Quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở các trường THPT huyện kinh môn tỉnh hải dương

Quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương Nguyễn Văn Thuần Trường Đại học Giáo dục Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý giáo d

Quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở các trường THPT huyện Kinh

Môn tỉnh Hải Dương Nguyễn Văn Thuần

Trường Đại học Giáo dục Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý giáo dục; Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Nhật Thăng

Năm bảo vệ: 2011

Abstract: Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý xây dựng Trường học thân thiện, học

sinh tích cực (THTT-HSTC) của Hiệu trưởng các trường Trung học phổ thông (THPT) Khảo sát thực trạng vấn đề xây dựng và quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương Đề xuất các biện pháp quản lý

xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

Keywords: Quản lý giáo dục; Giáo dục trung học; Trường học thân thiện; Học sinh

Học sinh ngày nay được nuôi dưỡng và giáo dục tốt hơn, các em có điều kiện tiếp xúc với các luồng văn hoá đa chiều

Xu hướng các nước trên thế giới cải cách GD theo hướng tạo môi trường học tập an toàn, chú trọng đến phát huy tiềm năng cá nhân HS, đến tính sáng tạo, tính nhân văn

Xuất phát từ mục tiêu GD, học tập kinh nghiệm có chọn lọc của các nước trên thế giới, thực tiễn gần 10 năm thực hiện các dự án (Trường tiểu học bạn hữu, GD kỹ năng sống khoẻ mạnh, mô hình trường học thân thiện ở 50 trường THCS từ năm 2006-2007, )

Chính vì vậy đề tài nghiên cứu của chúng tôi là "Quản lý xây dựng trường học thân

thiện, học sinh tích cực ở các trường THPT huyÖn kinh m«n- tỉnh H¶i D-¬ng"

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất biện pháp quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực của Hiệu trưởng các trường THPT ở kuyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực ở các trường THPT khu vực huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực của Hiệu Trưởng các trường THPT

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được một hệ thống biện pháp quản lý khoa học tạo ra sự đồng thuận của các lực lượng trong và ngoài nhà trường thì sẽ xây dựng được môi trường giáo dục lành mạnh, tạo cơ hội điều kiện cho học sinh học tập rèn luyện tốt nhất

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý xây dựng THTT-HSTC của Hiệu trưởng các trường THPT

5.2 Khảo sát thực trạng vấn đề xây dựng và quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

- Do hạn chế về thời gian và nguồn lực, chúng tôi tập trung nghiên cứu ở 4 trường THPT nằm trên địa bàn huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát sư phạm

7.2.2 Phương pháp điều tra xã hội học

7.2.3 Phương pháp chuyên gia

7.3 Phương pháp sử lý thông tin ( dùng toán thống kê và phần mềm tin học )

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn chính được cấu trúc

thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT Chương 2: Thực trạng quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT khu vùc huyÖn

Kinh M«n, tØnh H¶i D-¬ng

Chương 3: Các biện pháp quản lý xây dựng THTT-HSTC ở các trường THPT khu vùc

huyÖn Kinh M«n, tØnh H¶i D-¬ng

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Từ đời xưa đến nay các nền giáo dục và nhà trường đạt đến giá trị đích thực và chân chính đều phải quán triệt sự khoan dung, sự thân thiện “Khoan dung, thân thiện” phải là cốt lõi của giáo dục, của nhà trường, của sự dạy học tu dưỡng

Aristoste từng nói đến quan hệ thầy trò là quan hệ tình bạn đạo đức Einstein nói đến

mục tiêu của dạy học là truyền cho người học “ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là

thiện”

Hồ Chí Minh - Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới, nhà giáo dục vĩ đại của

dân tộc ta nhấn mạnh: “mỗi con người đều có cái thiện và cái ác ở trong lòng Ta phải biết

làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi…”

