Quản lý thiết bị dạy học của trường THPT, thành phố hải phòng

Việc tìm ra một số nguyên nhân cơ bản trong đó có nguyên nhân thuộc về quản lý và đề xuất những biện pháp quản lý chủ yếu nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập và nâng cao hiệu quả trang

Quản lý thiết bị dạy học của trường THPT,

Thành phố Hải Phũng

Lờ Văn Năng

Trường Đại học Giỏo dục Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý giỏo dục; Mó số: 60 14 05

Người hướng dẫn: PGS.TS Ngụ Quang Sơn

Năm bảo vệ: 2011

Abstract: Trỡnh bày cơ sở lý luận về quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng thiết

bị dạy học (TBDH) ở cỏc trường trung học phổ thụng (THPT) Nghiờn cứu về đặc điểm kinh tế, văn húa, xó hội của thành phố Hải Phũng Tỡm hiểu thực trạng quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở cỏc trường THPT, thành phố Hải Phũng

Đề xuất một số biện phỏp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở trường

Hiện nay n-ớc ta đã đặt ra mục tiêu đến năm 2020 về căn bản Việt Nam trở thành một n-ớc công nghiệp hóa và hiện đại hóa Nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp này là những con ng-ời mới năng động, sáng tạo, có khả năng tự mình tiếp thu kiến thức mới, giải quyết đ-ợc mọi tình huống xảy ra Để thực hiện nhiệm vụ này, nền giáo dục n-ớc ta đang tiến hành đổi mới một cách toàn diện từ mục tiêu, nội dung đến ph-ơng pháp dạy học

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới về nội dung ch-ơng trình, ph-ơng pháp dạy học cần thiết phải có các thiết bị dạy học Ng-ời ta nhận thấy các thiết bị dạy học có ý nghĩa to lớn trong việc giúp cho giáo viên tổ chức các hoạt động học tập nhằm phát huy tính tích cực, say mê học tập của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả của việc dạy học

Thiết bị dạy học là một trong những điều kiện cần thiết để giáo viên thực hiện đ-ợc các nội dung giáo dục, giáo d-ỡng và phát triển trí tuệ, khơi dậy tố chất thông minh của học sinh

Để có đ-ợc TBDH đến các tr-ờng THPT phải trải qua các giai đoạn chủ yếu sau: Từ ch-ơng trình và SGK, xây dựng danh mục trang bị  Xây dựng đề c-ơng nghiên cứu, thể hiện mẫu  Chế thử  Thử nghiệm  Hiệu chỉnh và sản xuất thử  Hiệu chỉnh  Sản xuất

đồng loạt  Trang bị cho các tr-ờng THPT  Sử dụng và bảo quản lâu dài Trong đó "trang

bị, sử dụng và bảo quản" TBDH có vai trò rất quan trọng góp phần nâng cao chất l-ợng giáo dục Hàng năm Nhà n-ớc phải chi hàng trăm tỷ đồng để trang bị TBDH cho các tr-ờng THPT trong cả n-ớc Nếu bảo quản và sử dụng TBDH không tốt thì sẽ gây nên lãng phí rất lớn

Việc tìm ra một số nguyên nhân cơ bản trong đó có nguyên nhân thuộc về quản lý và đề xuất những biện pháp quản lý chủ yếu nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập và nâng cao hiệu quả trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH góp phần nâng cao chất l-ợng dạy học của các tr-ờng Trung học phổ thông tại thành phố Hải Phòng hiện nay là một nhiệm vụ cần thiết Với những lý

do đã phân tích ở trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài "Quản lý thiết bị dạy học của tr-ờng Trung

học phổ thông, thành phố Hải Phòng"

2 Mục đích nghiên cứu

Qua nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quản lý thiết bị dạy học của các tr-ờng Trung học phổ thông tại thành phố Hải Phòng, tác giả đề xuất một số biện pháp quản lý của Hiệu tr-ởng trong việc trang bị, bảo quản và sử dụng hiệu quả TBDH ở các tr-ờng THPT của thành phố Hải Phòng

3 Đối t-ợng và khách thể nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH của Hiệu tr-ởng các tr-ờng Trung học phổ thông, thành phố Hải Phòng

3.2 Đối t-ợng nghiên cứu

Một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH của Hiệu tr-ởng các tr-ờng THPT, thành phố Hải Phòng

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay các biện pháp quản lý của Hiệu tr-ởng trong việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các tr-ờng THPT thành phố Hải Phòng đã đạt đ-ợc những kết quả nhất định, song vẫn còn nhiều bất cập

Nếu chọn lựa, đề xuất và áp dụng đ-ợc một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản

và sử dụng TBDH phù hợp với thực tế thì sẽ nâng cao đ-ợc hiệu quả sử dụng TBDH và góp phần nâng cao chất l-ợng dạy học ở các tr-ờng THPT thành phố HảI Phòng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các tr-ờng THPT

Tìm hiểu thực trạng quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các tr-ờng THPT, thành phố Hải Phòng

Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở tr-ờng THPT, thành phố Hải Phòng

6 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Do thời gian có hạn, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và khảo nghiệm một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH của Hiệu tr-ởng ở một số tr-ờng THPT công lập trên địa bàn các quận nội thành, thành phố Hải Phòng (Tr-ờng THPT Chuyên Trần Phú, Tr-ờng THPT Ngô Quyền, Tr-ờng THPT Thái Phiên, Tr-ờng THPT Trần Nguyên Hãn, Tr-ờng THPT Lê Quý Đôn, Tr-ờng THPT Lê Hồng Phong, Tr-ờng THPT Hải An và Tr-ờng THPT Hồng Bàng)

7 Ph-ơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện việc nghiên cứu đề tài, tác giả đã sử dụng kết hợp nhiều ph-ơng pháp nghiên cứu sau:

7.1 Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu lý thuyết

7.2 Nhóm các ph-ơng pháp nghiên cứu thực tiễn

7.3 Ph-ơng pháp thống kê toán học

8 Cấu trỳc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chớnh của luận văn được trỡnh bày trong 3 chương

Chương 2: Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở một số trường trung học phổ thụng, thành phố hải phũng

Chương 3: Một số biện phỏp quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học phổ thụng, thành phố hải phũng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ Lí LUẬN VỀ QUẢN LÍ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THễNG 1.1 Vài nột về lịch sử nghiờn cứu vấn đề

1.1.1 Nước ngoài

1.1.2 Việt Nam

1.2 Một số khái niệm cơ bản có liên quan

1.2.1 Quản lý

Như vậy, quản lý một tổ chức là sự tỏc động cú định hướng, cú chủ đớch của chủ thể quản

lý đến khỏch thể quản lý nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt tới mục tiờu đề ra

Như vậy: Quản lý là quỏ trỡnh tiến hành những hoạt động khai thỏc, lựa chọn, tổ chức và

thực hiện cỏc nguồn lực, cỏc tỏc động của chủ thể quản lớ theo kế hoạch chủ động và phự hợp với quy luật khỏch quan để gõy ảnh hưởng đến đối tượng quản lớ nhằm tạo ra sự thay đổi cần thiết vỡ sự tồn tại (duy trỡ), ổn định và phỏt triển của tổ chức trong một mụi trường luụn biến động [14]

1.2.2 Quản lý giáo dục

Quản lý giỏo dục là quản lý hệ thống giỏo dục, là sự tỏc động cú mục đớch, cú kế hoạch, cú ý thức của chủ thể quản lý giỏo dục lờn cỏc đối tượng quản lý theo những qui luật khỏch quan nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giỏo dục đạt tới kết quả mong muốn

1.2.3 Quản lý nhà tr-ờng

Quản lý nhà trường là những tỏc động hợp qui luật của chủ thể quản lý nhà truờng (

hiệu trưởng) đến khỏch thể quản lý nhà trường (giỏo viờn, nhõn viờn và học sinh, ) nhằm đưa cỏc hoạt động giỏo dục và dạy học của nhà trường đạt tới mục tiờu giỏo dục của nhà trường

1.2.4 Đổi mới phương phỏp dạy học

Theo quan điểm chung, đổi mới PPDH là đưa cỏc PPDH mới vào trong nhà trường để phỏt huy tớnh sỏng tạo, tớch cực và tự giỏc học tập của HS, giỳp HS nõng cao khả năng tự học

và biết cỏch vận dụng những tri thức đó lĩnh hội được vào trong thực tiễn cuộc sống Đổi mới khụng đồng nghĩa với sự thay đổi hoàn toàn cỏi cũ bởi cỏi mới Đổi mới PPDH khụng phải là thay đổi hoàn toàn PPDH cũ bởi những PPDH mới mà đú là sự thay đổi trờn cơ sở cú chọn lọc, kế thừa và phỏt huy cỏc ưu điểm của PPDH trước đõy

1.3 Vai trò của thiết bị dạy học trong việc đổi mới ph-ơng pháp dạy học ở các tr-ờng THPT

1.3.1 Thiết bị dạy học

1.3.1.1 Khái niệm về cơ sở vật chất s- phạm

Cơ sở vật chất s- phạm là tất cả các ph-ơng tiện vật chất đ-ợc huy động vào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mang tính giáo dục khác để đạt đ-ợc mục đích giáo dục

1.3.1.2 Khái niệm về Thiết bị dạy học

TBDH là một bộ phận trong hệ thống CSVC s- phạm, TBDH là tất cả những ph-ơng tiện cần thiết đ-ợc giáo viên và học sinh sử dụng trong hoạt động dạy và học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo trong hoạt động, khám phá và lĩnh hội tri thức của học sinh, góp phần nâng cao chất l-ợng giáo dục, đạt đ-ợc mục tiêu giáo dục đã đề ra

Điều 1 Quy chế thiết bị giáo dục trong tr-ờng Mầm non, phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số 41/2000 của Bộ tr-ởng Bộ Giáo dục - Đào tạo quy định: Thiết bị giáo dục bao gồm thiết bị phục vụ giảng dạy và học tập tại lớp, thiết bị phòng thí nghiệm, thiết bị thể dục thể thao, thiết bị nhạc, hoạ và các thiết bị khác trong x-ởng tr-ờng, v-ờn tr-ờng, phòng truyền thống, nhằm đảm bảo cho việc nâng cao chất l-ợng dạy và học, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

1.3.1.3 Phân loại thiết bị dạy học

Thiết bị dạy học ở các tr-ờng THPT bao gồm:

a Thiết bị dạy học dùng chung (ph-ơng tiện kĩ thuật dùng chung): Máy tính, máy chiếu đa năng, máy chiếu qua đầu, máy ghi âm…

b Thiết bị dạy học bộ môn bao gồm các loại hình chính nh- sau:

1.3.2 Vai trò của TBDH trong việc đổi mới ph-ơng pháp dạy học

Theo lý luận dạy học thì vai trò của TBDH trong quá trình dạy học thể hiện ở những

5 Sử dụng TBDH cho phép học viên có điều kiện tự lực chiếm lĩnh tri thức, hình thành

kỹ năng kỹ xảo (tự nghiên cứu tài liệu, tự lắp ráp thí nghiệm, tiến hành thí nghiệm để khai thác nguồn kiến thức mới, lựa chọn câu trả lời, vận dụng…)

6 Sử dụng TBDH hợp lý hoá quá trình dạy học, tiết kiệm thời gian để mô tả

7 Sử dụng TBDH gắn bài học với đời sống thực tế, học gắn với hành, nhà tr-ờng gắn với xã hội

8 Sử dụng TBDH giúp hình thành thế giới quan, nhân sinh quan, rèn luyện tác phong làm việc có khoa học

1.3.3 Các yêu cầu s- phạm khi lựa chọn và sử dụng thiết bị dạy học trong tr-ờng THPT

1.3.3.1 Cỏc chỉ số đỏnh giỏ hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học:

Một là, tần suất sử dụng TBDH

Hai là, mức độ và thỏi độ sử dụng TBDH

Ba là, tớnh thành thạo sử dụng TBDH

Bốn là, tớnh kinh tế của sử dụng TBDH

Năm là, phục vụ đổi mới PPDH

1.3.3.2 Nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH

Để nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH trong quá trình dạy học cần đảm bảo thực hiện những yêu cầu cơ bản sau đây:

- Sử dụng TBDH đúng mục đích

- Sử dụng TBDH đúng lúc

- Sử dụng TBDH đúng chỗ

- Sử dụng TBDH đúng mức độ và c-ờng độ

1.4 Quản lý thiết bị dạy học trong trường trung học phổ thụng

1.4.1 Khỏi niệm quản lý TBDH

Quản lý TBDH là tác động có mục đích của ng-ời quản lý, phát triển và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH phục vụ đắc lực cho công tác giáo dục và dạy học Nội dung TBDH

mở rộng đến đâu thì tầm quản lý cũng phải rộng và sâu t-ơng ứng Kinh nghiệm thực tiễn đã chỉ ra rằng TBDH chỉ phát huy đ-ợc tác dụng tốt trong việc giáo dục, dạy học khi đ-ợc quản

lý tốt Do đó, đi đôi với việc đầu t- trang bị, điều quan trọng hơn là phải chú trọng đến việc quản lý TBDH trong nhà tr-ờng TBDH là một lĩnh vực vừa mang tính kinh tế - giáo dục, vừa mang tính khoa học - giáo dục nên việc quản lý một mặt phải tuân thủ các yêu cầu chung về quản lý kinh tế, khoa học mặt khác cần tuân theo các yêu cầu quản lý chuyên ngành giáo dục

Cỏc chức năng quản lý theo quan điểm quản lý hiện đại bao gồm:

KẾ HOẠCH

lý, khụng phải cứ giao cho họ làm rồi bỏ mặc mà phải thường xuyờn theo dừi, đụn đốc, nhắc nhở, động viờn, giỏm sỏt và cú những điều chỉnh kịp thời khi cần thiết nhằm thỳc đẩy cỏc hoạt động phỏt triển Cuối cựng là chức năng kiểm tra, kiểm tra bao gồm đỏnh giỏ và điều chỉnh Quản lý mà khụng kiểm tra coi như khụng quản lý, nếu buụng lỏng kiểm tra coi như nhà quản

lý đó tự tước đi của mỡnh một vũ khớ sắc bộn nhất Vỡ vậy, để tăng cường hiệu quả sử dụng TBDH người cỏn bộ quản lý cần tăng cường kiểm tra, đỏnh giỏ để nắm được tỡnh trạng sử dụng TBDH của từng giỏo viờn

Núi túm lại, để quản lý TBDH cú hiệu quả người quản lý cần thực hiện chu đỏo, nghiờm tỳc từ khõu lập kế hoạch đến khõu kiểm tra đỏnh giỏ Người xưa núi: “Chuẩn bị chu đỏo là thành cụng một nửa”, nếu cú một bản kế hoạch khả thi vể trang bị, sử dụng và bảo quản TBDH thỡ chắc chắn sẽ nõng cao hiệu quả quản lý TBDH, gúp phần quan trọng nõng cao chất lượng giỏo dục trong nhà trường Chất lượng giỏo dục sẽ thấp nếu chỳng ta làm kế hoạch

sơ sài, đại khỏi, tổ chức, chỉ đạo lỏng lẻo và buụng lỏng kiểm tra đỏnh giỏ

1.4.2 Nguyên tắc quản lý thiết bị dạy học

1.4.3 Mục tiêu quản lý thiết bị dạy học

1.4.4 Nội dung quản lý TBDH

1.4.4.1 Quản lý trang bị

* TBDH đ-ợc cấp

* Mua sắm TBDH

* S-u tầm TBDH và tự làm TBDH đơn giản

1.4.4.2 Quản lý bảo quản

Bảo quản TBDH là việc chống h- hỏng TBDH do thời tiết, con ng-ời, tự nhiên…

Cần có hệ thống sổ sách quản lý việc m-ợn trả TBDH của giáo viên để họ nâng cao tinh thần trách nhiệm Khi mất mát, hỏng hóc phải có biện pháp xử lý thích hợp

1.4.4.3 Quản lý sử dụng

Theo lý luận dạy học thì chức năng cơ bản của TBDH trong quá trình dạy học thể hiện

ở những điểm sau

+ Sử dụng TBDH đảm bảo đầy đủ, chính xác

+ Sử dụng TBDH nâng cao đ-ợc tính trực quan, cơ sở của t- duy trừu t-ợng, mở rộng khả năng tiếp cận với các đối t-ợng và hiện t-ợng

+ Sử dụng TBDH giúp tăng tính hấp dẫn, kích thích ham muốn học tập, phát triển hứng thú nhận thức của học sinh

+ Sử dụng TBDH giúp gia tăng c-ờng độ lao động học tập của học sinh và do đó cho phép nâng cao nhịp độ nghiên cứu tài liệu giáo khoa

+ Sử dụng TBDH cho phép học sinh có điều kiện chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo (tự nghiên cứu tài liệu, tự lắp ráp thí nghiệm, làm thí nghiệm, tìm thông tin, lựa chọn câu trả lời, vận dụng…)

+ Sử dụng TBDH hợp lý hoá quá trình dạy học, tiết kiệm đ-ợc thời gian để mô tả

+ Sử dụng TBDH gắn bài học với đời sống thực tế, học gắn với hành, nhà tr-ờng gắn với xã hội

+ Sö dông TBDH gióp häc sinh h×nh thµnh nh©n c¸ch, thÕ giíi quan, nh©n sinh quan, rÌn luyÖn t¸c phong lµm viÖc khoa häc

Tiể u kế t chươ ng 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 2.1 Vài nét về đặc điểm Kinh tế - Văn hóa - Xã hội thành phố Hải Phòng

2.2 Thực trạng phát triển giáo dục THPT của thành phố Hải Phòng

2.2.1 Tình hình phát triển giáo dục phổ thông thành phố Hải Phòng

2.2.2 Tình hình phát triển giáo dục THPT

2.2.2.1 Đéi ngò cán bộ quản lý

2.2.2.2 §éi ngò gi¸o viªn

2.2.2.3 Chất lượng giáo dục học sinh

2.3.3 Thực trạng quản lý việc trang bị thiết bị dạy học

2.3.3.1 Thực trạng quản lý việc trang bị thiết bị dạy học

2.3.3.2 Đánh giá mức độ trang bị TBDH

Việc trang bị TBDH ở các trường THPT thành phố Hải Phòng đã được quan tâm chú ý

và thu được những kết quả nhất định Tuy qua xử lý bộ phiếu trưng cầu ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên nhận thấy TBDH ở các trường THPT của thành phố Hải Phòng so với yêu cầu của chương trình và đáp ứng đổi mới phương pháp dạy học thì không chỉ thiếu về số lượng mà chất lượng cũng không đảm bảo

2.3.4 Thực trạng quản lý việc bảo quản thiết bị dạy học

Có thể nói việc bảo quản TBDH ở 8 trường THPT ở khu vực nội thành đã được chú trọng nhưng hiệu quả chưa cao Tình trạng hư hỏng, lãng phí vẫn còn xảy ra, do vậy đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên, nhân viên nhà trường cần quan tâm chú ý hơn nữa

2.3.5 Thực trạng quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học

2.3.5.1 Thực trạng quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học

Theo đánh giá của cán bộ quản lí 8 trường THPT ở khu vực nội thành ở thành phố Hải

Phòng cho thấy:

Một là, tần suất sử dụng thiết bị dạy học: số thiết bị dạy học được sử dụng từ 60% trở lên chỉ có 71% Điều đó cho thấy một phần thiết bị dạy học được cung cấp chưa được giáo viên sử dụng Không phải do khó sử dụng (26%) mà trên 50% số ý kiến cho rằng hiểu biết về thiết bị dạy học và chủ yếu là do ngại, thấy vất vả khi sử dụng thiết bị dạy học (60%)

Hai là, mức độ hiểu tính năng và tác dụng của TBDH: Có 72% số giáo viên hiểu được trên 60% tính năng kĩ thuật và tác dụng của thiết bị dạy học được sử dụng trong nhà trường Số còn lại

có thái độ ngại nghiên cứu sử dụng tính năng của thiết bị dạy học

Ba là, tính thành thạo trong sử dụng thiết bị dạy học: Có 55% GV còn lúng túng khi sử dụng đa số các loại hình thiết bị dạy học vì họ còn chưa được hướng dẫn cụ thể cách sử dụng các TBDH (65%) mà chủ yếu là học tập nhau và tự tìm hiểu qua sách hướng dẫn hoặc Cataloge (20%) Bên cạnh đó, nhà trường chưa chủ động bồi dưỡng rèn luyện các kĩ năng sử dụng TBDH

Bốn là, tính kinh tế của việc sử dụng thiết bị dạy học: Hiệu quả giờ lên lớp có TBDH đã được tăng lên (85,7%), công tác kiểm tra đánh giá tốt hơn 5(82%) và nhờ dạy học có thiết bị dạy học nên tỉ lệ số giờ dạy giỏi của giáo viên số giáo viên giỏi đã được tăng lên (91%), nghĩa

là tính kinh tế của thiết bị dạy học đã được thể hiện khá rõ ở chỉ tiêu này

Năm là, góp phần đổi mới phương pháp dạy học: Gần như 100% cán bộ quản lí cho rằng dạy học

có thiết bị dạy học đã góp phần đổi mới phương pháp dạy học dần tới tích cực hoá quá trình nhận thức của học sinh làm cho không khí của trường học sôi nổi, gắn bó, cách làm việc cùng nhau của thầy và trò làm cho kết quả học tập cũng tăng lên

Theo đánh giá của học sinh lớp 12 (lớp cuối cấp) ở 8 trường THPT nội thành thành phố Hải Phòng:

Một là, tần suất sử dụng: Khi so sánh 3 chỉ số đầu thì tỉ lệ số phiếu trả lời của HS đều thấp hơn tỉ lệ số phiếu trả lời của GV (65%), tỉ lệ phiếu trả lời của HS là thấp hơn (26,5%) Hai là, mức độ và thái độ sử dụng: Phần lớn HS (52,8%) thiếu thời gian tìm hiểu khai thác các tính năng của TBDH

Ba là, tính thành thạo trong sử dụng: Do trình độ có hạn nên phần lớn các HS còn lúng túng khi sử dụng TBDH (75,3%) và luôn cần đến sự hướng dẫn của GV (64,3%)

Bốn là, tính kinh tế: 68% HS khẳng định giờ học có TBDH giúp kết quả học tập của các

HS được tăng lên, 62% nhận thấy giờ học có TBDH giúp các HS rèn luyện nhiều kĩ năng Năm là, góp phần đổi mới phương pháp dạy học: Năm chỉ số đánh giá ở câu 5 đã cho thấy giờ học có sử dụng TBDH sẽ làm cho HS tích cực học tập hơn, làm tăng khả năng hợp tác giữa các nhóm và giữa các HS trong cùng một nhóm (81%), không khí học tập trong lớp sôi nổi hơn (73%)

2.3.5.2 Những nguyên nhân chính làm cho quản lý việc sử dụng TBDH ở một số trường THPT chưa đạt hiệu quả cao

2.4.1 Nguyên nhân khách quan

2.4.2 Nguyên nhân chủ quan

Tiểu kết chương 2

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG,

THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 3.1 Cơ sở đề xuất các biện pháp

3.1.1 Căn cứ vào các quy định, văn bản của Nhà nước về giáo dục

3.1.2 Căn cứ vào quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục thành phố Hải Phòng giai đoạn hiện nay

3.1.3 Căn cứ vào kết quả nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn quản lí việc trang bị, bảo quản

và sử dụng TBDH

3.2 Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp

3.2.1 Đảm bảo tớnh đồng bộ của cỏc biện phỏp

3.2.2 Đảm bảo tớnh thực tiễn của cỏc biện phỏp

3.2.3 Đảm bảo tớnh khả thi của cỏc biện phỏp

3.3 Một số biện phỏp quản lý của Hiệu trưởng trong việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH

3.3.1 Biện phỏp 1: Nõng cao nhận thức cho đội ngũ giỏo viờn trung học phổ thụng về tỏc dụng của TBDH trong việc đổi mới phương phỏp dạy học

a Mục tiờu

- Từ năm học 2011-2012, đội ngũ giáo viên trung học phổ thông của thành phố Hải Phòng đánh giá đúng tác dụng của TBDH trong việc đổi mới ph-ơng pháp dạy học theo lý luận dạy học

- Giáo viên THPT Hải Phòng không ngừng đ-ợc bồi d-ỡng nâng cao nhận thức về tác dụng của TBDH trong dạy học

b Nội dung và cỏch thức thực hiện

TBDH cú tỏc dụng lớn trong việc đổi mới PPDH nhằm nõng cao chất lượng dạy học Muốn học sinh hoạt động nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn thỡ khụng thể thiếu TBDH trong quỏ trỡnh dạy học Theo tỏc giả đội ngũ cỏn bộ giỏo viờn cỏc nhà trường phải thấm nhuần tinh thần này hơn ai hết, chỉ cú như thế, họ mới quyết tõm sử dụng TBDH trong giờ học

Hiệu trưởng giỳp giỏo viờn cú nhận thức đỳng về vai trũ của TBDH với việc đổi mới PPDH, kết hợp với chớnh sỏch xó hội húa giỏo dục và cỏc biện phỏp mạnh và linh hoạt của nhà trường Cú 3 loại sổ sỏch: Sổ bỏo giảng, Sổ đầu bài và Sổ muợn TBDH để dạy học và tiến hành thớ nghiệm nghiờn cứu; Đăng ký danh hiệu thi đua cuối kỡ, cuối năm và bỡnh bầu, khen thưởng hiện vật cho những giỏo viờn tớch cực sử dụng TBDH Những dẫn chứng trờn đó khẳng định biện phỏp về nõng cao nhận thức cho đội ngũ cỏn bộ giỏo viờn là cực kỡ quan trọng trong việc nõng cao hiệu quả sử dụng TBDH Trờn cơ sở biện phỏp 1 đó thụng suốt thỡ cỏc biện phỏp tiếp theo sẽ gúp phần hỗ trợ cho cụng tỏc TBDH ngày một tốt hơn

3.3.2 Biện phỏp 2: Tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ khai thác sử dụng hiệu quả TBDH cho giáo viên

a Mục tiờu

TBDH là một điều kiện rất quan trọng của giáo viên, nó không thể thiếu trong các giờ dạy học Nó giúp cho HS tiếp thu kiến thức một cách nhanh chóng Nếu cán bộ quản lý biết tổ chức bồi d-ỡng kiến thức và chỉ đạo giáo viên cách lựa chọn và sử dụng hiệu quả TBDH và nếu giáo viên biết lựa chọn và sử dụng TBDH thì sẽ nâng cao hiệu quả giờ dạy góp phần đổi mới nội dung ph-ơng pháp và hình thức tổ chức, tạo nên hứng thú cho HS

b Nội dung và cỏch thức thực hiện

- Cần bồi dưỡng kiến thức tin học, hướng dẫn sử dụng cỏc phần mềm dạy học để giỏo viờn

cú thể khai thỏc đưa vào giảng dạy nhằm thực hiện đổi mới PPDH Lónh đạo nhà trường, Tổ trưởng chuyờn mụn phải tạo mụi trường thuận lợi (trang bị mỏy tớnh, mỏy chiếu đa năng, huấn luyện giỏo viờn về thiết kế và sử dụng giỏo ỏn điện tử trong mụi trường đa phương tiện ) để giỏo viờn cú thể thực hiện việc ứng dụng hiệu quả CNTT và truyền thụng vào quỏ trỡnh dạy học tớch cực

- Giỏo viờn phải được tập huấn sử dụng và bảo quản TBDH khi nhận TBDH Giỏo viờn phải được bồi dưỡng sử dụng TBDH thường xuyờn

- Bồi dưỡng nghiệp vụ, chia sẻ kinh nghiệm tốt về sử dụng TBDH trong Tổ bộ mụn Cú tài liệu hướng dẫn sử dụng TBDH (trước chưa cú tài liệu hướng dẫn sử dụng từng loại hỡnh TBDH, băng hỡnh hướng dẫn thiết kế thớ nghiệm đơn giản tự làm) Cỏc nhà trường cần phỏt động phong trào tự làm TBDH để giỏo viờn tăng thờm lũng yờu nghề và thờm quý những TBDH đó được cung cấp

Trong cỏc nguyờn nhõn giỏo viờn cũn ớt sử dụng TBDH thỡ cú một nguyờn nhõn là cú giỏo viờn chưa biết hết tớnh năng của chỳng phải sử dụng như thế nào Vỡ vậy việc tập huấn cho giỏo viờn sử dụng TBDH khi được nhận TBDH là rất cần thiết Việc làm đú đó gõy hứng thỳ ngay ban đầu cho giỏo viờn để họ cú thể làm chủ TBDH Nếu sau đú giỏo viờn được tiếp tục bồi dưỡng sử dụng thỡ càng ngày họ càng sử dụng một cỏch chủ động hơn, sử dụng TBDH thành thạo hơn và đương nhiờn hiệu quả sử dụng sẽ cao hơn Bờn cạnh việc sử dụng TBDH được cung cấp thỡ việc khuyến khớch giỏo viờn làm thờm TBDH cũng rất quan trọng Chỉ cú những giỏo viờn thực sự yờu nghề, yờu trẻ thỡ mới tớch cực làm thờm TBDH Qua việc tự làm TBDH, giỏo viờn thấy: làm được 1 TBDH đơn giản đó phải tốn bao nhiờu cụng sức thỡ cỏc TBDH được cung cấp đắt gấp nhiều lần TBDH tự làm, vỡ vậy giỏo viờn càng thấy giỏ trị của TBDH được cung cấp, từ

đú cú thờm quyết tõm sử dụng cú hiệu quả TBDH

- Mở lớp bồi dưỡng cho giỏo viờn và cỏn bộ quản lý về kỹ thuật và nghiệp vụ sử dụng TBDH trong cỏc tiết dạy Việc mở lớp bồi dưỡng cần tổ chức làm nhiều đợt với từng loại đối tượng

- Chỉ đạo nõng cao chất lượng sinh hoạt tổ, khối chuyờn mụn ở cỏc nhà trường Trong cỏc buổi sinh hoạt chuyờn mụn, cần tập trung bàn kỹ vào những bài, những phần mới và khú giảng dạy Chỉ đạo tổ chức kiến tập, thực tập rỳt kinh nghiệm về việc lựa chọn và sử dụng TBDH

- Tổ chức, xõy dựng cỏc chuyờn đề sử dụng hiệu quả TBDH ở nhiều bài, mụn, lớp của chương trỡnh ở cấp trường, thị xó để phỏt huy tớnh sỏng tạo, chủ động của cơ sở

- Tổ chức hội thảo cỏc cấp về việc sử dụng hiệu qủa TBDH trong cỏc tiết dạy Tại hội thảo cần cú cỏc bỏo cỏo tham luận, tổ chức trỡnh diễn cỏc tiết dạy, trỡnh bày sỏng kiến của những giỏo viờn, cỏn bộ quản lý cú hiệu quả cao trong việc chỉ đạo, sử dụng hiệu quả TBDH

3.3.3 Biện phỏp 3: Xây dựng kế hoạch quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng hiệu quả TBDH

a Mục tiêu:

Để đạt đ-ợc một hệ thống TBDH hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu của công tác giảng dạy

là một việc làm tốn kém và lâu dài, nhà tr-ờng cần phải tập trung trí tuệ, công sức của nhiều ng-ời để xây dựng kế hoạch dài hạn trong khoảng 5-10 năm mới có thể hoàn chỉnh đ-ợc Kế hoạch về công tác TBDH, kế hoạch về công tác TBDH cần đ-ợc xây dựng lồng trong bản kế hoạch chung của nhà tr-ờng trong từng năm học, phải đ-a thành mục tiêu phấn đấu cần hoàn thành trong chỉ tiêu năm học Việc xây dựng kế hoạch cần làm từng b-ớc hết sức cẩn thận

b Nội dung và cách thức thực hiện

- Chuẩn bị kế hoạch

+ Ng-ời hiệu tr-ởng phải nắm rõ các văn bản pháp lý, quy chế hiện hành về công tác TBDH, trình độ nhận thức, chuyên môn, ý thức, thái độ của tập thể s- phạm; nắm đ-ợc trình độ kỹ thuật, kỹ năng sử dụng TBDH của giáo viên

+ Cần điều tra thực trạng CSVC, TBDH của đơn vị mình (tình trạng, TBDH thiếu, đủ, chất l-ợng, sự đồng bộ giữa sách, TBDH trình độ giáo viên…) điều kiện bảo quản, sử dụng, thực trạng của việc dạy và học

+ Nắm rõ nguồn tài chính chủ yếu, sự ủng hộ từ bên ngoài

Nói chung, ng-ời quản lý phải nắm đ-ợc tình hình và thông tin có liên quan, những thuận lợi, khó khăn phục vụ cho việc lập và thực hiện kế hoạch

Xây dựng kế hoạch quản lý sử dụng TBDH phải phối hợp với các hoạt động trong nhà tr-ờng, để đảm bảo cơ sở hợp lý cho hoạt động và tạo khả năng hoạt động một cách kinh tế

Kế hoạch phải có tác dụng kiểm tra, nó là một công cụ quản lý, tạo điều kiện cho ng-ời quản

lý kiểm tra, đánh giá việc thực hiện hoạt động của cá nhân và tập thể trong tổ chức nhà tr-ờng

- Phải xác định đ-ợc mục đích của kế hoạch, xuất phát từ yêu cầu khách quan của việc dạy học, căn cứ vào tình hình thực tiễn của nhà tr-ờng để dự kiến các bản thiết kế và dự toán kinh phí, giúp nhà quản lý chủ động trong vấn đề chỉ đạo các hoạt động Kế hoạch quản lý

TBDH đ-ợc xây dựng lồng trong bản kế hoạch hoạt động chung trong năm học của nhà tr-ờng,

nó là một chỉ tiêu, là một giải pháp trong việc thực hiện mục tiêu hoạt động của nhà tr-ờng

Trong xu thế hiện nay, chúng ta đã và đang tiến hành đổi mới đồng bộ và tài liệu SGK, PPDH… vì vậy, phải xây dựng một hệ thống TBDH t-ơng xứng với yêu cầu của công tác dạy học hiện nay, bản kế hoạch mua sắm, bổ sung, sửa chữa TBDH phải h-ớng vào các nội dung

cụ thể

Trong bản kế hoạch phải định ra đ-ợc những việc dự định làm nh- chỉ đạo sử dụng TBDH: Yêu cầu các tổ khối chuyên môn, cá nhân GV có kế hoạch sử dụng TBDH cụ thể tr-ớc vào đầu năm học Có nh- vậy khi yêu cầu sử dụng TBDH, ng-ời phụ trách TBDH sẽ bố trí cung cấp TBDH kịp thời Trong bản kế hoạch phải định ra đ-ợc những việc làm nh- kiểm tra, bảo d-ỡng th-ờng xuyên, kiểm tra định kỳ để kịp thời bổ sung, sửa chữa

Tuy nhiên nội dung kế hoạch phải linh hoạt, phải phù hợp với những thay đổi của nhà tr-ờng Do đó phải xây dựng các tình huống và các giải pháp khác nhau TBDH phải đủ về số l-ợng, đảm bảo về chất l-ợng, xã hội đang trong thời kỳ CNH - HĐH, chúng ta phải sử dụng nhiều thiết bị hiện đại trong hoạt động lao động sản xuất Trong mỗi nhà tr-ờng cũng rất cần các TBDH kỹ thuật hiện đại Các PTKT dạy học có vai trò quan trọng đặc biệt trong việc tạo khả năng hình thành, củng cố, hệ thống hoá, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, PTKT dạy học gồm các máy chiếu quang học, máy tạo khuyếch đại âm thanh, hình ảnh, máy l-u giữ và tái hiện thông tin, máy tính… vốn chứa đựng những tiềm năng s- phạm to lớn trong việc tích cực giảng dạy và học tập

Để phấn đấu đạt đ-ợc mục tiêu trang bị hoàn chỉnh hệ thống TBDH là việc làm đòi hỏi tốn kém công sức, trí tuệ, tiền của, thời gian… nhà tr-ờng phải đặt ra kế hoạch mục tiêu hoàn thiện dần trong khoảng thời gian vài năm B-ớc đầu phấn đấu trang bị TBDH các môn học cho giáo viên và học sinh

Khi mua sắm TBDH phải nghiên cứu mẫu, lựa chọn mặt hàng TBDH cần mua sắm Phải có phòng để TBDH, các TBDH phải đ-ợc sắp đặt khoa học, dễ sử dụng, có các ph-ơng tiện bảo quản (tủ, giá, hòm…) che phủ, ph-ơng tiện chống ẩm, chống mối mọt, dụng cụ, phòng chữa cháy

TBDH của các nhà tr-ờng ngoài việc sử dụng kinh phí đầu t- của nhà n-ớc Nhà tr-ờng cần tập trung nhiều nguồn lực khác nhau nh- s-u tầm, tự làm của giáo viên và học sinh, tu bổ lại những TBDH cũ Cán bộ quản lý nhà tr-ờng cần khai thác triệt để các chức năng của TBDH, thực hiện

đúng nguyên lý giáo dục: Học đi đôi với hành, giáo dục gắn liền với lao động sản xuất, chống học chay, dạy chay

Nếu thực hiện tốt quy trình nêu trên sẽ giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý GV nhanh chóng có đ-ợc nhận thức đầy đủ và vững chắc, tạo tiền đề cho những giải pháp tiếp theo

- Sử dụng hiệu quả TBDH trong các giờ dạy

- Giáo viên phải đ-ợc tập huấn sử dụng và bảo quản TBDH khi nhận TBDH, giáo viên phải đ-ợc bồi d-ỡng sử dụng TBDH th-ờng xuyên

- Bồi d-ỡng nghiệp vụ, chia sẻ kinh nghiệm tốt về sử dụng TBDH trong tổ bộ môn

- Mở lớp bồi d-ỡng cho giáo viên và cán bộ quản lý về kỹ thuật và nghiệp vụ sử dụng TBDH trong các tiết dạy Việc mở lớp bồi d-ỡng cần tổ chức làm nhiều đợt với từng loại đối t-ợng

- Chỉ đạo nâng cao chất l-ợng sinh hoạt tổ, khối chuyên môn ở các nhà tr-ờng, trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, cần tập trung bàn kỹ vào những bài, những phần mới và khó giảng dạy

- Chỉ đạo tổ chức kiến tập, thực tập rút kinh nghiệm về việc lựa chọn và sử dụng TBDH

- Tổ chức, xây dựng các chuyên đề sử dụng hiệu quả TBDH ở nhiều bài, môn, lớp của ch-ơng trình ở cấp thị, tỉnh hoặc tổ chức theo cụm để phát huy tính sáng tạo, chủ động của cơ

sở