TIỂU LUẬN THỰC TIỄN VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói trong Đại hội toàn quốc lần thứ II của Hội liên hiệp Thanh Niên Việt Nam rằng: “Thanh niên ta có vinh dự to thì cũng có trách nhiệm lớn. Để làm tròn trách nhiệm, thanh niên ta phải nâng cao tinh thần làm chủ tập thể, bỏ chủ nghĩa cá nhân, chớ phô trương hình thức, chớ kêu ngạo tự mãn. Phải thấm nhuần đạo đức cách mạng tức là học tập, lao động, sinh hoạt theo đúng đạo đức của thanh niên xã hội chủ nghĩa”. Hiện nay, trong quá trình hội nhập quốc tế về kinh tế, văn hóa xã hội, khoa học - kỹ thuật,… bên cạnh những mặt tích cực của quá trình hội nhập mang lại thì đã có không ít những mặt tiêu cực đã ảnh hưởng trực tiếp đến đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên. Điều này đã khiến cho hành vi vi phạm pháp luật của sinh viên tăng đáng kể, đây cũng là vấn đề nan giải của toàn xã hội. Với mong muốn tìm hiểu vấn đề này nên em đã chọn đề tài “Vi phạm pháp luật của sinh viên hiện nay – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói trong Đại hội toàn quốc lần thứ II của Hội liên

hiệp Thanh Niên Việt Nam rằng: “Thanh niên ta có vinh dự to thì cũng có trách

nhiệm lớn Để làm tròn trách nhiệm, thanh niên ta phải nâng cao tinh thần làm chủ tập thể, bỏ chủ nghĩa cá nhân, chớ phô trương hình thức, chớ kêu ngạo tự mãn Phải thấm nhuần đạo đức cách mạng tức là học tập, lao động, sinh hoạt theo đúng đạo đức của thanh niên xã hội chủ nghĩa” Hiện nay, trong quá trình hội nhập quốc

tế về kinh tế, văn hóa xã hội, khoa học - kỹ thuật,… bên cạnh những mặt tích cực của quá trình hội nhập mang lại thì đã có không ít những mặt tiêu cực đã ảnh hưởng trực tiếp đến đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên Điều này đã khiến cho hành

vi vi phạm pháp luật của sinh viên tăng đáng kể, đây cũng là vấn đề nan giải của toàn xã hội Với mong muốn tìm hiểu vấn đề này nên em đã chọn đề tài “Vi phạm pháp luật của sinh viên hiện nay – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA VI PHẠM PHÁP LUẬT

1 Khái niệm vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật là hành vi xác định của con người trái với quy định của pháp luật, có lỗi do chủ thể có đủ năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại hoặc

đe dọa xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ Vi phạm pháp luật là trường hợp các chủ thể không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật

Các hành vi vi phạm pháp luật tuy có thể khác nhau về mức độ vi phạm và mức

độ hậu quả do hành vi gây ra, nhưng đều có một điểm chung nhất - đó là tính chất

xã hội của những hậu quả đó, cụ thể là những thiệt hại, tổn thất đối với các lĩnh vực khác nhau trong đời sống xã hội, đối với lợi ích của giai cấp, nhóm xã hội nói riêng hoặc của cả xã hội nói chung Dưới góc độ chính trị - xã hội, vi phạm pháp luật phải

là hành vi xử sự của chủ thể pháp luật gây nguy hiểm cho xã hội, đi ngược lại những giá trị và chuẩn mực xã hội được pháp luật ghi nhận và bảo vệ (Nguyễn Thị Thanh Thủy, 2009)

2 Các dấu hiệu của vi phạm pháp luật

1.1.1 Hành vi xác định của cá nhân, pháp nhân cụ thể

Hành vi là sự thể hiện ý chí ra bên ngoài bằng hành động (hoặc không hành động) một cách có ý thức nhằm xác lập, thay đổi hay chấm dứt quan hệ pháp luật

Vì vậy không thể coi là vi phạm pháp luật đối với suy nghĩ, các sở thích cá nhân, tâm tư, tình cảm, các đặc tính cá nhân khác của một người nếu những yếu tố này chưa biểu hiện thành các hành vi cụ thể của các cá nhân hoặc thành hoạt động của các cơ quan, tổ chức

Nói cách khác, bất kỳ một sự việc nào của con người tạo nên bắt nguồn từ những động cơ, nguyên nhân nào đó và được thực hiện, sự thực hiện được thể hiện bằng hành vi dưới dạng hành động (hoặc không hành động) nhằm đạt mục đích Dấu hiệu pháp luật quan tâm đến là hành vi và đưa nguyên nhân, động cơ và mục đích xuống vị trí thứ yếu

1.1.2 Hành vi xác định phải trái pháp luật hiện hành

Vi phạm pháp luật không những là hành vi xác định của con người mà hành vi

đó phải trái với các quy định của pháp luật, xâm hại đến các quan hệ xã hội mà pháp luật bảo vệ Hành vi trái pháp luật thể hiện đưới dạng làm một việc (hành động) mà pháp luật cấm không được làm, không làm một việc (không hành động) mà pháp luật đòi hỏi, sử dụng quyền hạn vượt quá quy định của pháp luật

Tóm lại, chỉ xem là hành vi trái pháp luật khi vi phạm những quy định mà luật pháp cấm hoặc không làm những gì mà pháp luật buộc phải làm

1.1.3 Hành vi trái pháp luật đó phải có lỗi của chủ thể

Hành vi trái pháp luật phải thể hiện ý chí của chủ thể, tức là mặt chủ quan của hành vi, hay lỗi của chủ thể Lỗi là yếu tố không thể thiếu được để xác định hành vi

vi phạm pháp luật và là yếu tố quan trọng nhất trong mặt chủ quan của cấu thành vi phạm pháp luật Trong khi đó, yếu tố động cơ và mục đích của vi phạm pháp luật chỉ là yêu cầu bắt buộc trong trường hợp pháp luật yêu cầu phải chứng minh động

cơ hoặc mục đích của vi phạm pháp luật (Nguyễn Thị Thanh Thủy, 2009)

Vì vậy, có những hành vi trái pháp luật nhưng thực hiện trong hoàn cảnh, điều kiện mà chủ thể không thể lựa chọn cách xử xự khác thì hành vi trái pháp luật đó không có lỗi nên không thể xem là hành vi vi phạm pháp luật

1.1.4 Chủ thể vi phạm pháp luật phải có đủ năng lực chủ thể

Chủ thể có khả năng lựa chọn cách xử sự, có khả năng nhận thức được hậu quả hành vi của mình nhưng vẫn thực hiện thì khi đó mới xem là hành vi vi phạm pháp luật Vì vậy, những hành vi mặc dù trái pháp luật nhưng do những người không có năng lực hành vi, người mất năng lực hành vi thực hiện thì không bị coi là vi phạm pháp luật

3 Các loại vi phạm pháp luật

Căn cứ vào đặc điểm khách thể vi phạm pháp luật, chúng được chia theo Ngành Luật, chế định pháp luật Có các loại vi phạm pháp luật sau: vi phạm hình sự (tội phạm), vi phạm hành chính, vi phạm dân sự, vi phạm kỷ luật

1.1.5 Vi phạm hình sự (tội phạm)

Vi phạm hình sự là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác (Bộ luật hình sự 2015 số 100/2015/QH13, 2015)

Chủ thể của vi phạm hình sự là cá nhân, pháp nhân

1.1.6 Vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính là hành vi xâm phạm các quy tắc quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện cố ý hay vô ý Quy tắc quản lý Nhà nước rất đa dạng như quản lý trật tự an toàn xã hội; quản lý văn hóa, giáo dục, đất đai, tài nguyên môi trường,…

Chủ thể của vi phạm hành chính là cá nhân hoặc là tổ chức

1.1.7 Vi phạm dân sự

Vi phạm dân sự là những hành vi xâm hại đến quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân có liên quan đến tài sản hoặc không liên quan đến tài sản được quy định trong

Bộ luật Dân sự

Quan hệ tài sản là quan hệ giữa người với người về những lợi ích vật chất được tạo ra trong quá trình hoạt động sản xuất của xã hội như quan hệ sở hữu, quan hệ thừa kế,… Quan hệ tài sản gắn liền với một tài sản