Chính vì vậy, xây dựng trường học thân thiện là tạo ra một trường giáo dục (cả về vật chất và tinh thần) an toàn, bình đẳng, tạo hứng thú cho HS trong học tập, góp phần đảm bảo

quyền được đi học cho mọi người

1.2 Một số khái niệm công cụ nghiên cứu đề tài : Đề tài tập trung vào việc làm rõ một số

khái niệm công cụ sau:

* Nhà trường

“Nhà trường là một thiết chế chuyên biệt của xã hội, thực hiện chức năng kiến tạo các kinh nghiệm XH cần thiết cho một nhóm dân cư nhất định của XH đó Nhà trường được tổ chức sao cho việc kiến tạo kinh nghiệm XH nói trên đạt được các mục tiêu mà XH đó đặt ra cho nhóm dân cư được huy động vào sự kiến tạo này một cách tối ưu theo quan niệm của XH”

* Quản lý

Tuy có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về quản lý song bản chất của khái niệm quản

lý có thể hiểu là: Sự tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm làm cho hệ thống vận động theo mục tiêu đề ra và tiến tới trạng thái chất lượng mới

* Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường

Quản lý GD là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống GD đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất Quản lý GD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng XH nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội

Quản lý nhà trường thực chất là QLGD trong phạm vi một nhà trường Quản lý trường phổ thông thực chất và trọng tâm là quản lý quá trình đào tạo, nó bao gồm các nhân tố: Mục tiêu, nội dung, phương pháp, quản lý lực lượng đào tạo (thầy), đối tượng đào tạo (trò) và quản

lý các nhân tố khác

* Quan niệm về trường học thân thiện

“Trường học thân thiện” phải thân thiện với địa phương - địa bàn hoạt động của nhà trường; phải “thân thiện” trong tập thể sư phạm với nhau; giữa tập thể sư phạm với HS; thân thiện giữa

HS với nhau; “Trường học thân thiện” phải đảm bảo CSVC phù hợp với yêu cầu GD và thoả mãn tâm lý người thụ hưởng

1.3 Trường Trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân

* Mục tiêu của GD THPT

“Mục tiêu của GD THPT là giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN

* Nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT

Theo điều 58 Luật Giáo dục, Điều 3 của Điều lệ trường Trung học

* Trường THPT với sự phát triển nguồn lực người trong thời kỳ CNH- HĐH

Giáo dục phổ thông phải gắn liền với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục THPT phải là nguồn tạo ra nguồn lao động có chất lượng cao, có ảnh hưởng tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội, là động lực thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

1.4 Nội dung xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực

. Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn

. Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của HS ở mỗi địa phương, giúp các

em tự tin trong học tập

Rèn luyện kỹ năng sống cho HS

Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh

HS tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương

1.5 Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông đối với việc quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực

* Chức năng quản lý của Hiệu trưởng trường THPT

- Kế hoạch hoá việc quản lý hoạt động xây dựng THTT, HSTC

- Tổ chức quản lý hoạt động xây dựng THTT, HSTC

- Chỉ đạo hoạt động xây dựng THTT, HSTC

- Kiểm tra hoạt động xây dựng THTT, HSTC

* Phương tiện quản lý của người Hiệu trưởng trường THPT

- Thể chế và quy định GD&ĐT

- Bộ máy tổ chức và nguồn nhân lực

- Nguồn tài lực và vật lực

- Hệ thống thông tin và môi trường

* Nhiệm vụ, quyền hạn và yêu cầu của người Hiệu trưởng trường THPT

Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng

- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

-Thực hiện các nghị quyết của Hội đồng trường được quy định tại khoản 2 Điều 20 của Điều

lệ này;

- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học;

- Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước; quản lý hồ sơ tuyển dụng giáo viên

- Quản lý HS và các hoạt động của HS do nhà trường tổ chức

- Quản lý tài chính, tài sản của trường;

- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáoviên, nhân viên, HS; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường

- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật;

