Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở lê quý đôn, huyện ý yên, nam định trong bối cảnh hiện nay

Nghị quyết số 10-NQ/TU của Tỉnh ủy Nam Định ngày 25/7/2011 về phát triển một số cơ sở giáo dục đào tạo chất lượng cao đã nêu rõ “…bồi dưỡng những học sinh có tư chất, kết quả học tập tốt

Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay

Hoàng Khắc Tiệp

Trường Đại học Giáo dục Luận văn ThS ngành: Quản lý giáo dục; Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Quốc Thành

Năm bảo vệ: 2012

Abstract Xác định cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng Học sinh giỏi

(HSG) ở trường Trung học cơ sở (THCS) Phân tích, đánh giá thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng

HSG trong điều kiện thực tiễn hiện nay

Keywords Quản lý giáo dục; Trung học cơ sở; Giáo dục tiểu học; Hoạt động bồi

dưỡng; Ý Yên

Content

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục và đào tạo nước ta đã và đang từng bước phát triển vững chắc, tạo nền tảng cho việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Trong đường lối và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo, Đảng ta đã coi “giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” và khẳng định: muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi, phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, “nguồn lực con người” là

vô cùng quan trọng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ là một trong ba khâu đột phá của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020

Nhà nước đã có nhiều chính sách để đào tạo và nâng cao nguồn nhân lực Ngân sách Nhà nước dành riêng cho giáo dục được chú trọng để đầu tư đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý và GV, xây dựng, cải tạo và nâng cấp hệ thống trường lớp, trang thiết bị, đổi mới nội dung chương trình sách giáo khoa và phương pháp dạy học… Trong đó, hệ thống trường chuyên, trường THCS chất lượng cao được đầu tư xây dựng nhằm mục tiêu bồi dưỡng, đào tạo, phát huy năng lực đặc biệt của mỗi học sinh Trong chương trình kế hoạch đào tạo của mô hình trường THCS chất lượng cao, bồi dưỡng HSG luôn được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm

Ngày 24/6/2010, Thủ tướng chính phủ đã ban hành quyết định và phê duyệt “Đề án phát triển hệ thống trường THPT chuyên giai đoạn 2010 – 2020”, trong đó nhấn mạnh đến công tác đào tạo, bồi dưỡng HSG và sinh viên tài năng

Nghị quyết số 10-NQ/TU của Tỉnh ủy Nam Định ngày 25/7/2011 về phát triển một số cơ

sở giáo dục đào tạo chất lượng cao đã nêu rõ “…bồi dưỡng những học sinh có tư chất, kết quả học tập tốt thành những người có đủ phẩm chất, năng lực, bổ sung vào nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh, của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Trên cơ sở đó, tạo bước chuyển cơ bản về chất lượng giáo dục chung của tỉnh theo hướng từng bước tiếp cận với trình độ tiên tiến trong nước và thế giới.”

Như vậy, hoạt động bồi dưỡng HSG là phù hợp với mục tiêu phát triển chung của ngành giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước

Thực hiện Nghị quyết của Tỉnh ủy Nam Định, Trường THCS Lê Quý Đôn là trường THCS duy nhất của huyện Ý Yên được UBND tỉnh chọn để thực hiện xây dựng cơ sở giáo dục đào tạo chất lượng cao Trong nhiều năm qua, hoạt động bồi dưỡng HSG luôn được nhà trường coi là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi năm học Nhà trường đã đạt được nhiều thành tích trong các kỳ thi HSG cấp huyện và cấp Tỉnh Có được những thành tích đó là do sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ GV giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, tâm huyết với nghề, các thế hệ

HS chăm ngoan, hiếu học, sáng tạo và công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG có hiệu quả của nhà trường

Tuy nhiên, những năm gần đây chất lượng HSG của nhà trường không ổn định, công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG gặp nhiều khó khăn, trở ngại và có nhiều bất cập Chính vì thế,

nó đã tác động tiêu cực đến niềm tin của các cấp lãnh đạo, các bậc phụ huynh và cả đội ngũ GV

và HS trong nhà trường Với cương vị là cán bộ quản lý, tôi nhận thấy tính cấp bách và cần thiết phải nghiên cứu và đổi mới công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG của nhà trường Từ những lý do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài:

“Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý

Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định phù hợp với bối cảnh hiện nay nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi của trường

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường

THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định

4 Giả thuyết nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định đã được quan tâm song chưa thật toàn diện và còn nhiều bất cập như: Chất lượng tuyển sinh đầu vào lớp 6 chưa cao; chưa quan tâm đầy đủ đến động lực của giáo viên

và học sinh; cở sở vật chất phục vụ dạy và học còn thiếu; nội dung và phương pháp bồi dưỡng HSG còn nhiều hạn chế…

Nếu đề xuất những biện pháp quản lý phù hợp, khắc phục những tồn tại nêu trên thì chất lượng bồi dưỡng HSG của nhà trường sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xác định cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS;

5.2 Phân tích, đánh giá thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở

trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định;

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG trong điều kiện thực tiễn hiện nay

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung khảo sát thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG trong 5 năm, từ năm học 2007-2008 đến nay và đề xuất các biện pháp quản lý tại trường THCS Lê Quý Đôn với tư cách là trường THCS chất lượng cao

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các tài liệu lý luận về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường… Văn kiện, Nghị quyết của Đảng, các văn bản quy định của Nhà nước, của ngành Giáo dục và Đào tạo và các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Tiến hành xây dựng bộ phiếu hỏi dành cho đối tượng là CBQL, GV nhằm thu thập những thông tin cần thiết phục vụ cho việc phân tích và đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành phỏng vấn sâu đối với một số lãnh đạo phòng GD&ĐT, CBQL, GV của trường THCS Lê Quý Đôn để làm rõ hơn những kết quả thu được qua phiếu hỏi, đồng thời

bổ sung thêm những thông tin cần thiết phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài

7.2.3 Phương pháp chuyên gia

Tiến hành xin ý kiến của các chuyên gia trong nghiên cứu cơ sở lý luận, xây dựng bộ phiếu khảo sát thực trạng Nhờ chuyên gia đánh giá thực trạng học sinh giỏi và bồi dưỡng học sinh giỏi của trường Đề nghị chuyên gia gợi ý các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn

7.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Vận dụng những lý luận khoa học quản lý giáo dục để phân tích, đánh giá thực trạng bồi dưỡng HSG và thực trạng quản lý bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định Từ đó khái quát hoá, hệ thống hoá và rút ra những kết luận

7.2.5 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học để thống kê, tổng hợp phân tích và xử lý số liệu thu được từ nhiều nguồn khác nhau giúp cho việc nghiên cứu đạt kết quả cao

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục nội dung, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các

Trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học

cơ sở Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định

Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung

học cơ sở Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Có thể nói, hầu như tất cả các nước đều coi trọng vấn đề đào tạo và bồi dưỡng HSG trong chiến lược phát triển chương trình giáo dục phổ thông

1.1.2 Ở Việt Nam

Nhiều đề tài, chuyên đề, công trình nghiên cứu đã đề cập cơ sở lý luận và thực tiễn một cách khá toàn diện về công tác quản lý nhà trường, công tác bồi dưỡng giáo viên, học sinh giỏi ở các trường THPT chuyên, các trường tiểu học, tuy nhiên công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS hầu như chưa được đề cập

1.2 Học sinh giỏi và bồi dưỡng học sinh giỏi

1.2.1 Học sinh giỏi

Nhiều tài liệu khẳng định: HSG có thể học bằng nhiều cách khác nhau và tốc độ nhanh hơn so với các bạn cùng lớp vì thế cần có một Chương trình HSG để phát triển và đáp ứng được tài năng của họ

1.2.2 Bồi dưỡng học sinh giỏi

Bồi dưỡng HSG là tạo ra môi trường và những điều kiện thích hợp cho người học

phát huy cao độ năng lực của mình

1.2.3 Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS

Bồi dưỡng HSG có ý nghĩa vô cùng quan trọng Điều này được thể hiện qua báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VI: “Nhân tài không phải là sản phẩm tự phát mà phải được phát hiện và bồi dưỡng công phu Nhiều tài năng có thể bị mai một đi nếu không được phát hiện và sử dụng đúng lúc, đúng chỗ…"

Hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THCS có vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu, tư chất thông minh nhằm cung cấp nguồn tuyển sinh đầu vào chất lượng cho các trường THPT chuyên, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước

1.3 Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS

1.3.1 Quản lý và quản lý nhà trường

1.3.1.1.Quản lý

Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các chức năng

kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra

1.3.1.2 Quản lý nhà trường

Bản chất của việc quản lý nhà trường là quản lý hoạt động giảng dạy, quản lý hoạt

động học tập và các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường

1.3.2 Nhà trường - Trường THCS - Trường THCS chất lượng cao

1.3.2.1 Nhà trường

Nhà trường là một thiết chế tổ chức chuyên biệt trong hệ thống tổ chức xã hội được

thực hiện chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho sự duy trì và phát triển của xã hội 1.3.2.2 Trường trung học cơ sở

Trường trung học cơ sở là một bậc trong hệ thống giáo dục quốc dân ở Việt Nam hiện

nay, trên tiểu học và dưới trung học phổ thông

1.3.2.3 Trường trung học cơ sở chất lượng cao

Theo Nghị quyết số 10-/NQ/TƯ ngày 25 tháng 7 năm 2011 của Tỉnh ủy Nam định,

trường THCS chất lượng cao là trường: “có các điều kiện, yêu cầu cao hơn so với trường

chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất, môi trường giáo dục, đội ngũ nhà giáo, phương pháp dạy - học, chất lượng giáo dục nhằm đào tạo , bồi dưỡng những học sinh có tư chất, kết quả học tập tốt thành những người có đủ phẩm chất, năng lực, bổ sung vào nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh, của đất nước”

1.3.3 Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THCS

1.3.3.1 Công tác kế hoạch

Kế hoạch chiến lược, kế hoạch năm học, kế hoạch tác nghiệp

1.3.3.2 Công tác tổ chức:

Hai vai trò chủ yếu của công tác tổ chức là hiện thực hoá các mục tiêu theo kế hoạch

đã xác định và tạo ra sức mạnh mới của một tổ chức

1.3.3.3 Công tác chỉ đạo

Khi thực hiện chức năng chỉ đạo trong quản lý giáo dục phải quán triệt phương châm “duy trì - ổn định - đổi mới - phát triển”

1.3.3.4 Công tác kiểm tra

Kiểm tra là chức năng thứ tư của quá trình quản lý đồng thời chuẩn bị cho một quá

trình quản lý tiếp theo

1.3.3.5 Công tác thông tin

Thông tin được coi như hệ thần kinh của hệ thống quản lý

1.3.4 Các yếu tố có tác động đến quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG

1.3.4.1 Quy chế dạy học và quy chế quản lý hoạt động dạy học

Quy chế dạy học và quy chế quản lý hoạt động dạy học là cơ sở pháp lý để sắp xếp tổ chức, xây dựng cơ chế quản lý, điều hành nhân sự, xác định mục đích, nội dung, chương trình

và kế hoạch bồi dưỡng HSG

1.3.4.2 Năng lực CBQL và đội ngũ GV

Năng lực CBQL và chất lượng đội ngũ GV có ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng bồi dưỡng HSG của nhà trường Đội ngũ GV là lực lượng nòng cốt quyết định tới chất lượng của một cơ sở giáo dục Chính vì vậy, nâng cao năng lực CBQL và chất lượng đội ngũ GV là một nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục Nó là nguồn nhân lực tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào hoạt động bồi dưỡng HSG

1.3.4.3 Chất lượng học sinh và chất lượng tuyển sinh đầu vào

Để đáp ứng mục tiêu đào tạo của nhà trường thì chất lượng tuyển sinh có một ý nghĩa cực

kỳ quan trọng Công tác tuyển sinh phải giúp nhà trường tuyển được những học sinh có kết quả học tập thuộc loại xuất sắc, có năng khiếu, ý chí trong học tập để các em tiếp tục được bồi dưỡng và phát triển

1.3.4.4 Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy học

1.3.4.5 Môi trường giáo dục và môi trường dạy học

Gia đình, nhà trường và xã hội là ba môi trường liên kết, có mối quan hệ gắn bó chặt

chẽ với nhau trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của mỗi học sinh

1.3.4.6 Công tác thi đua, khen thưởng

Khen thưởng đúng, kịp thời và thích đáng sẽ tạo ra động lực, động viên, cổ vũ lòng nhiệt tình sự say mê sáng tạo của mỗi GV và HS

1.4 Các quy định của cơ quan quản lý về bồi dưỡng HSG đối với trường THCS trong bối cảnh hiện nay

1.4.1 Các quy định của cơ quan quản lý về đào tạo, bồi dưỡng HSG và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Trong chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 nhấn mạnh một trong những giải pháp về đổi mới giáo dục là: “Chú trọng xây dựng các cơ sở giáo dục tiên tiến, trọng điểm,

chất lượng cao để đào tạo bồi dưỡng các tài năng”

1.4.2 Quy định về thành lập trường THCS chất lượng cao

Trường THCS chất lượng cao được xác định dựa trên các tiêu chí về: Tổ chức nhà trường; Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên; Chất lượng giáo dục; Cơ sở vật chất và thiết bị; Công tác xã hội hóa giáo dục

Tiểu kết chương 1

Để làm rõ cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS, chúng tôi đã phân tích các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài, tầm quan trọng, nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS Đề tài cũng đã phân tích một số yếu tố tác động đến quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG, đề cập đến các quy định, văn bản của cơ quan quản lý về hoạt động bồi dưỡng HSG cũng như đặc điểm của trường THCS chất lượng cao

Những vấn đề lý luận cơ bản trên là cơ sở cho việc nghiên cứu thực trạng cũng như đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn trong bối cảnh hiện nay Vấn đề này sẽ được chúng tôi tiếp tục trình bày ở các chương tiếp theo

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

LÊ QUÝ ĐÔN, HUYỆN Ý YÊN, NAM ĐỊNH 2.1 Khái quát chung về kinh tế - xã hội và Giáo dục của huyện Ý Yên

2.1.1 Khái quát về kinh tế - xã hội

Huyện Ý Yên có diện tích 23.995,58 ha, với số dân là 241.231 người Toàn huyện có

32 đơn vị hành chính gồm 31 xã và 1 thị trấn Nguồn thu chủ yếu của nhân dân trong huyện

là trồng lúa và các cây lương thực khác

2.1.2 Khái quát về Giáo dục và Đào tạo của huyện

Toàn huyện có 95/113 trường học được công nhận trường học có nếp sống văn hóa

Đội ngũ GV tương đối đủ ở tất cả các cấp học Chất lượng giáo dục, đặc biệt ở cấp THCS,

phát triển bền vững năm sau cao hơn năm trước

2.2 Quá trình hình thành và phát triển trường THCS Lê Qúy Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định

2.2.1 Khái quát chung về trường THCS Lê Quý Đôn

Là trường THCS đạt chuẩn Quốc gia, và là trường THCS chất lượng cao duy nhất của huyện Nhà trường đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì, Cờ thi đua của Thủ tướng Chính phủ và nhiều Bằng khen của Bộ GD&ĐT, UBND tỉnh Một trong những nhiêm vụ chủ yếu của nhà trường là tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng HSG lớp 6, 7, 8,

9 Chịu trách nhiệm về chất lượng mũi nhọn, đặc biệt là chất lượng HSG cấp tỉnh lớp 9 của huyện

2.2.2 Quy mô và cơ cấu của trường THCS Lê Quý Đôn

2.2.2.1 Học sinh

Nhà trường có 16 lớp với tổng số 643 HS Số học sinh tham gia các lớp bồi dưỡng HSG chiếm 2/3 số học sinh toàn trường, chủ yếu ở các môn Văn, Toán, Anh lớp 6,7,8,9; Vật

lý lớp 7,8,9; Hóa, Sinh, Sử, Địa, Tin học lớp 8,9

2.2.2.2 Đội ngũ CBQL và GV

Hiện nay, nhà trường có 44 cán bộ nhân viên Trong đó, Ban giám hiệu có 3 người, hai tổ chuyên môn ( tổ Khoa học xã hội và tổ Khoa học tự nhiên) với 36 giáo viên trực tiếp đứng lớp, một tổ hành chính với 5 nhân viên 100% giáo viên đạt trình độ chuẩn, trong đó có 80% trên chuẩn và 70% giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi, chiến sỹ thi đua các cấp

2.3 Thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê Quý Đôn

2.3.1 Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê Quý Đôn

2.3.1.1 Mục tiêu bồi dưỡng

Trên cơ sở bảo đảm nội dung giáo dục toàn diện, tạo điều kiện cho các em học sinh có

tư chất, kết quả học tập tốt được phát triển tài năng của mình, bồi dưỡng các em thành những HSG có đủ phẩm chất, năng lực, tạo nguồn HSG cho các trường THPT chuyên, bổ sung vào nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh, của đất nước trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

2.3.1.2 Nội dung bồi dưỡng

Do ở cấp THCS không có nội dung chương trình dành riêng cho HSG nên mỗi GV

tham gia bồi dưỡng HSG phải tự nghiên cứu, sưu tầm tài liệu

2.3.1.3 Hình thức bồi dưỡng

Nhà trường tổ chức bồi dưỡng HSG ở cả 4 khối lớp, mỗi đội tuyển từ 10 đến 20 HS Thời lượng bồi dưỡng HSG cấp huyện từ 15 – 20 buổi HSG cấp Tỉnh được tách riêng để bồi

dưỡng ngay từ đầu năm học

2.3.1.4 Phương pháp bồi dưỡng

GV chú trọng hướng dẫn HS phương pháp tư duy, kỹ năng làm bài, tăng cường thực

hành khắc sâu kiến thức, hướng dẫn học sinh tự học, tự nghiên cứu tài liệu và sách giáo khoa

2.3.2 Kết quả bồi dưỡng học sinh giỏi của trường

Bảng 2.4 Chất lượng giải cấp huyện và cấp tỉnh của nhà trường Năm học

Chất lượng giải cấp huyện Chất lượng giải cấp tỉnh

(Nguồn: Phòng GD&ĐT Ý Yên và Sở GD&ĐT Nam Định)

Nhìn vào bảng trên, ta thấy chất lượng giải HSG cấp huyện của nhà trường trong 5 năm đã được cải thiện và tăng lên đáng kể cả về số lượng và chất lượng giải Chất lượng và

số lượng giải HSG cấp tỉnh cũng đã được ổn định và phát triển trong 4 năm liên tiếp Tuy nhiên, do nguyên nhân khách quan đã đề cập và phân tích ở trên, chất lượng và số lượng giải năm 2011-2012 đã giảm so với năm 2010-2011 Trước tình hình đó Ban giám hiệu nhà trường, tổ trưởng chuyên môn và GV phụ trách đội tuyển đã tìm hiểu nguyên nhân và đề ra các biện pháp phù hợp để giữ vững chất lượng giáo dục của nhà trường đặc biệt là số HS thi

đỗ vào các lớp chuyên của trường THPT chyên Lê Hồng Phong, tỉnh Nam Định

31

10

39

0 5 10 15 20 25 30 35 40 45

2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 2011-2012 Năm

Số học s inh

Biểu đồ 2.4 Số lượng HS thi đỗ trường THPT chuyên Lê Hồng Phong

(Nguồn: Sở GD&ĐT Nam Định)

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi của trường THCS Lê Quý Đôn

2.4.1 Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi

Căn cứ vào kế hoạch thi HSG cấp huyện của Phòng GD&ĐT (thường vào trung tuần tháng 4 của mỗi năm học), thi HSG cấp Tỉnh (thường vào cuối tháng 3) và thi tuyển sinh vào các lớp chuyên THPT của Sở GD&ĐT, nhà trường lên kế hoạch bồi dưỡng HSG theo năm

học Trong kế hoạch gồm có thời lượng bồi dưỡng, phân công GV giảng dạy, nội dung bồi

dưỡng, chỉ tiêu và các giải pháp

2.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi

Lãnh đạo nhà trường phân công mỗi đội tuyển HSG cấp huyện có một GV tham gia bồi dưỡng và mỗi đội tuyển HSG cấp Tỉnh có hai GV tham gia, trong đó có một GV phụ trách chính GV phụ trách đội tuyển có nhiệm vụ chỉ đạo và hỗ trợ GV khác thực hiện đúng thời lượng, nội dung chương trình đề ra, theo dõi, kiểm tra, đánh giá quá trình học tập của HS

và chịu trách nhiệm trước lãnh đạo nhà trường

2.4.3 Bồi dưỡng giáo viên tham gia giảng dạy đội tuyển học sinh giỏi

Nhà trường đã triển khai công tác quy hoạch, phát triển đội ngũ GV, bắt đầu bằng việc căn cứ vào quy mô phát triển nhà trường để xác định nhu cầu về số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ GV Trên cơ sở phân tích thực trạng đội ngũ GV hiện có, từ đó lập kế hoạch sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên tham gia giảng dạy HSG

2.4.4 Thực trạng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động bồi dưỡng HSG

Thực trạng về cơ sở vật chất, giáo viên, học sinh, và chế độ chính sách

2.4.5 Sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội

Hoạt động bồi dưỡng HSG là một công việc đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội

2.4.6 Công tác kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật

Qua phiếu khảo sát dành cho GV tham gia bồi dưỡng HSG, có 20 GV tham gia giảng dạy đội tuyển thực hiện phiếu khảo sát này Các GV đều cho rằng đã nhận được sự đãi ngộ như: tiền hỗ trợ theo từng buổi dạy, tiền thưởng khi đội tuyển đạt giải cao Có 48% GV không hài lòng với chế độ đãi ngộ hiện nay và đề nghị có chính sách đãi ngộ thỏa đáng hơn

Theo phiếu khảo sát dành cho HS, 98% HS được khảo sát đều biết rõ hình thức khen thưởng, đặc biệt có 85% HS xác nhận đã nhận được sự động viên khen thưởng từ Ban đại diện CMHS của lớp và nhà trường Điều đó chứng tỏ sự quan tâm của các bậc phụ huynh đến hoạt động bồi dưỡng HSG và có sự động viên khuyến khích kịp thời đối với các em

2.5 Đánh giá chung về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê

Quý Đôn

Có thể khẳng định rằng, trong những năm qua, việc quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG của nhà trường đã được thực hiện tốt và hiệu quả từ việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá và khen thưởng; từng bước góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là chất lượng bồi dưỡng HSG

Bảng 2.7 Tỷ lệ HS thi đỗ các trường THPT công lập

và xếp thứ hạng trong tỉnh Năm

Tỷ lệ

2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 2011-2012

Đỗ THPT

Công lập

Đỗ THPT

Xếp hạng trong

(Nguồn: Sở GD&ĐT Nam Định)

Qua bảng trên, ta có thể thấy chất lượng giáo dục của nhà trường năm 2008-2009 đã

đi xuống so với năm 2007-2008 được thể hiện ở kết quả đầu ra: tỷ lệ HS lớp 9 thi đỗ vào các trường THPT công lập là 86,5% giảm 2,6%, tỷ lệ HS đỗ vào trường THPT chuyên Lê Hồng Phong so với tổng số HS dự thi là 9,1% giảm 15,9% và tụt một bậc, xếp thứ 8/246 trường THCS trong toàn tỉnh Sau những giải pháp tích cực của nhà trường, đến năm học 2011 -

2012, chất lượng giáo dục và thứ hạng của nhà trường đã được nâng cao rõ rệt

2.5.1 Điểm mạnh

Lãnh đạo nhà trường đã tham gia giảng dạy, bồi dưỡng HSG nhiều năm nên hiểu rõ những thuận lợi và khó khăn trong quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG Nhà trường xác định hoạt động bồi dưỡng HSG là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của mỗi năm học Đầu năm học, Ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo sát sao các tổ chuyên môn lập kế hoạch cụ thể mang tính khả thi cho hoạt động bồi dưỡng HSG Công tác nhân sự được bố trí một cách hợp

lý, linh hoạt

GV có trình độ trên chuẩn cao, có kinh nghiệm bồi dưỡng HSG, đội ngũ GV trẻ có kiến thức chuyên môn, nhiệt tình, năng động trong giảng dạy, có phương pháp giảng dạy tích cực, tạo hứng thú và phát huy tính chủ động, khả năng sáng tạo của HS Nhiều GV bồi dưỡng HSG tình nguyện dạy tăng giờ không thù lao cho HS

GV tham gia bồi dưỡng HSG được ưu tiên giảm tiết dạy, được tạo điều kiện đi học để nâng cao trình độ chuyên môn, được ưu tiên trong công tác thi đua, nâng lương trước thời hạn, tăng tiền bồi dưỡng HSG, hỗ trợ kinh phí … Do đó đã tạo được động lực cho các GV trong hoạt động bồi dưỡng HSG

Nhiều HS tham gia vào đội tuyển HSG từ lớp 6 nên được bồi dưỡng kiến thức có hệ thống, được rèn luyện kỹ năng làm bài và có tâm lý vững vàng trong các kỳ thi Hầu hết HS ở các đội tuyển là những HS chăm ngoan, có ý thức cao trong học tập, tiếp cận nhanh với lượng kiến thức và các chuyên đề bồi dưỡng HSG

Sự phối hợp giữa gia đình HS, nhà trường và xã hội trong hoạt động bồi dưỡng HSG được củng cố và nâng cao Các bậc CMHS, các cấp lãnh đạo, các cơ quan, ban, ngành của huyện đã giúp đỡ cả về vật chất và tinh thần giúp GV và HS nỗ lực, cố gắng đạt kết quả cao trong các kỳ thi chọn HSG

2.5.2 Điểm yếu

Điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng HSG của nhà trường còn nhiều khó khăn, đặc biệt các trang thiết bị hiện đại và phòng học dành cho các lớp bồi dưỡng HSG còn thiếu thốn, không đáp ứng được yêu cầu học tập của HS và giảng dạy, nghiên cứu của GV

Chất lượng tuyển sinh đầu vào lớp 6 hàng năm của nhà trường chưa cao Hơn nữa, HS được tuyển chọn ở các đội tuyển chủ yếu tập trung ở khu vực xung quanh trường như Thị trấn Lâm, Yên Tiến, Yên Dương, Yên Hồng, Yên Khánh, Yên Phong……nên hạn chế về số lượng và chất lượng, chưa thu hút được HSG ở các trường trong toàn huyện

Nhận thức của một bộ phận CMHS có con tham gia đội tuyển về công tác bồi dưỡng HSG chưa đầy đủ nên chưa tạo điều kiện cho con em tham gia đội tuyển Nhiều bậc CMHS chỉ muốn con mình học các môn khoa học tự nhiên nên ảnh hưởng rất nhiều đến việc thành lập và ổn định các đội tuyển Một số HS không muốn tham gia vào các đội tuyển HSG vì học tập vất vả, mất rất nhiều thời gian Hơn nữa, tâm lý của nhiều em HSG là học để thi đỗ vào trường THPT ở huyện mà các em và gia đình lựa chọn

Đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng HSG thiếu về chủng loại và chất lượng không đồng đều Thiếu GV được đào tạo đúng chuyên ngành tham gia bồi dưỡng HSG ở một số bộ môn Một số GV sau khi trưởng thành về chuyên môn đã xin chuyển đi trường khác, tạo nên

sự bất ổn định về đội ngũ GV bồi dưỡng HSG Đối với trường chất lượng cao, sự thiếu hụt về

GV, đặc biệt là sự thiếu hụt về GV tham gia bồi dưỡng HSG cấp tỉnh là trở ngại lớn đến hoạt động chuyên môn và chất lượng bồi dưỡng HSG

Việc hướng dẫn HS, đặc biệt là HSG, phương pháp tự học là một nhiệm vụ đối với

GV Tuy nhiên, một số GV chưa tích cực trong việc trang bị cho HS phương pháp tự học, chưa chú trọng đến việc rèn kĩ năng cho HS

Kinh phí giảng dạy bồi dưỡng HSG cho GV mới hỗ trợ được một phần Nhiều GV phải dạy thêm để tăng thêm thu nhập, do đó thời gian tập trung vào nghiên cứu tài liệu, nâng cao chuyên môn còn hạn chế

Chế độ khen thưởng đối với GV và HSG các cấp nhất chưa thỏa đáng

2.5.3 Thời cơ

Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 trong đó nhấn mạnh đến công tác bồi dưỡng nhân tài, phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao

Nhà trường đã được UBND tỉnh Nam Định phê duyệt là trường THCS duy nhất của huyện Ý Yên thực hiện xây dựng cơ sở giáo dục đào tạo chất lượng cao giai đoạn 2011-2015

và được ưu tiên đầu tư các nguồn lực trong thời gian tới Đồng thời, UBND tỉnh đưa ra các tiêu chí của trường chất lượng cao, trong đó nhấn mạnh đến công tác bồi dưỡng HSG

Sở GD&ĐT Nam Định, Huyện ủy, UBND huyện Ý Yên luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao hoạt động bồi dưỡng HSG của nhà trường

Ban lãnh đạo mới của Phòng GD-ĐT Ý Yên đã từng là cán bộ, giáo viên của trường nên am hiểu về hoạt động bồi dưỡng HSG

Uy tín và thương hiệu của nhà trường đã được khẳng định Chất lượng giáo dục toàn diện và chất lượng mũi nhọn của nhà trường luôn dẫn đầu toàn huyện, chính vì thế trường THCS Lê Quý Đôn luôn là lựa chọn số một của các bậc CMHS mong muốn gửi con theo học tại trường

2.5.4 Thách thức

Nhiều trường THCS đã đầu tư vào việc nâng cao chất lượng mũi nhọn, nên đã ảnh hưởng đến việc thu hút và tuyển chọn HSG của nhà trường

Yêu cầu của xã hội nói chung và của ngành GD&ĐT nói riêng đối với hoạt động bồi dưỡng HSG ngày càng cao, đòi hỏi ban lãnh đạo và GV nhà trường luôn phải học tập, nâng cao năng lực quản lý, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tích cực đổi mới và cải tiến phương pháp, nội dung giảng dạy

Tài liệu bồi dưỡng không có sẵn thành giáo trình GV được phân công giảng dạy phải

mất nhiều công sức tự tìm tòi và biên soạn

2.5.5 Bài học kinh nghiệm

Thứ nhất, ban lãnh đạo nhà trường phải có tầm nhìn và kế hoạch chiến lược đồng thời luôn quan tâm đến chất lượng mũi nhọn, có những cơ chế chính sách động viên GV giỏi Thứ hai, GV sớm phát hiện HS có năng khiếu, yêu thích môn học, say sưa, quyết tâm tìm tòi, có ý chí vươn lên GV phải giỏi về chuyên môn, có phương pháp giảng dạy phù hợp, sáng tạo và phát triển được tư duy của học sinh; biết khơi dậy niềm đam mê, kích thích sự sáng tạo của

HS Thứ ba, là phải tạo được sự đồng thuận, sự chăm lo động viên kịp thời cả về vật chất và tinh thần của các cấp, các ngành, các tổ chức kinh tế - xã hội, tạo sự gắn kết bền vững và có hiệu quả giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong công tác giáo dục nói chung và hoạt động bồi dưỡng HSG nói riêng

Tiểu kết chương 2

Qua kết quả điều tra thực trạng về hoạt động bồi dưỡng HSG và quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định cho thấy hoạt động bồi dưỡng HSG của nhà trường đã có những bước phát triển theo đúng định hướng của ngành và của đất nước trong bối cảnh hiện nay