Quan hệ nhân thân là quan hệ giữa người với người về những lợi ích phi vật chất, không có giá trị kinh tế, không tính ra được thành tiền và không thể chuyển giao vì nó gắn liền với một cá nhân, tổ chức nhất định Nó ghi nhận đặc tính riêng biệt và sự đánh giá của xã hội đối với cá nhân hay tổ chức đó

Vi phạm dân sự dẫn đến việc áp dụng các chế tài do những quy phạm pháp luật dân sự quy định

Chủ thể vi phạm dân sự là cá nhân hoặc tổ chức

1.1.8 Vi phạm kỷ luật

Vi phạm kỷ luật là hành vi có lỗi, trái với những quy chế, quy tắc xác lập trật tự trong nội bộ một cơ quan, xí nghiệp, trường học, Vi phạm kỷ luật sẽ dẫn đến việc

áp dụng các biện pháp thi hành ỷ luật khác nhau như: khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, đuổi học,…

Chủ thể vi phạm kỷ luật là cán bộ, công chức nhà nước, học sinh, sinh viên,

4 Các yếu tố cấu thành hành vi vi phạm pháp luật

1.1.9 Mặt khách quan

Mặt khách quan của vi phạm pháp luật là những dấu hiệu biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của vi phạm pháp luật Bao gồm các yếu tố: hành vi trái pháp luật; hậu quả nguy hiểm cho xã hội; mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội; thời gian, địa điểm; phương tiện vi phạm Hành vi trái pháp luật là hành vi trái với các yêu cầu của pháp luật, nó gây ra hoặc đe doạ gây ra những hậu quả nguy hiểm cho xã hội Hậu quả nguy hiểm cho xã hội là những thiệt hại về người và của hoặc những thiệt hại vi vật chất khác do hành vi trái pháp luật gây ra cho xã hội Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội là giữa chúng phải có mối quan hệ nội tại và tất yếu với nhau Hành vi đã chứa đựng mầm mống gây hậu quả hoặc là nguyên nhân trực tiếp của hậu quả nên nó phải xảy ra trước hậu quả về mặt thời gian; còn hậu quả phải là kết quả tất yếu của chính hành vi đó mà không phải là một nguyên nhân khác Thời gian vi phạm pháp luật là giờ, ngày, tháng, năm xảy ra vi phạm pháp luật Địa điểm vi phạm pháp luật

là nơi xảy ra vi phạm pháp luật Phương tiện vi phạm pháp luật là công cụ mà chủ thể sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật của mình

1.1.10 Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật

Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật là thái độ tâm lý của chủ thể, là diễn biến bên trong của con người mà giác quan người khác không thể cảm giác chính xác

được Các dấu hiệu của mặt chủ quan bao gồm lỗi; động cơ; mục đích của chủ thể đối với hành vi và hậu quả của sự vi phạm pháp luật

1.1.10.1 Lỗi của người vi phạm pháp luật

Lỗi là trạng thái tâm lý bên trong của chủ thể khi có hành vi vi phạm pháp luật Căn cứ vào dấu hiệu ý chí là lý trí, lỗi bao gồm có hai loại là lỗi cố ý và lỗi vô ý Lỗi cố ý có hai loại là lỗi cố ý trực tiếp và lỗi cố ý gián tiếp Lỗi vô ý có hai loại là lỗi vô ý vì quá tự tin và lỗi vô ý do cẩu thả

Lỗi cố ý trực tiếp là người vi phạm thấy trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội của hành vi và mong muốn điều đó xảy ra Ví dụ như: A và B xảy ra mâu thuẫn, A dùng dao đâm B với ý muốn giết B Ta thấy rõ ràng A ý thức được việc làm của bản thân là nguy hiểm và A mong muốn hậu quả chết người này xảy ra nên đây là lỗi cố

ý trực tiếp

Lỗi cố ý gián tiếp là trường hợp người vi phạm nhân thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra Ví dụ như: X giăng lưới điện ở ruộng lúa để bẫy chuột nhưng không có cảnh báo an toàn dẫn đến chết người Tình huống này, ta thấy dù X không mong muốn hậu quả chết người xảy ra, nhưng X có ý thức bỏ mặc hậu quả xảy ra nên đây là lỗi cố ý gián tiếp

Lỗi vô ý vì quá tự tin là trường hợp người vi phạm thấy trước được hành vi của mình có thể gây hậu quả nguy hiểm nhưng tin rằng không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được Ví dụ như: Y láy xe quá tốc độ, Y tin rằng không xảy ra tai nạn nhưng thực tế đã xảy ra tai nạn

Lỗi vô ý do cẩu thả là trường hợp người vi phạm không nhận thức được hậu quả nguy hiểm do hành vi của mình mặc dù trách nhiệm phải biết và có thể biết Ví dụ như: Cửa hàng M kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, không sắp xếp bảo đảm an toàn

để xảy ra ngộ độc

1.1.10.2 Động cơ vi phạm pháp luật

Động cơ vi phạm pháp luật là những nguyên nhân bên trong thúc đẩy chủ thể vi phạm pháp luật

1.1.1.1 Mục đích vi phạm pháp luật

Mục đích vi phạm pháp luật là những mục tiêu mà chủ thể cần đạt tới khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật

1.1.11 Chủ thể của vi phạm pháp luật

Chủ thể của vi phạm pháp luật là cá nhân, tổ chức phải có năng lực trách nhiệm pháp lý căn cứ vào độ tuổi, khả năng nhận thức điều khiển hành vi và tùy thuộc vào khách thể được pháp luật bảo vệ mà quy định năng lực trách nhiệm pháp lý trong các ngành Luât

1.1.12 Khách thể của vi phạm pháp luật

Khách thể của vi phạm pháp luật là những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ nhưng bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại Tính chất của khách thể phản ánh mức

độ nguy hiểm của hành vi vi phạm pháp luật

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Vi phạm pháp luật là hành vi xác định của con người trái với quy định của pháp luật, có lỗi do chủ thể có đủ năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại hoặc

đe dọa xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ Các dấu hiệu của vi phạm pháp luật gồm: Hành vi xác định của cá nhân, pháp nhân cụ thể; hành vi xác định phải trái pháp luật hiện hành; hành vi trái pháp luật phải có lỗi của chủ thể; chủ thể vi phạm pháp luật phải có đủ năng lực chủ thể Các loại của vi phạm pháp luật gồm: vi phạm hình sự; vi phạm hành chính; vi phạm dân sự; vi phạm kỷ luật Có bốn yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật bao gồm: mặt khách quan; mặt chủ quan; mặt chủ thể; mặt khách thể

CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY

5 Tình hình vi phạm pháp luật của sinh viên hiện nay

Tình trạng vi phạm trật tự an toàn giao thông luôn là vấn đề “nóng”, khi đi trên đường phố, không khó để bắt gặp hình ảnh thanh thiếu niên phóng nhanh, vượt ẩu, lấn làn, đi vào đường cấm, đi ngược chiều; đi xe không có giấy phép láy xe, không đội nón bảo hiểm,… điều này tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ gây mất trật tự an toàn giao

thông và tai nạn giao thông nghiêm trọng Theo thống kê của Cục Cảnh sát giao thông, năm 2020 toàn quốc xảy ra 14.977 vụ tai nạn giao thông, làm chết 6.857 người, bị thương 11.161 người Trong đó phân tích số liệu chưa đầy đủ của Công an các địa phương về độ tuổi của người bị nạn và người điều khiển phương tiện gây tai nạn cho thấy có 4.019 người gây tai nạn có 260 người dưới 18 tuổi, 1.460 người từ trên 18 đến 30 tuổi (Công, 2021)

Tình hình tội phạm, nhất là tội phạm ma túy trong sinh viên có diễn biến phức tạp Nhiều loại ma túy mới xuất hiện như “bóng cười”, “tem giấy”, “bùa lưỡi”,

“nước vui”,… Đặc biệt, nhiều loại ma túy dưới dạng mấm, cây cỏ tự nhiên như “lá khát”, “cỏ mỹ”, “nấm ma thuật”,… ngày càng đa dạng Sinh viên là đối tượng rất dễ

bị dụ dỗ, lôi kéo vào tội phạm ma túy nếu không được quan tâm, quản lý chặc chẽ

Vụ việc sinh viên Đại học Bách Khoa trồng nấm ma túy bị khởi tố, cụ thể là sáng 2-7-2020, Công an quận Cầu Giấy (Hà Nội) cho biết đã khởi tố Nguyễn Trần Tuấn Phương (19 tuổi, sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội) về các tội sản xuất, mua bán

và tàng trữ trái phép chất ma túy (Trọng, 2020)

Cùng với ma túy, tệ nạn phổ biến ở sinh viên đó là nghiện game Đây là nguyên nhân dẫn đến nhiều hành vi phạm tội khác, trong đó điển hình như cá độ, cờ bạc, mại dâm,… Các trò chơi được thanh thiếu niên yêu thích như PUPG, liên quân, liên minh huyền thoại, Có thể thấy các trò chơi này có nhiều hình ảnh mang tính chất bạo lực Việc nghiện game có thể dẫn đến những tác hại khôn lường như trộm cắp, cướp giật tài sản,… không hiếm các trường hợp phạm tội do nghiện game Vụ án mạng tại Royal City (Hà Nội) năm 2017 cũng bắt nguồn từ ham mê game và cờ bạc dẫn đến nợ nần, túng quẩn mà một cựu sinh viên đã giết hại chị P.T.H để cướp tài sản (Anh & Sao, 2019)

6 Nguyên nhân vi phạm phạm pháp luật của sinh viên hiện nay

Ở lứa tuổi sinh viên, đây là giai đoạn vừa bước sang độ tuổi trưởng thành, cùng với tâm lý tò mò, thích khám phá, muốn khẳng định bản thân, chạy theo trào lưu mới lạ Ngoài ra, một số sinh viên có lối sống buôn thả, thiếu động lực học tập, không có mục tiêu, kế hoạch , Trong khi điều kiện nhận thức, ý thức chấp hành

pháp luật của sinh viên còn kém, nghề nghiệp chưa ổn định nên sinh viên rất dễ vi phạm pháp luật, dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội và một khi đã sa vào thì không thể tỉnh táo

Đồng thời, ở lứa tuổi này sinh viên phải rời khỏi gia đình, bắt đầu một cuộc sống tự lập, không có sự giám sát của cha mẹ Trên thực tế, phần lớn sinh viên vi phạm pháp luật đều có hoàn cảnh gia đình không được tốt, thiếu sự quan tâm, dạy bảo của các bậc phụ huynh khiến cho sinh viên dễ tiếp cận với văn hóa không tốt, từ

đó hình thành những suy nghĩ lệch lạc, hành vi vi phạm pháp luật Hay bắt nguồn từ tâm lý buồn chán về chuyện gia đình, học tập, tình yêu, bị bạn bè rũ rê lối kéo là một trong số rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật ở sinh viên hiện nay

7 Một số giải pháp kiến nghị

Thứ nhất, bản thân sinh viên cần không ngừng nỗ lực, cố gắng học tập, rèn

luyện đạo đức, sống có mục tiêu, kế hoạch rõ ràng, tránh xa mọi lời rủ rê, lôi kéo của những người có lối sống không lành mạnh, của những thành phần không tốt trong xã hội

Thứ hai, các cơ sở giáo dục, trường học cần đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền,

giáo dục sinh viên nhằm nâng cao nhận thức cho sinh viên trong việc phòng, trách

và tố giác các hành vi vi phạm pháp luật (An, 2018) Nhà trường triển khai thực hiện các công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, bằng các chương trình, dự án, đề án như giáo dục lý tưởng, giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa,… qua các hình thức như hội thảo, hội nghị, các cuộc thi, các tuần sinh hoạt,… nhằm giúp cho sinh viên nhận thức rõ về pháp luật

Thứ ba, nhà trường cần thường xuyên kiểm tra, rà soát, nắm bắt thông tin các

đối tượng sinh viên có biểu hiện, hành vi bất thường để kịp thời phối hợp với gia đình, địa phương, cơ quan chức năng có giải pháp ngăn chặn, xử lý kịp thời hành vi

vi phạm pháp luật

Thứ tư, nhà trường cần lan tỏa những tấm gương người tốt việt tốt, xây dựng

môi trường sống, học tập lành mạnh Đối với những sinh viên mới bước vào đại