buổi thảo luận thứ nhất chủ đề chủ thể của pháp luật dân sự

buổi thảo luận thứ nhất chủ đề chủ thể của pháp luật dân dự

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

.… ……

NHẤT

DÂN SỰ

Nhóm 6 – Lớp 131-QTL46A1

Môn: Những quy định chung về luật dân sự, tài sản và thừa kế

Giảng viên: Ths Lê Thu Hà

Thành viên nhóm: Nguyễn Thị Kiều Duyên – 2153401020065

Nguyễn Thị Hiền – 2153401020087

Nguyễn Lê Nhật Anh – 2153401020010

Trần Quỳnh Anh – 2153401020023

Vũ Diệu Anh – 2153401020025

Phan Hương Giang – 2153401020072

Lê Nguyễn Lâm Anh – 2153401020007

Thành phố Hồ Chí Minh, 17/03/2022

BÀI LÀM

* Năng lực hành vi dân sự cá nhân

- Sự giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân sự và mất năng lực hành vi dân sự

*Giống

+ Họ là những người từng có năng lực hành vi dân sự đầy đủ

+ Việc họ bị hạn chế hay bị mất năng lực hành vi dân sự dựa trên quyết định của Tòa án trên cở sở yêu cầu của người có quyền và lợi ích liên quan

+ Họ không thể tự mình tham gia tất cả các giao dịch dân sự mà pháp luật cho

phép

+ Khi không còn căn cứ cho rằng họ bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì họ có quyền được khôi phục lại năng lực hành vi dân sự của mình

*Khác

HẠN CHẾ NĂNG LỰC HÀNH VI DÂN SỰ HÀNH VI DÂN SỰMẤT NĂNG LỰC

Cơ sở pháp lý Điều 24 Bộ luật Dân sự 2015 Điều 22 Bộ luật

Dân sự 2015

Đối tượng Người nghiện ma túy, nghiện

các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia

đình

Người bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi Căn cứ Tòa án ra quyết định Theo yêu cầu của người có

quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu

quan

Theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan Trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần

Người đại diện

Tòa án quyết định Người đại diện theopháp luật

Thực hiện giao dịch dân sự Phải có sự đồng ý của người

đại diện theo pháp luật Trừ giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày hoặc luật liên quan có quy

định khác

Do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện

- Những điểm khác nhau cơ bản giữa người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi?

+Trả lời:

Tiêu chí Người bị hạn chế năng lực

hành vi dân sự Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

Cơ sở

pháp lý Điều 24 BLDS 2015 Điều 23 BLDS 2015

Đối

tượng Người nghiện ma túy, người nghiện các chất kích thích khác

dẫn đến phá tài sản của gia đình

Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự Thời

điểm xác

định đối

tượng

Khi Toà án có thể ra quyết định

tuyên bố Khi Toà án ra quyết định tuyên bố

Người

đại diện Người đại diện theo pháp luật Người giám hộ do Toà án chỉ định Chấm

dứt trong

trường

hợp

Khi không còn căn cứ tuyên bố

một người có khó khăn trong

nhận thức, làm chủ hành vi thì

theo yêu cầu của chính người đó

hoặc của người có quyền, lợi ích

liên quan hoặc của cơ quan, tổ

chức hữu quan, Toà án ra quyết

Khi không còn căn cứ tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Toà án ra quyết định huỷ bỏ quyết định tuyên bố người có khó khăn

định huỷ bỏ quyết định tuyên bố

hạn chế năng lực hành vi dân

sự

trong nhận thức, làm chủ hành vi

- Trong quyết định trên, Tòa án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành vi dân

sự của ông Chảng như thế nào?

+ Trả lời: Trong quyết định trên, Tòa án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành vi dân sự của ông Chảng là không đủ năng lực hành vi dân sự vì tại “Biên bản giám định khả năng lao động” số 84/GĐYK-KNLĐ ngày 18/12/2007, Hội đồng giám định y khoa Trung ương – Bộ Y tế xác định ông Chảng “… Không tự đi lại được Tiếp xúc khó, thất vận ngôn nặng, liệt hoàn toàn ½ người phải Rối loạn

cơ tròn kiểu trung ương, tai biến mạch máu não lần 2 Tâm thần: Sa sút trí tuệ Hiện tại không đủ năng lực hành vi lập di chúc Được xác định tỉ lệ mất khả năng lao động do bệnh tật là 91% ”

- Hướng của Tòa án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên có thuyết phục không? Vì sao?

