Nếu như hình ảnh “đầu súng trăng treo” trong bài thơ đồng chí của Chính Hữu là hình ảnh đẹp, lãng mạn, nói về tình đồng chí, đồng đội thủy chung, luôn yêu đời dù trong bất cứ hoàn cảnh [r]
Trang 1
Phân tích biểu tượng của hình ảnh đầu súng trăng
treo trong Dong chi - Chính Hữu và hình ảnh ánh
trang trong Anh trang - Nguyén Duy
I SO ĐỎ TOM TAT GOL Y
3 và riêng của hình ảnh ánh trăng
KET BAI Khái quát vẻ giá trị của hình tượng ánh trăng
Il DANBAI CHI TIET
1 Mỡ bài
- Giới thiệu khái quát về bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu và “Ảnh trăng” của Nguyễn Duy
- Nêu cảm nhận chung về hình ảnh ánh trăng trong hai bai tho
2 Thân bài
a Cảm nhận về vẻ đẹp của hình ảnh "đầu súng trăng treo" trong bài thơ “Đồng chí”
- “Đâu súng trăng treo” là hình ảnh rất thực và cũng rất lãng mạn:
+“Súng” và “trăng” — hai hình ảnh tưởng như đối lập song lại thống nhất hòa quyện — là cứng rắn và dịu
êm — là gần và xa — là thực tại và mơ mộng — là chất chiến đầu và chất trữ tình — là chiến sĩ và thi si
+ Hiém thấy một hình tượng nào vừa đẹp,vừa mang đây đủ ý nghĩa như “Đầu súng trăng treo” của Chính
Hữu
W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc
Trang 2
+ Đây là một phát hiện, một sáng tạo bất ngờ về vẻ đẹp bình dị và cao cả trong tâm hồn người chiến sĩ
Hình tượng này góp phan nâng cao giá trị bài thơ và trở thành nhan đề cho cả tập thơ “Đầu súng trăng
treo”
b Cảm nhận về vẻ đẹp của hình ảnh ánh trăng trong tác phẩm “Anh trang”
- Ảnh trăng của Nguyễn Duy không chỉ là vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước mà còn gắn bó với tuổi thơ, với
những ngày kháng chiến gian khổ
- Từ ở rừng, sau chiến thắng về thành phố, được sống cuộc sông tiện nghi: ở buyn-đinh, quen ánh điện, cửa
gương và vâng trăng tri kỉ tình nghĩa đã bị người tri kỉ xưa lãng quên, dửng dưng Trăng được nhân hóa,
lặng lẽ đi qua đường, như người dưng, chăng còn ai nhớ, chắng ai hay
- Bất ngờ gặp một tình huông của nhịp sống thành thị:
"Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn đỉnh tôi om"
- Vâng trăng xưa xuất hiện, vân tròn, vẫn đẹp, vẫn thủy chung với con người Cả một quá khứ đẹp và tình
nghĩa ùa về rưng rưng trong lòng người lính, những ăn năn day dứt, những hồ thẹn ngập tràn, còn trăng thì
im lang
- Người lính giật mình, cái giật mình của người lính trước sự im lặng của trăng xưa hiện về nơi thành phố
hôm nay là một biểu tượng nghệ thuật mang tính hàm nghĩa độc đáo Đó là sự bao dung, độ lượng, nghĩa
tình, thủy chung của nhân dân, sự trong sáng mà không hề đòi hỏi được đền đáp
- Đây chính là phẩm chất cao đẹp của nhân dân mà tác giả muốn ngợi ca tự hào Cũng là thông điệp hãy
biết nhớ về quá khứ tốt đẹp, không nên sống vô tình Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của hình ảnh trăng trong
bài thơ của Nguyễn Duy tự nhăn nhú mình và muốn gửi găm
c Cảm nhận về vẻ đẹp chung và riêng của hình ảnh ánh trăng trong hai bài thơ
- Vẻ đẹp chung:
+ Lí tưởng chiến đâu, ý chí quyết tâm giải phóng dân tộc
+ Tinh thần dũng cảm, yêu nước mãnh liệt
+ Sử dụng sức mạnh của tình đồng chí, đồng đội để vượt qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt
- Vẻ đẹp riêng:
