Thiết kế sách điện tử (e BOOK) chương dao động cơ chương sóng cơ và sóng âm (chương trình vật lí 12 trung học phổ thông) theo hướng tăng cường năng lực tự học của học sinh

Thiết kế sách điện tử E-BOOK chương "dao động cơ" chương "sóng cơ và sóng âm" chương trình vật lí 12 trung học phổ thông theo hướng tăng cường năng lực tự học của học sinh Lê Thị Phươn

Thiết kế sách điện tử (E-BOOK) chương "dao động cơ" chương "sóng cơ và sóng âm"

(chương trình vật lí 12 trung học phổ thông) theo hướng tăng cường năng lực tự học của

học sinh

Lê Thị Phương Dung

Trường Đại học Giáo dục Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và phương pháp dạy học; Mã số: 60 14 10

Người hướng dẫn: GS.TS Tôn Tích Ái, TS Tôn Quang Cường

Năm bảo vệ: 2009

Abstract: Nghiên cứu và lựa chọn các tài liệu hướng dẫn sử dụng các phần mềm thiết

kế và hỗ trợ cho việc xây dựng E-book Nghiên cứu lý luận về quá trình dạy học, các

xu hướng đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, ứng dụng CNTT trong dạy học Vật lí Nghiên cứu nội dung chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông (SGK xuất bản năm 2008) chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” Thiết kế E-book chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông SGK xuất bản năm 2008) dưới dạng website với nhiều kênh thông tin, hình thức đa dạng - giao diện đơn giản, dễ sử dụng Đánh giá năng lực

tự học của HS khi sử dụng E-book trên trong học tập thông qua thực nghiệm sư phạm Keywords: Lớp 12; Năng lực tự học; Sách điện tử; Vật lý

xã hội đặt ra đối với giáo dục phải giải quyết mâu thuẫn là tri thức phát triển rất nhanh mà thời gian đào tạo có hạn, giáo dục phải tạo ra con người mới có năng lực đáp ứng thị trường lao động, có khả năng hoà nhập, cạnh tranh quốc tế

Trong những năm gần đây, chúng ta chú trọng đặc biệt đến việc áp dụng CNTT trong dạy học như là một hướng đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) tích cực góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình dạy học Chỉ thị số 29/2001/CT- BGD&ĐT của Bộ trưởng BGD&ĐT ngày 30/07/2001 về việc ứng dụng CNTT trong giáo dục giai đoạn 2001-2005 Một trong bốn mục tiêu là:”Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong giáo dục và đào tạo ở các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng sử dụng CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp giảng dạy học tập ở tất cả các môn học”

Cùng với sự bùng nổ thông tin, sự phát triển đi lên của xã hội lượng kiến thức mà mỗi học sinh phải học ngày càng nhiều do đó việc rèn luyện cho các em phương pháp học tập là cần thiết Một trong những phương pháp học tập tích cực nhất là tự học Chỉ có tự học học sinh mới có lòng say mê học tập phát huy hết năng lực sáng tạo của mình Có nhiều hình thức

tự học khác nhau trong đó có thể sử dụng E-book trong tự học E-book có những lợi thế mà sách in thông thường không thể có được đó là: rất gọn nhẹ, có thể tinh chỉnh về kích cỡ, màu sắc và các thao tác cá nhân tùy theo sở thích của người học Một đặc điểm nổi bậc đó là khả năng lưu trữ thông tin, chuyển tải được thông tin kiến thức đầy đủ thông qua các media Tuy nhiên trong quá trình dạy học có những điểm khác biệt giữa học tập theo lớp học có GV giảng dạy và học tập từ xa thông qua E-book

Vật lí là một môn khoa học thực nghiệm, việc áp dụng các phương tiện trực quan vào quá trình dạy học là cần thiết, đặc biệt là việc sử dụng các thí nghiệm Tuy nhiên trong quá trình dạy học không phải lúc nào giáo viên cũng có thể dùng các mô hình, tranh vẽ hay thí nghiệm cho HS sử dụng nhất là các thí nghiệm phức tạp không thể thực hiện do các điều kiện

về thời gian, CSVC Nhờ sự phát triển của CNTT ứng dụng vào quá trình dạy học sử dụng các video ghi lại các quá trình Vật lí (bằng các chức năng quay nhanh, chậm, làm dừng hình

và có thể xem nhiều lần nhờ MTĐT), cho phép ta quan sát cẩn thận và có thể nghiên cứu (dưới dạng khảo sát) sâu và rộng hơn, xoá bỏ ngăn cách giữa nhà trường và tự nhiên gây hứng thú học tập cho học sinh, tiết kiệm thời gian, giải phóng học sinh khỏi những thao tác không cần thiết

Về phần mềm dạy học có thể khai thác từ nhiều nguồn: Sản phẩm nước ngoài hiện bán

tự do trên thị trường khá phong phú và rẻ, nhưng nói chung không sát hợp với chương trình giáo dục Việt nam; sản phẩm nội địa, chuyên nghiệp có bản quyền như “sách giáo khoa điện tử”, “Gia sư”, Phần mềm dạy học Vật lí của các tác giả Phạm Xuân Quế, Nguyễn Thượng Chung, phần mềm dạy học Vật lí của Công ty thiết bị giáo dục II- Bộ GD&ĐT phát hành, phần mềm dạy Vật lí do trờng Đại học Bách khoa Hà Nội sản xuấtv.v , phần mềm dạy học

có thể khai thác trên Net (Internet, Intranet ) miễn phí; sản phẩm do giáo viên tự làm như VatLy_Student_Soft của thầy giáo Nguyễn Thành Tương Thực tế ở Việt Nam các tài liệu hướng dẫn tự học đặc biệt là E-book Vật lí chưa nhiều Trong các E-book Vật lí 12 thì có E-book nội dung theo SGK cũ, có E-book chưa chú ý tới nội dung luyện tập cho HS, chưa hướng dẫn HS cách tự học, chưa sát chương trình sách giáo khoa Vật lí 12 xuất bản năm 2008… Từ những lý do trên để góp phần nâng cao chất lượng dạy học Vật lí, chúng tôi lựa chọn đề tài:

Thiết kế sách điện tử (E-book) chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông) theo hướng tăng cường năng lực tự học của học sinh

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Đề xuất một cách thiết kế sách điện tử (E-book), đưa ra giải pháp hoàn thiện sách điện

tử (E-book) chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông) nâng cao năng lực tự học của học sinh

- Thiết kế E-book chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông SGK xuất bản năm 2008) dưới dạng website với nhiều kênh thông tin, hình thức đa dạng - giao diện đơn giản, dễ sử dụng

- Đánh giá năng lực tự học của HS khi sử dụng E-book trên trong học tập thông qua thực nghiệm sư phạm

Thời gian: 8 tuần kì 1 năm học 2009-2010

4 Khách thể, đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy và học môn Vật lí chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông) của giáo viên và học sinh lớp 12 trung học phổ thông

- Đối tượng nghiên cứu: Xây dựng hệ thống nội dung bài học và bài tập luyện tập chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông) dưới dạng số hóa hỗ trợ quá trình tự học của học sinh

5 Giả thuyết nghiên cứu ( Luận điểm khoa học)

Việc thiết kế được sách điện tử (E-book) chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông) theo hướng tăng cường năng lực tự học của học sinh, kết hợp dạy học bằng E-book này với các hình thức dạy học khác sẽ tăng cường năng lực tự học của HS và nâng cao chất lượng việc dạy học Vật lí ở trường phổ thông

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu lý luận

6.2 Nghiên cứu thực tiễn

7 Những đóng góp mới của đề tài

Về mặt lí luận

- Tổng quan về cơ sở lí luận của việc đổi mới PPDH Vật lí

- Giới thiệu về E – learning và tình hình ứng dụng E – learning trong dạy học

Về mặt thực tiễn:

- Sử dụng CNTT để thiết kế các bài học dưới dạng E-book

- Thiết kế E-book chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông)

- Tiến hành áp dụng E-book chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông) vào giảng dạy tại các trường THPT

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong ba chương

Chương 1: Cơ sở lí luận của đề tài

Chương 2: Thiết kế sách điện tử (E-book) chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ

và sóng âm” (chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông)

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Một số vấn đề về phương pháp dạy học Vật lí

1.1.1 Đối tượng của phương pháp dạy học Vật lí

Phương pháp dạy học Vật lí nghiên cứu và giải quyết những nhiệm vụ quan trọng của việc dạy học bộ môn ở trường phổ thông: đó là các nhiệm vụ trí dục (giáo dưỡng), phát triển

và giáo dục

1.1.2 Nhiệm vụ của phương pháp dạy học Vật lí

Phương pháp dạy học Vật lí giải đáp ba câu hỏi lớn sau:

- Dạy và học Vật lí để làm gì? (mục đích và nhiệm vụ của môn Vật lí)

- Dạy và học cái gì? (nội dung môn học)

- Dạy và học như thế nào? (phương pháp, tổ chức của việc dạy và của việc học)

1.1.3 Tính đăc thù của của phương pháp dạy học Vật lí-Phương pháp nhận thức Vật lí

Phương pháp nhận thức Vật lí phổ biến hay dùng là phương pháp thực nghiệm, phương pháp mô hình, phương pháp tương tự, phương pháp thí nghiệm lí tưởng Trong khi áp dụng thường phải phối hợp sử dụng các phương pháp suy luận logic như phân tích, tổng hợp

quy nạp, diễn dich…

1.2 Xu hướng đổi mới PPDH Vật lí

Đổi mới PPDH cần phải đặt trong một hệ thống chứ không thể coi PPDH là một thành

tố độc lập Phương pháp chung của việc tích cự hoá người học trong dạy học bộ môn Vật lí là quan tâm và tạo mọi điều kiên để người học trở thành chủ đề của hoạt động sáng tạo trong giờ học

1.2.1 Xác định nhu cầu, phong cách học môn Vật lí của học sinh

Các thông tin đầy đủ về nhu cầu, kỳ vọng và phong cách học tập của học sinh sẽ giúp giáo viên phác họa được kế hoạch tổ chức triển khai và quản lí hiệu quả việc dạy học, thúc đẩy các quá trình tìm kiếm cơ hội hỗ trợ cho học sinh trong suốt quá trình dạy học

1.2.2 Xây dựng hệ thống mục tiêu dạy học môn Vật lí

Mục tiêu dạy học được xây dựng nhằm thực hiện 2 chức năng chính:

- Định hướng trong dạy và học

- Căn cứ để kiểm tra đánh giá kết quả tiến bộ của học sinh

1.2.3 Xác định yêu cầu về nội dung bài dạy học môn Vật lí

1.2.3.1 Quá trình “cấu trúc hóa” lại nội dung cho phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể 1.2.3.2 Lí luận về bài tập Vật lí

1.2.3.3.Sử dụng bài tập Vật lí trong dạy học Vật lí Những yêu cầu chung trong dạy học về bài

tập Vật lí Phân loại bài tập Vật lí: Bài tập trắc nghiệm khách quan

1.2.3.4 Lựa chọn bài tập Vật lí

1.2.4 Lựa chọn phương pháp, phương tiện, môi trường dạy học

Việc triển khai, tổ chức các hình thức và phương pháp dạy học cần bám sát vào mục tiêu, nội

Đánh giá cải tiến, phát triển chuyên môn

Xác định, phân tích nhu cầu người học

Xác định mục đích, mục tiêu

Thiết kế cấu trúc Nội dung

Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học

Xác định hình thức, PP kiểm tra đánh giá

KTĐG thường xuyên

1.2.4.1 Yêu cầu của việc lựa chọn hình thức tổ chức dạy học

1.2.4.2 Yêu cầu của việc lựa chọn phương pháp dạy học

1.2.4.3 Yêu cầu của việc lựa chọn phương tiện dạy học

1.2.4.4 Yêu cầu tạo dựng môi trường học tập

Tự học là gì ?

Tiến sĩ Võ Quang Phúc cho rằng: “Tự hoc là một bộ phận của học, nó cũng được hình thành bởi những thao tác, cử chỉ, ngôn ngữ, hành động của người học trong hệ thống tương tác của hoạt đông dạy học Tự học phản ánh rõ nhất nhu cầu bức xúc về học tập của người học, phản ánh tính tự giác và sự nỗ lực của người học trong hệ thống hoạt động dạy học, phản ánh năng lực tổ chức tự điều khiển của người học nhằm đạt được kết quả nhất định trong hoàn cảnh nhất định với nội dung học tập nhất định.”

Tự học thể hiện bằng cách tự đọc tài liệu giáo khoa, sách báo các loại, xem phim, kịch, giao tiếp với những người có học, các chuyên gia và những người hoạt động thực tiễn trong các lĩnh vục khác nhau

Những thành công hay thất bại của tự học phụ thuộc vào động cơ học tập

Vai trò của tự học

- Tự học có ý nghĩa quan trọng đối với sự thành đạt của mỗi người

- Tự học là con đường tự khẳng định của mỗi người Tự học giúp con người giải quyết mâu thuẫn giữa khát vọng cao đẹp về học vấn với hoàn cảnh khó khăn của cuộc sống cá nhân

- Tự học khắc phục nghịch lý giữa khối lượng kiến thức đồ sộ với quỹ thời gian ít ỏi ở trường, một giải pháp khoa học để giải quyết mâu thuẫn

- Tự học là con đường tạo ra tri thức bền vững cho mỗi người

- Người học phải biết cách tự học vì học tập là một quá trình suốt đời

- Tự học với HS THPT còn có vai trò quan trong đối với việc đổi mới PPDH nâng cao chất lượng đào tạo ở các trường THPT

- Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học

Tự học qua mạng

- Tự học qua mạng

- Lợi ích của tự học qua mạng

1.2.5 Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá(KTĐG), tích hợp KTĐG trong dạy học vật lí

1.2.5.1 Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá

1.2.5.2 Nguyên tắc biên soa ̣n câu trắc nghiệm tự luận, trắc nghiệm khách quan

1.2.6 Xây dựng kế hoạch đánh giá cải tiến, phát triển nghề nghiệp đối với giáo viên dạy Vật lí

Các thông tin liên quan đến toàn bộ quá trình dạy học Vật lí cần được ghi chép đầy đủ, có hệ thống làm căn cứ cho kế hoạch nâng cao năng lực chuyên môn và phát triển kỹ năng nghề Quá trình đánh giá cải tiến được coi như công đoạn cuối cùng của qui trình vòng xoáy liên

tục cho bước lập kế hoạch dạy học tiếp theo

1.3 Ứng dụng CNTT trong dạy học Vật lí

1.3.1 Giáo dục và công nghệ

1.3.2 Vai trò của CNTT trong dạy học Vật lí

- CNTT là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng các kiến thức mới

- CNTT tạo môi trường để khám phá kiến thức nhằm hỗ trợ cho quá trình học tập

- CNTT tạo môi trường để hỗ trợ học tập qua thực hành, qua cộng đồng và qua phản ánh

- CNTT giúp cho việc đánh giá định tính và định lượng Vật lí chính xác, công bằng hơn

1.3.3 Khai thác và sử dụng một số phần mềm để dạy học môn Vật lí

Phần mềm Vật lí có thể kể đến sau đây: Phần mềm Crocodile Physics là phần mềm được dùng để thiết kế các thí nghiệm ảo môn Vật lítrong nnhaf trường phổ thông; PAKMA là một phần mềm chuyên dụng cho bộ môn Vật lí phần mềm eXe để tập huấn giúp giáo viên thiết kế nội dung học tập môn Vật lí; Working Model để thiết kế thí nghiệm mô phỏng Vật lí…

Phần mềm dạy học có thể hiểu là các phần mềm dùng cho việc dạy và học trên máy vi tính (có thể nối mạng LAN, WAN, và WWW), phần mềm dạy học Vật lí có thể kể đến các dạng sau:

- E-book là các đĩa CD hướng dẫn học một giáo trình Vật lí có bài tập, thí nghiệm mô phỏng, tự kiểm tra đánh giá

- Kiểm tra và thi trắc nghiệm, tự đánh giá kết quả

- Xử lý các số liệu thực nghiệm

- Biểu diễn các mô hình để xây dựng các khái niệm trừu tượng

- Thực hiện các thí nghiệm mô phỏng trên máy

- Xem các thí nghiệm thực hiện trên đĩa

Việc sử dụng phần mềm trong giảng dạy là một hướng nghiên cứu còn mới mẻ cần được quan tâm nghiên cứu để tiếp tục phát triển

1.3.4 Ưu điểm và hạn chế của việc ứng dụng CNTT trong dạy học Vật lí

1.3.4.1 Ưu điểm

Là công cụ đắc lực, hỗ trợ cho việc xây dựng kiến thức, giúp HS dễ hiểu bài, hiểu một cách sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn, giúp HS tiếp cận và làm việc với các khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại, bài học của HS thêm sinh động, phong phú, hấp dẫn , tiết kiệm thời gian trong mỗi tiết học, giải phóng được người thầy khỏi khối lượng công việc tay chân, do đó làm tăng khả năng nâng cao chất lượng dạy học

Đặc biệt nếu áp dụng hình thức đào tạo điện tử (E-Learning) sẽ đáp ứng được mọi tiêu chí : Hình thức đào tạo đa dạng, học mọi nơi, học mọi lúc, học mọi thứ và học mềm dẻo, học một cách mở, học suốt đời và tiết kiệm chi phí cho cả người dạy lẫn người học Bởi đặc điểm của E-Learning là hệ thống giảng bài và tài liệu học tập được ghi dưới dạng số hóa, được đặc trưng bởi tính đa dạng và siêu phương tiện, có sự tương tác giữa người học, hệ thống dạy học

Do đó CNTT chỉ hỗ trợ chứ không thay thế được các thí nghiệm thực hành

1.4 Giới thiệu về E-Learning

1.4.1 Khái niệm E-learning

E-learning (viết tắt của Electronic Learning) là thuật ngữ mới Hiện nay, theo các quan điểm và dưới các hình thức khác nhau có rất nhiều cách hiểu về E-learning Theo quan điểm hiện đại, E-learning là sự phân phát các nội dung học sử dụng các công cụ điện tử hiện đại như máy tính, mạng vệ tinh, mang Internet … trong đó nội dung học có thể thu được từ các website, đĩa CD, băng video, audio… thông qua một máy tính hay TV; người dạy và người học có thể giao tiếp với nhau qua mạng dưới các hình thức như: e-mail, thảo luận trực tuyến (chat), diễn đàn (forum), hội thảo video…

1.4.2 Một số hình thức E-learning

- Đào tạo dựa trên công nghệ (TBT - Technology-Based Training)

- Đào tạo dựa trên máy tính (CBT - Computer-Based Training)

- Đào tạo dựa trên web (WBT - Web-Based Training):

- Đào tạo trực tuyến (Online Learning/Training):

- Đào tạo từ xa (Distance Learning):

1.4.3 Tình hình phát triển và ứng dụng E-learning trên thế giới

E-learning phát triển mạnh nhất ở khu vực Bắc Mỹ Ở châu Âu E-learning cũng rất có triển vọng, trong khi đó châu Á lại là khu vực ứng dụng công nghệ này ít hơn

Tài liệu nghiên cứu tình hình học và đào tạo trực tuyến ở Mỹ năm 2006 “Making the Grade, Online Education in the United States” của tổ chức Sloan Consortium cho biết số lượng sinh viên Mỹ tham gia ít nhất một khoá học trực tuyến tăng từ 1.602.907 người năm 2002 lên đến 3.488.381 năm 2006, tăng hơn 117,6% Theo các chuyên gia phân tích của công ty Dữ liệu quốc tế (International Data Corporation, IDC), cuối năm 2004 có khoảng 90% các trường đại học, cao đẳng Mỹ đưa ra mô hình e-learning,

1.4.4 Tình hình phát triển và ứng dụng E-learning ở Việt Nam

Vào khoảng năm 2002 trở về trước, các tài liệu nghiên cứu, tìm hiểu về E-learning

ở Việt Nam không nhiều Trong hai năm 2003-2004, việc nghiên cứu E-learning ở Việt Nam đã được nhiều đơn vị quan tâm hơn

Các trường đại học ở Việt Nam cũng bước đầu nghiên cứu và triển khai E-learning

Đại học Công nghệ - ĐHQGHN, Viện CNTT - ĐHQGHN, Đại học Bách Khoa Hà Nội, ĐHQG TP HCM, Học viện Bưu chính Viễn thông…

Việt Nam đã gia nhập mạng E-learning châu Á

1.5 Cơ sở lí thuyết về E-Book

1.5.1 Khái niệm về E-book

E-book là từ viết tắt của electronic book (E - book) Hiểu theo cách đơn giản nhất, E - book (E-books hay digital books) là phiên bản dạng số ( hay điện tử) của sách E-book có thể dùng các công cụ như máy vi tính, máy trợ giúp kĩ thuật số cá nhân để xem

Sách điện tử cũng có những “định dạng” khác nhau Nói một cách dễ hiểu là sách có nhiều tập tin mở rộng như PDF, PRC, CHM v.v

Một số ví dụ về e-Book:

• E-Book có thể là một cuốn tiểu thuyết 400 trang với nhiều tranh ảnh minh hoạ hay một truyện ngắn

• E-Book có thể là một cuốn sổ tay đào tạo nhân sự trong doanh nghiệp

• Là một cuốn sách chuyên ngành, giải quyết một tình huống cụ thể nào đó

• E-Book có thể là một CD-ROM đa năng có đầy đủ âm thanh, hình ảnh và video clip

1.5.2 Ưu và nhược điểm của E-book

1.5.2.1 Ưu điểm của E – book:

- E-book có những lợi thế mà sách in thông thường không có được: rất gọn nhẹ, có thể tinh chỉnh về kích cỡ, màu sắc và các thao tác cá nhân hóa tùy theo sở thích của người đọc, khả năng lưu trữ thông tin một cách đồ sộ

- Chuyển tải được thông tin kiến thức bằng đầy đủ các media: văn bản, hình ảnh, âm thanh, tiếng nói …

- Tạo đươc giao tiếp hai chiều, đối thoại người – máy

- Có thể sử dụng nhiều lần, sử dụng nọi nơi, mọi lúc lặp lại từng phần cụ thể của từng người học

- Dễ vận chuyển mọi nơi thông qua e – mail hoặc truyền tệp trên internet

- Dễ dàng đưa vào các thư viện điện tử hiện đang rất phổ biến

1.5.3 Các yêu cầu của việc thiết kế E-book

1.5.3.1 Analysis : Phân tích tình huống để đề ra chiến lược phù hợp

1.5.3.2 Design : Thiết kế nội dung cơ bản

1.5.3.3 Development : phát triển các quá trình

1.5.3.4 Implementation: triển khai thực hiện cần tích hợp với chương trình công nghệ thông

tin của trường học

1.5.3.5 Evaluation (lượng giá): đánh giá hiệu quả sử dụng thường áp dụng theo mô hình bốn

bậc do Donald Kirkpatrick phát triển (1994)

- Bậc 1: Phản ứng tích cực hay tiêu cực (Reactions)

- Bậc 2: Hiệu quả học tập (Learnings)

- Bậc 3: Hành vi (Behavious)

- Bậc 4: Kết quả thực tế (Results)

1.6 Lựa chọn phần mềm thiết kế E-book

Trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu, chúng tôi lựa chọn phần mềm Macromedia Dreamweaver làm công cụ để xây dựng và thiết kế E-book vì:

- Macromedia Dreamweaver là một phần mềm dùng để thiết kế web mạnh, giàu tính năng, chuyên nghiệp, trực quan và thông dụng hiện nay

- Giao diện phần mềm thân thiện, dễ sử dụng, không cần phải biết nhiều về HTML, JAVASCRIPT

- Có tính mềm dẻo trong thiết kế, dễ dàng chỉnh sửa mã nguồn HTML hơn phần mềm eXe

- Việc thêm các đối tượng như Flash, hình ảnh, âm thanh, script… dễ dàng và trực quan

1.6.1 Giới thiệu về Macromedia Dreamweaver

Macromedia Dreamweaver là một công cụ xây dựng nội dung đào tạo (authoring) được thiết kế chạy trên môi trường web

Có thể tải và cài đặt từ địa chỉ: http://www.adobe.com/support/dreamweaver

1.6.2 Làm việc với Macromedia Dreamweaver

1.6.2.1 Khởi động Macromedia Dreamweaver

Khởi tạo chương trình để làm việc:

- Chọn biểu tượng của chương trình trên màn hình

1.6.2.2 Giao diện của Macromedia Dreamweaver

a) Giao diện của Macromedia Dreamweaver như sau:

- Cửa sổ làm việc của chương trình:

Giao diện chính

b) Thanh công cụ và một số chức năng của Macromedia Dreamweaver

- Chèn một bảng: chọn Insert -> table Có thể chọn số dòng, số cột hiển thị trên trang HTML

- Chèn một ảnh: Insert -> Image sau đó chọn đường dẫn tới ảnh cần hiển thị

- Chèn một đối tượng là tệp tin flash: Insert -> Media -> flash

- Chèn một đối tượng là Form như nhãn, nút chọn (ratio button), vào chức năng: Insert -> Form ->…

- Chèn một đường dẫn siêu liên kết: Insert -> Hyperlink

- Chèn một đối tượng thuộc HTML như: đường kẻ ngang, các kiểu khung hiển thị, các đối tượng văn bản,… chọn: Insert -> HTML->…

Kết luận chương 1

Nội dung của chương 1 đã trình bày khái quát những xu hướng đổi mới PPDH từ những nhận định có thể thấy rằng việc đổi mới PPDH cần phải đặt trong một hệ thống chứ không thể coi PPDH là một thành tố độc lập.Định hướng cơ bản về đổi mới PPDH Vật lí và các biện pháp thực hiện nhằm hoạt động hóa người học

Đưa ra cơ sở lý thuyết để xây dựng câu hỏi trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan

Giới thiệu những ứng dụng và vai trò của CNTT trong dạy học nói chung và dạy học Vật lí nói riêng trong kỷ nguyên của CNTT và truyền thông Giới thiệu một số phần mềm hỗ trợ trong việc dạy học Vật lí

Tóm tắt một cách cơ bản về dạy học E – learning, một số hình thức đào tạo E – learning, tình hình phát triển ứng dụng E – learning trên thế giới và ở Việt Nam Giới thiệu một cách sơ lược về phần mềm Macromedia Dreamweaver

Đưa ra cơ sở lý thuyết để nghiên cứu xây dựng E - book chương “Dao động cơ”, chương

“Sóng cơ và sóng âm” chương trình Vật lí 12 trung học phổ thông theo hướng tăng cường năng lực tự học của học sinh

Chương 2: THIẾT KẾ SÁCH ĐIỆN TỬ (E-BOOK) CHƯƠNG “DAO ĐỘNG CƠ”,

CHƯƠNG “SÓNG CƠ VÀ SÓNG ÂM” (CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÍ 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG) THEO HƯỚNG TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH

2.1 Giới thiệu khái quát chương trình SGK Vật lí 12

2.1.1 Quan điểm xây dựng và phát triển chương trình Vật lí12

- Các kiến thức được lựa chọn để đưa vào chương trình chủ yếu là những kiến thức của Vật lí học cổ điển, một số kiến thức của Vật lí học hiện đại có liên quan tới nhiều dụng cụ và thiết bị

kĩ thuật hiện đại đang được sử dụng phổ biến trong cuộc sống và sản xuất Nội dung kiến thức

mà chương trình quy định phải được trình bày một cách tinh giản, thời lượng dành cho việc dạy học phải phù hợp với khả năng tiếp thu của HS, các kiến thức của chương trình được cấu trúc theo hệ thống xoắn ốc

- Chương trình coi trọng những yêu cầu đối với việc rèn luyện và phát triển các kĩ năng cho HS

- Chương trình đảm bảo tỉ lệ phần trăm đối với các loại tiết học

số tiết học lí thuyết chiếm khoảng từ 60% đến 70% trong đó có 30% số tiết học lí thuyết kết hợp với thí nghiệm, số tiết bài tập chiếm khoảng từ 15% đến 20%, số tiết thực hành chiếm khoảng từ 5% đến 10%, số tiết ôn tập tổng kết chiếm khoảng từ 5% đến 10%,số tiết kiểm tra chiếm khoảng từ 5% đến 10%

2.1.2 Mục tiêu xây dựng chương trình môn Vật lí lớp 12

- Về kiến thức:

Đạt được một hệ thống kiến thức Vật lí phổ thông , cơ bản và phù hợp với những quan điểm hiện đại như các khái niệm về các sự vật, hiện tượng và quá trình Vật lí thường gặp ; Các đại lượng, các định luật và nguyên lí Vật lí cơ bản ; Những nội dung chính của một số thuyết Vật

lí quan trọng nhất ; Những ứng dụng phổ biến của Vật lí trong đời sống và trong sản xuất

- Về kĩ năng:

Biết quan sát hiện tượng và quá trình Vật lí; biết điều tra, sưu tầm, tra cứu tài liệu từ các nguồn khác nhau để thu thập thông tin cần thiết cho việc học tập môn Vật lí Sử dụng được các dụng cụ đo phổ biến của Vật lí; biết lắp ráp và tiến hành các thí nghiệm Vật lí đơn giản Biết phân tích, tổng hợp và xử lí các thông tin thu được để rút ra kết luận, đề ra các dự đoán đơn giản về các mối quan hệ hay về bản chất của các hiện tượng hoặc quá trình Vật lí cũng như đề xuất phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán đã đề ra Vận dụng được kiến thức để

mô tả và giải thích các hiện tượng và quá trình Vật lí, giải các bài tập Vật lí và giải quyết các vấn đề đơn giản trong đời sống và sản xuất ở mức độ phổ thông Sử dụng các thuật ngữ Vật lí, các biểu bảng, đồ thị để trình bày rõ ràng chính xác những hiểu biết cũng như những kết quả thu được qua thu thập và xử lí thông tin

2.1.4 Điểm mới của SGK Vật lí 12 ( theo chương trình chuẩn) so với SGK CCGD

Trình bày một số vấn đề đảm bảo tính hiện đại, tính cập nhật đó là đưa thêm chủ đề “Từ vi

mô đến vĩ mô”.Cách tiếp cận mới, trình bày logic hơn, chặt chẽ hơn, chú trọng hơn đến ứng dụng thực tế, kết hợp tốt hơn kênh hình và kênh chữ Các bài tập ở cuối các bài học đều có bài tập trắc nghiệm SGK mới chia làm 2 cột

2.2 Phân tích nội dung kiến thức chương “Dao động cơ”, chương “Sóng cơ và sóng âm”

Dao động

Dao động tuần hoàn

Dao động điều hòa

Mối quan hệ giữa các đại lượng và pha của dao động được thể hiện qua sơ đồ:(Đặt 0

 là pha dao động tại thời điểm t=0)

Các đại lượng của dao động đều liên quan đến pha của dao động

Dao động điều hoà

Động lực học:

Khảo sát sự biến thiên của lực kéo về Xét các trường hợp riêng là dao động của con lắc lò xo và con lắc đơn.

Năng lượng của dao động điều hoà:

Khảo sát sự biến thiên của động năng, thế năng và cơ năng của dao động điều hoà Xét trường hợp riêng: con lắc lò xo và con lắc đơn

Pha của dao động

x l kx



Con lắc lò xo thẳng đứng:

0 0

1

;2

22

l

g f

g

l T

f T

l

g m

vào khối lượng vật nặng Chu kỳ đó bằng

g

l

T 2 b) Động lực học:

Thành phần Pt gây ra dao động được tính bởi công thứcP t P.s

cos1()

cos1(2

12

1

0 2

2

const mgl

mgl mv

mgh mv

W W

Với biên độ góc nhỏ cơ năng còn được viết bởi 2

0 2

2

1

S m

2

mgl

2.2.1.4 Tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương cùng tần số

Dao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số

2.2.1.5 Dao động tắt dần Dao động cưỡng bức

Biên độ của dao động cưỡng bức phụ thuộc vào biên độ của ngoại lực và độ chênh lệch giữa tần số của ngoại lực cưỡng bức và tần số riêng  f f  f0 Khi f=f0 thì biên độ đạt giá trị cực đại, đó là hiện tượng cộng hưởng

2.2.2 Phân tích nội dung kiến thức chương “Sóng cơ và sóng âm”

Sóng cơ học: Là những dao động cơ lan truyền trong một môi trường

Khi sóng truyền đi, chỉ có trạng thái dao động, tức là pha của dao động được truyền đi, còn các phần tử vật chất của sóng nơi có sóng truyền qua chỉ dao động xung quanh vị trí cân bằng Các loại sóng : sóng ngang, sóng dọc:

Các đại lượng đặc trưng cho quá trình sóng :Bước sóng, chu kì sóng, tần số sóng, tốc độ lan

  , biên độ và năng lượng sóng Phương trình sóng cơ học

Sự truyền sóng: Khái niệm sóng cơ, bản chất của sự truyền

sóng, các loại sóng, các đại lượng đặc trưng của sóng: bước sóng, chu kỳ, tần số, biên độ Phương trình sóng tại một điểm trên phương truyền sóng.

Hiện tượng giao thoa sóng: Khái niệm giao thoa, điều kiện

giao thoa, phương trình sóng tại điểm có giao thoa, điều kiện để sóng tổng hợp có biên độ cực đại, cực tiểu Hình ảnh các vân giao thoa và số vân cực đại cực tiểu quan sát được trên một đoạn xác định trong miền giao thoa Ứng dụng của giao thoa

Sóng dừng: Bản chất hiện tượng sóng dừng Điều kiện có sóng

dừng Khoảng cách giữa các bụng sóng và nút sóng Số bụng và số nút sóng trên một đoạn xác định.

Sóng âm: Khái niệm nguồn âm, hạ âm, siêu âm và âm nghe

được, sự truyền âm Phân biệt các đặc tính Vật lí và sinh lý của âm