+ Trả lời: hướng của tòa án nhân dân tối cao khi xác nhận Chàng không đủ năng lực hành vi dân sự là chưa đúng Theo giám định của Bộ y tế về tình trạng sức khỏe của ông Chảng thì ông bị tâm thần , không tự đi lại được, tiếp xúc khó, liệt hoàn toàn nửa người phải,… và với tình trạng sức khỏe tồi tệ của ông thì theo điều

22 bộ luật dân sự 2015 thì ông Chảng là người mất năng lực hành vi dân sự Vì thế tòa phải xác nhận ông Chảng không có năng lực hành vi dân sự chứ không phải không đủ

- Theo Tòa án nhân dân tối cao; ai không thể là người giám hộ và ai mới có thể là người giám hộ của ông Chảng? Hướng của Tòa án nhân dân tối cao như vậy có thuyết phục không, vì sao?

+ Trả lời: theo TANDTC bà Bích không đủ điều kiện được cử làm người giám hộ hợp pháp của ông Chảng theo quy định tại khoản 1 Điều 62 BLDS 2005 “Trong trường hợp vợ mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ.” bởi vì trên thực tế tại thời điểm Tòa án giải quyết vụ án bà Bích không phải vợ hợp pháp của ông Chảng

+ UBND phường Yên Nghĩa, thành phố Hà Nội có Công văn số 31/UBND-TP ngày 08/3/2019 xác nhận: “ Qua kiểm tra xác minh số đăng ký kết hôn năm 2001 của phường cho thấy không có trường hợp đăng ký kết hôn nào tên ông Lê Văn Chảng và bà Nguyễn Thị Bích…”

+ Công văn số 62 ngày 21/01/2020, Cơ quản Cảnh sát điều tra Công an quận Hà Nam, thành phố Hà Nội xác định hành vi không xác minh tình trạng hôn nhân, không lập hồ sơ theo quy định về đăng ký hộ tịch, nhưng vẫn ký xác nhận giấy đăng ký kết hôn và trình lãnh đạo UBND phường Yên Nghĩa ký của ông Bùi Viết Tách có dấu hiệu vi phạm pháp luật

=> Thể hiện chứng cứ “Giấy chứng nhận kết hôn - Đăng ký lại” ngày 15/10/2001 giữa bà Bích và ông Chảng do bà Bích xuất trình là không đúng thực tế và không

có việc đăng ký kết hôn giữa bà Bích và ông Chảng

+ Theo TANDTC bà Chung mới là người đủ điều kiện được của làm người giám

hộ hợp pháp của ông Chảng theo quy định tại khoản 1 Điều 62 BLDS 2005 “Trong trường hợp vợ mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ.” vì bà Chung chung sống với ông Chảng từ năm 1975, có tổ chức đám cưới và có con chung Do đó có căn cứ xác định bà Chung và ông Chảng sống với nhau như vợ chồng từ trước ngày

03/01/1987, trường hợp này bà Chung và ông Chảng được công nhận là vợ chồng hợp pháp theo quy định tại điểm a mục 3 Nghị quyết số 35/2000/NQ-QH10 ngày 09/6/2000 của Quốc hội về việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình “Trong

trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 03 tháng 01 năm 1987, ngày Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực mà chưa đăng ký kết hôn thì được khuyến khích đăng ký kết hôn; trong trường hợp có yêu cầu ly hôn thì được Toà án thụ lý giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000” + Hướng giải quyết của TANDTC thuyết phục vì đã chỉ ra được tình tiết mới quan trọng làm thay đổi cơ bản nội dung của Bản án mà đương sự không thể biết được trong suốt quá trình giải quyết vụ án, bởi vì việc xác định không đúng người giám

hộ hợp pháp của ông Chảng trước đây đã làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ông Chảng trong vụ án chia tài sản chung và chia thừa kế Đồng thời,

TANDTC đã chỉ ra điểm bất hợp lý, không triệt để ở chỗ TAND phúc thẩm nhận định bà Chung không phải vợ hợp pháp của ông Chảng nên đã nhận định công sức đóng góp của bà Chung có thể được giải quyết bằng một vụ án khác trong phạm vi giá trị tài sản mà ông Chảng được sở hữu và được chia thừa kế

- Cho biết các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ ( nêu rõ cơ sở pháp lý)

+ Trả lời :

Quyền của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ:

+ Sử dụng tài sản của người được giám hộ để chăm sóc, chi dùng cho những nhu cầu thiết yếu của người được giám hộ

+ Được thanh toán các chi phí hợp lý cho việc quản lý tài sản của người được giám

hộ

+ Đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập,thực hiện giao dịch dân sự

và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật

+ Cơ sở pháp lý: Điều 58 Bộ luật Dân sự 2015

Nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ:

+ Quản lý tài sản của người được giám hộ

+ Đại diện cho người được giám hộ trong các giao dịch dân sự

+ Cơ sở pháp lý: Khoản 2,3 Điều 55; Khoản 1,2 Điều 56; Điểm a,b Khoản 1 Điều

57 Bộ luật Dân sự 2015

- Theo quy định và Tòa án nhân dân tối cao trong vụ án trên, người giám hộ của ông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế( mà ông Chảng được hưởng) không? Vì sao? Suy nghĩ của anh/ chị về hướng xử lý của Tòa án nhân dân tối cao về vấn đề vừa nêu

+Trả lời: người giám hộ của ông Chảng không được tham gia vào việc chia di sản thừa kế mà ông Chảng được hưởng vì:

+ Người giám hộ của ông Chảng là bà Nguyễn Thị Bích: dựa trên “Biên bản giám định khả năng lao động” và “Giấy đăng kí kết hôn - đăng kí lại” ngày 15/10/2001,

từ đó Tòa án cấp sơ thẩm xác định bà Bích là vợ hợp pháp của ông Chảng và cử bà Bích làm người giám hộ hợp pháp của ông Chảng

+ Nhưng sau khi xét xử phúc thẩm, UBND phường Yên Nghĩa, quận Hà Đông, TP

Hà Nội đã có Công văn số 31/UBND-TP ngày 8/3/2019 xác nhận: "Qua kiểm tra xác minh sổ đăng kí kết hôn năm 2001 của phường cho thấy không có trường hợp đăng kí kết hôn nào có tên ông Lê Văn Chảng và bà Nguyễn Thị Bích"

+ Như vậy, tại thời điểm Tòa án giải quyết vụ án bà Bích không phải là vợ hợp pháp của ông Chảng nên không đủ điều kiện được cử làm người giám hộ cho ông Chảng theo quy định tại Khoản 1 Điều 53 Bộ luật Dân Sự năm 2015

1 Trường hợp vợ là người mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ)

=>Bà Bích là người giám hộ không hợp pháp của ông Chảng nên không được tham gia vào việc chia di sản thừa kế mà ông Chảng được hưởng

+ Theo em hướng xử lí của Tòa án trong vấn đề rất hợp lí, bảo vệ lợi ích của ông Chảng và bà Chung, công nhận sự đóng góp của bà Chung; và trong vụ án còn nhiều khuất tất cần phải đưa vụ án ra TAND TP Hà Nội xét xử lại theo đúng quy định pháp luật

*Tư cách pháp nhân và hệ quả các pháp lý:

- Những điều kiện để tổ chức được thừa nhận là một pháp nhân( nêu rõ từng điêu kiện)

+Trả lời: một tổ chức để có thể được coi là pháp nhân khi đáp ứng các điều kiện:

+ Thứ nhất, được thành lập một cách hợp pháp: Theo Điều 82 Bộ luật dân sự năm

2015, pháp nhân có thể được thành lập theo sáng kiến của cá nhân, tổ chức hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và có mục đích, nhiệm vụ hợp pháp Quy định này loại bỏ tư cách pháp nhân của những tổ chức được thành lập bất hợp pháp Ví dụ: Các tổ chức phản động, chống phá chính quyền không được công nhận là pháp nhân vì thành lập bất hợp pháp

+ Thứ hai, Có cơ cẩu tổ chức chặt chẽ: Tổ chức là một tập thể người được sắp xếp

dưới một hình thức nào đó phù hợp với chức năng và lĩnh vực hoạt động, bảo đảm tính hiệu quả trong hoạt động của loại hình tổ chức đó Pháp nhân phải có cơ cấu tổ chức chặt chẽ để biến một tập thể người thành một thể thống nhất (một chủ thể) có khả năng thực hiện có hiệu quả nhất nhiệm vụ của tổ chức đó đặt ra khi thành lập Bên cạnh đó, pháp nhân phải là một tổ chức độc lập, tức là: Pháp nhân không bị chi phổi bởi các chủ thể khác khi quyết định các vấn đề có liên quan đến nhiệm vụ của tổ chức đó trong phạm vi điều lệ, quyết định thành lập và các quy định của pháp luật đối với tổ chức đó; Pháp nhân có ý chí riêng và hành động theo ý chí của mình; Sự tồn tại của pháp nhân không phụ thuộc vào sự thay đổi các thành viên của pháp nhân Có nhiều tổ chức thống nhất nhưng không độc lập như các phòng, ban, khoa trong cảc trường học, các tổ chức là một bộ phận của pháp nhân

+ Thứ ba, Phải có tài sản độc lập và tự chịu trách nhiệm độc lập bằng tài sản

đó Tài sản của pháp nhân hình thành từ các nguồn khác nhua như Nhà nước giao

để thực hiện chức năng, nhiệm vụ; từ nguồn vốn đóng góp của các thành viên; Từ hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp; được thừa kế, tặng cho Để một tổ chức

tham gia vào các quan hệ tài sản với tư cách là chủ thể độc lập thì tổ chức đó phải

có tài sản riêng của mình - tài sản độc lập Sự độc lập về tài sản của pháp nhân phải: độc lập với tài sản của cá nhân - thành viên của pháp nhân, tài sản thuộc quyền của pháp nhân đó, do pháp nhân chiếm hữu, sử dụng, định đoạt trong phạm

vi nhiệm vụ và phù họp với mục đích của pháp nhân

Trên cơ sở pháp nhân có tài sản độc lập thì pháp nhân phải tự chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng của mình

+Thứ tư, Nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật một cách độc lập:

pháp nhân là một chủ thể độc lập của quan hệ pháp luật dân sự, do đó, khi xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự hay các quan hệ khác thì pháp nhân phải nhân danh chính mình mà không phải nhân danh bất kì một cá nhân hay pháp nhân nào khác Pháp nhân tham gia vào các quan hệ pháp luật với tư cách riêng, có khả năng hưởng quyền và gánh chịu các nghĩa vụ dân sự do pháp luật quy định phù hợp với điều lệ của pháp nhân Đồng thời, trong quan hệ tố tụng, pháp nhân có thể trở thành nguyên đơn hoặc bị đơn trước Toà án

- Trong Bản án số 1117, theo Bộ tài nguyên và môi trường, cơ quan đại diện của

Bộ tài nguyên và môi trường có tư cách pháp nhân không? Đoạn nào của Bản án

có câu trả lời

+Trả lời:

Trong Bản án số 1117, theo Bộ tài nguyên và môi trường, cơ quan đại diện của Bộ tài nguyên và môi trường có tư cách pháp nhân

Trong phần “Xét thấy” có trình bày như sau: Mặc dù trong quyết định 1367 nói trên có nội dung “Cơ quan đại diện có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng” nhưng là Cơ quan đại diện Bộ phải hạch toán báo sổ nên cơ quan này có tư cách pháp nhân nhưng là tư cách pháp nhân không đầy đủ

- Trong Bản án số 1117, vì sao Tòa án xác định Cơ quan đại diện Bộ tài nguyên và môi trường không có tư cách pháp nhân?

+ Trả lơi: Tòa án xác định Cơ quan đại diện của Bộ Tài nguyên và Môi trường không có tư cách pháp nhân vì Cơ quan đại diện Bộ Tài Nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan đại diện hạch toán báo sổ khi thực hiện dự toán, quyết toán phải theo phân cấp của Bộ, phụ thuộc theo sự phân bổ ngân sách của Nhà nước và phân cấp của

Bộ Tài nguyên và Môi trường chứ không phải là một cơ quan hạch toán độc lập

Cơ quan đại diện Bộ phải hạch toán, báo sổ nên cơ quan nầy có tư cách pháp nhân

nhưng là tư cách pháp nhân không đầy đủ Vì vậy, Cơ quan đại diện Bộ là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân là Bộ Tài nguyên và Môi trường

- Suy nghĩ của anh chị về hướng giải quyết trên của Tòa án?

