Xét hỏi của Kiểm sát viên tại phiên tòa xét xử hình sự là việc KSV trực tiếp xét hỏi những người tham gia tố tụng, xem xét vật chứng, xem xét tại chỗ, nhận xét và hỏi thêm những vấn đề c
Trang 1Kỹ năng thực hành quyền công tố và Kiểm sát xét xử các vụ án hình sự
Đề bài: Anh/Chị hãy trình bày kỹ năng xây dựng đề cương xét hỏi tại phiên tòa vụ án hình sự của Kiểm sát viên về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy được quy định tại điểm b Khoản 1 Điều 249 BLHS 2015 Lưu ý: Bị cáo có một tiền án tiền
sự về tội trộm cắp tài sản
Xét hỏi của Kiểm sát viên tại phiên tòa xét xử hình sự là việc KSV trực tiếp xét hỏi những người tham gia tố tụng, xem xét vật chứng, xem xét tại chỗ, nhận xét
và hỏi thêm những vấn đề có liên quan đến những tài liệu được công bố để xem xét, đánh giá chứng cứ và các tình tiết của vụ án khách quan, toàn diện và đầy đủ nhằm xác định sự thật của vụ án
Theo quy định tại Mục V Chương XXI Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm
2015 thì xét hỏi tại phiên tòa là một phần (một giai đoạn) của quá trình xét xử sơ thẩm hình sự, trong đó, Hội đồng xét xử (HĐXX), Kiểm sát viên (KSV), người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự trực tiếp xét hỏi bị cáo và những người tham gia tố tụng khác về mọi chứng cứ, tài liệu về những vấn đề chưa rõ hoặc có mâu thuẫn trong kết luận giám định, công bố những tài liệu, công bố lời khai theo quy định của BLTTHS năm 2015, xem xét vật chứng, xem xét tại chỗ Áp dụng các biện pháp được BLTTHS năm 2015 quy định để xem xét, đánh giá các tình tiết của vụ án một cách khách quan, toàn diện, đầy đủ và công khai tại phiên tòa nhằm xác định sự thật của vụ án Việc xét hỏi tại phiên tòa được thực hiện theo các điều
307, 308, 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315, 316, 317, 318 BLTTHS năm 2015 Phạm vi xét hỏi của KSV đối với những người nêu trên bao gồm mọi khía cạnh liên quan đến vụ án, đó là: Những chứng cứ, tình tiết xác định có tội và vô tội, những tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị cáo, nhân thân bị cáo, nguyên nhân và điều kiện phạm tội Kết quả xét hỏi là cơ sở để HĐXX, KSV, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự xác định đủ căn cứ để kết tội bị cáo hay không Nếu có thì bị cáo phạm tội gì? Theo quy định tại khoản, điều nào của Bộ luật Hình sự (BLHS), hình phạt nào áp dụng đối với bị cáo, có thể
áp dụng biện pháp tư pháp cũng như buộc bị cáo và người có liên quan bồi thường cho bị hại hoặc người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan
Do đó, để đảm bảo cho việc xét hỏi tại phiên tòa đạt được hiệu quả thì trước khi tham gia phiên tòa, Kiểm sát viên bắt buộc phải tiến hành xây dựng bản đề cương xét hỏi, đề cương xét hỏi cần được xây dựng một cách chi tiết, câu hỏi phải ngắn gọn, đủ ý, dễ hiểu, rõ ràng và được làm thành văn bản theo mẫu 12/ST ban hành kèm theo quyết định số 505/QĐ – VKSTC Việc xây dựng đề cương xét hỏi
Trang 2để làm rõ các tình tiết gỡ tội, buộc tội đối với bị cáo Chỉ khi nào xác định được tất
cả các tình tiết gỡ tội, thì mới buộc tội đúng Trong đề cương xét hỏi, KSV cần phải chú ý đến những vấn đề khiếu nại, tố cáo của đương sự, dư luận xã hội, dự kiến các tình huống có thể xảy ra tại phiên tòa như việc các bị cáo, bị hại, người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khai khác với lời khai có trong
hồ sơ vụ án, phải dự kiến câu hỏi để làm rõ sự thật khách quan của vụ án
Đối với từng vụ án, loại tội, đặc điểm nhân thân của bị cáo mà Kiểm sát viên
sẽ cần có những kỹ năng xét hỏi tương ứng, do vậy việc xây dựng những câu hỏi
dự thảo cũng cần được dự kiến phù hợp để có thể khai thác một cách toàn diện nội dung, các tình tiết của vụ án, thậm chí mở rộng khai thác thêm những đối tượng, tình tiết khác mà chưa được phát hiện trong quá trình điều tra, truy tố
Cụ thể đối với việc xây dựng đề cương xét hỏi đối với tội Tàng trữ trái phép chất ma túy được quy định tại điểm b Khoản 1 Điều 249 BLTTHS 2015 và Bị cáo
có 1 tiền án về tội trộm cắp thì Kiểm sát viên cần phải có kỹ năng xây dựng đề cương xét hỏi như sau:
Thứ nhất, việc xây dựng các câu hỏi xét hỏi cần tập trung chủ yếu và xoay quanh bị cáo, bởi bị cáo là người thực hiện hành vi phạm tội (tàng trữ trái phép chất ma túy), là người hiểu rõ nhất nội dung, các tình tiết của vụ án như: mục đích tàng trữ để làm gì?, số lượng tàng trữ, nguồn ma túy xuất phát từ đâu?, hành vi tàng trữ được thực hiện từ thời điểm nào?, Bị phát hiện và bắt giữ vào thời điểm nào?
Thứ hai, Kiểm sát viên cần đặt câu hỏi bị cáo về những chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội và những tình tiết khác của vụ án (khoản 2 Điều 309 BLTTHS năm 2015) để có cơ sở bổ sung, đề xuất trong phần luận tội (đề xuất về tội danh, hình phạt và các quyết định khác có liên quan…)
Thứ ba, dựa vào đặc điểm nhân thân của Bị cáo để có những phán đoán về tâm lý, thái độ của Bị cáo có thể có trước tòa để dự kiến những câu hỏi nhằm đối đáp lại để đảm bảo tính khách quan trong câu trả lời của họ Như việc Bị cáo có một tiền án tiền sự về tội trộm cắp thì chứng tỏ Bị cáo đã biết đến quy trình điều tra xét xử của cơ quan tư pháp, nên mức độ e sợ cũng sẽ giảm đi, như vậy có thể dự đoán được việc bị cáo sẽ cứng đầu chối tội, không khai báo thành khẩn trước tòa là
có khả năng Như vậy ngoài việc xây dựng các câu hỏi đối chất, lập luận phù hợp
Trang 3thì Kiểm sát viên còn cần phải chuẩn bị những tài liệu chứng cứ để bảo vệ cho những lập luận mà mình đưa ra để có thể buộc tội Bị cáo
Ngoài ra Kiểm sát viên cần xây dựng những câu hỏi để khai thác thêm những tình tiết, đồng phạm hay người phạm tội khác trong vụ án nếu có như: trước khi bị cơ quan điều tra phát hiện và bắt giữ thì có ai biết đến việc thực hiện hành vi tàng trữ trái phép ma túy của bị cáo hay không? Từ việc mục đích sử dụng đối với
số lượng ma túy tàng trữ thì Kiểm sát viên có thể đề xuất về tội danh nếu như bị cáo khai rằng mình tàng trữ để bán thì sẽ đề xuất xử phạt về tội mua bán trái phép chất ma túy
Thứ năm, bên cạnh Bị cáo, thì Kiểm sát viên cũng cần chú trọng việc xây dựng câu hỏi đối với người làm chứng nếu có và người giám định và những người tham gia tố tụng khác Đối với người làm chứng thì cần lưu ý đặt những câu hỏi về những tình tiết về vụ án mà họ chứng kiến hay biết được, về mối quan hệ giữa họ
và Bị cáo, và phải cam đoan rằng những lời họ nói trước tòa là khách quan và đúng
sự thật Đối với người giám định thì câu hỏi chủ yếu là xoay quanh về kết luận giám định, cụ thể là về kết luận giám định đối với số lượng vật thể trắng đã phát hiện và thu giữ của Bị cáo có phải là ma túy hay không? thuộc loại ma túy nào? Khối lượng bao nhiêu? Từ đó đối chất với những lời khai trước đó của Bị cáo để xem xét mức độ thành khẩn khi khai báo mà Kiểm sát viên có cơ sở đề xuất về tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ trong phần luận tội của mình