền lại các đặc tính từ thế

hệ này sang thế hệ khác, từ đó có thể giải thích nguồn gốc của các loài mới và sự đa dạng của sinh giới Dấu hiệu nổi bật nhất của sự tiến hoá SH là sự thích nghi của các hệ sống đang phát triển với các điều kiện tồn tại của chúng Các dấu hiệu này đã được nhiều nhà khoa ho ̣c ghi la ̣i như Buffon, Lamarck, Darwin…

1.1.3.2 Quan điểm tiến hóa trong dạy học sinh học

Quan điểm tiến hóa được thể hiê ̣n khá rõ trong đi ̣nh hướng xây dựng chương trình sinh học THPT và cấu trúc chương trình , không chỉ vâ ̣y khi da ̣y mỗi nô ̣i dung trong từng chương hay từng bài GV đều phải thể hiê ̣n sự tiến hóa của các bào quan , tế bào, cơ quan và hê ̣ cơ thể

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng về hiểu biết và phương pháp vận dụng tiếp cận SHHT, quan điểm sinh thái, tiến hoá vào quá trình dạy học sinh học ở trường THPT nói chung và sinh học 11 nói riêng

Chúng tôi đã tiến hành điều tra đối với 15 GV SH ở 4 trường THPT của thành phố Hà

Nô ̣i Kết quả cho thấy viê ̣c vâ ̣n du ̣ng tiếp cận SHHT cũng như quán triê ̣t quan điểm sinh thái , tiến hóa chưa được các GV thực hiê ̣n mô ̣t cách nghiêm túc và triê ̣t để bởi sự nhận thức chưa đầy đủ đồng thời chưa nắm được cơ sở khoa ho ̣c cũng như phương pháp vâ ̣n du ̣ng Do vâ ̣y chất lượng da ̣y ho ̣c sinh ho ̣c nói chung và sinh ho ̣c 11 nói riêng còn hạn chế

1.2.2 Thực trạng dạy học sinh học 11 nói chung và chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng nói riêng

Kết quả điều tra 336 HS lớp 11 cho thấy đa số HS trả lời kiến thức mình được ho ̣c là theo đúng thứ các bài trong SGK và không thể rút ra mối liên hê ̣ hay đă ̣c điểm chung giữa cơ thể thực vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t Những nô ̣i dung cu ̣ th ể trong từng bài có thể hiện quan điểm sinh thái, tiến hóa mà chúng tôi đưa vào phiếu điều tra la ̣i chưa được phần lớn HS trả lời đúng hoă ̣c không trả lời được

Qua việc trao đổi ý kiến và dự giờ một số GV , cho thấy Đa số GV da ̣y còn mang tính hàn lâm , dựa quá nhiều vào SGK đồng thời gặp khó khăn trong việc xác định nội dung , phương pháp vâ ̣n du ̣ng các quan điểm chỉ đa ̣o xây dựng chương trình sinh ho ̣c THPT

1.2.3 Phân tích nguyên nhân thực trạng

Bản thân GV chưa nhận thức được tinh thần chỉ đạo đã viết trong văn bản chỉ thị của trong CTSHPT 2006 và do sự nhận thức không đầy đủ về sự cần thiết của đổi mới phương pháp DH Hơn nữa cũng chưa có văn bản hướng dẫn cu ̣ thể nào để giúp GV khai thác v à vận

dụng tiếp vận và quan điểm tiến bô ̣ nói trên Đa số HS đã quen lối học thuộc lòng , tiếp thu một cách thụ động hoă ̣c coi môn Sinh ho ̣c là mô ̣t môn phu ̣ nên chỉ ho ̣c đối phó Đối với chương trình và SGK thì phần Sinh học cơ thể đượ c trình bày theo kiểu đô ̣ng vâ ̣t và thực vâ ̣t riêng rẽ, những dấu hiê ̣u chung chưa được đề câ ̣p nhiều

Chương 2 : VẬN DỤNG TIẾP CẬN SINH HỌC HỆ THỐNG VÀ QUAN ĐIỂM SINH THÁI, TIẾN HÓA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNGCHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG - SINH HỌC 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2.1 Phân tích cấu trúc nội dung chương trình và SGK Sinh học 11 THPT theo tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hóa

Chương trình Sinh học 11 nghiên cứu các đặc điểm sinh học ở cấp độ cơ thể , trong đó, các quá trình sinh học cơ bản (chuyển hóa vâ ̣t chất và năng lượng , cảm ứng, sinh trưởng, phát triển và sinh sản ) được đề cập đến Nội dung kiến thức biên soa ̣n được tách riêng sinh ho ̣c cơ thể thực vâ ̣t (phần A) và sinh học cơ thể động vật (phần B)

Chương I của chương trình giới thiệu về sự chuyển hoá vật chất và năng lượng trong cơ thể thực vật và động vật Ở thực vật, các cơ chế sinh học được thể hiện là sự hấp thụ nước và muối khoáng , vâ ̣n chuyển các chất trong cây , chuyển hóa các chất bao gồm tổng hợp : đồng hóa nitơ, quang hợp và tích lũy năng lượng ; phân giải: hô hấp và giải phóng năng lượng có sự tương đồng về bản chất sống với các cơ chế sinh lý ở đô ̣ng vâ ̣t là quá trình tiêu hóa và hấp thu ̣ thứ c ăn, tuần hoàn máu , hô hấp… Bên ca ̣nh đó , các cơ quan, bô ̣ phâ ̣n tham gia thực hiê ̣n cơ chế sinh ho ̣c luôn luôn có xu hướng ngày càng hoàn thiê ̣n hơn về cấu trúc , chứ c năng nhằm thích nghi tốt hơn với những biến đổi liên tục củ a môi trường Từ những nhâ ̣n xét trên có thể khái quát được mục tiêu tổng quát của chương I , đó là những dấu hiê ̣u chung về chuyển hóa

vâ ̣t chất và năng lượng ở cấp đô ̣ cơ thể:

- Thu nhận các chất từ môi trường ngoài

- Vận chuyển các chất trong cơ thể

- Tổng hợp các chất và tích luỹ năng lượng

- Phân giải các chất sống, giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống

- Thải các chất ra môi trường ngoài

- Tự điều chỉnh môi trường bên trong cơ thể (cân bằng nô ̣i môi)

Chương II đề cập đến tính cảm ứng , đó là mô ̣t da ̣ng hoa ̣t đô ̣ng sinh lý cơ bản của tổ chức sống nói chung , của tổ chức ở cấp cơ thể nói riêng Thực vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t đều có những điểm tương đồng về cảm ứng , đó là khả năng thu nhận v à trả lời các kích thích của cơ thể với môi trường ngoài, đảm bảo cho sự tồn ta ̣i và phát triển Cùng với đó , viê ̣c trả lời kích thích ở thực vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t đều do các tổ chức riêng đảm nhâ ̣n

Chương III nghiên cứu hai đă ̣c trưng sống là “sinh trưởng và phát triển” Do những đă ̣c điểm về cấu trúc mà cơ thể thực vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t có những điểm riêng biê ̣t trong sinh trưởng

và phát triển nhưng chúng cũng có những điểm tương đồng nhất định Ở thực vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t,

sinh trưởng đều được xem là quá trình tăng lên về kích thước cơ thể , nguyên nhân là sự lên về tăng số lượng và kích thước tế bào ; phát triển là toàn bộ những biến đổi về chất trong đời sống cá thể, nguyên nhân là do hooc -môn điều khiển Sinh trưởng và phát triển ở thực vâ ̣t và

đô ̣ng vâ ̣t đều trải qua hai giai đoa ̣n : sinh trưởng, phát triển sinh dưỡng ; sinh trưởng, phát triển sinh sản

Tiếp theo 3 chương trước, chương IV có mục tiêu là chỉ ra đặc điểm sinh sản ở cơ thể đa bào Từ những biểu hiê ̣n tương đồng về sinh sản của đô ̣ng vâ ̣t và thực vâ ̣t có thể rút ra các đă ̣c trưng chung nhất về sinh sản ở cấp đô ̣ cơ thể , đó là sự tăng lên về số lượng cá thể từ những cá thể ban đầu nhằm duy trì và phát triển loài qua hình thức sinh sản vô tính và hữu tính

Như vâ ̣y, từ mu ̣c tiêu tổng quát của mỗi chương có thể thấy rằng nghiên cứu các cơ chế

và quá trình sinh lý ở Sin h ho ̣c 11 phải định hướng khái quát hóa để làm nổi bật các dấu hiệu chung thể hiện các đă ̣c trưng sống (chuyển hóa vật chất và năng lượng ; cảm ứng; sinh trưởng, phát triển; sinh sản ) của cấp đô ̣ tổ chức sống cơ thể đa bào thể hiện ở cả 2 giới thực vật và động vật chứ không phải nghiên cứu các cơ chế và quá trình sinh lý riêng rẽ của cơ thể thực

vâ ̣t và đô ̣ng vâ ̣t

2.2 Vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT

2.2.1 Nguyên tắc vận dụng tiếp cận SHHT

Ba nguyên tắc chính khi tổ chức cho HS nghiên cứu mỗi CĐTCS theo tiếp cận CT-HT đó là nguyên tắc tổ chức, nguyên tắc hệ thống, nguyên tắc hoạt động Ở cấp độ cơ thể, mỗi đa ̣i diê ̣n được đề câ ̣p đến đều phả i cho thấy chúng là những hệ thống mở , trong đó các kênh vào

và ra gắn chúng với nhau và với môi trường ngoài Các nội dung vâ ̣n du ̣ng phải được thể hiện một cách logic, hệ thống, sắp xếp hợp lí, sát với thực tiễn cuộc sống, được thực hiện ở cả 3 giai đoạn của quá trình dạy học, đồng thời phát huy cao độ tính tích cực của HS và vốn sống của các em Do đó, trước khi dạy mỗi chương, GV phải nghiên cứu xác định mục tiêu dạy học của chương dựa trên sự phân tích lôgic cấu trúc nội dung từ đó có những cách trình bày bài giảng một cách khoa học

2.2.2 Yêu cầu sư phạm khi thực hiện

Từng nội dung cụ thể trong giờ học trên lớp cần được GV thể hiện hướng vận dụng tiếp cận, đồng thời đưa thêm nhiều câu hỏi , bài tập về các vấn đề so sánh và rút ra những điểm tương đồng về các đă ̣c trưng sống giữa thực vật và động vật Ngoài ra cần bổ sung kiến thức

qua các hoạt động ngoại khoá bộ môn và các bài thực hành, thí nghiệm

2.2.3 Phương pháp thực hiện

Trong quá trình dạy chương I, cần tăng cường sử dụng nhiều phương pháp, nhất là dùng các phiếu học tập, bảng so sánh giúp học sinh khai thác các hình vẽ, sơ đồ trong sách giáo khoa, thảo luận nhóm , thực hành củng cố Qua đó giúp HS nhâ ̣n xét và rút ra những điểm tương đồng trong quá trình trao đổi chất và năng lượng giữa động vật và thực vật

2.3 Quán triệt quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất

và năng lượng - Sinh học 11 THPT

2.3.1 Nguyên tắc quán triệt quan điểm sinh thái, tiến hoá

Các quan điểm sinh thái, tiến hóa cần được quán triệt trong bài dạy một cách hợp lý, đan xen và phối hợp với nội dung của bài sao cho nội dung không dài dòng, có sự liên hệ và ứng

dụng trong cuộc sống Các đối tượng tìm hiểu cần được đặt trong mối quan hệ mật thiết giữa

cấu tạo và chức năng, giữa cơ thể và MT từ đó ta ̣o ra các đă ̣c điểm thích nghi của sinh vâ ̣t với

môi trường sống, hê ̣ quả là sự hoàn thiện dần trong tổ chức cơ thể

2.3.2 Yêu cầu sư phạm khi thực hiện

Mỗi bài học cần được khai thác triệt để và việc quán triệt quan điểm có thể tiến hành ngay trên lớ p hoă ̣c qua bài tập về nhà Có thể cho học sinh tự thực hiện một bài báo cáo , tìm dẫn chứng hay mô ̣t chương trình mô phỏng nào đó nhằm mục đích cuối cùng là khắc sâu cho học sinh những điểm quan tro ̣ng và làm nổi bật những khía cạnh của quan điểm

2.3.3 Phương pháp thực hiện

GV nên phối hợp nhiều phương pháp dạy học khác nhau nhằm phát huy tính tích cực , chủ động, sáng tạo của HS Bên ca ̣nh đó , GV vừa tận dụng những gì SGK đã thể hiện được , vừa bổ sung vào cách trình bày nội dung thông tin sao cho các quan điểm được quán triệt sâu sắc khi nghiên cứu các quá trình sinh học xảy ra trong cơ thể sống và ứng dụng của các quá