+Trả lời: Hướng giải quyết của tòa khi xác định Cơ quan đại diện của Bộ tài

nguyên và môi trường không có tư cách pháp nhân là đúng Theo khoản 1 điều 84

bộ luật dân sự thì văn phòng đại diện là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân, không phải pháp nhân

- Pháp nhân và cá nhân có gì khác nhau về năng lực pháp luật dân sự? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời( nhất là trên cơ sở quy định của BLDS 2005 và BLDS 2015) +Trả lời:

Năng lực pháp luật dân sự bắt đầu từ thời điểm được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập (đối với

cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, …) hoặc được

cho phép thành lập (đối với các hội, hiệp hội) - cơ sở

pháp lý: khoản 2 Điều 86 BLDS 2015/ Năng lực

pháp luật dân sự bắt đầu từ thời điểm pháp nhân

được thành lập - khoản 2 Điều 86 BLDS 2005

Năng lực pháp luật dân

sự có từ khi cá nhân sinh ra - Khoản 3 ĐIều

16 BLDS 2015/ khoản

3 Điều 16 BLDS 2005

Năng lực pháp luật dân sự chấm dứt từ thời điểm

pháp nhân chấm dứt hoạt động - khoản 3 Điều 86

BLDS 2015/ chấm dứt từ thời điểm chấm dứt pháp

nhân - khoản 3 Điều 86 BLDS 2005

Năng lực pháp luật dân

sự chấm dứt khi cá nhân chết đi - Khoản 3 ĐIều 16 BLDS 2015/ khoản 3 Điều 16 BLDS 2005

Năng lực pháp luật dân sự phụ thuộc vào từng pháp

nhân Năng lực pháp luật dânsự như nhau giữa các

cá nhân Năng lực pháp luật dân sự xác định trong quyết định

thành lập, điều lệ của pháp nhân đó Điều 77 BLDS

2015/ Điều 88 BLDS 2005

Năng lực pháp luật dân

sự xác định trong các văn bản pháp luật - Điều 17 BLDS 2015/ Điều 15 BLDS 2005

- Giao dịch do người đại diện của pháp nhân xác lập nhân danh pháp nhân có ràng buộc pháp nhân không?

+Trả lời: giao dịch do người đại diện của pháp nhân xác lập nhân danh pháp nhân

có ràng buộc pháp nhân Theo Khoản 1 Điều 87 Bộ luật Dân sự 2015:

Pháp nhân phải chịu trách nhiệm dân sự về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự

do người đại diện xác lập, thực hiện nhân danh pháp nhân

Pháp nhân chịu trách nhiệm dân sự về nghĩa vụ do sáng lập viên hoặc đại diện của sáng lập viên xác lập, thực hiện để thành lập, thực hiện để thành lập, đăng ký pháp nhân, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác

- Trong tình huống trên, hợp đồng ký kết với Công ty Nam Hà có ràng buộc Công

ty Bắc Sơn không? Vì sao? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời

+Trả lời: Trong tình huống trên, hợp đồng ký kết với Công ty Nam Hà có ràng buộc Công ty Bắc Sơn theo khoản 1,2,6 Điều 84 BLDS 2015

1 Chi nhánh, văn phòng đại diện là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân, không phải là pháp nhân

2 Chi nhánh có nhiệm vụ thực hiện toàn bộ hoặc một phần chức năng của pháp nhân

6 Pháp nhân có quyền, nghĩa vụ dân sự phát sinh từ giao dịch dân sự do chi nhánh, văn phòng đại diện xác lập, thực hiện

=> Việc Công ty Bắc Sơn thành lập Chi nhánh Công ty Bắc Sơn tại thành phố Hồ Chí Minh trong Quyết định số 10/QĐ-BS/2N quy định “chi nhánh là một tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân, hạch toán kinh tế độc lập” là trái với khoản 1 điều 84 BLDS 2015 nên chi nhánh này không có tư cách pháp nhân, vẫn là 1 phần của công ty Bắc Sơn Mặc dù việc giao dịch với công ty Nam Hà của chi nhánh công

ty Bắc Sơn nằm trong quyền hạn của chi nhánh: “Chi nhánh có quyền lựa chọn khách hàng, trực tiếp giao dịch, ký kết hợp đồng với khách hàng, chủ động trong mọi hoạt động kinh doanh đã đăng ký” nhưng theo khoản 6 điều 84 BLDS 2015 công ty Bắc Sơn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm giao dịch dân sự giữa chi nhánh công ty Bắc Sơn và công ty Nam Hà