Thời kỳ sau Công xã Pari đến 1895 Trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm Công xã Pari, C.Mác và Ph.Ăngghen phát triểnCNXH khoa học trong các tác phẩm chủ yếu: “Nội chiến ở Pháp” 1871, “Phê p
NHẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Các giai đoạn phát triển cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học
1.1.2.3 Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đánh dấu sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học
Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản do C Mác và Ph Ăng-ghen soạn thảo, được công bố trước toàn thế giới vào ngày 24 tháng 2 năm 1848, là tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa xã hội khoa học Tác phẩm này đánh dấu sự hình thành cơ bản của lý luận Mác, bao gồm ba bộ phận hợp thành: Triết học, Kinh tế chính trị học và CNXH khoa học.
Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản không chỉ là một tuyên bố lý tưởng mà còn là cương lĩnh chính trị và kim chỉ nam hành động cho toàn bộ phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Nó là ngọn cờ dẫn dắt giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới trong cuộc đấu tranh chống CNTB, nhằm giải phóng loài người khỏi mọi áp bức và bóc lột Đồng thời, mục tiêu của nó là bảo đảm cho mọi người được sống trong hòa bình, tự do và hạnh phúc.
Bài viết trình bày và phân tích một cách có hệ thống các vấn đề lịch sử và logic căn bản của CNXH khoa học, đồng thời làm nổi bật sự cô đúc, xúc tích và chặt chẽ nhằm thâu tóm hầu như toàn bộ các luận điểm nền tảng Những luận điểm tiêu biểu và nổi bật tập trung vào sự hình thành và vận động của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất; vai trò của lịch sử vật chất và đấu tranh giai cấp; quá trình phát triển của xã hội qua các giai đoạn và dự báo sự chuyển tiếp tới xã hội chủ nghĩa; cũng như nguyên lý lịch sử vật chất và mục tiêu xây dựng xã hội không còn áp bức Thông qua cách trình bày các luận điểm trong bối cảnh lịch sử và logic, bài viết cung cấp một cái nhìn toàn diện về CNXH khoa học và tạo nền tảng cho các nghiên cứu, thảo luận học thuật và ứng dụng thực tiễn.
Cuộc đấu tranh của giai cấp trong lịch sử loài người đã tiến lên một giai đoạn then chốt: giai cấp công nhân không thể tự giải phóng mình nếu không đồng thời giải phóng xã hội ra khỏi tình trạng phân chia giai cấp, áp bức và bóc lột, và chấm dứt đấu tranh giai cấp Sự giải phóng của giai cấp công nhân gắn liền với sự thay đổi căn bản của trật tự xã hội nhằm thiết lập một nền xã hội công bằng, nơi mọi người được hưởng quyền bình đẳng và không còn bị chi phối bởi hệ thống phân chia giai cấp hay áp lực bóc lột.
- Lôgic phát triển tất yếu của xã hội tư sản cũng như sự sụp đổ của CNTB và sự thắng lợi của CNXH là tất yếu.
Giai cấp công nhân, đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến nhờ vị thế kinh tế - xã hội đặc thù, có sứ mệnh lịch sử là tiêu diệt CNTB và mở đường cho một xã hội công bằng hơn Đồng thời là lực lượng tiên phong trong quá trình xây dựng CNXH và CNCS, đóng vai trò cốt lõi trong việc hình thành và củng cố hệ thống xã hội chủ nghĩa.
Những người cộng sản trong cuộc đấu tranh chống CNTB cần thiết phải thiết lập liên minh với các lực lượng dân chủ để đánh đổ chế độ phong kiến chuyên chế Đồng thời, họ không quên đấu tranh cho mục tiêu cuối cùng là CNCS.
- CNXH khoa học là bộ phận thể hiện tập trung nhất tính chính trị - thực tiễn sinh động của chủ nghĩa Mác.
Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đánh dấu sự ra đời của chủ nghĩa Mác, của CNXH khoa học.
1.2 Các giai đoạn phát triển cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học
1.2.1 C.Mác và Ph.Ăngghen phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học
1.2.1.1 Thời kỳ từ 1848 đến Công xã Pari (1871)
Dựa trên tổng kết kinh nghiệm cách mạng dân chủ tư sản ở Tây Âu (1848–1852), Marx và Engels khẳng định rằng để giai cấp công nhân giành quyền thống trị chính trị, cần dập tan bộ máy quan liêu của nhà nước tư sản và thiết lập chuyên chính vô sản, công cụ chủ yếu để xây dựng thành công CNXH; đồng thời liên minh với quần chúng nhân dân lao động phi vô sản để hình thành động lực căn bản của cách mạng Trong khuôn khổ đó, giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc trên lập trường của giai cấp công nhân là yếu tố quyết định Giữa CNXH và chủ nghĩa cộng sản là thời kỳ chuyển biến cách mạng lâu dài, và thời kỳ quá độ chính trị cùng với nhà nước chính là chuyên chính cách mạng của giai cấp công nhân.
Toàn bộ những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch sử và học thuyết giá trị thặng dư được C Mác trình bày một cách hệ thống trong tác phẩm “Bộ tư bản”, từ đó thiết lập nền tảng khoa học cho sự nhận thức về sự sụp đổ tất yếu của CNTB và chiến thắng tất yếu của CNXH và CNCS, đồng thời giải thích sâu sắc sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
1.2.1.2 Thời kỳ sau Công xã Pari đến 1895
Dựa trên kinh nghiệm từ Công xã Pari, C.Mác và Ph Ăngghen đã phát triển CNXH khoa học trong các tác phẩm chủ yếu: “Nội chiến ở Pháp” (1871), “Phê phán Cương lĩnh Gôta” (1875), “Chống Đuyrinh” (1876), “Sự phát triển của CNXH từ không tưởng đến khoa học” (1875) và “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” (1884) Những tác phẩm này trình bày quá trình vận động của các lực lượng xã hội theo khuynh hướng khoa học, phân tích nguồn gốc và chức năng của gia đình, tư hữu và nhà nước, từ đó xây dựng nền tảng lý luận cho CNXH khoa học dựa trên kinh nghiệm lịch sử và thực tiễn cách mạng.
CNXH khoa học được khẳng định là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mác Nhiệm vụ nghiên cứu của CNXH khoa học là phân tích các điều kiện lịch sử và từ đó làm rõ bản chất của sự biến đổi xã hội, nhằm giúp giai cấp bị áp bức hiện nay hiểu rõ điều kiện và bản chất của sự nghiệp của chính họ và từ đó nhận thức được sứ mệnh lịch sử để hoàn thành sự nghiệp ấy Đây cũng là sự thể hiện về lý luận của phong trào vô sản.
Một nội dung quan trọng khác của tác phẩm liên quan đến nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học là những dự đoán về tương lai của CNXH và chủ nghĩa cộng sản: khi tình trạng vô chính phủ trong sản xuất xã hội được thay thế bằng nền sản xuất có tổ chức và có kế hoạch, các điều kiện sống xung quanh con người bị chi phối và kiểm soát, và lúc ấy con người có thể trở thành những người làm chủ thực sự Từ đó, con người bắt đầu sáng tạo lịch sử của chính mình một cách có ý thức, đánh dấu bước nhảy vọt từ một vương quốc tất yếu sang vương quốc của tự do.
Mặc dù với những đóng góp tuyệt vời cả về lý luận và thực tiễn, C.Mác và Ph.Ăngghen không bao giờ tự cho học thuyết của mình là một hệ thống giáo điều; họ nhấn mạnh tính khoa học và tính mở của lý thuyết, luôn sẵn sàng kiểm nghiệm và điều chỉnh khi thực tiễn chỉ ra những khác biệt Họ coi học thuyết của mình như một công cụ phân tích lịch sử và xã hội, không phải một khuôn mẫu cố định bất biến Quan điểm của họ dựa trên sự thật của đấu tranh và quá trình vận động của xã hội, nhấn mạnh khả năng giải thích và cải tạo thực tại bằng lý luận và thực tiễn song hành Nhờ tính linh hoạt ấy, di sản của Mác và Engels vừa có tính khoa học vừa có khả năng ứng dụng trong nghiên cứu xã hội và các phong trào đấu tranh hiện đại.
Trong Lời nói đầu viết cho tác phẩm Đấu tranh giai cấp ở Pháp, hai tác giả cho rằng câu “nhất thành bất biến” không phải là một quy tắc cố định; ngược lại, họ nhiều lần nhấn mạnh đó chỉ là những gợi ý cho mọi suy nghĩ và hành động, nhằm làm nổi bật tính động và biện chứng của lịch sử chứ không phải một nguyên lý bất biến áp dụng một cách máy móc.
1848 đến 1850, C.Mác và Ph.Ăngghen thẳng thắn thừa nhận sai lầm trong dự báo về khả năng nổ ra các cuộc cách mạng vô sản ở châu Âu, vì lịch sử đã chỉ rõ rằng động lực của các lực lượng xã hội có thể biến đổi theo từng giai đoạn, khiến các kịch bản đơn giản không thể giữ nguyên trong mọi tình huống.
Trong Toàn tập của Mác và Ph Angghen, do Nxb CTQG Hà Nội xuất bản năm 1995 (Tập 20, tr 393), có ghi nhận rằng sự phát triển kinh tế trên lục địa lúc ấy còn rất lâu nữa mới chín muồi để xóa bỏ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa; đây chính là gợi ý để Lênin và các nhà tư tưởng lý luận của giai cấp công nhân tiếp tục bổ sung và phát triển phù hợp với điều kiện lịch sử mới Đánh giá về chủ nghĩa Mác, V I Lênin nhấn mạnh rằng học thuyết của Mác là học thuyết vạn năng vì nó là một học thuyết chính xác.
1.2.2 V.I.Lênin vận dụng phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học trong điều kiện mới 1.2.2.1 Thời kỳ trước Cách mạng Tháng Mười Nga
Đối tượng, phương pháp và ý nghĩa nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học
Tổ quốc Việt Nam XHCN.
Năm nay cần thường xuyên đổi mới và chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược; tăng cường hiệu lực và hiệu quả hoạt động của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn hệ thống chính trị; đồng thời đẩy mạnh mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhân dân.
Những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn 35 năm đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, đại diện cho giai cấp công nhân Việt Nam, là sự kết tinh của các nguyên lý và quy luật CNXH khoa học đã được đúc kết ở Việt Nam và trong hoàn cảnh lịch sử nước ta, đáp ứng điều kiện lịch sử cụ thể của thời đại ngày nay.
1.3 Đối tượng, phương pháp và ý nghĩa nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học
Mọi khoa học đều có đối tượng nghiên cứu riêng là các quy luật và tính quy luật của khách thể mà nó khảo sát Với CNXH khoa học, đối tượng nghiên cứu vẫn là đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực chính trị - xã hội, nơi các hiện tượng xã hội được phân tích và lý giải dựa trên các quy luật của xã hội.
Những quy luật hình thành và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội chủ nghĩa không chỉ là đối tượng nghiên cứu của CNXH khoa học mà còn là phạm vi quan tâm của nhiều môn khoa học xã hội khác CNXH khoa học là sự tiếp tục có hệ luận của triết học và kinh tế chính trị học Mác–Lênin, đồng thời là sự thể hiện trực tiếp mục đích và hiệu lực chính trị của chủ nghĩa Mác–Lênin trong thực tiễn CNXH có chức năng chỉ ra con đường chuyển từ CNTB sang CNXH thông qua cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân, dưới sự lãnh đạo của đội tiền phong là Đảng Cộng sản. -**Support Pollinations.AI:** -🌸 **Ad** 🌸Powered by Pollinations.AI free text APIs [Support our mission](https://pollinations.ai/redirect/kofi) to keep AI accessible for everyone.
CNXH khoa học có chức năng giác ngộ và hướng dẫn giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình qua ba thời kỳ: đấu tranh lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản và giành chính quyền; thiết lập sự thống trị của giai cấp công nhân, thực hiện sự nghiệp cải tạo và xây dựng CNXH; và phát triển CNXH tiến lên CNCS.
CNXH được giải thích một cách khoa học như một hệ thống phương hướng và nguyên tắc chiến lược, đồng thời hệ thống hóa sách lược của giai cấp công nhân và Đảng tiên phong ở các giai đoạn đấu tranh vì CNXH và CNCS Con đường và hình thức đấu tranh của giai cấp công nhân được xác định bởi điều kiện lịch sử và quy luật vận động của xã hội, nhằm đẩy mạnh cách mạng XHCN và xây dựng một hệ thống chính trị do giai cấp công nhân lãnh đạo Vai trò và nguyên tắc tổ chức của Đảng dựa trên sự phù hợp với thực tiễn và sự liên kết chặt chẽ với phong trào công nhân, phong trào yêu nước và phong trào xã hội chủ nghĩa Những tiền đề, điều kiện của công cuộc cải tạo XHCN và xây dựng CNXH được phân tích dưới góc độ quy luật lịch sử, các bước đi, hình thức và phương pháp tổ chức xã hội theo hướng XHCN Mối quan hệ gắn bó với phong trào giải phóng dân tộc, phong trào dân chủ và phong trào XHCN trong quá trình cách mạng thế giới được xem như một yếu tố quyết định cho sự đoàn kết và tiến bộ chung của cách mạng nhân loại.
Trong CNXH khoa học, nhiệm vụ vô cùng quan trọng là phê phán và đấu tranh nhằm bác bỏ các trào lưu tư tưởng chống cộng, chống CNXH, từ đó bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin và những thành quả của cách mạng XHCN.
Ph.Ăngghen, trong tác phẩm CNXH từ không tưởng đến khoa học đã nêu nhiệm vụ của CNXH khoa học: “Thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy - đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện đại Nghiên cứu những điều kiện lịch sử và do đó, nghiên cứu ngay chính bản chất của sự biến đổi ấy và bằng cách ấy làm cho giai cấp hiện nay đang bị áp bức và có sứ mệnh hoàn thành sự nghiệp ấy hiểu rõ được những điều kiện và bản chất sự nghiệp của chính họ - đó là nhiệm vụ của CNXH khoa học, sự thể hiện về mặt lý luận của phong trào công nhân” 6
Từ những quan niệm trên có thể khái quát, đối tượng của CNXH khoa học: Là những qui luật, tính qui luật chính trị - xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội CSCN mà giai đoạn thấp là CNXH; những nguyên tắc cơ bản, những điều kiện, những con đường và hình thức, phương pháp đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động nhằm hiện thực hóa sự chuyển biến từ CNTB lên CNXH và CNCS.
1.3.2 Phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học
Trong CNXH khoa học, phương pháp luận được xác định bởi chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của triết học Mác-Lênin Trên nền tảng này, chủ nghĩa xã hội khoa học không chỉ áp dụng các nguyên tắc chung mà còn đặc biệt chú trọng sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể hơn, đồng thời khai thác các phương pháp có tính liên ngành và tổng hợp nhằm phân tích sâu sắc và toàn diện các hiện tượng xã hội.
Phương pháp kết hợp lịch sử - lôgíc là nội dung cốt lõi của phương pháp luận triết học Mác-Lênin, đặc biệt quan trọng đối với CNXH khoa học Dựa trên tư liệu thực tiễn và các sự kiện lịch sử, cần phân tích để rút ra các nhận định và khái quát có kết cấu chặt chẽ, khoa học—tức là xác lập lôgíc của lịch sử thay vì chỉ liệt kê sự thật Để rút ra lôgíc của quá trình lịch sử, căn bản là quy luật mâu thuẫn giữa LLSX và QHSX, giữa giai cấp bóc lột và bị bóc lột; quy luật đấu tranh giai cấp dẫn đến các cuộc cách mạng xã hội và do đó tất yếu dẫn tới chuyên chính vô sản, từ đó hình thành CNXH và CNCS.
Phương pháp khảo sát và phân tích về mặt chính trị - xã hội dựa trên các điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể là một phương pháp mang tính đặc thù của CNXH khoa học, cho phép nhận diện sâu sắc mối quan hệ giữa trình độ phát triển kinh tế, cấu trúc xã hội và động lực chính trị Việc kết hợp phân tích định lượng và định tính dựa trên dữ kiện thực tế giúp hình thành các giả thuyết và đề xuất giải pháp chính sách phù hợp với mục tiêu tiến bộ xã hội theo CNXH khoa học Phương pháp này nhấn mạnh tính hệ thống và khả năng dự báo, từ đó nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực và định hướng sự chuyển biến xã hội theo nguyên lý của CNXH khoa học.
Khi nghiên cứu và khảo sát thực tế một xã hội cụ thể, đặc biệt là ở thời kỳ quá độ lên CNXH, những người nghiên cứu phải luôn có sự nhạy bén về chính trị - xã hội trước mọi hoạt động và quan hệ xã hội, trong nước và quốc tế Trong thời đại ấy còn tồn tại giai cấp và đấu tranh giai cấp; chính trị ảnh hưởng sâu sắc đến mọi hoạt động của xã hội và các quan hệ xã hội.
Trong mọi quan hệ xã hội ở các lĩnh vực, kể cả khoa học–công nghệ, tri thức và việc sử dụng tri thức, cũng như các nguồn lực và lợi ích, yếu tố chính trị chi phối mạnh nhất và luôn đứng ở vị trí hàng đầu so với kinh tế Nếu không chú ý đến phương pháp khảo sát và phân tích về mặt chính trị–xã hội, thiếu nhạy bén chính trị và lập trường cùng với bản lĩnh chính trị vững vàng, khoa học dễ trở nên mơ hồ, lầm lẫn và sai lệch khó lường.
Phương pháp so sánh được sử dụng trong nghiên cứu CNXH khoa học nhằm so sánh và làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt trên bình diện chính trị - xã hội giữa PTSX TBCN và XHCN; giữa các loại hình thể chế chính trị và giữa các chế độ dân chủ, dân chủ TBCN và XHCN; đồng thời phương pháp này còn được áp dụng để so sánh các lý thuyết, mô hình XHCN Việc so sánh giúp xác định các nguyên lý vận hành, cấu trúc và động lực của từng hệ thống, từ đó rút ra các nhận định về ưu nhược điểm và cách thức thích nghi với bối cảnh lịch sử và điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau Sự đa dạng của các khía cạnh phân tích đòi hỏi xây dựng hệ thống tiêu chí, biến phân tích và tiêu chuẩn đánh giá phù hợp để tăng tính khách quan và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu Nhờ đó, nghiên cứu so sánh trong CNXH khoa học đóng vai trò làm sáng tỏ mối liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn, đồng thời cung cấp cơ sở cho tham khảo và hình thành các khuôn khổ phân tích cho các loại hình thể chế và chế độ dân chủ khác nhau.
SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN
Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của Giai cấp công nhân hiện nay
Đây cũng là một điều kiện quan trọng không thể thiếu để thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
2.2 Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của Giai cấp công nhân hiện nay
2.2.1 Giai cấp công nhân hiện nay
Giai cấp công nhân ngày nay là tập hợp những người lao động tham gia vào sản xuất và dịch vụ bằng phương thức công nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng và duy trì cơ sở vật chất cho sự tồn tại và phát triển của thế giới hiện đại.
So với giai cấp công nhân truyền thống ở thế kỷ XIX, giai cấp công nhân ngày nay vừa có những điểm tương đồng vừa thể hiện những khác biệt và chịu tác động của những biến đổi trong điều kiện lịch sử mới Việc làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt này cần được thực hiện trên nền tảng quan điểm lịch sử – cụ thể của chủ nghĩa Mác–Lênin, từ đó xác định cơ sở lý luận và thực tiễn cho sự phát triển của giai cấp công nhân Bên cạnh đó, cần có những bổ sung và phát triển nhận thức mới về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay, nhằm xác định vai trò và phương thức để hiện thực hóa tiến bộ xã hội trong bối cảnh hiện đại.
Thứ nhất, về điểm tương đồng.
Công nhân vẫn là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội hiện đại và là chủ thể của quá trình sản xuất công nghiệp mang tính xã hội hóa ngày càng cao Ở các nước phát triển, sự phát triển của giai cấp công nhân gắn với nhịp độ tăng trưởng kinh tế và lực lượng lao động làm công nghiệp chiếm tỷ lệ cao tuyệt đối ở những nước có mức độ phát triển kinh tế cao, đặc biệt là các nước công nghiệp phát triển thuộc nhóm G7 Chính vì vậy, hầu hết các nước phát triển hiện nay đều triển khai chiến lược CNH nhằm đẩy nhanh tốc độ, chất lượng và quy mô của quá trình phát triển Công nghiệp hóa vẫn là cơ sở khách quan để giai cấp công nhân hiện đại phát triển mạnh cả về số lượng lẫn chất lượng.
Giống thế kỷ XIX, ở các nước tư bản chủ nghĩa (TBCN) ngày nay, công nhân vẫn bị bóc lột giá trị thặng dư bởi giai cấp tư sản Quan hệ sản xuất TBCN và chế độ sở hữu tư nhân duy trì tình trạng bóc lột này, cho thấy xung đột lợi ích cơ bản giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân vẫn tồn tại Thực tế này cho thấy xung đột giữa tư bản và lao động là nguyên nhân căn bản và sâu xa của đấu tranh giai cấp trong xã hội hiện đại ngày nay.
Phong trào cộng sản và giai cấp công nhân ở nhiều nước vẫn là lực lượng đi đầu trong các cuộc đấu tranh vì hòa bình, hợp tác và phát triển Họ đóng vai trò chủ đạo trong nỗ lực bảo vệ dân sinh, thúc đẩy dân chủ và tiến bộ xã hội, đồng thời đóng góp vào sự nghiệp CNXH Thông qua sự đoàn kết và liên kết quốc tế, phong trào này tiếp tục hướng tới một thế giới công bằng, an toàn và thịnh vượng cho mọi người.
Những điểm tương đồng giữa công nhân hiện đại và công nhân thế kỉ XIX cho thấy lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa Mác–Lênin vẫn mang giá trị khoa học và sức sống cách mạng, đồng thời có tác dụng thực tiễn sâu sắc đối với cuộc đấu tranh hiện nay của giai cấp công nhân, của phong trào công nhân và quần chúng lao động Lý luận này vừa định hướng vừa cổ vũ cuộc đấu tranh chống CNTB và hành trình lựa chọn con đường XHCN trong bối cảnh thế giới ngày nay Trong bối cảnh toàn cầu hóa và những thách thức mới, những nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học tiếp tục phản ánh nhu cầu về công bằng xã hội và quyền lợi của người lao động Vì thế sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân vẫn sống động, có ý nghĩa thực tiễn lớn lao đối với sự phát triển của thế giới và đường đi của phong trào công nhân trong thời đại hôm nay.
Thứ hai, những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân hiện đại.
Liên quan chặt chẽ với cách mạng và khoa học công nghệ hiện đại, nền kinh tế tri thức thúc đẩy sự trí tuệ hóa của công nhân hiện đại; trí tuệ hóa và trí thức hóa công nhân là hai mặt của cùng một quá trình, phản ánh xu hướng coi trọng tri thức trong công nhân và trong giai cấp công nhân Thực tế đã xuất hiện nhiều khái niệm mới để chỉ công nhân theo hướng này, như công nhân tri thức, công nhân trí thức, công nhân áo trắng và lao động trình độ cao Nền sản xuất và dịch vụ hiện đại đòi hỏi người lao động phải có hiểu biết sâu rộng, tri thức và kỹ năng nghề nghiệp.
Theo báo cáo phát triển nhân lực của Ngân hàng Thế giới từ đầu thế kỷ XXI (2002), tri thức là động lực căn bản thúc đẩy năng suất lao động và cạnh tranh toàn cầu Tri thức là yếu tố quyết định trong quá trình phát minh, sáng kiến và tạo ra cải cách xã hội.
Hiện nay, công nhân được đào tạo chuẩn mực từ đầu và thường xuyên được đào tạo lại để đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ trong nền sản xuất hiện đại Hao phí lao động chủ yếu là hao phí về trí lực, không còn thuần túy là hao phí sức lực cơ bắp Cùng với nhu cầu vật chất, nhu cầu về tinh thần và văn hóa tinh thần của công nhân ngày càng tăng, phong phú và đa dạng hơn, đòi hỏi chất lượng hưởng thụ tinh thần cao hơn.
Trong nền sản xuất hiện đại, tri thức và khả năng làm chủ công nghệ cùng với năng lực sáng tạo giúp người lao động hiện đại có thêm điều kiện vật chất để tự giải phóng Người lao động hiện đại với trình độ tri thức và khả năng làm chủ công nghệ cao, nhờ sự phát triển của năng lực trí tuệ trong kinh tế tri thức, trở thành nguồn lực cơ bản và nguồn vốn xã hội quan trọng nhất trong các nguồn vốn của xã hội hiện đại.
Trong thế giới toàn cầu hóa, tính xã hội hóa của lao động công nghiệp ngày càng được mở rộng thông qua chuỗi giá trị toàn cầu, nơi quá trình sản xuất một sản phẩm liên kết nhiều công đoạn ở nhiều vùng miền, quốc gia và khu vực Trong nền sản xuất hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và công nghệ cao, đã xuất hiện những hình thức liên kết mới như xuất khẩu lao động tại chỗ, làm việc tại nhà, nhóm chuyên gia quốc tế và quốc tế hóa các tiêu chuẩn sản xuất công nghiệp như ISO 9001, ISO 9002 Tính chất xã hội hóa cao của lao động hiện đại ngày càng được mở rộng và nâng cao; lực lượng sản xuất hiện đại đã vượt ra khỏi phạm vi quốc gia—dân tộc và mang tính chất quốc tế, trở thành lực lượng sản xuất của thế giới toàn cầu.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, sự hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0 đang định hình lại nền sản xuất, lực lượng công nhân hiện đại ngày càng tăng mạnh về quy mô và thay đổi sâu sắc về cơ cấu Điều này đồng nghĩa với sự chuyển đổi liên tục của nền sản xuất hiện đại, đòi hỏi kỹ năng mới, công nghệ tiên tiến và cơ chế quản trị linh hoạt để duy trì năng suất và cạnh tranh trên thị trường thế giới.
Ở các nước XHCN, giai cấp công nhân đã đảm nhận vai trò lãnh đạo, và Đảng Cộng sản đảm nhiệm vai trò cầm quyền, đánh dấu những biến đổi mới của giai cấp công nhân hiện nay so với giai cấp công nhân thế kỷ XIX.
2.2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai công nhân trên thế giới hiện nay
2.2.2.1 Nội dung về kinh tế - xã hội
Thông qua vai trò của giai cấp công nhân trong quá trình sản xuất với công nghệ hiện đại, năng suất và chất lượng cao, sự tham gia trực tiếp của giai cấp công nhân và lực lượng lao động – dịch vụ trình độ cao trở thành động lực kinh tế – xã hội thúc đẩy sự phát triển bền vững Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đang trở nên rõ nét hơn trong thế giới CNTB ngày nay, khi sản xuất hiện đại và cạnh tranh cao được dẫn dắt bởi sự nắm bắt khoa học công nghệ và nguồn lực lao động Chính yếu tố này tạo điều kiện để phát huy vai trò chủ thể của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội và CNXH, đồng thời thúc đẩy các tiền đề để CNXH chín muồi trong lòng CNTB.
Ở bình diện toàn cầu, mâu thuẫn lợi ích cơ bản giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản ngày càng sâu sắc ở từng quốc gia và trên phạm vi thế giới Toàn cầu hóa mang đậm tính chất tư bản chủ nghĩa, và những bất công cùng bất bình đẳng xã hội thúc đẩy cuộc đấu tranh chống chế độ bóc lột giá trị thặng dư trên toàn cầu, phấn đấu xác lập một trật tự xã hội mới công bằng và bình đẳng, nhằm từng bước thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong nền kinh tế - xã hội.
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
sự phát triển của xã hội.
Các giá trị như lao động, sáng tạo, công bằng, dân chủ, bình đẳng và tự do vẫn là những giá trị được nhân loại thừa nhận và nỗ lực thực hiện; trên thực tế, các giá trị mà nhân loại hướng tới luôn tương đồng với các giá trị lý tưởng và mục tiêu của giai cấp công nhân, phản ánh động lực chung cho sự tiến bộ xã hội.
Đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động nhằm bảo vệ những giá trị cao cả đã mang lại nhiều tiến bộ xã hội quan trọng ở cả các nước XHCN lẫn nhiều nước TBCN Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản thông qua giáo dục nhận thức giúp củng cố niềm tin khoa học đối với lý tưởng và mục tiêu của CNXH cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động Đồng thời giáo dục và thực hiện chủ nghĩa quốc tế chân chính của giai cấp công nhân, trên cơ sở phát huy chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc, là nội dung cốt lõi của sứ mệnh lịch sử về văn hóa tư tưởng của giai cấp công nhân hiện nay.
2.3 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
2.3.1 Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam
Trong Hội nghị lần thứ sáu của Ban Chấp hành Trung ương khóa X, Đảng xác định giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lượng xã hội to lớn và đang phát triển Giai cấp này bao gồm cả lao động chân tay và lao động trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất, kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp Nhìn nhận này nhấn mạnh vai trò then chốt của giai cấp công nhân đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và sự nghiệp đổi mới.
Giai cấp công nhân ra đời và phát triển gắn liền với chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp ở Việt Nam Nó hình thành từ lực lượng lao động ở các khu công nghiệp, xưởng chế biến và mỏ khai thác bị áp đặt bởi chế độ thực dân, chịu điều kiện sống và làm việc khắc nghiệt, lương thấp và thiếu quyền tham gia quản lý Giai cấp công nhân Việt Nam mang những đặc điểm chủ yếu như ý thức tập thể, tinh thần đoàn kết và khả năng tổ chức cao, đồng thời ngày càng nhận thức sâu sắc về quyền lợi và độc lập dân tộc thông qua các phong trào đấu tranh và sự trưởng thành của ý thức chính trị.
Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời vào đầu thế kỷ XX, là giai cấp trực tiếp đấu tranh chống lại tư bản thực dân và bè lũ tay sai của chúng Sự hình thành và phát triển của giai cấp này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam là nước thuộc địa nửa phong kiến dưới ách thống trị của thực dân Pháp Do sinh ra và lớn lên trong môi trường áp bức ấy, giai cấp công nhân Việt Nam phát triển chậm nhưng kiên cường tham gia vào các phong trào đấu tranh vì quyền lợi và độc lập dân tộc.
Trực tiếp đối đầu với thực dân Pháp, giai cấp công nhân Việt Nam đã trở thành lực lượng chính trị tiên phong lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc, đấu tranh giành độc lập và chủ quyền, xóa bỏ bóc lột dưới sự thống trị của đế quốc thực dân phong kiến Họ là lực lượng lãnh đạo trong cuộc đấu tranh chống áp bức và giải quyết mâu thuẫn căn bản giữa dân tộc Việt Nam và chế độ thực dân phong kiến, mở đường cho sự phát triển của đất nước trong thời đại cách mạng vô sản Giai cấp công nhân không chỉ thể hiện tính cách mạng qua ý thức giai cấp và lập trường chính trị vững vàng mà còn thể hiện tinh thần dân tộc, gắn bó mật thiết với nhân dân và dân tộc có truyền thống yêu nước, đoàn kết và bất khuất trước xâm lược.
Giai cấp công nhân Việt Nam dù ra đời với số lượng ít và hình thành trong một xã hội nông nghiệp còn nhiều tàn dư tiểu nông, nhưng được tôi luyện trong đấu tranh cách mạng chống thực dân đế quốc nên sớm có ý thức chính trị và giác ngộ mục tiêu cách mạng từ khi Đảng ra đời Lịch sử đấu tranh của giai cấp và Đảng, cùng phong trào công nhân do Đảng lãnh đạo, gắn liền với truyền thống yêu nước và đoàn kết của dân tộc, cho thấy giai cấp công nhân Việt Nam kiên trung với chủ nghĩa Mác-Lênin và với Đảng Cộng sản, với sứ mệnh lịch sử là độc lập dân tộc và CNXH Giai cấp này có tinh thần cách mạng triệt để và là lực lượng lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong của mình là Đảng Cộng sản.
Giai cấp công nhân Việt Nam gắn bó mật thiết với mọi tầng lớp trong xã hội; lợi ích của giai cấp và lợi ích của dân tộc luôn ăn khớp, trở thành động lực thúc đẩy đoàn kết giai cấp gắn với đoàn kết dân tộc trong mọi thời kỳ đấu tranh, từ cách mạng giải phóng dân tộc đến xây dựng CNXH và sự nghiệp đổi mới hiện nay Phần lớn công nhân xuất thân từ nông dân và các lao động khác, cùng chia sẻ lợi ích, nguyện vọng và khát vọng đấu tranh cho độc lập tự do để phát triển đất nước theo hướng CNXH, vì vậy mối liên hệ tự nhiên và chặt chẽ giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động là nền tảng hình thành khối liên minh công-nông- trí thức làm nòng cốt cho khối đại đoàn kết toàn dân Đây cũng là cơ sở xã hội rộng lớn để thực hiện các nhiệm vụ cách mạng và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trước đây và hiện nay trong thời kỳ đổi mới.
Những đặc điểm nêu trên bắt nguồn từ lịch sử hình thành và phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam Chúng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cơ sở kinh tế - xã hội và chính trị ở đầu thế kỷ XX Quá trình hình thành giai cấp công nhân được thúc đẩy bởi sự phát triển của khu vực công nghiệp, sự phân công lao động và sự hình thành các tổ chức lao động có tổ chức Từ nền tảng này, giai cấp công nhân Việt Nam dần khẳng định vai trò lịch sử, tham gia vào các phong trào xã hội và vận động chính trị của thời kỳ đó, đồng thời hình thành các động lực cho quá trình đổi mới và phát triển sau này.
Trong hơn 30 năm đổi mới, những đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam đã có những biến đổi do tác động của tình hình kinh tế - xã hội trong nước và những tác động từ tình hình kinh tế thế giới Giai cấp công nhân Việt Nam cũng đã biến đổi từ cơ cấu xã hội - nghề nghiệp, trình độ học vấn và tay nghề bậc thợ đến đời sống, lối sống và tâm lý ý thức Đội tiên phong của giai cấp công nhân là Đảng Cộng sản, sau một quá trình trưởng thành đã trở thành đảng cầm quyền, duy nhất cầm quyền ở Việt Nam, đang nỗ lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, làm cho Đảng ngang tầm nhiệm vụ. -**Support Pollinations.AI:** -🌸 **Ad** 🌸Powered by Pollinations.AI free text APIs [Support our mission](https://pollinations.ai/redirect/kofi) to keep AI accessible for everyone.
Có thể nói tới những biến đổi đó trên những nét chính sau đây:
Giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay tăng nhanh cả về số lượng và chất lượng, trở thành lực lượng nòng cốt tham gia vào sự nghiệp đẩy mạnh CNH-HĐH và gắn với phát triển kinh tế tri thức Họ đóng vai trò then chốt trong quá trình bảo vệ tài nguyên và môi trường, đồng thời đóng góp vào tăng trưởng và phát triển bền vững của đất nước.
- Giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay đa dạng về cơ cấu nghề nghiệp, có mặt trong mọi thành phần kinh tế nhưng đội ngũ công nhân trong khu vực kinh tế nhà nước là tiêu biểu, đóng vai trò nòng cốt, chủ đạo.
- Công nhân tri thức, nắm vững khoa học - công nghệ tiên tiến, và công nhân trẻ được đào tạo nghề theo chuẩn nghề nghiệp, học vấn, văn hóa, được rèn luyện trong thực tiễn sản xuất và thực tiễn xã hội, là lực lượng chủ đạo trong cơ cấu giai cấp công nhân, trong lao động và phong trào công đoàn.
Trong bối cảnh kinh tế - xã hội đổi mới và đà phát triển mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp lần thứ tư, giai cấp công nhân Việt Nam đứng trước cơ hội phát triển rộng mở và đồng thời đối diện với nhiều thách thức trong tiến trình chuyển đổi Cơ hội đến từ sự chuyển đổi số, nâng cao năng suất và cải thiện điều kiện làm việc, đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế đất nước Tuy vậy, thách thức lớn bao gồm nhu cầu nâng cao trình độ đào tạo nghề, thích ứng với công nghệ mới và cạnh tranh toàn cầu Để tận dụng thời cơ, cần đẩy mạnh đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng số cho công nhân và tăng cường sự tham gia của công đoàn, doanh nghiệp và nhà nước trong xây dựng một môi trường lao động linh hoạt và bền vững Các chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ người lao động cần được củng cố nhằm giảm thiểu rủi ro và bảo đảm sự ổn định trong thời đại số.
Để thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong bối cảnh hiện nay, cần xây dựng giai cấp công nhân ngày càng lớn mạnh và hiện đại Đồng thời, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng phải được đặc biệt coi trọng để Đảng lãnh đạo và cầm quyền thật sự trong sạch, vững mạnh Đây là điểm then chốt để thực hiện thành công sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ở Việt Nam, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và sự đoàn kết, phát triển của đất nước.
2.3.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay