Quản lý hoạt động dạy học của phòng giáo dục và đào tạo đối với các trường THCS ở huyện ý yên tỉnh nam định

Quản lý hoạt động dạy học của Phòng Giáo dục và Đào tạo đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định Bùi Anh Đào Trường Đại học Giáo dục Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý giáo dục;

Quản lý hoạt động dạy học của Phòng Giáo dục và Đào tạo đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên

tỉnh Nam Định Bùi Anh Đào

Trường Đại học Giáo dục Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý giáo dục; Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn: PGS TS Đặng Xuân Hải

Năm bảo vệ: 2011

Abstract: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về Quản lý hoạt động dạy học (QLHĐDH) của

Phòng Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) đối với các trường Trung học cơ sở (THCS) Trình bày thực trạng về công tác QLHĐDH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện QLHĐDH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

Keywords: Nam Định; Hoạt động dạy học; Phòng giáo dục đào tạo; Trường trung học

cơ sở; Quản lý giáo dục

Content

1 Lý do chọn đề tài

Trong nhà trường, HĐ DH là HĐ cơ bản nhất, trọng tâm nhất, là con đường chủ yếu để hình thành và phát triển nhân cách HS Chính vì vậy, QL HĐ DH ở trường THCS là nhiệm vụ quan trọng của các cấp QL giáo dục trong đó có Phòng GD&ĐT Đối với HĐ DH của cấp THCS

ở huyện Ý Yên, Phòng GD&ĐT đã thực hiện nhiều biện pháp QL phong phú để chỉ đạo, điều hành các trường THCS duy trì nền nếp, kỷ cương, thực hiện có chất lượng nội dung, chương trình DH, đảm bảo đúng mục tiêu giáo dục Tuy nhiên HĐ DH và QL HĐ DH của cấp học vẫn còn một số hạn chế… Những hạn chế tồn tại đó đòi hỏi Phòng GD&ĐT huyện Ý Yên phải đổi mới, nâng cao chất lượng thực hiện các biện pháp QL HĐ DH của GV để HĐ DH có hiệu quả hơn

Từ những lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu “Quản lý hoạt động dạy học của

Phòng Giáo dục và Đào tạo đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định” với

mong muốn đóng góp một phần nhỏ trong việc nâng cao chất lượng DH ở các trường THCS

3.1 Khách thể nghiên cứu

HĐ DH các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Công tác QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với GV các trường THCS trên địa bàn huyện

Ý Yên tỉnh Nam Định

4 Giả thuyết khoa học

Nếu các biện pháp QL HĐ DH ở các trường THCS của Phòng GD&ĐT được áp dụng một cách đồng bộ, khoa học và phù hợp thì có thể nâng cao chất lượng và hiệu quả HĐ DH ở các trường THCS huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

5 Nhiệm vụ của nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về QL nói chung, QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với

GV các trường THCS nói riêng

5.2 Nghiên cứu phát hiện thực trạng QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với GV các trường

THCS trên địa bàn huyện Ý Yên

5.3 Đề xuất được các biện pháp QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS

huyện Ý Yên

6 Phạm vi nghiên cứu

Dạy - học là tích hợp của 2 hoạt động dạy và học; tuy nhiên đề tài chủ yếu nghiên cứu HĐ

DH của đội ngũ GV trong các trường THCS huyện Ý Yên và một số biện pháp QL cơ bản của Phòng GD&ĐT đối với HĐ DH của đội ngũ GV trong các trường THCS huyện Ý Yên

Phạm vi khảo sát tiến hành ở một số các trường THCS thuộc huyện Ý Yên , tỉnh Nam Định các hoạt động DH trong thời gian 5 năm trở la ̣i đây

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.3 Phương pháp bổ trơ ̣ khác như thống kê toán học

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS Chương 2: Thực trạng về công tác QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường

THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

Chương 3: Hoàn thiện những biện pháp QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các

trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỐI VỚI TRƯỜNGẢTUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Gần đây một số luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục chuyên ngành QL giáo dục bước đầu đã

đề cập đến các biện pháp QL HĐ DH trong các nhà trường phổ thông dưới nhiều góc độ khác nhau

Tuy nhiên, tuỳ theo đặc điểm, tính chất, điều kiện của từng loại trường, từng địa phương, từng cấp QL thì người QL phải có những biện pháp QL riêng Do vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài

“Quản lý hoạt động dạy học của Phòng Giáo dục và Đào tạo đối với các trường THCS ở huyện Ý Yên tỉnh Nam Định”

1.2 Một số khái niệm va ̀ lý luâ ̣n cơ bản của đề tài

1.2.1 Dạy học và hoạt động dạy học

1.2.1.1 Khái niệm giáo dục

Giáo dục theo nghĩa rộng là một quá trình toàn vẹn, là tổng hợp tất cả các tác động có tổ chức, có kế hoạch, nhằm hình thành và phát triển nhân cách con người