- Chịu trách nhiệm trước cấp trên về toàn bộ các nhiệm vụ được quy định

Hiệu trưởng với nhiệm vụ xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực

- Dân chủ trong quản lý

- Tôn trọng nhân cách của mỗi thành viên trong nhà trường

- Phân biệt rõ quyền hạn và trách nhiệm của từng thành viên trong nhà trường

- Tôn trọng tính sáng tạo của GV, HS, NV đồng thời coi trọng tinh thần hợp tác trong nhà trường

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực

* Những yếu tố bên trong nhà trường

- Trình độ, năng lực, phẩm chất của Hiệu trưởng

3 Trong điều kiện hiện nay, người Hiệu trưởng không chỉ là người quản lý hành chính - tổ chức, nhà sư phạm mẫu mực mà còn là nhà hoạt động chính trị - xã hội, nhà văn hóa và hơn thế nữa là nhà ngoại giao

4 Trước nhiệm vụ xây dựng THTT, HSTC Hiệu trưởng cần chú ý phát triển đồng bộ 16 kỹ năng quản lý

Trên đây là những vấn đề về tri thức lý luận Để đưa ra các biện pháp mang tính hợp

lý và khả thi, chúng tôi cần nghiên cứu thực trạng quản lý xây dựng THTT, HSTC của Hiệu trưởng các trường THPT huyÖn Kinh M«n tØnh H¶i D-¬ng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN,

HỌC SINH TÍCH CỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN

KINH MÔN TỈNH HẢI DƯƠNG 2.1 Khái quát tình hình địa lý, kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội của huyện kinh môn tỉnh Hải Dương

2.2 Khái quát tình hình phát triển giáo dục Trung học phổ thông huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương

2.3 Quy mô số lượng và chất lượng các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương

a Quy mô trường lớp: Sự phát triển về quy mô trường lớp, số lượng HS được thể hiện ở bảng

01

Đơn vị trường

Năm học 2007-2008

Năm học 2008-2009

Năm học 2009-2010

Năm học 2010-2011 S.lớp HS Slớp HS Slớp HS Slớp HS

THPT Kinh Môn 30 1397 32 1477 37 1669 40 1826 THPT Kinh Môn II 30 1365 31 1401 30 1354 30 1357 THPT Phúc Thành 25 1131 27 1220 27 1230 27 1225 THPT Nhị Chiểu 26 1200 27 1240 26 1217 26 1210

(Nguồn Sở GD&ĐT Hải Dương)

Bảng 2.1: Quy mô trường lớp, số lượng HS

b Chất lượng giáo dục và đào tạo của các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương trong những năm gần đây

% 100 1.74 28.81 64.31 5.09 0.04 48.36 46.36 5.23 0.04

(Nguồn Sở GD&ĐT Hải Dương )

Bảng 2.2: Chất lượng GD-ĐT của các trường THPT huyện Kinh Môn

Đơn vị trường

2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 Tsố

(Nguồn Sở GD&ĐT Hải Dương)

chuẩn Chuẩn chuẩn Dưới

Trung cấp

Cao cấp

(Nguồn Sở GD&ĐT Hải Dương )

Bảng 2.4: Số lượng và trình độ đào tạo của đội ngũ GV ở các trường THPT huyện Kinh Môn

(Nguồn Sở GD&ĐT Hải Dương)

Bảng 2.5: Chất lượng đội ngũ GV ở các trường THPT huyện Kinh Môn

* Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Tổng kinh phí xây dựng CSVC – TBDH trong những năm gần đây của các trường THPT trên địa bàn huyện Kinh Môn được thể hiện như sau:

(Nguồn Sở GD&ĐT Hải Dương)

Bảng 2.6: Tổng kinh phí đầu tư cho các trường THPT huyện Kinh Môn

2.3 Thực trạng công tác quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực của hiệu trưởngcác trường trung học phổ thông huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương

Sau một năm thực hiện phong trào thi đua “xây dựng THTT, HSTC” các trường THPT huyện Kinh Môn đã đạt được những kết quả nhất định: Bộ mặt nhà trường, không khí sinh hoạt, nề nếp dạy - học đã có nhiều chuyển biến tích cực; Tuy vậy, đó mới chỉ là những chuyển động bước đầu và chủ yếu ở trên bề rộng

2.3.1 Thực trạng nhận thức về xây dựng THTT, HSTC của đội ngũ CBQL, GV, NV, HS

Rất cần cần thiết Có hay không cũng được Không cần thiết

Số lượng %

Số lượng %

Số lượng %

Số lượng %

2 CBQL trường 12 7 58.3 5 41.7 0 0 0 0

3 GV, NV 200 108 54.0 82 41.0 10 5.0 0 0

4 Học sinh 400 186 46.5 172 43.0 36 9.0 6 1.5

P học

bộ môn

Thư viện

P thực hành

Phòng máy

Thực trạng hoạt động dạy và học của GV và HS

a) Về hoạt động dạy của GV

Khi tiến hành thực nghiệm tại bốn trường, chúng tôi thấy:

Số

số HS

MỨC ĐỘ THỰC HIỆN (%) Thường

xuyên

Thỉnh thoảng

Hiếm khi

Chưa bao giờ

1 Tâm sự chuyện riêng với thầy cô 400 3.33 14.89 11.11 70.67

2 Áp dụng những kiến thức đã học

3 Bỏ học hoặc trốn tiết đi chơi 400 2.22 13.33 16.67 67.78

4 Tự giác, tích cực tham gia xây

Không đồng ý

Để việc học - Học thuộc bài và làm bài đầy đủ 400 368 32 0

- Nghiêm túc khi làm bài kiểm tra 234 102 64

Bảng 2.10: Quan điểm để học tốt của HS các trường THPT huyện Kinh Môn

Thực trạng vấn đề tổ chức các hoạt động tập thể

Dưới sự chỉ đạo của Hiệu trưởng, Đoàn thanh niên trong các trường THPT huyện Kinh Môn đã có nhiều hoạt động tập trung vào công tác giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh trường, lồng ghép các tuyên truyền, giáo dục đạo đức lối sống, tác phong cho học sinh thông qua những buổi chào cờ hàng tuần, xong việc làm đó chưa thể hiện tính sáng tạo thu hút HS

2.3.2.5 Thực trạng HS tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch

sử, văn hoá, cách mạng ở địa phương

Việc nhận chăm sóc và phát huy giá trị tinh thần các di tích lịch sử, văn hoá đang thực

sự trở thành phong trào sôi nổi ở các trường, nhưng chưa thường xuyên, còn hình thức

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Qua tìm hiểu điều kiện tự nhiên, địa lý, kinh tế - xã hội và thực trạng xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực của các trường THPT huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương chúng tôi rút ra một số kết luận như sau:

1 Huyện Kinh Môn là trung tâm kinh tế, văn hoá của vùng phía Đông Nam của tỉnh Hải Dương Sau gần 50 năm kể từ khi thành lập, đời sống của nhân dân huyện ngày càng được nâng cao cả về mặt vật chất lẫn tinh thần

2 Công tác quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực của Hiệu trưởng các trường THPT của huyện Kinh Môn bước đầu đã thu được những kết quả tốt đẹp Tuy nhiên, vì

là năm đầu tiên thực hiện phong trào nên vẫn còn có nhiều hạn chế như: Nhận thức của HS và đặc biệt là CMHS về trường học thân thiện, học sinh tích cực là chưa đầy đủ PPDH chưa phát huy được tính sáng tạo, tích cực, chủ động của HS; GV chưa thực sự là người tổ chức hiệu quả việc hướng dẫn, kích thích HS ham mê học tập và tham gia các hoạt động GD

3 Để thực hiện tốt phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Hiệu trưởng nhà trường cần: