Tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện đan phượng, hà nội

1 Tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Đan Phượng, Hà Nội Collaborating with the family and soci

1

Tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Đan Phượng,

Hà Nội Collaborating with the family and society in moral education for students in high school Dan

Phuong District, Hanoi NXB H : ĐHGD, 2012 Số trang 110 tr + Phạm Thành Công

Trường Đại học Giáo dục Luận văn ThS ngành: : Quản lý giáo dục; Mã số: 60 14 05 Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Tuyết Oanh

Năm bảo vệ: 2012

Abstract:

Trình bày cơ sở lý luận của việc tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh Nghiên cứu thực trạng của việc tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông ở huyện Đan Phượng - Hà Nội Đưa ra một số biện pháp tổ chức phối hợp của nhà trường với gia đình và xã hội nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông ở huyện Đan Phượng - Hà Nội

Keywords: Giáo dục đạo đức; Trung học phổ thông; Quản lý giáo dục

Content

1.Lý do chọn đề tài

Vấn đề đạo đức của thế hệ trẻ hiện nay đang trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã quyết định đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển giáo dục

- đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững

Tuy nhiên trong thực tiễn nhiều năm gần đây sự phát triển ồ ạt của quy mô, số lượng học sinh THPT không tỷ lệ thuận với chất lượng văn hoá, chất lượng đạo đức Có rất nhiều biểu hiện của sự

xuống cấp trong đạo đức học sinh THPT Đây là vấn đề đang được ngành Giáo dục - Đào tạo và cả xã

hội quan tâm tìm cách giải quyết

Từ lý do trên, là cán bộ quản lý trong trường trung học phổ thông tôi lựa chọn vấn đề “Tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Đan Phượng, Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp chương

trình Cao học Quản lý giáo dục

2

2 Mục đích nghiên cứu

Luận văn đề xuất các biện pháp tổ chức phối hợp giữa nhà trường gia đình và xã hội trong

giáo dục đạo đức cho học sinh THPT huyện Đan Phượng - Hà Nội

3 Giả thuyết nghiên cứu

Học sinh THPT nói chung và học sinh THPT huyện Đan Phượng nói riêng có nhiều biểu hiện tích cực, đáng khích lệ về học tập, lao động và rèn luyện Tuy nhiên, do những nguyên nhân khách quan và chủ quan, ở một bộ phận nhỏ học sinh còn có những biểu hiện hành vi đạo đức lệch lạc Nếu đề xuất và thực hiện được các biện pháp phối hợp giữa nhà trường với gia đình và

xã hội trên cơ sở mục tiêu giáo dục phổ thông, đặc điểm tâm sinh lý của học sinh cũng như khắc phục những tồn tại, yếu kém của những giải pháp kết hợp các lực lượng giáo dục hiện nay, hy vọng chắc chắn sẽ mang lai những hiệu quả, chuyển biến tích cực nhằm nâng cao chất lượng GDĐĐ cho học sinh huyện Đan Phượng - Hà Nội

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình GDĐĐ cho học sinh

4.2 Đối tượng nghiên cứu: Những biện pháp tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội

nhằm nâng cao chất lượng GDĐĐ cho học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Tìm hiểu những vấn đềlý luận về tổ chức phối hợp giữa nhà trường gia đình và xã hội trong GDĐĐ cho học sinh

5.2 Tìm hiểu thực trạng của việc tổ chức phối hợp giữa nhà trường gia đình và xã hội trong

GDĐĐ cho học sinh THPT huyện Đan Phượng - Hà Nội

5.3 Đề xuất một số biện pháp tổ chức phối hợp giữa nhà trường với gia đình và xã hội trong

GDĐĐ cho học sinh THPT huyện Đan Phượng - Hà Nội

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.3 Thống kê toán học

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Các trường THPT trên địa bàn huyện Đan Phượng : Trường THPT Đan Phượng, THPT Hồng Thái, THPT Tân Lập gồm: Giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh, cán bộ QLGD, cán bộ QL

xã hội

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

3

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong

giáo dục đạo đức cho học sinh

Chương 2: Thực trạng của việc tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong

giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông ở huyện Đan Phượng - Hà Nội

Chương 3: Một số biện pháp tổ chức phối hợp của nhà trường với gia đình và xã hội nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông ở huyện Đan Phượng - Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC PHỐI HỢP NHÀ TRƯỜNG VỚI GIA ĐÌNH VÀ

XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH 1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nhà trường Việt Nam trải qua hàng ngàn năm dưới chế độ phong kiến và phong kiến thực dân cho đến nay giáo dục đạo đức cho học sinh vẫn giữ nguyên vị trí vô cùng quan trọng của nó

Từ sau cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nền giáo dục Việt Nam với mục đích giáo dục, đào tạo con người phát triển toàn diện, đặc biệt gắn hai mặt “đức”, “tài” khi quan điểm lấy “đức” làm gốc như quan điểm của Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã được quán triệt trong sự nghiệp đào tạo giáo dục con người công dân chân chính nói chung, thế hệ trẻ nói riêng Song, làm thế nào

để nhà trường, gia đình và xã hội cùng thực hiện được mục đích đó là một vấn đề phức tạp khó khăn luôn luôn có ý nghĩa thời sự cuốn hút sự quan tâm của các nhà khoa học Vì vậy, vấn đề phối

hợp ba lực lượng “ Nhà trường, gia đình và xã hội nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho

học sinh ” đã trở thành một đề tài nghiên cứu khoa học của nhiều nhà giáo dục

Riêng với đề tài: “Tổ chức phối hợp các lực lượng gia đình, nhà trường và xã hội nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh THPT” vẫn còn là một mảnh đất trống vắng

những công trình nghiên cứu một cách đầy đủ dù là từng mặt của vấn đề Do đó, khi chúng tôi lựa chọn đề tài này để nghiên cứu từ ban đầu đã thấy khó khăn là có quá ít tài liệu để tham khảo Song, với tư cách là một người quản lý của nhà trường THPT về lý luận cũng như thực tiễn đã hướng tôi đi sâu nghiên cứu đề tài trên để trước hết, giúp mình hoàn thành trách nhiệm được giao, thứ nữa là rút ra được những bài học kinh nghiệm cho đồng nghiệp có thể vận dụng vào thực tiễn một cách sáng tạo phù hợp

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Khái niệm về đạo đức

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, biểu hiện dưới dạng các nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực điều chỉnh hành vi của con người trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên với xã hội, con người với con người và với chính bản thân mình

1.2.3 Khái niệm về quản lý

Đó là cách thức tổ chức điều khiển, tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu mà tổ chức đã đặt ra

1.2.4 Khái niệm về tổ chức

Tổ chức được hiểu theo hai nghĩa khác nhau:

- Tổ chức là một hệ thống

- Tổ chức là một hoạt động quản lý

Trong luận văn này tổ chức được được dùng với tư cách là một hoạt động quản lý

1.2.5 Khái niệm phối hợp

Là sự tác động vào các đối tượng tạo ra mối liên hệ tác động hướng đích có tính thống nhất,tập trung để huy động sức mạnh tổng hợp của các đối tượng nhằm đạt được mục đích

1.2.6 Phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong GDĐĐ cho học sinh

Phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong GDĐĐ học sinh là sự tác động vào các đối tượng tạo ra mối liên hệ tác động hướng đích có tính thống nhất, tập trung… để huy động sức mạnh tổng hợp của nhà trường với gia đình và xã hội nhằm GDĐĐ cho học sinh

1.3 Mục tiêu giáo dục phổ thông và những định hướng giáo dục đạo đức cho học sinh THPT

1.3.1 Mục tiêu giáo dục phổ thông

Theo luật giáo dục năm 2005 sửa đổi năm 2009: “ Mục tiêu của giáo dục phổ thông là

giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc”

5

1.3.2 Mục tiêu, nhiệm vụ và những định hướng GDĐĐ cho học sinh THPT hiện nay

Mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh

Mục tiêu của GDĐĐ là giúp mỗi cá nhân nhận thức đúng các giá trị đạo đức, biết hành động theo lẽ phải công bằng và nhân đạo, biết sống vì mọi người, vì gia đình, vì sự tiến bộ xã hội

và phồn vinh của đất nước

Nhiệm vụ GDĐĐ cho học sinh THPT

Theo chuẩn mực tiêu chí mẫu con người

1.4 Lý luận về tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh THPT

1.4.1 Vai trò của nhà trường, gia đình, xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh

phát triển nhân cách học sinh

1.4.3 Nhà trường tổ chức phối hợp với gia đình trong giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thông

1.4.4 Nhà trường tổ chức phối hợp với các lực lượng xã hội trong giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thông

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả của việc tổ chức phối hợp giũa nhà trường, gia đình và xã hội trong GDĐĐ cho hoc sinh

1.5.1 Nhận thức về vai trò của nhà trường gia đình và xã hội trong GDĐĐ cho học sinh 1.5.2 Vai trò chủ động của nhà trường

6

Điều 45, Điều lệ trường phổ thông có ghi: “Nhà trường phải chủ động phối hợp thường

xuyên và chặt chẽ với gia đình và xã hội để xây dựng môi trường giáo dục thống nhất nhằm thực

hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục”

Nhà trường là môi trường giáo dục tốt nhất, có đủ điều kiện nhất trong việc thực hiện các

mục tiêu giáo dục

1.5.3 Điều kiện kinh tế xã hội văn hoá của địa phương

1.6 Những đặc điểm tâm sinh lý của học sinh THPT

1.6.1 Đặc điểm chung về tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT

Học sinh THPT ở tuổi vị thành niên (16-18 tuổi) các em đang trong giai đoạn phát triển mạnh về thể lực, tâm lý, sinh lý đang là thời kì chuyển tiếp từ trẻ con sang tuổi người lớn

1.6.2 Đặc điểm về đạo đức học sinh THPT hiện nay

Nhìn chung đặc điểm lứa tuổi thời kì này các em giàu ước mơ, hoài bão, dồi dào về thể lực, phong phú về tinh thần và phức tạp về tính cách, hành vi Còn là thời kì có tính hoài nghi khoa học, có khát vọng tìm đến cái “chân”, “thiện” ,”mĩ”

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong công cuộc đổi mới nước ta hiện nay công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trong giai đoạn hiện nay, đòi hỏi các LLGD phải nắm vững những định hướng vì mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục, đặc biệt là nắm vững đặc điểm nhân cách lứa tuổi học sinh THPT, lứa tuổi đang có những bước ngoặt quan trọng trong sự phát triển nhân cách, nhưng cũng gây không ít khó khăn trong công tác giáo dục

Công tác GDĐĐ cho học sinh THPT cũng đòi hỏi các chủ thể giáo dục phải chủ động phối kết hợp với nhau trong QTGD Trong sự phối hợp đó nhà trường đóng vai trò là vị trí trung tâm là cơ quan chuyên trách về giáo dục phải thực sự là hạt nhân của sự phối hợp là điều kiện bảo đảm cho các chủ thể giáo dục thống nhất với nhau về mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục, song đa dạng về biện pháp tác động, hình thức tổ chức và phương tiện giáo dục để phát huy những mặt mạnh, đồng thời hạn chế các mặt yếu của các chủ thể giáo dục, nhằm đạt hiệu quả giáo dục học sinh cao

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CỦA VIỆC TỔ CHỨC PHỐI HỢP NHÀ TRƯỜNG VỚI GIA ĐÌNH VÀ

XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN ĐAN PHƯỢNG, HÀ NỘI 2.1 Khái quát tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục huyện Đan Phượng

2.1.1 Tình hình kinh tế, xã hội

7

Huyện có nhiều làng nghề, nằm sát huyện Từ Liêm, ảnh huởng nhiều đời sống văn hoá xã hội của thủ đô

2.1.2 Tình hình giáo dục đào tao huyện Đan Phượng những năm qua

Qua 25 năm đổi mới , giáo dục huyện Đan Phượng giữ vững thế ổn định và có bước phát triển vững chắc.Thời gian vừa qua trong hoàn cảnh có biến động xã hội phức tạp song giáo dục đào tạo huyện vẫn đạt được nhiều thành tựu, được sở giáo dục đào tạo đánh giá là lá cờ đầu của Thành phố về GDĐT

2.2 Thực trạng việc tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh

2.2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng

Nhiệm vụ khảo sát thực trạng: Tìm hiểu nguyên nhân ảnh hưởng, vai trò các lực lượng

giáo dục, những biện pháp phối hợp GDĐĐ học sinh

Nội dung khảo sát: Điều tra bằng phiếu hỏi các thành phần có ảnh hưởng trực tiếp GD

2.2.2 Thực trạng về đạo đức của học sinh THPT huyện Đan Phượng

Đánh gía thông qua kết quả xếp loại đạo đức của nhà trường, hàng năm dựa vào các văn bản của Bộ GD - ĐT, các trường THPT trong huyện đã thực hiện đầy đủ, nghiêm túc quy chế xếp loại đạo đức học sinh và kết quả khảo sát thể hiện qua bảng 2.2:

Bảng 2.2 Kết quả xếp loại đạo đức của các trường THPT trong huyện từ năm 2009

đến năm 2012 STT Năm học Tên trường THPT Kết quả xếp loại đạo đức học sinh

(Nguồn: Theo báo cáo tổng kết năm học của ba trường THPT trong ba năm học)

Một số nhận định ban đầu về đạo đức học sinh:

Nhìn tổng thể học sinh có đạo đức tốt nhiều hơn học sinh có đạo đức yếu kém về đạo đức, những hiện tượng tích cực trong học đường vẫn là chủ yếu

* Các biểu hiện về ảnh hưởng của nhà trường gia đình và xã hội đến đạo đức học sinh

Bảng 2.3 Ảnh hưởng của các lực lượng giáo dục đến GDĐĐ học sinh

( tính theo tỷ lệ % số người được khảo sát)

STT Các lực lượng

Giáo dục

Không

có ảnh hưởng

Có ảnh hưởng

Ít

Ảnh hưởng lớn nhất

Ảnh hưởng thường xuyên

Nhận xét 3: Những tổ chức có ảnh hưởng ít đến học sinh: Các đơn vị kinh tế tư nhân, hội nông dân, hội cựu chiến binh đó là những tổ chức hiện nay ít quan tâm đến giáo dục hoặc có quan tâm nhưng thiếu cơ chế để khẳng định vị trí, vai trò của họ

Nguyên nhân ảnh hưởng tới hành vi không lành mạnh ở học sinh THPT:

Bảng 2.4 Nguyên nhân ảnh hưởng đến hành vi không lành mạnh ở học sinh

(Tính theo tỷ lệ phần trăm so với đối tượng điều tra 304 người)

ý kiến

2 Tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường 36.05

6 Nhiều đoàn thể xã hội chưa quan tâm đến GDĐĐ 24.95

10

11 Tác động của bùng nổ thông tin, phương tiện truyền thống 19.75

13 Một bộ phận thầy cô giáo chưa quan tâm tới GDĐĐ 17.56

Kết quả điều tra ở bảng 2.4 cho thấy có rất nhiều nguyên nhân, có thể chia làm 3 loại nguyên nhân chủ yếu sau đây:

+ Loại 1:Nguyên nhân chủ quan: Biến đổi tâm sinh lý trẻ em (nguyên nhân 8)

+ Loại 2: Điều kiện và hoàn cảnh : (các nguyên nhân 1, 2, 7, 11, 14 và 15)

+ Loại 3: Nguyên nhân thuộc về quản lý xã hội và QLGD ở các góc độ khác nhau (nguyên nhân 3,

4, 5, 6, 9, 10, 12, 13) Đây là nguyên nhân rất quan trọng tác động tới hai nguyên nhân trên

* Nhận thức vai trò của việc phối hợp nhà trường, gia đình, xã hội về GDĐĐ cho học sinh

Kết quả điều tra nhận thức của nhân dân huyện Đan Phượng về vai trò của sự phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh

Bảng 2.5 Nhận thức của các đối tƣợng khảo sát về ý nghĩa sự phối hợp

và tổ chức phối hợp

(Điều tra đánh giá của 486 cán bộ QLGD,QLXH và CMHS)

STT Mức độ nhận thức ý nghĩa của sự phối hợp ý kiến đánh giá

11

10.2

4.3

1.2 84.3

0 20 40 60 80 100

Rất cần thiết Cần thiết Bình thường Không cần thiết

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của đối tượng khảo sát về ý nghĩa sự phối hợp và

quản lí giáo dục

Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng trong điều kiện xã hội phát triển như hiện nay ở huyện Đan Phượng và từ thực tiễn giáo dục, những chủ thể giáo dục (Cha mẹ học sinh, các thầy cô giáo, cán

bộ quản lý giáo dục, cán bộ quản lý xã hội) dễ ràng nhận ra ý nghĩa của sự tổ chức phối hợp

Bảng 2.6 Nhận thức của đối tượng khảo sát về vai trò trách nhiệm của nhà trường,

gia đình và xã hội trong việc giáo dục cho học sinh

STT Giáo dục cho học sinh

là công việc của

Nhà trường Gia đình Xã hội Cả nhà trường, gia đình và xã hội

Biểu đồ 2.2 Nhận thức về trách nhiệm của nhà trường, gia đình và xã hội

Qua kết quả điều tra ở bảng 2.6 cho thấy:

Việc giáo dục đạo đức học sinh không chỉ nhà trường mà của toàn xã hội

Bảng 2.7 Lý do của sự phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội

trong giáo dục đạo đức học sinh

(Điều tra phiếu hỏi đối với 486 cán bộ QLGD,QLXH và CMHS)

giá

1 Để tạo ra thống nhất mục tiêu GD một cách liên tục, toàn vẹn 128 26,3

3 Để hạn chế những tác động tiêu cực tới quá trình phát triển nhân cách

học sinh

107 22,0

13

7 Để phát huy ưu thế của giáo dục gia đình và giáo dục xã hội 97 19,9

8 Nhà trường tranh thủ sự đóng góp xây dựng CSVC của một số tổ chức

và các nhà hảo tâm trong xã hội

337 69,3

9 Nâng cao trách nhiệm của gia đình và xã hội tới giáo dục 105 21,6

10 Huy động được nhiều đoàn thể quan tâm tới giáo dục 137 28,2

Kết quả điều tra này chứng tỏ những hiểu biết về giáo dục gia đình và giáo dục xã hội của các đối tượng điều tra nói riêng và của quần chúng xã hội nói chung còn rất hạn chế

2.2.3 Thực trạng cuả việc tổ chức phối hợp nhà trường với gia đình và xã hội trong GDĐĐ cho học sinh THPT ơ huyện Đan Phượng

Để nghiên cứutiến hành điều tra ở cả ba đối tượng về:

- Nội dung của sự phối hợp

- Cách thức và biện pháp của sự phối hợp

- Tần suất và hiệu quả của sự phối hợp

2.2.3.1 Thực trạng giữa gia đình và nhà trường trong GDĐĐ học sinh

* Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường hướng vào nhiều nội dung khác nhau Kết qủa điều tra nhận thức của chủ thể giáo dục về nội dung của sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường thể hiện ở bảng 2.8

Bảng 2.8 Nội dung phối hợp giữa nhà trường với gia đình

đánh giá %

4 Bàn về phối hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường 75.5 62,5

5 Thông báo chủ trương kế hoạch công tác của nhà trường 60.5 87,5