1.2.1.2 Khái niệm DH và HĐ DH

Giáo dục được thực hiện bằng nhiều con đường khác nhau, con đường quan trọng nhất là

tổ chức DH DH là khái niệm chỉ HĐ chung của người dạy và người học, hai HĐ này luôn gắn

bó mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, bổ sung cho nhau nếu thiếu một trong hai HĐ thì không có HĐ DH

1.2.2 Quản lý

Theo cách hiểu như vậy thì QL là một hệ thống gồm 4 thành tố cơ bản:

+ Chủ thể QL (người QL, tổ chức QL): Đề ra mục tiêu dẫn dắt điều khiển các đối tượng

QL để đạt tới mục tiêu định sẵn

+ Khách thể QL (đối tượng QL): Con người (được tổ chức thành một tập thể , một xã

hội ), quá trình thực hiện nhiệm vụ của tổ chứ c, CSVC, điều kiê ̣n để vâ ̣n hành tổ chức (các

trang thiết bị kỹ thuật )

+ Cơ chế QL: Những phương thức mà nhờ đó hoạt động QL được thực hiện và quan hệ

tương tác qua lại giữa chủ thể QL và khách thể QL được vận hành điều chỉnh

+ Mục tiêu chung: Cho cả đối tượng QL và chủ thể QL, đây là căn cứ để chủ thể QL ra các hoạt động QL

Để thực hiê ̣n nhiê ̣m vu ̣ QL, người QL phải thực hiê ̣n các chức năng QL là kế hoa ̣ch hóa , tổ

chức, chỉ đạo và kiểm tra

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học

1.2.3.1 Khái niệm QL giáo dục

1.2.3.2 Khái niệm QL nhà trường

1.2.3.3 Khái niệm QL HĐ DH

Yêu cầu của QL HĐ DH là phải QL các thành tố cấu trúc của quá trình DH vì vậy nội dung

QL DH bao gồm QL mục tiêu, chương trình, nội dung DH, phương pháp, phương tiện, hình thức

- Nội dung giáo dục THCS nhằm củng cố, phát triển nội dung đã học ở Tiểu học, bảo đảm cho HS có những hiểu biết phổ thông

- Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học

1.2.4.2 Phòng GD&ĐT và chức năng QL

Phòng GD&ĐT thực hiện chức năng QL nhà nước về giáo dục với các nội dung được quy

đi ̣nh trong Điều 9 Nghị định số: 115/2010/NĐ-CP, ngày 24 tháng 12 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ quy định về trách nhiệm QL nhà nước về giáo dục

1.2.4.3 Khái niệm QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT

Phòng GD&ĐT là cơ quan chuyên môn thay mặt UBND quận, huyện QL các HĐ giáo dục trên địa bàn nên QL HĐ DH của các nhà trường là nhiệm vụ trọng tâm, cơ bản, xuyên suốt quá trình HĐ QL HĐ DH là công việc nhằm làm cho HĐ DH của các nhà trường trên địa bàn huyện được thực hiện có kỷ cương nền nếp, thực hiện đúng quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng, pháp luật của nhà nước, làm cho mục tiêu, nội dung DH được thực hiện đầy đủ, đúng tiến độ và chất lượng ngày càng cao hơn

1.2.4.4 Nội dung QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT gồm

Chỉ đạo các Hiệu trưởng QL HĐ dạy của GV ; đảm bảo chương trình môn học; QL hồ sơ chuyên môn (QL việc xây dựng, bảo quản, sử dụng hồ sơ DH theo quy định)…

1.2.4.5 Chức năng nhiệm vụ của Phòng GD &ĐT đối với công tác QL HĐ DH ở trường THCS

Phòng GD&ĐT thực hiện chức năng QL HĐ DH trên cơ sở thực hiện các chức năng sau:

Kế hoạch hoá công tác QL HĐ DH ; Chỉ đạo tổ chức thực hiện kế hoạch theo chương trình kế hoạch đã được phê duyệt

Về tổ chức công việc, Phòng GD&ĐT cần phân công trách nhiệm rõ ràng cho các bộ phận thực thi từng phần của kế hoạch QL Chỉ đạo các trường phân công chuyên môn đúng chuyên

ngành đào tạo, phù hợp với trình độ, năng lực để nâng cao chất lượng DH Thực hiê ̣n Chức năng

chỉ đạo: Sau khi các nhà trường đã xây dựng kế hoạch QL HĐ DH và được phê duyê ̣t ; phòng GD&ĐT sử dụng quyền lực QL nhà nước để tác động đến các đối tượng QL một cách có chủ

đích để phát huy hết tiềm năng của họ trong HĐ DH Và cuối cùng là thực hiện Chức năng kiểm

tra: Trong công tác kiểm tra cần kết hợp kiểm tra định kỳ và kiểm tra đột xuất; kết hợp giữa

kiểm tra của Phòng GD-ĐT với tự kiểm tra của nhà trường và tự kiểm tra của GV kiểm tra của

cơ quan cấp trên với kiểm tra chéo giữa các trường

Tiểu kết chương 1

Những lý luận cơ bản trên đây là cơ sở, là nền tảng để chúng tôi tiếp tục nghiên cứu thực trạng vấn đề và đề xuất các biện pháp QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỐI VỚI CÁC TRUỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN Ý YÊN TỈNH NAM ĐỊNH

2.1 Một số nét về Kinh tế - Xã hội - Giáo dục của huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

2.1.2 Một số đặc điểm về GD&ĐT cấp THCS huyện Ý Yên

Trong ba ̉n luận văn chúng tôi đã trình bày các số liê ̣u điều tra dưới dạng các bảng biểu:

Bảng 2.1 Quy mô mạng lưới trường, lớp, HS cấp THCS

Bảng 2.2 Kết quả 2 mặt giáo dục 5 năm qua

Bảng 2.3 Chất lượng HS giỏi THCS 5 năm qua

Bảng 2.4 Đội ngũ CBQL THCS 5 năm qua

Bảng 2.5 Đội ngũ GV THCS 5 năm qua

Bảng 2.6 Tình hình CSVC cấp THCS năm học 2010-2011

2.2 Thực trạng HĐ DH của các trường THCS huyện Ý Yên:

2.2.1 Thực trạng hoạt động dạy của GV

Bảng 2.7: Thực trạng HĐ dạy của GV các trường THCS huyện Ý Yên

STT Nội dung yêu cầu

Số người được hỏi

Mức độ thực hiện

Tổng điểm TB

Xếp loại

T K TB Chưa

tốt

1

Xây dựng kế hoạch thể hiện rõ

mục tiêu, nội dung, phương pháp

Đảm bảo đủ kiến thức môn học,

nội dung dạy chính xác, có hệ

thống theo yêu cầu cơ bản hiện

đại, thực tiễn

200 112 88 0 0 712 3.56 Tốt

3

Đảm bảo thực hiện nội dung DH

theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và

yêu cầu về thái độ được quy định

trong chương trình môn học

lý làm tăng hiệu quả DH Ứng

dụng công nghệ thông tin vào

DH

200 27 38 94 41 451 2.26 TB

6

Tạo dựng môi trường học tập

dân chủ, thân thiện, hợp tác,

cộng tác, thuận lợi, an toàn và

lành mạnh

200 36 35 103 26 481 2.41 TB

7 Xây dựng, bảo quản, sử dụng hồ

sơ DH theo quy định 200 94 59 47 0 647 3.24 Khá

8

Kiểm tra, đánh giá xếp loại HS

đảm bảo yêu cầu chính xác, toàn

diện, công bằng, khách quan,

công khai, phát triển năng lực tự

đánh giá của HS; sử dụng kết

200 89 99 12 0 677 3.39 Khá

quả kiểm tra, đánh giá để điều

chỉnh HĐ DH

2.2.2 Thực trạng HĐ học của HS

Bảng 2.8: Thực trạng HĐ học của HS các trường THCS huyện Ý Yên

STT Nội dung yêu cầu

Số người được hỏi

Mức độ thực hiện

Tổng điểm TB

Xếp loại

Trong mu ̣c này chúng tôi khảo sát và đánh giá thực tra ̣ng cho các nô ̣i dung sau:

2.3.1 Nhận thức của lãnh đạo và chuyên viên Phòng GD&ĐT về thực hiện công tác QL HĐ DH đối với các trường THCS huyện Ý Yên tỉnh Nam Định

2.3.1.1 Nhận thức của lãnh đạo và chuyên viên Phòng GD&ĐT về thực hiện công tác QL HĐ dạy của GV

Bảng 2.9: Kết quả nhận thức của lãnh đạo và chuyên viên Phòng GD &ĐT về biện pháp QL hoạt động dạy của Phòng GD&ĐT đối với GV

Biểu đồ 2.1: Kết quả nhận thức về các biện pháp QL HĐ dạy của Phòng GD& ĐT đối

với GV các trường THCS

2.3.1.2 Nhận thức của lãnh đạo và chuyên viên Phòng GD&ĐT về thực hiện công tác QL HĐ học của HS các trường THCS

Bảng 2.10: Kết quả nhận thức của lãnh đạo và chuyên viên Phòng GD&ĐT về biện

pháp QL HĐ học của Phòng GD&ĐT đối với HS

Biểu đồ 2.2: Kết quả nhận thức về các biện pháp QL HĐ DH của Phòng GD&ĐT

đối với HS

2.3.2.Thực trạng về QL HĐ dạy của Phòng GD&ĐT đối với GV các trường THCS ở huyện Ý Yên

2.3.2.1 Thực trạng về số lượng các biện pháp QL HĐ dạy được Phòng GD&ĐT thực hiện trong công tác QL HĐ DH đối với các trường THCS huyện Ý Yên

Nhận xét: Phòng GD& ĐT Ý Yên đã sử dụng hệ thống các biện pháp QL HĐ dạy phong phú,

bao gồm 8 biện pháp chung và 26 biện pháp cụ thể

Những biện pháp chưa thực hiện và thực hiện chưa thường xuyên cần được chỉ đạo thực hiện tốt hơn

2.3.2.2 Thực trạng về chất lượng các biện pháp QL HĐ dạy được Phòng GD&ĐT thực hiện trong công tác QL HĐ DH đối với các trường THCS huyện Ý Yên

Từ Bảng 2.11 đến Bảng 2.18 cho kết quả điều tra thực trạng của 8 biện pháp chung và 26 biện pháp cụ thể về công tác QL HĐ dạy của Phòng GD&ĐT đối với các trường THCS ở huyện

Ý Yên Số liệu được tóm tắt trong bảng sau:

STT Các biện pháp QL

Thực hiện

bậc Tốt thường Bình Chưa tốt

BP1 QL việc xây dựng kế hoạch DH 156 30 29 557 2,59

1- Bồi dưỡng cho cán bộ, GV

nắm vững mục tiêu nội dung,

phương pháp DH phù hợp với đặc

thù môn học để từ đó lập kế

hoạch DH phù hợp

159 19 37 552 2,57 2

2- Chỉ đạo các trường kiểm tra

việc lập kế hoạch DH và thanh tra

việc thực hiện kế hoạch DH

162 22 31 561 2,61 1

BP 2 QL GV đảm bảo kiến thức môn

học 120 69 26 524 2,44

1- Bồi dưỡng cho GV để làm chủ

kiến thức môn học, đảm bảo nội

dung dạy chính xác

126 58 31 525 2,44 1

2- Tổ chức sinh hoạt chuyên đề,

hội thảo, thống nhất những nội

dung khó, mới trong chương

trình, sách giáo khoa

114 66 35 509 2,37 2

3- Thường xuyên, kiểm tra, dự

giờ GV thông qua các cuộc thanh

tra để rút kinh nghiệm cho GV

2- Kiểm tra việc thực hiện chương

trình ở các nhà trường để từ đó

kịp thời điều chỉnh tiến độ thực

hiện chương trình và nội dung

chương trình cho đúng quy định

khai thác thông tin phục vụ DH

cho cán bộ, GV

68 104 43 455 2,12 5

3- Tổ chức các đợt hội giảng nâng

cao tay nghề cho GV 105 82 28 507 2,36 2 4- Nâng cao chất lượng sinh hoạt

tổ, nhóm chuyên môn, sinh hoạt

chuyên đề tháo gỡ khó khăn

vướng mắc trong DH

103 88 24 509 2,37 1

5- Thực hiện tốt nhiệm vụ thanh

tra, kiểm tra việc vận dụng

3- Thanh tra, kiểm tra việc đầu tư,

bảo quản và khai thác sử dụng

1- Chỉ đạo các nhà trường tạo

dựng mỗi tiết học có môi trường

học tập dân chủ, hợp tác thân

thiện, GV thương yêu, tôn trọng,

đối xử công bằng với HS

59 121 35 454 2,11 3

2- Đẩy mạnh hoạt động Đoàn -

Đội và các phong trào thi đua, nêu

gương HS đạt thành tích cao

82 116 17 495 2,30 1

trong học tập, động viên HS

nghèo vượt khó

3- Chỉ đạo các nhà trường tham

gia tích cực phong trào “Xây

dựng trường học thân thiện, học

2- Thông qua các đợt thanh tra

toàn diện và thanh tra chuyên đề

kiểm tra hồ sơ cá nhân của GV,

nhận xét cụ thể và yêu cầu điều

chỉnh sau kiểm tra

2- Chỉ đạo đổi mới cách ra đề

kiểm tra, phát triển năng lực tự

đánh giá của HS

132 67 16 546 2,54 4

3- Triển khai thực hiện tốt cuộc

vận động "Nói không với tiêu cực

hiện quy chế kiểm tra cho điểm,

đánh giá, xếp loại HS

135 69 11 554 2,58 3

Bảng 2.19: Kết quả đánh giá của Phòng GD&ĐT và CBQL, GV các trường THCS về chất

lượng thực hiện các biện pháp QL HĐ dạy

Biểu đồ 2.3: Chất lượng thực hiện các biện pháp QL HĐ dạy của Phòng GD&ĐT đối với các

trường THCS huyện Ý Yên