+ Ở bài thơ “Đồng chí”, tác giả Chính Hữu khắc họa vẻ đẹp của người nông dân mặc áo lính thông qua sự
mộc mạc, chân chất và sự quyện hòa giữa chất hiện thực - lãng mạn;
+ Trong “Bài thơ về tiêu đội xe không kính”, bức chân dung người chiên sĩ lái xe hiện lên qua sự trẻ trung,
SÔI nÔi, ngang tàn
3 Kết bài
Khái quát về giá trị của hình tượng ánh trăng qua hai tác phẩm
W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc
Trang 3
Đề bài: Phân tích biểu tượng của hình ảnh đầu súng trăng treo trong Đồng chí - Chính Hữu và hình ảnh
ánh trăng trong Ánh trăng - Nguyễn Duy
Gợi ý làm bài
1 Bài văn mẫu số 1
Có thể nói trăng là sự kết tính của những øì đẹp nhất, tính túy nhất, vẻ đẹp của nó đủ để làm mê đắm tâm
hôn dào dạt cảm xúc của các thi nhân Trăng như một người bạn hữu gắn bó bên chặt với con người, là thú
vui để họ đăng lầu vọng nguyệt, đàm đạo thi ca Ánh trăng đát vàng lung linh ánh sáng dịu nhẹ ấy tỏa lan
mọi nẻo đường, nó như chạm đến cả tâm hồn thi nhân Bởi vậy mà trăng luôn là bến đợi, bến chờ của nhiều
tác giả Họ đã đi sâu vào khám phá mọi khía cạnh trong vẻ đẹp của ánh trăng băng sự cảm nhận tinh tế và
sâu sắc Và sự khám phá ây như được phô diễn, được thâm nhuân qua từng câu thơ, từng trang viết Hình
ảnh Ánh trăng đã đi vào thơ ca với vẻ đẹp vĩnh hăng, giờ đây nó như hiện hữu bất diệt trong các bài thơ
“Đồng chí” của Chính Hữu và "Ảnh trăng" của Nguyễn Duy Đó đều là những thi phẩm tràn ngập ánh
trăng
Bài thơ Đồng chí của Chính Hữu ra đời năm 1948, những năm tháng đầu tiên của cuộc kháng chiến
chống Pháp đây vất vả, chính quyên ta vừa thành lập còn non trẻ Những người lính của “Đồng chí” là
những người lính chống Pháp, họ đến với kháng chiến từ màu áo nâu của người nông dân, từ cái nghèo
khó của những miền quê lam lũ Đây là thời điểm người lính trực tiếp cằm súng chiến đấu, những ngày
tháng gian khổ của họ găn liền với vằng trăng
Còn Ánh trăng của Nguyễn Duy ra đời năm 1978, thời điểm chiến tranh đã kết thúc 3 năm Từ đó đặt
ra nhiều điều suy ngẫm trong mối quan hệ giữa người lính và vâng trăng
Hoàn cảnh, điều kiện khác nhau như vậy tất yêu dẫn đến sự khác nhau về biểu tượng vắng trăng ở hai
bài thơ Vằng trăng của Đồng chí là vằng trăng của hiện tại, vằng trăng của Ánh trăng là vằng trăng của
quá khứ xuyên qua thực tại
“Đầu súng trăng treo” là câu kết bài thơ Đồng chí cũng là một biểu tượng đẹp về người chiến sĩ thời
kì đầu kháng chiến chống Pháp Trong đêm phục kích giữa rừng, bên cạnh hình ảnh thực là súng, là nhiệm
vụ chiễn đâu tạo nên con người chiến sĩ thì cái mộng, cái trữ tình là trăng
Hình ảnh trăng tạo nên con người thi sĩ Hình ảnh chiến sĩ, thi sĩ hài hòa với nhau trong cuộc đời người
lính cách mạng Hai hình ảnh tưởng là déi lập nhau đặt cạnh nhau tạo ra ý nghĩa hòa hợp vô cùng độc đáo
Súng là chiến đầu gian khổ, hi sinh, là hiện thực Còn trăng là tượng trưng cho hòa bình, gợi lên sự đẹp đẽ
thơ mộng, dịu dàng và lãng mạn Người lính cầm súng để bảo vệ hòa bình, khát khao hòa bình, không ngại
gian khổ hi sinh Súng và trăng: cứng răn và dịu hiền, chiến sĩ va thi sĩ, có người còn gọi đây là một cặp
đồng chí Chính Hữu đã thành công với hình ảnh “đầu súng trăng treo” - một biểu tượng thơ giàu sức gợi
cam
Ảnh trăng và đầu súng song hành với nhau như tình đồng chí vậy, tạo nên sự hài hoà về chất chiến sĩ
và thi sĩ trong lòng người lính Đó là một nét đẹp đầy mới mẻ Trong gian khổ người lính vẫn tìm thây
những vẻ đẹp bình dị nhất Vẳng trăng giờ đây trở thành khát vọng, lí tưởng và niềm tin của người chiến
sĩ để vững tâm thực hiện nhiệm vụ của mình Súng và trăng là tình đồng chí, là tình thân như hai mà mội -
cứng rắn mà dịu dàng, thực tại và lãng mạn, ý chí và lí tưởng
Nếu như “Đầu súng trăng treo” trở thành một biểu tượng đẹp của người lính cách mạng Việt Nam hiện
thực và lãng mạn, chiến sĩ và thi sĩ thì “ánh trăng” của Nguyễn Duy còn là những những triết lý nghĩa tình
W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc
Trang 4
Đến với thơ Nguyễn Duy, vắng trăng cũng mang đây dấu ân và tính triết lí s4u sac Vang trang da g4n
liền với tác giả trong suốt những năm tháng của cuộc đời Đó là vầng trăng cùng với những ngày tháng tuổi
thơ êm đềm bên chị Hăng, chú cuội, là vằng trăng của những đêm rằm Trung thu toả sáng một khoảng trời
Vẳng trăng cũng đã cùng tác giả bước qua những ngày tháng chiến tranh oanh liệt, nơi chiến trận xa gia
đình và người thân, ánh trăng thở thành người bạn trí kỉ soi sáng mọi bước đường của cuộc chiến đâu gian
khổ Trăng trở nên đẹp đẽ và găn bó với tác giả biết bao Vẻ đẹp của vẳng trăng thiên nhiên đã gợi nên
trong tác giả những tình cảm gân gũi và ngọt ngào, trăng song hành với thiên nhiên và con người một cách
hôn nhiên, chắng màng lo toan tính toán Cũng bởi vậy mà trong lòng tác giả lúc này dành cho vâng trăng
ây một vị trí đặc biệt, một tình cảm rất đáng trân trọng, ngỡ mãi mãi cũng chăng thể nào phải dấu đi hình
ảnh ây
"Ngỡ không bao giờ quên Cái vằng trăng tình nghĩa"
Nhưng, khi hoà bình lập lại, khi mà cuộc sống hiện đại với những đèn điện, với những trang thiết bị
tiện nghi hơn thì tình cảm ấy trong tác giả nhạt phai đi hay thậm chí chìm vào quên lãng Ánh trăng như
một "người dưng" đã từng gặp gỡ Và có lẽ cũng bởi vậy, khi đèn điện tắt, cánh cửa số được mở ra chào
đón ánh sáng của vắng trăng tròn vành vạnh cũng là lúc tác giả giật mình thôn thức Bao nhiêu quá khứ
nghĩa tình với vâng trăng dường như hiện ra trước mắt, tuổi thơ ùa về, những năm tháng chiến đâu bên
vâng trăng ùa về, người bạn tri kỉ trước mắt ấy khiến tác giả bất ngờ, hoảng hốt và ân hận
"Ngửa mặt lên nhìn mặt
Có cái gi rung rung
Như là sông là bể
Như là sông là rừng”
Trăng vẫn cứ như vậy, âm thầm lặng lẽ dõi theo ta mỗi bước đường Chăng trách móc nhưng vẫn khiến
lòng người phải thốn thức nghĩ suy: "Trăng cứ tròn vành vạnh
Kẻ chỉ người vô hình Anh trang im phang phắc
Đủ cho ta giật mình”
Vang trang mang nhiều tầng nghĩa, chứa đựng những giá trị triết lí sâu sắc Nó không chỉ là một vầng
trăng đơn thuần giữa bầu trời đêm mà gợi cho chúng ta về đạo lí sống ở đời, hãy sống ân nghĩa thủy chung
với quá khứ, đừn vì những thứ mới mẻ mà vọi quên di quá khứ nghĩa tình
Cả Chính Hữu và Nguyễn Duy đều viết về hình ảnh ánh trăng Tuy cách biểu đạt và tư tưởng có phần
khác nhau nhưng đều ca ngợi những vẻ đẹp ấn sau vẻ bình dị của vằng trăng
2 Bài văn mâu sô 2
Nếu như hình tượng “đầu súng trăng treo” trong đồng chí chính là bức tượng đài vĩ đại, thì hình ảnh ánh
trăng của Nguyễn Duy là tình cảm của trăng của người đồng chí, đồng đội, của nhân dân
“Đêm nay rừng hoang sương muôi Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc
Trang 5
Dau sting trang treo.”
“Đầu súng trăng treo” là biểu tượng cao đẹp nhất của tình đồng chí Với 3 câu thơ đó khi đọc lên ta thây
được bức tượng đài sừng sững về tình đồng chí đã được dựng lên trên cái nền của thiên nhiên khắc nghiệt
“đêm nay rừng hoang sương muối”, giữa một buồi đêm khuya với một không gian rộng lớn, bát ngát của
núi rừng Việt Bắc, rừng hoang sương muỗi phủ trăng trời, thời tiết, địa lý khắc nghiệt đó như là thử thách
cho tình đồng đội của người lính Khi Chính Hữu dựng nên cái nền như thê để tác giả tạo nên sự đối lập
giữa thiên nhiên rừng núi với bức chân dung của người, tác giả sử dụng không gian địa lý đó để làm nên tô
đậm thêm bức chân dung đây trong tư thế họ đứng cạnh nhau chờ giặc
Với động từ “chờ” nghĩa là sẵn sàng, chủ động, hiên ngang chờ giặc, trong thời tiết khắc nghiệt họ vẫn
bình thản, lãng mạn bên cuộc chiến này, có lẽ chỉ có những người lính mới có vẻ đẹp tâm hôn như thế, tâm
hôn này đã được tôi luyện, đã dạn dày kinh nghiệm nơi chiến trường rồi thì mới có được cái tâm thế như
thê được gian khổ là thể, khó khăn là thế, bom đạn của kẻ thù là thế, mà có thể khiến cho những người
lính của chúng ta mat di cdi vẻ đẹp ấy, luôn chan chứa về tình đồng đội, về niềm tin răng ngày mai cuộc
chiến của chúng ta sẽ giành thăng lợi
Nếu như khổ đầu của bài thơ là tình đồng chí, khổ thứ hai là “thương nhau tay năm lây bàn tay”, thì khổ 3
là hình ảnh “đầu súng trăng treo” là điểm nhãn của khổ 3 và điểm sáng của cả bài, nó thôi bùng lên hình
ảnh tươi đẹp về tình đồng chí
Hình ảnh “đầu súng trăng treo” có hai ý nghĩa Tả thực: đó là hình ảnh của những người lính hằng đêm vẫn
thay phiên nhau canh giác, khi đó họ phải đứng trên một chòi cao để quan sát được xa và rõ nhất, khi đó
thì các người lính chĩa ngọn súng của mình lên bầu trời, khi mà trăng sao sáng trong như vậy, khi ta nhìn
từ dưới lên trên thì ta nhìn thấy ngọn súng của những người lính, chạm vào ánh trăng, trăng như sà xuống
đậu trên đầu của ngọn súng, vì thể trăng chính là một người bạn, treo trên đầu ngọn súng Còn ý nghĩa thứ
là ta hãy liên tưởng thử xem, nếu hình ảnh “đầu súng” vốn tượng trưng cho chiến tranh, còn “trăng” tượng
trưng cho hòa bình, tác giả đặt hòa bình với chiến tranh, hiện thực với lãng mạn đề ta thây được Chính Hữu
có điểm nhìn day lang mạn, đây tin yêu Những người lính vừa mang tâm thế của thi sĩ vừa mang tâm thế
của chiến sĩ Một hình ảnh vô cùng dep dé, ling mạn của người lính
Còn hình ảnh “ánh trăng” của Nguyễn Duy thì mang một triết lý nhân sinh sâu sắc:
“Trang cu tron vanh vanh
kế chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình”
Trong cuộc gặp gỡ không lời này, trăng và người như có sự đối lập Trăng là biểu tượng cho sự vĩnh hằng,
bất biến, không thay đối, “trăng cứ sáng vành vạch” biểu tượng chọ sự tròn đây, thủy chung, trọn vẹn của
thiên nhiên quá khứ, đù cho con người có đổi thay Ánh trăng được nhân hóa “im phăng phắc” không một
lời trách cứ, gợi liên tưởng đến cái nhìn bao dung mà nghiêm khắc, độ lượng của người bạn nghĩa tình,
điều đó nhăc nhở mỗi chúng ta: con người có thể vô tình lãng quên thiên nhiên nhưng thiên nhiên quá khứ
thì luôn tròn đây và bất diệt
Tình cảm của “trăng, tâm lòng của trăng, chính là tình cảm của những người đồng đội, đồng chí, của nhân
dân, của đồng bào Sự im lặng ấy làm nhà thơ “giật mình” thức tỉnh Cái thức tỉnh của nhà thơ thật đáng
trân trọng Nó thể hiện sự trăn trở, suy ngẫm, tự đấu tranh với chính mình đề sống tốt hơn “giật mình” để
W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc
Trang 6
không rơi vào lãng quên, để không đánh mắt quá khứ Đó chính là thức tỉnh nhân cách trở về với lương
tâm trong sạch và tốt đẹp
Dòng thơ cuối cùng kìm nén biết bao nỗi niềm tâm sự, lời sám hối, ăn năn, dù không nói thành lời nhưng
chính vì thế càng trở nên ám ảnh, day dứt Qua đó, nhà thơ muốn nhắc nhở con người về lẽ sông, về đạo lý
ân nghĩa thủy chung Ánh trăng có ý nghĩa khái quát, sâu sắc, bởi lời nhẫn nhủ không chỉ dành riêng cho
cho những người lính chống Mỹ cứu nước mà nó ý nghĩa cho tất cả mỗi chúng ta
Nếu như hình ảnh “đầu súng trăng treo” trong bài thơ đồng chí của Chính Hữu là hình ảnh đẹp, lãng mạn,
nói về tình đồng chí, đồng đội thủy chung, luôn yêu đời dù trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không làm các
anh lay chuyền thì hình ảnh ánh trăng của Nguyễn Duy là lời nhặc nhở cho chúng ta, rằng đừng bao giờ
lãng quên quá khứ, lãng quên những gian nan, vất vả, sống cùng nhau, ngủ cùng nhau, chiến đâu cùng nhau
mà bây giờ vô tình dễ quên nhau, hờ hững, thờ ơ như chưa từng quen biết
W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc
Trang 7
HOC247 Vững vùng nên tang, Khai súng tương lai -
Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội
dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
L Luyén Thi Online
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi — Tiết kiệm 90%
- Luyén thi DH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường DH va THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa
Học và Sinh Hoc
- Luyén thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các trường P7NK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-ŒGĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các
trường Chuyên khác cùng 7S Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn
Đức Tấn
II Khoa Hoc Nang Cao va HSG
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở
trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học va
Tổ Hợp dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: 7S Lê Bá
Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ
Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kénh hoc tap mién phi
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí
HOC247 TV kênh Video bùời giảng miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 dén lớp 12 tất cả các môn học với nội dung bài giảng chí tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn
phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kénh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin
Học và Tiếng Anh
W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc