Khái niệm, vai trò của liên kết kinh tế quốc tế Khái niệm Liên kết kinh tế quốc tế là liên kết giữa các quốc gia thông qua các hiệp ước hiệp định để hình thành tổ chức liên kết kinh tế quốc tế mang tính chất khu vực hoặc toàn cầu với các cơ chế, nguyên tắc điều chỉnh hoạt động các nước thành viên. Vai trò Thúc đẩy nhanh quá trình nhất thể hoá kinh tế thế giới, qua đó thúc đẩy thương mại quốc tế phát triển. Liên kết giữa các tập đoàn kinh tế lớn của các nước thúc đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung tư bản quốc tế, đó là tiền đề để phát triển cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trên toàn cầu. Giúp thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển kỹ thuật giữa các nước nói chung và các công ty, tập đoàn nói riêng thông qua việc chuyển giao công nghệ từ các công ty, tập đoàn của các nước phát triển sang các công ty, tập đoàn của các nước đang phát triển. Giúp các nước khai thác và sử dụng các lợi thế của mình: tài nguyên, đất đai, sức lao động một cách có hiệu quả nhất thông qua các công cuộc đầu tư quốc tế. Các liên kết nhỏ có vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các nước đang phát triển thông qua các hình thức đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA ĐẦU TƯ -*** -
BÀI TẬP NHÓM MÔN HỆ THỐNG ĐẦU TƯ ĐA BIÊN VÀ CÔNG TY
ĐA QUỐC GIA
Đề bài: Trình bày những hiểu biết của em về Trung Quốc?Phân tích vai trò và
ảnh hưởng của Trung Quốc tới sự HN,LK và phát triển KTQT của KV, TG và
Trang 21 Một Số Thông Tin Về Đất Nước Trung Quốc 2
1.1 Vị Trí Địa Lý Tự Nhiên Trung Quốc 2
1.2 Thời Tiết & Khí Hậu Trung Quốc 3
1.5 Kinh tế Trung Quốc đang hứng chịu nhiều sức ép 7
III Ảnh hưởng và vai trò của Trung Quốc tới sự hội nhập, liên kết và phát triển kinh tế quốc tế của khu vực, Thế giới và Việt Nam 7
1 Ảnh hưởng và vai trò của Trung Quốc tới sự phát triển kinh tế quốc tế của thế giới 7
1.1 Yếu tố về sức mạnh kinh tế tạo nên sức ảnh hưởng của Trung Quốc trên phạm vi toàn cầu 7
1.2 Địa vị của Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu 9
1.3 Thị trường tài chính đầy tiềm năng 10
2 Ảnh hưởng của Trung Quốc tới sự phát triển kinh tế quốc tế của khu vực 11
2.1 Trung Quốc tăng cường ảnh hưởng ở khu vực Nam Mỹ 12
2.2 Kim ngạch thương mại ASEAN-Trung Quốc tăng 80 lần trong 30 năm 14
3 Ảnh hưởng của Trung Quốc tới sự phát triển kinh tế quốc tế của Việt Nam 16
3.1 Đồng nhân dân tệ ‘ngồi mâm trên’, kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng gì? 18
4 Trung Quốc và sự hội nhập kinh tế quốc tế 23
2 Vai trò
• Thúc đẩy nhanh quá trình nhất thể hoá kinh tế thế giới, qua đó thúc đẩy thương mại quốc tế phát triển
Trang 3• Liên kết giữa các tập đoàn kinh tế lớn của các nước thúc đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung tư bản quốc tế, đó là tiền đề để phát triển cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trên toàn cầu
• Giúp thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển kỹ thuật giữa các nước nói chung và các công ty, tập đoàn nói riêng thông qua việc chuyển giao công nghệ từ các công ty, tập đoàn của các nước phát triển sang các công ty, tập đoàn của các nước đang phát triển
• Giúp các nước khai thác và sử dụng các lợi thế của mình: tài nguyên, đất đai, sức lao động một cách có hiệu quả nhất thông qua các công cuộc đầu tư quốc tế
• Các liên kết nhỏ có vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các nước đang phát triển thông qua các hình thức đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp
II Những hiểu biết về Trung Quốc
Trung Quốc là đất nước lớn thứ 3 trên thế giới, chỉ sau Nga và Canada Với tổng diện tích toàn quốc khoảng 9.600.000 km², và chiều dài đường biên giới trên bộ lớn nhất thế giới là 22,117 km từ cửa sông áp lục đến Vịnh Bắc Bộ
Lãnh thổ Trung Quốc nằm ở phần nửa phía Bắc của Đông bán cầu, phía Đông Nam của đại lục Á Âu, phía đông ở giữa Châu Á, phía Tây của Thái Bình Dương,
có biên giới chung với 14 quốc gia khác, bao gồm: giáp với Việt Nam, Lào,
Myanmar, Ấn Độ, Bhutan, Nepal, Pakistan, Afghanistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Nga, Mông Cổ và Triều Tiên Ngoài ra, Hàn Quốc, Nhật Bản,
Philippines cũng là quốc gia lân cận với Trung Quốc qua biển
Lãnh thổ Trung Quốc nằm giữa các vĩ độ 18° và 54° Bắc, cán qua kinh độ 73° và 135° Đông Tại phía Đông, dọc theo bờ biển Hoàng Hải và biển Hoa Đông, có các đồng bằng phù sa rộng và dân cư đông đúc, trong khi các thảo nguyên rộng lớn chiếm ưu thế ở rìa của cao nguyên Nội Mông Đồi, núi thấp chi phối địa hình tại Hoa Nam, trong khi miền Trung – Đông có những châu thổ của hai sông lớn nhất Trung Quốc là Hoàng Hà và Trường Giang
Lãnh thổ Trung Quốc được bao phủ bởi 5 con sông lớn là Tây Giang, Hoàng Hà, Mekong (Lan Thương), Brahmaputra (Yarlung Tsangpo) và Amur (Hắc Long Giang) Phía Tây có các dãy núi lớn nổi bật nhất là Himalaya, phía Bắc có cảnh quan khô hạn như sa mạc Gobi và sa mạc Taklamakan Đỉnh cao nhất thế giới là núi Everest (8.848m) nằm trên biên giới Trung Quốc, điểm thấp nhất của Trung
Trang 4Quốc là Nepal, và thấp thứ 3 trên thế giới tại bồn địa Turpan là lòng hồ Ngải Đinh (-154m)
Trung Quốc thuộc khu vực gió mùa, khí hậu da dạng từ ấm đến khô nên có 4 mùa
rõ rệt Theo kinh nghiệm du lịch Trung Quốc 7 ngày, thì thời điểm thích hợp nhất
để du lịch Trung Quốc vào mùa Xuân và mùa Thu, lúc này thời tiết mát mẻ, trăm hoa đua nở, cảnh sắc đẹp mê hồn
Mùa Hạ, thời tiết nơi đây oi bức và lượng mưa nhiều, tuy nhiên lúc này trên cao nguyên Tây Tạng, Mông Cổ hay Tây Bắc – những thảo nguyên xanh ngát mát mắt cùng những cồn cát trải dài bạt ngàn, hay những dãy núi trải dài tít tắp không thấy điểm kết thúc… là cảnh tượng đẹp đến nghẹn thở, thu hút rất nhiều du khách đến tour du lịch Trung Quốc đi từ Hà Nội
Vào mùa Đông, khí hậu Trung Quốc rất lạnh, tuyết rơi nhiều ở miền Bắc Trước khi quyết định đến thăm Trung Quốc, hãy kiểm tra nhiệt độ cụ thể của từng thành phố trên hành trình di chuyển của bạn
Khí hậu Trung Quốc có nhiệt độ trung bình toàn quốc tháng 1 là -4,7 độ C tháng 7
là 26 độ C Ba khu vực được coi là có khí hậu khắc nghiệt nhất là Nam Kinh, Vũ Hán, Trùng Khánh
Nước Cộng Hoà Dân Chủ Nhân Dân Trung Hoa quản lý 31 đơn vị hành chính Trong đó có 22 tỉnh, 5 khu tự trị và 4 khu thành phố trực thuộc trung ương, 4 cấp hành chính gồm tỉnh, địa khu, huyện, xã
• Thủ đô lớn nhất: Bắc Kinh
• Thành phố lớn: Thượng Hải, Bắc Kinh
• Khu tự trị: Ninh Hạ, Nội Mông Cổ, Quảng Tây, Tân Cương, Tây Tạng
• Các tỉnh: An Huy, Cam Túc, Chiết Giang, Giang Tô, Giang Tây, Hà Bắc,
Hà Nam, Hải Nam, Hắc Long Giang, Hồ Bắc, Hồ Nam, Liêu Ninh, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quý Châu, Sơn Đông, Sơn Tây, Thanh Hải, Thiểm Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam, Đài Loan
• Khu hành chính đặc biệt: Hồng Kông, Ma Cao
Với tổng diện tích là 9,6 triệu km², Trung Quốc là quốc gia có diện tích lục địa lớn thứ 4 trên thế giới Ước tính năm 2014, dân số chung cả nước là 1,42 tỷ người
1 Trung Quốc là đất nước lớn thứ 3 trên thế giới
Trang 5Đây là nước đông dân nhất thế giới, dân số hơn 1 tỷ người địa hình tương đối đa dạng với sa mạc, cao nguyên, núi non, và các đồng bằng màu mỡ được bồi đắp bởi phù sa các con sông Hoàng Hà, Dương Tử, Hắc Long Giang, Mê Kông…
Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa được cả thế giới biết đến là một trong những cái nôi của nền văn hóa nhân loại bên cạnh những danh lam đẹp và nổi tiếng trên thế giới Hơn nữa, quốc gia này có nền kinh tế phát triển khá mạnh và đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể Đặc biệt là sau khi tiến hành cuộc cải cách mở cửa, thị trường không ngừng được mở rộng, môi trường đầu tư không ngừng được cải thiện, cải cách thể chế tiền tệ tiến triển vững chắc, những điều này đã đảm bảo vững chắc cho nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục phát triển
2 Kinh tế Trung Quốc
Nền kinh tế của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là một nền kinh tế đang phát
triển định hướng thị trường kết hợp kinh tế kế hoạch thông qua các chính sách công nghiệp và chiến lược kế hoạch 5 năm Kinh tế Trung Quốc chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và các doanh nghiệp có vốn sở hữu hốn hợp, mặc dù vậy khu vực tư nhân và các doanh nghiệp nước ngoài vẫn có điều kiện thuận lợi để phát triển trong hệ thống chủ nghĩa xã hội thị trường Doanh nghiệp nhà nước chiếm hơn 60% giá trị vốn hóa thị trường của Trung Quốc vào năm 2019, đóng góp tới 40% GDP của Trung Quốc tương đương 15,66 nghìn tỷ USD vào năm 2020, trong đó các doanh nghiệp tư nhân trong nước và nước ngoài đóng góp 60% còn lại Tính đến cuối năm 2019, tổng tài sản của tất cả các DNNN của Trung Quốc, bao gồm cả những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, đạt 78,08 nghìn tỷ USD 91 trong số các DNNN này thuộc top 500 công ty theo Fortune Global 500 năm 2020 Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tính theo GDP danh nghĩa, và nền kinh tế lớn nhất thế giới tính theo PPP kể từ năm
2014, đây là chỉ tiêu mà theo một số người là thước đo chính xác hơn về quy mô thực sự của nền kinh tế Trung Quốc đã vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ hai theo GDP danh nghĩa kể từ năm 2010 nhờ tận dụng tốt tỷ giá hối đoái biến động trên thị trường Thậm chí có một dự báo chính thức nói rằng Trung Quốc sẽ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới tính theo GDP danh nghĩa vào năm 2028 Trong lịch sử, Trung Quốc từng là một trong những cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới trong gần hai thiên niên kỷ từ thế kỷ I đến thế kỷ XIX
Tính đến năm 2019, khu vực công của Trung Quốc đã tạo ra tổng cộng 63% việc làm Theo IMF, Trung Quốc xếp thứ 59 theo GDP bình quân đầu người (danh nghĩa) và thứ 73 theo GDP bình quân đầu người (PPP) vào năm 2020 GDP của Trung Quốc là 15,66 nghìn tỷ đô la (101,6 nghìn tỷ nhân dân tệ) vào năm
2020 Đất nước này có tài nguyên thiên nhiên với giá trị ước tính là 23 nghìn tỷ đô
Trang 6la, 90% trong số đó là than đá và kim loại đất hiếm Trung Quốc cũng có tổng tài sản ngành ngân hàng lớn nhất thế giới với khoảng 45,838 nghìn tỷ USD (309,41 nghìn tỷ CNY) với 42,063 nghìn tỷ USD là tiền gửi và các khoản nợ khác Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Trung Quốc đạt tổng trị giá khoảng 1,6 nghìn tỷ đô la Mỹ tính đến cuối tháng 10 năm 2016, các khảon đầu tư trực tiếp và gián tiếp đóng góp vào khoảng một phần ba GDP và một phần tư việc làm của Trung Quốc Tính đến cuối tháng 6 năm 2020, nguồn vốn FDI vào Trung Quốc đạt 2,947 nghìn tỷ USD,
và nguồn vốn FDI đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc là 2,128 nghìn tỷ USD Tổng tài sản tài chính nước ngoài mà Trung Quốc sở hữu đạt 7,860 nghìn tỷ USD,
và các khoản nợ tài chính nước ngoài của nước này là 5,716 nghìn tỷ USD, đưa Trung Quốc trở thành quốc gia chủ nợ lớn thứ hai trên thế giới chỉ sau Nhật
Bản Trung Quốc là nước nhận đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất trên thế giới tính đến năm 2020 với khoảng 163 tỷ đô la Trung Quốc cũng xếp ở vị trí số hai về khoản đầu tư trực tiếp ra nước ngoài, với 136,91 tỷ đô la Mỹ cho riêng năm 2019, tiếp tục đứng sau Nhật Bản với 226,65 tỷ đô la Mỹ trong cùng kỳ Tính đến năm
2018, Trung Quốc đứng đầu thế giới về tổng số tỷ phú và thứ hai về số triệu phú -
có 658 tỷ phú và 3,5 triệu triệu phú là người Trung Quốc Theo Báo cáo Tài sản Toàn cầu năm 2019 của Credit Suisse Group, Trung Quốc đã vượt qua Mỹ về mức
độ giàu có tính theo mười phần trăm dân số hàng đầu thế giới Tính đến năm 2020, Trung Quốc là nơi có nhiều công ty nhất nằm trong danh sách Fortune Global
500 với 129 công ty có trụ sở chính tại Trung Quốc Trung Quốc cũng là quê
hương của hơn 200 công ty khởi nghiệp công nghệ được xếp vào Unicorn (kỳ lân công nghệ), mỗi công ty được định giá trên 1 tỷ USD, con số cao nhất trên thế giới Trung Quốc là quốc gia có dự trữ ngoại hối lớn nhất thế giới trị giá 3,1 nghìn
tỷ USD, thậm chí nếu tính cả số lượng tài sản nước ngoài sở hữu bởi các ngân hàng thương mại quốc doanh của Trung Quốc thì giá trị dự trữ của Trung Quốc còn tăng lên đạt gần 4 nghìn tỷ đô la
3 Trung Quốc là nền kinh tế sản xuất và xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới
Trung Quốc cũng là thị trường tiêu thụ hàng hóa có tốc độ phát triển nhanh nhất và quốc gia nhập khẩu lớn thứ hai thế giới Trung Quốc là nước nhập khẩu ròng các sản phẩm dịch vụ và là quốc gia thương mại lớn nhất trên thế giới, đóng một vai trò quan trọng trong thương mại quốc tế Trung Quốc trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2001 và có các hiệp định thương mại tự do với một số quốc gia, bao gồm với ASEAN, Australia, New Zealand, Pakistan, Hàn Quốc và Thụy Sỹ Các đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc là Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hồng Kông, Hàn Quốc, Ấn Độ, Đài Loan, Úc, Việt Nam, Malaysia và Brazil Với 778 triệu công nhân, the
Chinese lực lượng lao động của Trung Quốc là lớn nhất thế giới tính đến năm
Trang 72020 Trung Quốc xếp thứ 31 về chỉ số thuận lợi kinh doanh và 28 về năng lực cạnh tranh toàn cầu Trung Quốc đứng thứ 14 về Chỉ số đổi mới toàn cầu và là nền kinh tế có thu mức thu nhập trung bình, nước công nghiệp mới và quốc gia
có nền kinh tế mới nổi duy nhất nằm trong top 30 về chỉ số này Trung Quốc đứng số 1 trên toàn cầu về bằng sáng chế, mô hình tiện ích, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và xuất khẩu hàng hóa sáng tạo và cũng có hai (khu vực vịnh lớn Thâm Quyến-Hồng Kông-Quảng Châu và Bắc Kinh lần lượt xếp ở vị trí thứ
2 và thứ 4) trong số top 5 cụm khoa học và công nghệ hàng đầu thế giới, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác Đến cuối tháng 4 năm 2021, số lượng người dùng 5G của Trung Quốc đã vượt mốc 300 triệu
Trong lịch sử, Trung Quốc từng là cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới trong suốt gần hai thiên niên kỷ từ thế kỷ I đến thế kỷ XIX GDP của Trung Quốc từng chiếm tới khoảng một phần tư GDP toàn cầu cho đến cuối những năm 1700 và khoảng một phần ba vào năm 1820 khi Cách mạng Công nghiệp bắt đầu ở Anh GDP của Trung Quốc vào năm 1820 lớn gấp sáu lần của Anh, nền kinh tế lớn nhất ở châu
Âu - và gần hai mươi lần GDP của Hoa Kỳ là một quốc gia còn non trẻ vào thời điểm đó
Số liệu chính thức công bố ngày 16/8 cho thấy sản lượng công nghiệp của Trung Quốc trong tháng 7/2021 đã tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước, song lại thấp hơn nhiều so với dự báo trước đó
Trong cuộc thăm dò của hãng tin Reuters, các nhà phân tích dự báo sản lượng công nghiệp của Trung Quốc trong tháng 7 có thể tăng lên 7,8%, sau khi tăng tới 8,3% vào tháng 6 Trong khi đó, doanh số hàng hóa bán lẻ trong tháng 7 vừa qua chỉ tăng 8,5% so với năm trước đó, song lại thấp hơn mức dự báo tăng tới 11,5%% và giảm mạnh so với mức tăng 12,1% thực tế của tháng 6/2021
Theo số liệu báo cáo, đầu tư tài sản cố định trong 7 tháng đầu năm 2021 đã tăng 10,3% Mức tăng thực tế này cũng thấp hơn mức dự báo 11,3% của giới phân tích
và thấp hơn mức tăng 12,6% ghi nhận trong 6 tháng đầu năm 2021
Kinh tế Trung Quốc đã phục hồi trở lại mức tăng trưởng trước đại dịch nhờ hoạt động xuất khẩu tăng mạnh, song mức tăng trưởng này đang dần đi xuống khi các doanh nghiệp đang ứng phó với giá nhiên liệu thô tăng và sự tắc nghẽn của chuỗi cung ứng toàn cầu
III Ảnh hưởng và vai trò của Trung Quốc tới sự hội nhập, liên kết và phát
triển kinh tế quốc tế của khu vực, Thế giới và Việt Nam
Trang 81 Ảnh hưởng và vai trò của Trung Quốc tới sự phát triển kinh tế quốc tế của thế giới
1 Yếu tố về sức mạnh kinh tế tạo nên sức ảnh hưởng của Trung Quốc trên phạm vi toàn cầu.
Là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ nhưng có một nghịch lý là cho đến nay, Trung Quốc vẫn được WTO xếp vào nhóm nước đang phát triển
Thời cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump còn tại chức, ông Trump đã nhiều lần ép WTO hủy tư cách nước đang phát triển của Trung Quốc Ông Trump lập luận rằng, trong khi kinh tế thế giới đã có những bước tiến lớn thì WTO vẫn đang dựa vào những tiêu chuẩn lỗi thời được đặt ra từ năm 1995 để phân loại nhóm nước đang phát triển và nước phát triển Điều này cho phép một số thành viên WTO, ám chỉ Trung Quốc, được hưởng lợi thế không công bằng trong thương mại quốc tế nhờ những quyền lợi ưu tiên mà WTO dành cho các thị trường mới nổi
Sau 4 thập kỷ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định, thật khó để nhận định Trung Quốc vẫn còn là một nước nghèo GDP bình quân đầu người Trung Quốc năm
2019 vượt ngưỡng 10.000 USD, quy mô GDP toàn nền kinh tế năm 2020 lần đầu phá mốc 100 nghìn tỷ NDT
Một dự báo mới đây của chuyên gia kinh tế Rob Subbaraman từ Nomura cho thấy, Trung Quốc có tiềm năng vượt mặt Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới (theo quy mô GDP tính bằng đồng USD) vào năm 2028 Trong trường hợp đồng NDT tiếp tục mạnh lên chạm ngưỡng 6 NDT đổi 1 USD, Trung Quốc sẽ sớm vượt mặt Mỹ vào năm 2026
Một thống kê thường niên của Tạp chí Hồ Nhuận vào tháng 10/2020 cũng chỉ ra rằng, trong năm ngoái, Trung Quốc có thêm 257 tỷ phú, tương đương bình quân mỗi tuần nước này xuất hiện thêm 5 tỷ phú Tính đến thời điểm công bố thống kê, Trung Quốc là nước có số lượng tỷ phú lớn nhất thế giới (878 người), vượt cả Mỹ với 788 tỷ phú
Hồi giữa năm 2020, ông Ning Jizhe - người đứng đầu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc NBS cũng có bài phát biểu khẳng định sự thịnh vượng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới "Tính đến hết năm 2019, Trung Quốc đã tích lũy được khối tài sản khổng lồ lên tới 1,3 nghìn tỷ NDT dưới dạng cơ sở hạ tầng, tức là bình quân mỗi người dân Trung Quốc hiện ngồi trên khối tài sản cơ sở hạ tầng lên tới gần 1 triệu NDT", ông nói
Tuy nhiên, phát ngôn này đã bị chỉ trích và chế giễu nặng nề bởi chính người dân Trung Quốc, bởi vào thời điểm đó, tức trước cả khi đại dịch Covid-19 bùng phát, hàng triệu người ở các vùng nông thôn vẫn đang sống trong cảnh đói nghèo Dịch Covid-19 rõ ràng đã làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng thu nhập tại Trung Quốc khi đẩy vô số người lao động trình độ thấp vào cảnh thất nghiệp
Trang 9Số liệu được chính phủ Bắc Kinh công bố hồi tháng 1/2021 cho thấy, 20% người giàu nhất Trung Quốc có thu nhập bình quân khả dụng hơn 80.000 NDT (12.000 USD) trong năm 2020, cao gấp 10,2 lần so với thu nhập bình quân khả dụng của 20% người nghèo nhất đất nước Theo Ngân hàng Thế giới, khoảng 373 triệu
người Trung Quốc đang sống dưới mức nghèo khổ với tổng thu nhập bình quân dưới 5,5 USD/ ngày
Nhưng bỏ qua mọi con số sang một bên, có một thực tế là các cuộc tranh luận về nội lực nền kinh tế Trung Quốc không cản bước những tham vọng lớn của Bắc Kinh Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc từ lâu đã đặt mục tiêu tăng gấp đôi quy mô GDP từ năm 2020 cho đến 2035 Điều này ngụ ý Trung Quốc tham vọng soán ngôi Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới trong vòng 15 năm tiếp theo, đồng thời xác lập vai trò thiết yếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Cuối tháng 11/2020, Phó Chủ tịch Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc Lian Weiliang - một trong những nhà hoạch định chính sách hàng đầu của Bắc Kinh cũng tuyên bố tại Diễn đàn Cải cách Trung Quốc rằng nước này sẽ sớm vượt Mỹ trở thành thị trường tiêu dùng hàng đầu thế giới
Vậy ở thời điểm hiện tại, khi được dự báo sẽ trở thành nền kinh tế lớn duy nhất trên thế giới đạt tăng trưởng dương năm 2020, Trung Quốc ở đâu trong cỗ máy kinh tế toàn cầu? Có phải đúng như Marc Chandler, chiến lược gia thị trường tại Bannockburn Global Forex dự báo, rằng: "Trọng tâm nền kinh tế thế giới đang chuyển dịch từ Bắc Đại Tây Dương - nơi nó đã ở lại trong 500 năm qua - sang Thái Bình Dương (nơi Trung Quốc đang ngày càng bành trướng tầm ảnh hưởng)"?
2 Địa vị của Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu
Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, triển vọng vượt mặt Mỹ trong thập kỷ tiếp theo Trong khi Mỹ và châu Âu chờ đợi triển khai vaccine Covid-19 để kiểm soát đại dịch và đưa nền kinh tế trở lại đúng hướng, Trung Quốc đã nhanh chóng khống chế thành công dịch bệnh ngay trong quý I/2020 và thúc đẩy nền kinh tế phục hồi trở lại từ quý II/2020 Kết quả là nước này được kỳ vọng sẽ sớm thu hẹp khoảng cách với Mỹ trên đường đua thống trị kinh tế toàn cầu mà Mỹ giữ ưu thế lâu nay
Dự báo mới nhất của Moody's Analytics cho năm 2020 chỉ ra rằng nền kinh tế Trung Quốc dự kiến sẽ chiếm tỷ trọng khoảng 16,8% GDP toàn cầu (đã được điều chỉnh theo lạm phát) Con số này tăng mạnh so với mức 14,2% vào năm 2016, trước nhiệm kỳ Trump và trước khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới bước vào xung đột thương mại Trong khi đó, kinh tế Mỹ dự kiến đóng góp 22,2% trong GDP toàn cầu năm 2020, giảm nhẹ một chút so với mức 22,3% hồi năm 2016 Mức tăng tỷ trọng trong GDP toàn cầu năm 2020 của Trung Quốc (1,1% so với năm 2019) là mức tăng hàng năm lớn nhất trong vòng nửa thế kỷ trở lại đây
Trang 10Cần biết rằng năm 1980, GDP bình quân đầu người của Trung Quốc chỉ ngang Ấn
Độ Sau 4 thập kỷ, đến năm 2020, GDP bình quân đầu người Trung Quốc hiện cao hơn gấp đôi Ấn Độ Sự thịnh vượng kinh tế này là kết quả của việc Trung Quốc đẩy mạnh sự gia tăng thị phần trong chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua định vị bản thân như công xưởng sản xuất của thế giới Tỷ trọng đóng góp trong tổng sản lượng sản xuất toàn cầu của Trung Quốc đã tăng lên 28% vào năm 2018 và đang
có xu hướng tiếp tục tăng lên
Không thể phủ nhận, Trung Quốc ngày càng đóng vai trò như nhà cung cấp không thể thay thế với nhiều mặt hàng công nghiệp và tiêu dùng thiết yếu Khảo sát của Nikkei Asian Review với 3.800 sản phẩm phổ biến trong giao dịch quốc tế chỉ ra rằng có tới 320 sản phẩm mà Trung Quốc chiếm hơn 50% thị phần Ví dụ, Trung Quốc hiện chiếm 2/3 thị phần trên thị trường xuất khẩu máy tính mini, hơn 50% thị phần các thị trường màn hình tinh thể lỏng, điều hòa không khí, thiết bị vệ sinh Ngay cả khi hàng loạt chính phủ như Mỹ, Nhật Bản kêu gọi các doanh nghiệp chuyển sản xuất về nước hoặc đa dạng hóa chuỗi cung ứng ra ngoài Trung Quốc, thì nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn ít bị ảnh hưởng bởi làn sóng này Nhiều doanh nghiệp sau khi cân nhắc rủi ro và chi phí khi di chuyển sản xuất đến các thị trường khác đã lựa chọn ở lại Trung Quốc, nơi có thị trường lao động dồi dào và thị trường tiêu thụ mạnh mẽ với 1,4 tỷ dân
3 Thị trường tài chính đầy tiềm năng
Năm 2020, Trung Quốc đã vượt Mỹ trở thành quốc gia thu hút vốn FDI lớn nhất thế giới với 163 tỷ USD FDI
Tiền đã chảy vào Trung Quốc theo nhiều cách khác nhau khi Bắc Kinh liên tục công bố những chỉ số kinh tế phục hồi mạnh mẽ Theo số liệu từ Refinitiv, thị trường chứng khoán Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông) chiếm tới 43% các thương vụ IPO trên toàn cầu trong năm ngoái Tỷ lệ nắm giữ trái phiếu Trung Quốc của các cá nhân, tổ chức nước ngoài tính đến tháng 12/2020 đã tăng lên mức
kỷ lục 3,25 nghìn tỷ NDT (503 tỷ USD), tức tăng 49% trong năm, theo dữ liệu của Bond Connect Co
Việc nhiều nền kinh tế lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng với lãi suất âm hoặc tiệm cận 0 đã khiến các tài sản ở Trung Quốc trở nên đặc biệt hấp dẫn với nhà đầu tư Bình quân trái phiếu kỳ hạn 10 năm ở Trung Quốc
có lợi suất hơn 3%, cao hơn nhiều mức lợi suất dao động quanh ngưỡng 1% với trái phiếu kỳ hạn tương tự tại các thị trường lớn còn lại Việc chính phủ Bắc Kinh nới lỏng hạn chế, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư quốc tế tiếp cận dễ dàng hơn thị trường tài chính trong nước càng thúc đẩy dòng tiền đầu tư vào đại lục
Ở một phương diện khác, trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào hệ thống thanh toán đồng USD của Mỹ, Trung Quốc cũng đang tìm cách thúc đẩy việc sử dụng đồng
Trang 11NDT các giao dịch tài chính toàn cầu Dù hơn 60% dự trữ tiền tệ thế giới hiện nay vẫn được tính bằng đồng USD, tỷ lệ nắm giữ đồng NDT trên thị trường tài chính quốc tế vẫn đang tăng lên khi Trung Quốc trở thành nền kinh tế phục hồi sớm nhất sau đại dịch
Bằng sự trỗi dậy của mình, Trung Quốc ngày càng có vị thế quan trọng, không thể thiếu trong các mối quan hệ quốc tế và khu vực Trung Quốc đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 38 quốc gia Đông á, Đông Nam á, Nam á và Tây á Các mối quan hệ này ngày càng được gia tăng lòng tin về chính trị và hợp tác toàn diện, chặt chẽ về kinh tế
Với tiềm năng kinh tế của mình, Trung Quốc ngày càng đẩy nhanh tốc độ và mở rộng không gian hợp tác kinh tế thương mại với các quốc gia châu á Mục tiêu mà Trung Quốc theo đuổi là tranh thủ tối đa ưu thế của đối tác và nâng cao vị thế kinh
tế thương mại của mình trong khu vực Điều đó được thể hiện trên một số khía cạnh sau:
Thứ nhất, tạo dựng các cơ chế hợp tác toàn diện Có thể khẳng định: sức mạnh và
tiềm năng kinh tế đã khiến Trung Quốc xây dựng được các cơ chế hợp tác kinh tế thương mại ngày càng hoàn thiện với các quốc gia châu á Sau gần 30 năm mở cửa, Trung Quốc đã ký với các nước châu á trên 50 cơ chế đối thoại, đàm phán kinh tế thương mại đa phương và song phương Ví như: cơ chế hợp tác 10+1 (Trung Quốc – ASEAN), 10+3 (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc – ASEAN) Uỷ ban hỗn hợp kinh tế song phương; cơ chế hợp tác đầu tư song phương… với các nước Bên cạnh
đó, Trung Quốc còn ký kết hiệp định tự do thương mại, kế hoạch phát triển kinh tế thương mại trung và dài hạn với nhiều nước và khối nước như ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pakistan… Những cơ chế và kế hoạch kể trên đã trở thành nhân tố đảm bảo cho mối quan hệ hợp tác kinh tế thương mại song phương và đa phương giữa Trung Quốc với các quốc gia châu á phát triển liên tục và ổn định
Thứ hai, hợp tác mậu dịch và đầu tư phát triển với tốc độ nhanh Hơn mười trở lại
đây, ngày càng có nhiều nước trong khu vực châu á chú trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác thương mại, đầu tư với Trung Quốc, coi Trung Quốc là đối tác quan trọng cần khai thác Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Trung Quốc và các quốc gia châu á tăng từ 7,4 tỷ USD năm 1978 lên 757,9 tỷ USD vào năm 2007, chiếm hơn 1/3 tổng kim ngạch mậu dịch của Trung Quốc Riêng năm 2008, tổng kim ngạch mậu dịch Trung Quốc – châu á đạt hơn 136 tỷ USD, tăng 149% so với năm 2007 Trong
đó xuất khẩu đạt 663 triệu USD tăng 16,6%; nhập khẩu đạt 703 triệu USD, tăng 13,3% so với năm 2007 Những bạn hàng lớn thuộc tốp đầu của Trung Quốc trong những thập niên qua là Nhật Bản, ASEAN, Hàn Quốc và ấn Độ
Trang 12Bên cạnh đó, Trung Quốc từ lâu đã trở thành thị trường đầy hấp dẫn đối với các nhà đầu tư châu á, đặc biệt là đối với Hàn Quốc, Nhật Bản và Xinhgapo Khối lượng đầu
tư của các nước châu á vào Trung Quốc năm 1982 mới đạt 180 triệu USD, năm 2007
đã tăng 66 lần, đạt 12 tỷ USD Tính đến cuối năm 2007, Trung Quốc đã thu nhận từ châu á 120 nghìn hạng mục đầu tư, với tổng giá trị hợp đồng là 297,2 tỷ USD, kim ngạch đầu tư thực tế đạt 149 tỷ USD, tăng lần lượt 19,1%, 17,4% và 19,5%
Trong lĩnh vực đầu tư ra nước ngoài nói chung, châu á nói riêng, Trung Quốc khởi đầu muộn, song đã có xu thế tăng nhanh và mạnh mẽ trong những năm gần đây Theo thống kê, năm 2002, đầu tư của Trung Quốc đến các nước châu á đạt 1,16 tỷ USD; năm 2007 đạt 8,65 tỷ USD, tăng 6 lần trong 5 năm Đặc biệt, trong năm 2007, đầu tư thực tế của Trung Quốc sang các nước châu á đạt con số 2,44 tỷ USD, tăng 251,5% so với năm 2006 Pakistan, Hàn Quốc, Xinhgapo, Irac, Việt Nam là những đối tác đầu tư trọng điểm của Trung Quốc
Nói tóm lại, Trung Quốc ngày càng có vai trò và ảnh hưởng to lớn trong hợp tác kinh
tế khu vực Hầu hết các quốc gia châu á đều tìm kiếm cơ hội thiết lập và mở rộng quan hệ kinh tế thương mại với Trung Quốc Bởi Trung Quốc không chỉ có ưu thế nổi trội về thị trường, mà còn có tiềm lực phát triển mạnh mẽ, đầy triển vọng, sau những thành quả đạt được trong công cuộc cải cách mở cửa nền kinh tế đất nước Trung Quốc cũng ngày càng ý thức rõ ràng hơn về vị trí và vai trò của mình trong đời sống kinh tế khu vực nói riêng, đời sống kinh tế thế giới nói chung
1 Trung Quốc tăng cường ảnh hưởng ở khu vực Nam Mỹ
Hãng Thông tấn TASS (Nga) mới đây đăng bài viết "Va chạm lợi ích: Trung Quốc đang loại bỏ Mỹ ra khỏi khu vực Nam Mỹ - 2021 sẽ là năm mang tính quyết định để các nước lớn tranh giành quyền lực và ảnh hưởng ở Nam Mỹ" Theo bài viết, Kể từ đầu thế kỷ 21 đến nay, sức ảnh hưởng của Trung Quốc ở các quốc gia Nam Mỹ ngày càng mở rộng Năm 2018, đầu tư của Trung Quốc vào các nước Nam Mỹ đã vượt Mỹ; 2019, ưu thế đi đầu của Trung Quốc từng bước mở rộng Năm 2020, Trung Quốc là nền kinh tế chủ yếu duy nhất tiếp tục duy trì tăng trưởng trong bối cảnh dịch bệnh, nên cần tìm kiếm nguyên liệu và đã xâm nhập vào khu vực ảnh hưởng truyền thống của Mỹ
2021 sẽ là một năm mang tính quyết định cho cuộc chiến này: đối tác thương mại chủ yếu của Trung Quốc là Ecuador và Peru sẽ tiến hành bầu cử Tổng thống; Brazil
sẽ phải cân nhắc liệu có nên tiếp tục hợp tác với Trung Quốc trên các lĩnh vực quan trọng như vắc-xin và mạng 5G Tổng thống Biden sau khi chính thức lên cầm quyền
sẽ quan tâm sát sao các vấn đề đang diễn ra; ông đã cam kết chấm dứt sự "thờ ơ" đối với khu vực Nam Mỹ, nhưng liệu ông sẽ thực thi chính sách như thế nào ở đây? Trump liệu có phải là nhân tố "thêm dầu vào lửa" khiến Trung Quốc chuyển sự chú
ý từ Mỹ sang sân sau truyền thống Nam Mỹ? Đối với những người phản đối Tổng