Thực trạng và một số giải pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hà nội

công trình tham gia cuộc thi sinh viên nghiên cứu khoa học 2013 ,Hy vọng tài liệu này sẽ hữu ích cho các bạn , các bạn có thể tham khảo tối đa mình đã để ở chế độ xem trước , học tốt nhé !

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

-o0o -

Công trình tham d Cu c thi

Sinh viên nghiên c u khoa h căTr ngă i h c Ngo iăth ngă2013

Tên công trình: TH C TRANG VÀ M T S GI I PHÁP NH MăTHÚCă Y

Nhóm ngành: KD3

DANH M C T VI T T T ivv

DANH M C CÁC B NG, HÌNH v

L I M U 1

1 Tính c p thi t c aăđ tài 1

2 M căđíchănghiênăc u 2

3.ă iăt ng và ph m vi nghiên c u 3

4.ăPh ngăphápănghiênăc u 3

5 K t c u c aăđ tài 3

CH NGă1:ăLụăTHUY TăT NGăTR NG KINH T 5

1.1 M t s khái ni măăt ngătr ng kinh t 5

1.2 Các nhân t tácăđ ngăđ năt ngătr ng kinh t 7

1.2.1 Các nhân t kinh t 7

1.2.2 Quy t đ nh chi tiêu công c a chính ph 12

1.3 Các ch tiêuăđoăl ngăt ngătr ng kinh t 23

CH NGă2:ăTH C TR NGăăT NGăTR NG KINH T HÀ N IăGIAIă O N 2008 - 2011 24 2.1 Các y u t tácăđ ngăđ năt ngătr ng kinh t Hà N i 24

2.1.1 V trí đ a lý 24

2.1.2 t đai 24

2.1.3 Giao thông v n t i 27

2.1.4 Ngu n nhân l c 29

2.1.5 V n đ u t 35

2.1.6 Du l ch 40

2.1.7 Tài nguyên th y s n 40

2.1.8 Tài nguyên r ng 42

2.1.9 Tài nguyên khoáng s n 42

2.1.10 Nhân t phi Kinh t 43

2.2 Th c tr ngăt ngătr ng Hà N i 43

2.2.1 T ng tr ng chung c a n n kinh t 43

2.2.2 T ng tr ng các nhóm ngành trong n n kinh t 45

2.3 ánhăgiáăthuăchiăngơnăsách 52

2.3.1 C c u các kho n thu chi ngân sách 52

2.3.2 Tình hình thu chi ngân sách trên đ a bàn Hà N i 52

2.3.3 C c u thu, chi Ngân sách Nhà n c 55

2.3.4 Th c tr ng chi th ng xuyên và chi đ u t 56

Ch ngă3:ăGI IăPHÁPăăTHÚCă YăT NGăTR NG KINH T HÀ 58

3.1ă nhăh ngăt ngătr ng Hà N i 58

3.2 Gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c 58

3.2.1 Xóa b tr n h c phí, phân c p m c h c phí 59

3.2.2 C i ti n ch ng trình gi ng d y 59

3.2.3 i u ch nh ch đ l ng cho giáo viên, gi ng viên 60

3.2.4 T ng c ng g i sinh viên đào t o n c ngoài 61

3.2.5 T ng c ng h c ngo i ng 62

3.3 Gi i pháp phát tri n khoa h c công ngh 63

3.3.1 T ng c ng đ u t , sao chép và phát tri n công ngh 63

3.3.2 Nâng cao ch t l ng nghiên c u khoa h c t i các tr ng i h c - Xây d ng các mô hình i h c nghiên c u 63

3.4 Gi i pháp phát tri n Công nghi p 64

3.5 Gi i pháp phát tri n nông nghi p, th y s n 64

3.5.1 Gi i pháp nâng cao n ng su t nông nghi p 64

3.5.2 K t h p nông nghi p và th y s n 65

3.5.3 Phát tri n nông nghi p trên đ t gò đ i 65

3.6 Gi i pháp phát tri n du l ch 66

3.7 Gi i pháp ch ng tham nh ng 66

3.7.1 Lu t pháp ph i nghiêm minh h n 67

3.7.2 xu t s a đ i lu t phòng, ch ng tham nh ng Vi t Nam 68

3.7.3 Minh b ch hóa 68

3.8 M t s gi i pháp khác 68

3.8.1 Gi i pháp ch ng t c đ ng và gia t ng t ng s n ph m c a T - T ng c ng các ho t đ ng công nghi p và d ch v v đêm 69

3.8.2 Gi i pháp thu hút đ u t 69

3.8.3 Gi i pháp gi m tình tr ng đ u c đ t và t ng ngu n v n đ u t cho giáo d c 70

3.8.4 Gi i pháp thu h i đ t nông nghi p cho các m c đích s d ng khác hi u qu h n 71

3.8.5 Gi i pháp cho chi tiêu công 72

3.8.6 T p trung thúc đ y t ng tr ng kinh t Hà N i theo k ho ch kinh t 72

3.8.7 Nâng cao n ng l c đi u hành c a chính quy n thành ph 74

K t Lu n 76 Tài li u tham kh o 78

DANHăM CăT ăVI TăT T

GRDP T ng s n ph mă trênă đ a bàn (Gross Regional Domestic

Product)

CNH, H H Công Nghi p Hóa, Hi n i Hóa

GDP T ng s n ph m n iăđ a (Gross Domestic Product)

ă02/2011/TT-BKH T.ă

DANHăM CăCÁCăB NG,ăHÌNH

B ng

2.3 Th c tr ng chi ngân sách c a Hà N i Tính theo % GDP 54

n c và khu v c có v năđ uăt ăn c ngoài

n c ngoài phân theo ngành kinh t

2.8 T l chi ngân sách qu n huy n/chi ngân sách toàn thành ph 56

L IăM ă U

Là m t trung tâm l n v kinh t , chính tr,ăv năhóaăậ xã h i c a Vi t Nam, Hà

đ iăhóaăc ăs h t ng nh măđ a n n kinh t b t k p các thành ph l n trên th gi i

V y nh ng y u t nƠoătácăđ ng t i t ngătr ng kinh t ? Y u t nào là quan tr ng nh t

Singapore, H ng Kông, Nh t B n, Trung Qu c,ă c,ầ trong m t s giaiăđo n nh t

đ nh l iăđ tăđ c s t ngătr ng kinh t khó tin, th n k đ n v y, trong khi nhi u khu

v c, n n kinh t khác mãi d m chân t i ch ho căt ngătr ng r t th p? Chính ph nên chiătiêuănh ăth nƠoăđ t iă uăhóaăt ngătr ng? Cùng m t m c chi tiêu chính ph nh t

đ nh, li uăcóăcáchăchiătiêuănƠoăđ t iă uăhóaăt ngătr ng trong dài h n hay không? Và

làm th nƠoăđ n kinh t Th đô có th t ngătr ng nhanh và trong dài h n, đ là đ u tƠuă đ aă n n kinh t Vi t Nam c t cánh? Qua nh ng nghiên c u v lý thuy tă t ngă

tr ng kinh t , th c tr ngăt ngătr ng kinh t c a các qu c gia, thành ph trên th gi i,

k t h p v i th c tr ng n n kinh t Th đô, bài vi t hy v ng s gi i quy tăđ c các câu

1.ăTínhăc păthi tăc aăđ ătƠi

c a các khu v c, t nh Thành ph (TP) n n kinh t phát tri n nhanh, m nh, hi u

qu , b n v ng, lâu dài thì c n có nh ng gi i pháp thích h p phù h p v iăđ cătr ngăkinhă

tr ng là y u t tiên quy tăđ u tiên c a phát tri n kinh t , nâng cao thu nh p,ăđ aăm c

s ng c aă nhơnă dơnă T ă ti nă đ n g nă h nă m c s ng c a các n n kinh t phát tri n

ph ngătơy.ăTr că đơyă t ngătr ng cao và dài h n là m cătiêuă mongăđ i c a nhi u

n c trên th gi i Tuy nhiên, g n đơyă nhi u nhà kinh t mà tiêu bi u là Amartya

(1999) cho r ng m c tiêu trên s là không hoàn chnh.ăT ngătr ng s l ng ph i g n

li n v i ch tăl ng m i là m cătiêuămongăđ i trong b i c nh hi nănay.ă i u này có ngh aălƠăt ngătr ng ph i d aăvƠoăt ngăTFP (N ngăsu t các nhân t t ng h p) thông

quaă đ uă t ă choă R&Dă (nghiên c u và phát tri n) và phát tri n ngu n nhân l c,ă t ngă

tr ng ph i có s h tr c a th ch dân ch và phúc l i xã h iăđ cănơngăcao.ă đ t

đ c các yêu c u k trên qu th c là h t s c khó kh năn n kinh t Hà N i,ănh ngăc ngă

không ph i là không th th c hi năđ c

Vi c nghiên c uăt ngătr ng kinh t cho Th ôă(T ) m t cách có h th ngăđ

phân ph i, khai thác hi u qu các ngu n l c ph c v choăt ngătr ng; chi tiêu công

h p lý h nănh măh ng t i m c tiêu cao nh t là n n kinh t T đ t m căt ngătr ng

đo nă2008ăđ nă2012ălƠăch aănhi u Các bài báo cáo, bài vi t ho călƠăđưăc ăho c m i ch

l t qua b m t các các con s th ngăkêămƠăch aăđiăsơuăvƠoăphơnătíchăđ áp d ng cho

T ăNgoƠiăraăcácăgi i pháp mà các nghiên c uăđ ra, còn khá chung chung và mang

n ng tính lý thuy t

Trong kho ngă50ăn mătr l iăđơy,ăc th gi i đ c ch ng ki n s phát tri n kinh

kinh t nƠyăđưăthƠnhăcôngătrongăvi c phát tri n kinh t m t ngo n m c,ăđ aăthuănh p bìnhăquơnăđ uăng i t m c th păđ n m c ngang b ng v i m c thu nh p c a các qu c

gia phát tri năph ng Tây Nhi u câu h iăđ c tác gi đ t ra là li u Hà N i có th t ngă

quan tr ng nh tătácăđ ngăđ năt ngătr ng kinh t ? Li u có gi iăphápănƠoăgiúpăT ăt ngă

tr ngănhanhăh năhayăkhông? Cùng m t m căchiătiêuăcôngănh ăhi n nay, có bi n pháp nƠoăgiúpăTPăđ tăđ c m căt ngătr ngăcaoăh năhayăkhông?ăCó gi i pháp nào nh m

ch m d tăthamănh ngăhayăkhông? Làm th nƠoăđ nâng cao ch tăl ng giáo d c? N i

dung bài nghiên c u này s c g ng gi i quy tăđ c nh ng câu h i trên, góp ph năđ aă

n n kinh t Hà N i c tă cánh,ă đ aă thuă nh p,ă đi u ki n s ng c aă ng iă dơnă T ă sánhă

ngang v i các n n kinh t ph ngăTơy, x ngăđángălƠăđ u tàu c a n n kinh t Vi t Nam

2.ăM căđíchănghiênăc u

T ng k t các nghiên c u c a các tác gi nghiên c u v t ngătr ng kinh t v

nh tăđ áp d ngăchoăT ăNgoƠiăra,ăđ tài c ngănghiênăc u th c ti n phát tri n kinh t

T giaiăđo n 2008 - 2012 vƠăđ aăraăcácăgi i pháp nh măgiúpăT ăđ tăđ c m căt ngă

tr ngăcaoăh n,ăđ ra các gi i pháp thích h p cho vi c chi tiêu công, gi i pháp nh m

ch m d tă thamă nh ng,ă gi i pháp cho v nă đ giáo d c c ngă nh ă cácă gi i pháp khác

trong th i gian dài

3.ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

iăt ng nghiên c u c a đ tài bao g m: nh ng v năđ lý thuy t v các nhân

t , th c tr ngăt ngătr ng kinh t giaiăđo n 2008 - 2012 c a Hà N i Ngoài ra gi i pháp

phát tri n ngu n nhân l c, phát tri n công nghi p, nông nghi p, du l ch, t ngăhi u qu

chi tiêu chính ph , ch m d tăthamănh ng và m t s gi i pháp t ng h p khác c ngăđ c

đ xu t nh m giúp n n kinh t T ăắc tăcánh”

- Ph m vi nghiên c u c a đ tài là n n kinh t Hà N iăgiaiăđo n 2008-2012

Tuyănhiênădoăđi u ki n v th ng kê s li u, nhi u s li u C c th ng kê Hà N i, T ng

c c th ng kê Vi t Nam và T ng c căđoăl ng ch tăl ng m i ch c p nh păđ n h t

ngày 31/12/2011, nên nhi u phân tích s đ c th c hi nătrongăgiaiăđo n 2008 ậ 2011

4.ăPh ngăphápănghiênăc u

tài k th a và phân tích khách quan các nghiên c u c a các tác gi trong và

th c ch ng, phân tích, và s d ng m t s ph n m m tin h cănh ăExcelăđ tính toán,

t ng h p s li u và v các bi uăđ trong đ tài

5.ăK tăc uăc aăđ ătƠi

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, danh m c các t vi t t t, danh m c b ng, hình và

danh sách tài li u tham kh o, đ tài đ c chia làm baăch ng:

C H NG 2: TH C TR NGăT NGăTR NG KINH T HÀ N IăGIAIă O N

2008-2012

TH C TR NG VÀ M T S GI I PHÁP NH MăTHÚCă YăT NGăTR NG

KINH T HÀ N I

Trong ph n n iă dungă ch ngă m tă nƠy,ă ng i vi t thông qua các nghiên c u,

th c tr ng t ngătr ng c a m t s n n kinh t nh m ch ng minh nhân t quan tr ng

k t qu nghiên c u th c nghi m các qu căgiaăđangăphátătri năc ngănh ăphátătri n

n m tìm ra m c chi tiêu chính ph đ đ tăđ c m căt ngătr ng t iă uăchoăn n kinh t ;

vi c phân c p chi tiêu cho c p chính quy năđ aăph ng; hay cùng m t kho n chi ngân

sách, n u chính ph gi măchiăđ uăt ăvƠăt ngăchiăth ng xuyên s lƠmăt ngăt căđ t ngă

tr ng kinh t Các nhân t phi kinh t nh ăắýăchíădơnăt c”;ăhayăcácăy u t kinh t khác

ch ng h nă nh :ă ngu n nhân l c, v n, khoa h c công ngh ,ă TFP,ă đ tă đaiă tƠiă nguyênă

c ngăgópăph nătácăđ ng t i t căđ t ngătr ng kinh t

T ng tr ng kinh t là m t ph m trù kinh t , nó ph n ánh quy mô t ng lên hay

gi m đi c a n n kinh t n mănày so v i n m tr c đó ho c c a th i k này so v i

th i k tr c đó T ng tr ng kinh t có th bi u hi n b ng qui mô t ng tr ng và t c

đ t ng tr ng Qui mô t ng tr ng ph n ánh s gia t ng lên hay gi m đi nhi u hay ít,

còn t c đ t ng tr ng đ c s d ng v i ý ngh a so sánh t ng đ i và ph n ánh s

gia t ng nhanh hay ch m c a n n kinh t gi a n măhay các th i k đo l ng

t ng tr ng kinh t ng i ta th ng dùng hai ch s ch y u: ph n t ng, gi m tuy tăđ i

quy mô c a n n kinh t (tính theo GDP), ho c t c đ t ng tr ng kinh t (tính theo

GDP) (V ăTh Thu H i 2009)

TheoăGS.TSăV ăTh Ng c Phùng (2005), Giáo trình kinh t phát tri n; Nxb Lao

đ ng ậ Xã h i, trang 23-24 thì:

ắT ngătr ng kinh t là s t ngăthêmă(hayăgiaăt ng)ăv quy mô s năl ng c a n n

kinh t trong m t th i k nh tăđ nh.ă óălƠăk t qu c a t t c các ho tăđ ng s n xu t và

d ch v c a n n kinh t t o ra.”

Theo tác ph m Macroeconomics19th Edition, c a tác gi McConnell, Brue, and Flynn, 2012 trang 150 thìăt ngătr ng kinh t (economicăgrowth)ăđ nhăngh aănh ă

sau:

production possibilities curve that results from an increase in resource supplies or quality or an improvement in technology; (2) an increase of real output (gross domestic product) or real output per capita as either:

- An increase in real GDP occurring over some time period

- An increase in real GDP per capita occurring over some time period.”

Flynn đ nhăngh aălƠ:(1)ăm t s d ch chuy năđ ng kh n ngăs n xu t xu t phát t s

t ngăv cung ho c ch tăl ng c a các ngu n l c, ho c s ti n b trong công ngh ; (2)

trênăđ uăng iătheoăđ c hi u theo m t trong hai cách sau:

- M t s t ngălênăv GDP th c t x y ra trong m t kho ng th i gian nh tăđ nh

- S t ngăGDPăth c t trênăđ uăng i x y ra trong m t kho ng th i gian nh tăđ nh

M t s l ng c aăt ngătr ng kinh t là bi u hi n bên ngoài c a s t ngătr ng,

nó th hi n ngay trong khái ni m v t ngătr ng nh ăđưăđ c p trênăvƠăđ c ph n ánh

thông qua các ch tiêuăđánhăgiáăquyămôăvƠăt căđ t ngătr ng thu nh p.ă ng trên góc

đ toàn n n kinh t , thu nh păth ngăđ c th hi năd i d ng giá tr : có th là t ng giá

tr thu nh păho căcóăth là thu nh păbìnhăquơnătrênăđ uăng i Có nhi u ch tiêu giá tr

t ngătr ng kinh t đ aăph ng,ătuyănhiênăch tiêu GRDP - giá tr tính b ng ti n c a t t

c s n ph m và d ch v cu iăcùngăđ c s n xu t ra trong ph măviăđ aăph ngătrongă

m t kho ng th i gian nh tăđ nh,ăth ng là m tăn mă- th ngăđ cădùngăđ đoăl ng

t ngătr ng nh t (McConnell 2012)

Theoăthôngăt ăs 02/2011/TT-BKH TăngƠyă10/1/2011ăc a B tr ng B K

đ c g iălƠăắT ng s n ph mătrênăđ aăbƠn”ăvƠăvi t t t là GRDP Trong đ tài này, tác

gi s s d ngăGRDPănh ălƠăm tăth căđoăđ đoăl ng m t s l ng c aăt ngătr ng

kinh t

Trong nghiên c u v t ngătr ng kinh t thì ngu n g c c a s t ngătr ng hay

nh ng y u t gì t o ra s t ngătr ng là m t v năđ đ c các nhà kinh t h t s c quan tơm.ă ưăcóăr t nhi u lý thuy t kinh t khác nhau v ngu n g c c a s t ngătr ng kinh

t đ c các nhà kinh t c đi n, tân c đi n và hi năđ iăđ aăra

K t khi có s tr i d y tr l i c a c a lý thuy t t ng tr ng vào cu i nh ng

n m 1980 đã có m t kh iăl ng kh ng l các phân tích th c nghi m v t ng tr ng

kinh t đ c th c hi n Các mô hình tân c đi n đư có đ c nh ng b ng ch ng th c

nghi m ng h m t khi tính đ n các nhân t quan tr ng khác đ i v i t ng tr ng kinh

t , ví d nh t b n nhân l c (Mankiw, Romer và Weil, 1992), tích lu bí quy t công

ngh (Nonnerman và Van, 1996) Có th nói nghiên c u c a Mankiw, Romer và Weil (1992) đư đ t n n t ng cho nh ng phân tích th c nghi m sau này d a trên mô hình

lý thuy t t ng tr ng tân c đi n N mă 1992, Levine và Renelt còn t ng k t các

nghiên c u tr c đó và k t lu n r ng có ít nh t 50 bi n đ c phát hi n là có t ngă

quan v i t ng tr ng kinh t (Levine trang 942 đ n 963 1992) Lý thuy t v t ng

tr ng kinh t cho r ng, t ng tr ng trong dài h n có th là m t hàm s c a nhi u bi n

c a các nhân t kinh t tr c ti p bao g m ngu n nhân l c, v n,ăđ tăđai,ătƠiănguyên,ă

thành t u k thu t và công ngh m i, t o ra giá tr s n l ng Xu t phát t th c t c a các n c đang phát tri n, các nhà kinh t h c đi đ n k t lu n: vi c gia t ng s n l ng

các n c này b t ngu n t s gia t ng đ u vào c a các y u t s n xu t theo quan h

hàm s v i s n l ng, các y u t này bao g m ngu n nhân l c, v n, đ t đai, tài

nguyên, công ngh và k thu t

Có th th y ngu n t ng tr ng do nhi u y u t h p thành, vai trò c a nó ph thu c vào hoàn c nh và th i k phát tri n c a m i khu v c, m i qu c gia i v i các n c nghèo, v n v t ch t đóng vai trò quan tr ng trong th i gian b tăđ u t ngă

tr ng kinh t Ng c l i, đ i v i các n c công nghi p thì vai trò c a TFPăđ c đánhăgiáăquan tr ng h n nhi u

1.2.1.1 Ngu n nhân l c – nhân t quan tr ng nh t

1.2.1.1.1 Các nghiên c u v vai trò c a ngu n nhân l c v i t ng tr ng kinh t

Giáoăs Gary Becker, nhà kinh t h c n i ti ng c aă i h c Chicago, Hoa K đưă đ c gi iă th ngă Nobelă n mă 1992ă choă m t công trình nghiên c u khoa h c mà trongăđóăôngăkh ngăđ nh:ăắM c dù có r t nhi u nhân t tácăđ ng t iăt ngătr ng kinh t

nh ng ngu n nhân l c là y u t quan trong nh tăđ i v i s t ngătr ng kinh t ă uăt ăvƠoăconăng i chính là s đ uăt ăchoăt ngălai,ăđ uăt ăcƠngăl n bao nhiêu thì thu nh p

càng nhi u b yănhiêu.”ă

Vai trò quan tr ng c a ngu n nhân l c c ngăđ c th hi n qua các nghiên c u

c a Kaldor và Sung Sang Park, h c ngăchoăr ngămôăhìnhăt ngătr ng kinh t d a vào

ti n b khoa h c k thu t và ngu n nhân l c ch tăl ng cao s lƠmăt ngăs c c nh tranh

c a n n kinh t vƠăđ aăn n kinh t t ngătr ngănhanhăh n.ă

M t nghiên c uăđángăchúăýăkhác v ngu n nhân l c n aăđóălƠăMôăhìnhăắH c

hay làm - learning-or-doingămodel”ăc aăLucasă(1988).ăÔngăđưăch ng minh r ng m t

n că đ uă t ă nhi u vào ngu n nhân l că h nă s có t că đ t ngă tr ngă caoă h n.ă Ông

càng l n thì n n kinh t t ng tr ng càng cao (T.S Nguy n Duy Th c trang 55 và 56,

2007) ThêmăvƠoăđó,ăcác công trình nghiên c u v ngu n g c t ng tr ng c a Romer

(1986) và Leviner (1992) đ u cho r ng trong b i c nh chuy n đ i n n kinh t t h u

công nghi p sang kinh t tri th c hi n nay thì ng u n nhân l c (v n con ng i) và khoa h c công ngh v t tr i h n các y u t truy n th ng khác nh tài nguyên thiên nhiên, v n v t ch t và lao đ ng thô s ă

Nh t B n sau chi n tranh th gi i th hai

Th c t nghiên c u các n n kinh t b tàn phá sau Chi n tranh th gi i l n th II cho th y m c dù h u h tăt ăb n b phá h yănh ngănh ngăn c có ngu n nhân l c ch t

l ng cao v n có th ph c h i và phát tri n kinh t m t cách ngo n m c i n hình đóălƠăn c c sau chi n tranh th gi i th hai Sau chi n tranh, m tăl ng l năt ăb n c a

n că c b tàn phá, tuy nhiên v n nhân l c c a l căl ngălaoăđ ng ch tăl ng cao

c a n că c v n t n t i V i nh ngăđ i ng ănhơnăl cănƠy,ăn că căđưăph c h i nhanhăchóngăsauăn mă1945,ăh ti n hành khôi ph c kinh t m t cách th n k ,ăđ aăđ t

n c tr thành m t trong nh ng n n kinh t công nghi păhƠngăđ u th gi i m t th i

gian ng n sau chi n tranh và là n n kinh t đ ng hàng th t ătrênăth gi i (Eleanor L

Turk, The history of Germany, trang 141-150) và l n nh t châu Âu th iăđi m hi n t i

(theo IMF 2013) N u không có s v n nhân l c này thì s không bao gi có s th n k

Ngoài ra, n n kinh t Nh t B năc ngălƠăm t minh ch ng rõ nét v vai trò c a

ngu n nhân l c ch tăl ng cao t iăt ngătr ng kinh t ăC ngăt ngăt c, Nh t B n

th m h i sau th chi n, n n kinh t b tàn phá n ng n sau th chi n th 2 Tuy nhiên

v i ngu n nhân l c ch tăl ngăcaoăvƠăđ căđƠoăt o bài b n, Nh t B n nhanh chóng

v tăquaăcácăn c Châu Âu tr thành n n kinh t đ ng th 2 th gi i t n mă1968ăđ n

2010 (McCurry 2011)

1.2.1.1.3 T ng tr ng d a và ngu n nhân l c giá r

Th c ti n hi n nay cho th y,ălaoăđ ng giá r đangălƠăm t trong nh ngăđ ng l c

quan tr ng giúp m t s n n kinh t đ tăđ c m căt ngătr ng cao M tătr ng h p

đi năhìnhăđóălƠăTrungăQu c Do có ngu năcungălaoăđ ng d i dào t nên giá laoăđ ng

c a Trung Qu c r t r ơy là m t y u t quan tr ngăhƠngăđ u trong vi c t o ra nh ng

s n ph m m i, r , d c nh tranh, d ki m l i trên th tr ng toàn c u Nhân công giá r đưăthuăhútăcácănhƠăđ uăt ăn căngoƠiăđ uăt m nh m vào n n s n xu t c a Trung

Qu c Bi n qu c gia 1,3 t dơnănƠyăthƠnhăắcôngăx ng c a th gi i”,ăđ ng th iăđ t

đ c m căt ngătr ng cao và liên t c trong th i gian dài Trung Qu căđư thay th v trí

c ng qu c kinh t s hai c a Nh t B n t n mă2010ăvƠăd ki n s v t Hoa K tr

thành n n kinh t s m t th gi i vào trong vòng hai th p k t i (NBC News 2013)

Tóm l i, theo qua các nghiên c u lý thuy t, th c nghi m đ c th c hi n b i các

nhà kinh t trên th gi iăc ngănh ăth c tr ngăt ngătr ng t i m t qu c gia trên th gi i

thì ngu n nhân l c là nhân t quan tr ng b c nh t trong vi căthúcăđ yăt ngătr ng kinh

t

1.2.1.2 V n

V n là m t y u t đ c tr c ti p s d ng vào quá trình s n xu t Nó bao g m

các máy móc, thi t b , ph ng ti n v n t i, nhà kho và c s h t ng k thu t nh ng

không tính đ n các tính tài nguyên thiên nhiên nh đ t đai và khoáng s n Trong đi u

ki n các y u t khác không đ i thì t ng t ng s v n s làm s n l ng t ng (TS Nguy n

Duy Th c 2007)

1.2.1.3 t đai, tài nguyên

ngày càng có nhi u thành ph có n n kinh t công nghi p hi n đ i nh ngăc ngăc n

ph i có qu đ t r ngăvƠăc ăc u h pălýăđ t ngătr ngănhanhăh n Do di n tích đ t đai là

c đ nh, ng i ta ph i th ng xuyên nâng cao hi u qu s d ng đ t đai b ng cách

đ u t thêm lao đ ng và v n trên m t đ n v di n tích đ t Các tài nguyên c ng là đ u

vào trong quá trình s n xu t: các s n ph m t trong lòng đ t, t r ng và bi n, ngu n tài

nguyên thiên nhiên d i dào, phong phú đ c khai thác s làm t ng s n l ng m t cách

nhanh chóng, nh t là đ i v i các khu v c, n n kinh t đang phát tri n Ngu n tài

nguyên là khan hi m t ng đ i so v i nhu c u vô h n c aăconăng i, doăđóăvi c ti t

ki m và nâng cao hi u qu s d ng ngu n tài nguyên trong s n xu t đ n n kinh t có

xu t quan tr ng đ i v i t ng tr ng kinh t Hi n nay, các n c phát tri n đang tích

c c nghiên c u và tri n khai, nh măáp d ng các thành t u khoa h c và k thu t tiên

ti n, đ yănhanh t c đ t ng tr ng kinh t Trong khi đó, các n năkinhăt đang phát

tri n th ng ch u s ăph thu c vào công ngh , k ăthu t đ c chuy n giao t các n c

phát tri n B n thân các n c phátătri n này c ng tích c c trong vi cătri n khai áp d ng

khoa h c k thu t tiên ti n nh măđ y nhanh t c đ t ng tr ng kinh t

1.2.1.5 T l ti t ki m và hi u qu đ u t

đ căl p,ăhaiănhƠăkinhăt ăh călƠăRoyăHarrodă ăAnhăvƠăEvsayăDomară ăM ăđưăcùngăđ aăraămôăhìnhăgi iăthíchăm iăquanăh ăgi aăt ngătr ngăvƠăcácănhuăc uăv ăv n Mô hình nƠyăcoiăđ uăraăc aăb tăk ăm tăđ năv ăkinhăt ănƠo,ădùălƠăm tăcôngăty,ăm tăngƠnhăcôngănghi păhayătoƠnăb ăn năkinhăt ăph ăthu căvƠoăt ngăs ăv năđ uăt ăchoănó

t ngătr ngăđ uăraăs ăph ăthu căvƠoăt ăl ătíchăl ăc aăn năkinhăt ă(s)ăvƠăt ăs ăgiaăt ngă

gi aăv năvƠăs năl ngă(k - ICOR)

N uăg iă(St) lƠăm cătíchăl yăc aăn năkinhăt ăthìăt ăl ătíchăl yă(s)ătrongăđ uăt ăs ă

ICOR), ta có:

(2)

T ă(1)ăvƠă(2) chúng ta có đi uăph iăch ngăminh:

(3)

tích lu ăc aăn năkinhăt ăvƠăh ăs ăgiaăt ngăv năđ uăra.ăT ăl ătíchăl y càngăcaoăvƠăh ăs ăgiaăt ngăv năđ uăraăcƠngăth păthìăn năkinhăt ăcƠngăd ădƠngăđ tăđ căt căđ ăt ngătr ngăcaoăh n

1.2.2 Quy t đ nh chi tiêu công c a chính ph

Ngoài các nhân t kinh t thì các quy tăđ nh c a Chính ph đ c coi là có nh

h ng r t l năđ năt ngătr ng kinh t ăNh ăSamuelsonătrongătácăph măắKinhăt H c”ă

xu t b năvƠoăn mă1948ăđưănóiăắ i u hành n n kinh t không có c a s đi u hành c a

chính ph ho căc ăch th tr ngăthìăc ngănh ăđ nh v tay b ng m tăbƠnătay”.ăT c là

mu n n n kinh t v n hành t t thì ph i yêu c u c ắhaiăbƠnătay”ăđóălƠăs qu n lý c a nhƠăn c và c ăch th tr ng Nghiên c u v cách qu n lý kinh t c aănhƠăn c là h t

s c quan tr ng vì kinh t NhƠăn c và các quy tăđ nh chi tiêu công đangăđóngăkháă

quan tr ngătrongăt ngătr ng kinh t Hà N i Câu h i: Nên ắv bàn tay chính ph ” nh ă

th nào nh m k t h p v i ắbàn tay th tr ng” đ thúcăđ y t ngătr ng chung c a n n

kinh t ? s đ c tr l i trong ph n ti p theo

1.2.2.1 M i quan h gi a t c đ t ng tr ng kinh t và quy mô chi tiêu c a

chính ph

Trong h n hai th p k qua đư có nhi u nghiên c u kinh t , c lý thuy t l n th c

nghi m, t p trung xem xét vai trò c a chi tiêu côngăđ i v i t ng tr ng kinh t các

n c trên th gi i Các nhà kinh t c ng nh các nhà ho ch đ nh chính sách đôi khi

không th ng nh t v i nhau v vi c li u chi tiêu chính ph có vai trò thúc đ y hay làm

ch m t ng tr ng kinh t Nh ng ng i ng h quy mô chi tiêu chính ph l n cho

r ng, các ch ng trình chi tiêu c a chính ph giúp cung c p các hàng hoá công

c ng quan tr ng nh c s h t ng và giáo d c H c ng cho r ng s gia t ng chi tiêu chính ph có th đ y nhanh t ng tr ng kinh t thông qua vi c làm t ng t ng c u

c a n n kinh t Tuy nhiên, nh ng ng i ng h quy mô chi tiêu chính ph nh l i

có quan đi m ng c l i H gi i thích r ng chi tiêu chính ph quá l n và s gia t ng

chi tiêu chính ph s làm gi m t ng tr ng kinh t , b i vì nó s chuy n d ch ngu n

l c t khu v c s n xu t hi u qu trong n n kinh t sang khu v c chính ph kém hi u

qu

Câu h i đ t ra là chi tiêu chính ph có tác đ ng t i t ng tr ng kinh t hay không, đ ng th i chi tiêu chính ph chi m t trong bao nhiêu so v i GDP là h p lý

đ n n kinh t đ t m c t ng tr ng kinh t cao nh t?

Lý thuy t kinh t th ng không ch ra m t cách rõ ràng v tác đ ng c a chi

tiêu chính ph đ i v i t ng tr ng kinh t Tuy nhiên h u h t các nhà kinh t đ u

th ng nh t v i nhau r ng, trong m t s tr ng h p s c t gi m quy mô chi tiêu chính

ph có th thúc đ y t ng tr ng kinh t , và trong m t s tr ng h p khác s gia t ng

chi tiêu chính ph l i có l i cho t ng tr ng kinh t C th , các nghiên c u đư ch rõ

ra r ng n u chi tiêu chính ph b ng không s d n đ n t ng tr ng kinh t r t th p, b i

vì vi c th c thi các h p đ ng kinh t , b o v quy n s h u tài s n, phát tri n c s h

c a chính ph là c n thi t đ đ m b o cho s t ng tr ng kinh t

Tuy nhiên, chi tiêu chính ph - m t khi đư v t quá ng ng c n thi t nói

trên - s c n tr t ng tr ng kinh t do gây ra s phân b ngu n l c m t cách không

hi u qu ng cong ph n ánh m i quan h gi a quy mô chi tiêu chính ph và t ng

tr ng kinh t đư đ c xây d ng b i nhà kinh t Richard Rahn (1986), và đ c các

nhà kinh t s d ng r ng rãi khi nghiên c u vai trò c a chi tiêu chính ph đ i v i t ng

tr ng kinh t ng cong Rahn hàm ý t ng tr ng s đ t t i đa khi chi tiêu chính

ph là v a ph i và đ c phân b h t cho nh ng hàng hoá công c ng c b n nh c s

h t ng, b o v lu t pháp và quy n s h u Tuy nhiên chi tiêu chính ph s có h i đ i

v i t ng tr ng kinh t khi nó v t quá m c gi i h n này

1.2.2.1.2 M i quan h tiêu c c gi aăchiătiêuăcôngăvƠăt ngătr ng kinh t

Các nhà kinh t theo tr ng phái Keynes tr căn mă1970 v n tin r ng chi tiêu

chính ph - đ c bi t là các kho n chi tiêu thông qua vay n - có th thúc đ y t ng

tr ng kinh t nh làm t ng s c mua (t ng c u) c a n n kinh t Các chính tr gia, chính ph th ng u thích lý thuy t c a Keynes b i vì nó cho h nh ng lý do h p lý

đ chi tiêu M t s nhà nghiên c u đưă c l ng đ c m i quan h t l thu n gi a

chi tiêu chính ph và m c s n l ng c a n n kinh t , tuy nhiên các ph ng pháp c

l ng c a h th ng m c nhi u sai l m Nh ngăph ngăpháp c l ng ph c t p h n

đư ch ra r ng, trong nhi uătr ng h p, vi c chi tiêu chính ph không có tác d ng thúc

đ y t ng tr ng (T.S Ph m Th Anh 2008) Lý thuy t c a tr ng phái Keynes đã b

qua s th t là chính ph không th b măs c mua vào n n kinh t tr c khi làm gi m nó

ra thông qua thu và vay n Vì v y lý thuy t c a tr ng phái Keynes trong nhi u

tr ng h p không th c s ph n ánh chính xác m i quan h gi a chi tiêu chính ph và

t ngătr ng kinh t

Ph n d c xu ng c a đ ng Rahn trong Hình 1.1 hàm ý chi tiêu chính ph khi

v t qua m t m c t iă uănh tăđ nh s làm n n kinh t t ngătr ng ch m l i, đ c gi i

thích b i nhi u lý do sau đây:

- Chi tiêu chính ph c n có nh ng ngu n tài tr nh t đ nh Chính ph không

th th c hi n chi tiêu mà không l y ti n c a m t ng i nào đó trong n n kinh t M i

l a ch n bi n pháp tài tr chi tiêu đ u gây ra nh ng h u qu tiêu c c Ch ng h n t ng

thu s c n tr các hành vi thúc đ y s n xu t nh lao đ ng, ti t ki m, đ u t ầ

Vay n s làm gi m ngu n v n đáng l ra dành cho đ u t t nhân, và trong nhi u

tr ng h p còn làm t ng lãi su t doăđóă nhăh ng tiêu c căđ năđ uăt ăc a toàn n n

kinh t , d năđ n t ng c u gi m, d năđ n GDP c a c n n kinh t s gi m Hay in ti n

tài tr cho chi tiêu chính ph s gây ra l m phát, b t n kinh t v mô, và bóp méo các

hành vi kinh t

- M i đ ng chi tiêu t ng thêm c a chính ph đ ng ngh a v i m t đ ng chi

tiêu b c t gi m c a khu v c s n xu t t nhân trong n n kinh t i u này làm gi m

t ng tr ng kinh t b i vì m c dù m t s kho n chi tiêu c a chính ph nh chi cho s

v n hành t t c a h th ng pháp lu t có th có l i ích l n, tuy nhiên nhìn chung chính

Nhi u b ng ch ng các n c trên th gi i cho th y, khu v c t nhân có th cung c p

các d ch v y t , giáo d c, sân bay, b uăchínhầăch tăl ng h năvƠ v i chi phí th p

h n

- M t s kho n chi tiêu chính ph khuy n khích vi c l a ch n nh ng hành vi tiêu c c Nhi u ch ng trình tr c p c a chính ph d n đã d n đ n nh ng quy t đ nh

không mong mu n v m t kinh t Các ch ngătrình phúc l i khuy n khích m i ng i

l a ch n ngh ng i thay vì lao đ ng Các ch ng trình b o hi m th t nghi p làm

dân làm nhà nh ng vùng hay có thiên taiầ Nh ng ví d này cho th y các ch ng

trình chi tiêu c a chính ph có th làm gi m t ng tr ng kinh t và làm gi m s n

l ng qu c gia b i vì chúng thúc đ y s phân b và s d ng ngu n l c m t cách sai

l m

- Chi tiêu chính ph bóp méo vi c phân b ngu n l c vì nh ng ng i h ng

l i t các ch ngătrình chi tiêu c a chính ph có th ít quan tâm đ n tính hi u qu c a

vi c s d ng ngu n l c mà h nh n đ c t chính ph i u này làm gi m vai trò c a

các th tr ng c nh tranh và gây ra s kém hi u qu c a các khu v c nh giáo d c và y

t

Ngoài ra, mô hình c a Robert Barro (1990)ăc ngăch ra r ng vi c t ng chi tiêu

chính ph hay t ng thu ch thúc đ y t ng tr ng kinh t khi tác đ ng tích c c c a

vi c t ng chi tiêu l n h n tác đ ng tiêu c c c a vi c t ng thu , hay nói cách khác

khi thu su t nh h n hi u su t biên c a kho n chi tiêu chính ph đ i v i t ng s n

l ng c a n n kinh t K t lu n này c ng t ng t nh ănh ng gìăđ ng Rahn hàm ý

1.2.2.2 Tính t p trung c a chính sách tài khóa

Davoodi và Zou (1998) đư d a trên mô hình c a Barro (1990) và Devarajan,

Swaroop, và Zou (1996) đ xem xét m i quan h , c v lý thuy t l n th c nghi m,

gi a tính t p trung c a chính sách tài khoá và t ng tr ng kinh t Davoodi và Zou s

d ng hàm s n xu t v i hai đ u vào là t b n t nhân và chi tiêu chính ph Chi tiêu

chính ph đ c chia thành ba c p: trungă ng, bang, và đ a ph ng Nghiên c u ch

ra r ng n u t tr ng chi tiêu hi n t i c a chính ph khác v i ắcác giá tr t i u”ăphơnăb

chi tiêu gi a các c pătrungă ng, bang,ăđ aăph ng, thì vi c thayăđ i phân b chi tiêu

gi a các c p có th thúc đ y t ng tr ng mà không c n ph i t ng t tr ng chi tiêu

chính ph trong GDP (Nghiên c u c a chi tiêu chính ph vƠăt ngătr ng kinh t , kh o

lu n t ng quan, Ph m Th Anh trang 14)

Phân c p tài khoá, chuy n s c m nh c a chính quy n c p trên t i chính quy n

tranh c a các chính quy n c p d i trong vi c cung c p hàng hoá d ch v công và thoát

kh i tình tr ngă t ngă tr ng kinh t ch m (Bahl & Linn, 1992 và Bird & Wallich,

1993) Th c t các n n dân ch , chính quy năđ aăph ngădoănhơnădơnăđ aăph ngă

b u ra Chính quy n này hi u rõ nh ng nhu c u và nguy n v ng c aăng i dân, nh ng

đ căđi m c a tình hình kinh t ậ xã h i đ a bàn mình qu n lý Nh ng quy tăđ nh c a

chính quy nă đ aă ph ngă cóă th ph nă ánhă đúngă nhuă c u c aă đôngă đ o nhân dân

đ a ph ngăvƠăphùăh p v i tình hình kinh t - xã h i c aăđ aăph ngăđó.ăCácăquy t

đ nh trên có th cóătácăđ ng r t l n t iăt ngătr ng kinh t t iăcácăđ aăph ng.ăNênăvi c

phân c p chi tiêu v đ a ph ngăcóăth thúcăđ yăt ngătr ng kinh t l năh nălƠăđ t p

trung các kho n chi chính quy n c p cao Phân c p chi ngân sách xu ng c p chính quy nă đ aă ph ngă khi nă ng i dân quan tâm h nă t i nh ngă ng iă đ i di n cho h

íchăchoăng iădơnăđ aăph ng.ăNh ăv y, trong công tác phân c p tài chính cho các c p

chính quy n, hi u qu phân ph i các d ch v công c ng ph thu c vào hi u qu và trách nhi m c aă c ă quană hƠnhă chínhă (Geetaă vƠă c ng s ,ă 2004).ă Ng i dân s th n

tr ng vi c b u chính quy năđ aăph ngămình.ăD n t i, các chính quy năđ aăph ngăy u

kém có th đ c thay th b ng chính quy năcóăn ngăl c t tăh n.ăNh ăv y, phân c p chi ngơnăsáchăđ a ph ngăcóăýăngh aăc v m t kinh t và v m t chính tr - xã h i Nó v a

giúp s d ng có hi u qu h nă ngu n l c h n h p c aăngơnă sáchă nhƠăn c, v a xây

c ngănh ăcácăkho n thu ngân sách có nh h ng l n ra ngoài ph m vi c aăđ aăph ngăđóăthìănênăđ chính quy nătrungă ngăđ m nhi m C ngăph i chú ý r ng, n u m t n n

kinh có ch đ kém dân ch và vi c qu n lý giám sát chính quy năđ aăph ngăkém,ă

chính sách này có th làm nhăh ng x u t iăt ngătr ng kinh t Vì các kho n chi tiêu

c a chính quy n đ aăph ngăsaiăm căđíchăhayăkémăhi u qu doăthamănh ng.ă phân

c p qu n lý th t s phát huy cao nh t nh ng nhăh ng tích c c t iăt ngătr ng kinh t

h p lý và nh tăđ nh ph i ch ngăđ căthamănh ngă c păđ aăph ng (Hoàng Th Chinh

Thon, Verp 2011)

1.2.2.3 Chi th ng xuyên có tác đ ng l n h n t i t ng tr ng kinh t so v i chi đ u t

M t s nghiên c u đ nhăl ng khác còn ch ra m i quan h gi aăc ăc u chi tiêu

chính ph vƠă t ngă tr ngă nh các nghiên c u c a c a Devarajan, Swaroop và Zou

(1996), Chen (2006) và Ghosh và Gregoriou (2008) V i s li u thu th păđ c t 43

n c, trong kho ngă20ăn m nghiên c u c aăDavoodi,ăSwaroopăvƠăZouă(1996)ăđưăch ra

m t k t qu r tăđángăchúăý: S giaăt ngăchiăđ uăt ăcóătácăđ ng tiêu c căđ năt ngătr ng

kinh t ,ătrongăkhiăđóăs giaăt ng chiăth ng xuyên l iăcóătácăđ ng tích c c Ghosh và

Gregoriou (2008) s d ngăph ngăpháp GMM (Generalized Method of Moments), v i

s li u thu th p t 15ăn căđangăphátătri n trong quãng th iăgiană28ăn m,ăc ngăđ aăraă

k t qu khá nh t quán v i k t qu trên Theo k t qu phân tích th c nghi m c a h , chi

th ngăxuyênăcóăđóngăgópăquanătr ngăđ i v iăt ng tr ng kinh t , ch không ph i chi

đ uăt ăTrongăđó,ăchiăth ng xuyên bao g m các kho n chi cho s nghi p giáo d c - đƠoăt o; chi Y t ; chi dân s k ho chăhóaăgiaăđình;ăchiăkhoaăh c công ngh và môi

tr ng;ăchiăv năhóaăthôngătin;ăchiăphátăthanhăvƠătruy n hình; chi th d c, th thao; chi

đ m b o xã h i, chi s nghi p kinh t và chi qu nălýăhƠnhăchính,ă ngăđoƠnăth Còn

chi đ uăt ăbaoăg m xây d ng các công trình k t c u h t ng kinh t xã h i,ăđ uăt ă,ăh tr

cho các doanh nghi p c n có s tham gia c aă NhƠă n c, d tr nhƠă n c, (Nguy n

Qu nh Nga trang 11, 2010)

1.2.3 Các nhân t phi kinh t

Trong bài phát bi u c a T ngă bíă th ă M i trong d p ông v d l dâng

h ngăgi T HùngăV ngăngƠyă7-4-1995, T ngăbíăth ăkh ngăđ nh r ng:ăắTrongăkhiă

ch măloăphátătri n kinh t ,ăcoiăđóălƠănhi m v tr ng tâm, chúng ta nh n th c sâu s c

thu n là v năđ uăt ,ăcôngăngh tiên ti n và tài nguyên thiên nhiên giàu có, m cădùăđi u đóălƠăquanătr ng, mà ch y u là do trí tu c aăconăng i, do kh n ngăsángăt o c a toàn dơn,ăđ c hình thành t truy n th ngăv năhóaăVi tăNam.ă óălƠăkhoătƠngătriăth c, tâm

dân t c”.ăNh ăv y có th th y r ng ngu n nhân l c và k t h p v i nhân t phi kinh t

đóălƠ truy n th ng t tăđ p c a dân t c s là m tăđ ng l căt ngătr ng quan tr ng c a

n n kinh t

và c

n căcôngănghi păm i ăkhuăv că ôngăÁăđưălƠmăgiaăt ngăni măhƠoăh ngăchoănh ngăxuăh ngăđiătìmănh ngănhơnăt ăcònăbíă năđưăt oăraăđ ngăl căth căs ăchoăs ăt ngătr ngă

th năk ăđó.ăCácălýăthuy tăt ngătr ngăkinhăt ăc ngăvìăth ăchuy năd chăđ iăt ngănghiênă

c uăt ăph ngăTơyăsangăph ngă ông,ăc ngănh ătr ngătơmăt ănghiênăc uăkinhăt ăsangănghiênăc uăphiăkinhăt ,ăv năhóa,ăxưăh iăvƠătruy năth ngă( ngăC nhăKhanhătrangă25,ă

1999) F.ăTonnies,ăm tătrongănh ngănhƠăsángăl păxuăh ngălýăthuy tătrongăxưăh iăh căcăđưănh tăm nhăs ăt ngătr ng, phátătri năc aăn năkinhăt ăd aătrênăn năt ngăc aăm tăắýăchíăxưăh i”ă- chínhălƠăt ngăh păs căm nhătinhăth năc aăm iăcáănhơn,ăh ngăt iăm tă

m cătiêuănh tăđ nhălƠăt ngătr ngăkinhăt

đ năkho ngăth iăgianăg nă20ăn măt ăn mă1955 đ năn mă1973,ăđơyălƠăth iăk ămƠăn năkinhăt ăNh tăB năcóăt căđ ăt ngătr ngăr tăcao.ăGDPăth căt ătheoăgiáăsoăsánhăhƠngăn mă(n măg călƠă1965)ăc aăNh tăB nătrongăth iăk ănƠyăh uăh tăđ uăcóăt căđ ăt ngălênăt iăhaiăch ăs (C căk ăho chăkinhăt ăNh tăB nă - d năl iăt ăL uăNg căTr nhătrangă188,ă

1998) Chínhătrongăth iăk ănƠy,ăkinhăt ăNh tăB năđưăđu iăk păcácăn năkinhăt ătiênăti nă

c aăth ăgi i.ăN uăvƠoăn mă1950,ăGNP c aăNh tăcònănh ăh năc aăb tăc ăn căph ngăTơyănƠoăvƠăch ăb ngăvƠiăph nătr măsoăv iăc aăM ,ăthìăđ năn mă1960ănóăđưăv tăquaă

Canada,ăgi aăth păniênă1960ăv tăquaăAnh và Pháp,ăn mă1968ăv tăTơyă c.ăN mă1973,ăGNPăc aăNh tăB năb ngăm tăph năbaăc aăM vƠăl năth ăhaiătrênăth ăgi iă(L uă

Ng căTr nhătrangă187, 1998).ă M tătrongănh ngănguyênănhơnăchínhăd năđ năs ăt ngă

tr ngăc aăNh tăB nătrongăgiaiăđo nănƠyăđóălƠătruy năth ngăc aădơnăt căNh tăB n Có

m tăcôngăth căn iăti ngăv ăs ăphátătri n kinhăt c aăng iăNh tăđóălƠăắTruy năth ngă

Nh tăB năv iăcôngăngh ăph ngăTơy”ăđangătr ăthƠnhăbƠiăh căchoănhi uăqu căgiaăkhácă

h că t pă ( ngă C nhă Khanhă trangă 36,ă 1999).ă Tuyă nhiênă khôngă ph iă nhơnă t ă truy nă

th ngănƠo c ngăt t,ăvi căc nălƠmăđóălƠăắg năđ c,ăkh iătrong”ăt călƠăph iăxemăxétăm tăcáchănghiêmătúcănh ngăm tăh năch ăvƠăl căh u c aănh ngădiăs n,ătruy năth ngăc aăt ătiênăđ ăl i.ăGiáoăs ăI.ăNakayama,ăm tătrongănh ngăchuy năgiaăphátătri năkinhăt ăn iă

ti ngăc aăNh tănh năm nh,ăgiáănh ăng iăNh tăh năch ăh năn aănh ngăt ăt ngăvƠăt păquánăl căh uăthìăn năkinhăt ăn căNh tăcònăt ngătr ngăm nhăm ăh năn aă( ngăC nhăKhanhătrangă9,ă1986).ăHi nănay,ăvi cătìmăhi uănh ngănhơnăt ăphiăkinhăt ăb oăth ăđưăkìmă hưmă quáă trìnhă đ iă m i,ă côngă nghi pă hóaă T ; nh mă thayă đ i,ă kh că ph că nh ngă

đi mătiêuăc cătrongătruy năth ngădơnăt c, đ ăphátăhuyăcaoăđ ăs căsángăt oăm iăcáănhơnăvìăs ănghi păchungălƠăh tăs căc păbách nh măđ aăn năkinhăt ăT ăt ngătr ngănhanhă

h nă( ngăC nhăKhanhătrangă40ăă1999).ă

Th c t đưăch cho các dân t c th y rõ r ng trongăđi u ki n c a phát kinh t

mang tính toàn c u hi n nay, th t khóăđ t ngătr ngăđ c n u b r iăvƠoănh ng hoàn

c nh bi t l p, tách r i kh i dòng ch y chung c a toàn th nhân lo i (Vi tăNamătr c

th i k đ i m i, hay n n kinh t B c Tri u Tiên là nh ng minh ch ng rõ ràng nh t cho

th c t này) Vi c các n n kinh t ch m, kém phát tri n ch p nh n giao thoa v năhóaătrênăc ăs gi gìn b n s c dân t c.ăQuaăđó ti p thu đ c nh ng thành qu ti n b nh t

tr ng cao

1.2.3.2 Thành ph n c a các nhân t phi kinh t tác đ ng t i t ng tr ng kinh t

Các nhân t phi kinh t bao g m các ngu n l c đ u vào không tr c ti p mà gián

ti p nh h ng t i t ng tr ng kinh t Các nhân t phi kinh t chính nh h ng t i

t ng tr ng kinh t bao g m đ c đi m v n hóa - xã h i, các th ch chính tr - kinh t -

xã h i và nhân t tôn giáo

1.2.3.2.1 c đi m v n hóa - xã h i

ây là m t trong nh ng y u t c b n nh h ng nhi u t i ch t l ng c a lao

đ ng, k thu t và công ngh , trình đ qu n lý Vì th trình đ v n hoá cao là m t

m c tiêu ph n đ u đ đ t m c t ngătr ng cao c a m i n n kinh t phát tri n n

đ nh và lâu dài, đ u t cho s nghi p phát tri n v n hoá đ c coi là nh ng đ u t c n

thi t nh t và đi tr c m t b c so v i đ u t ăcho s n xu t (TS Nguy n Duy Th c

trang 27, 2007)

1.2.3.2.2 Các th ch chính tr - kinh t - xã h i

Ngày nay ng i ta ngày càng th a nh n vai trò c a th ch chính tr - xã h i

Th ch bi u hi n nh m t l c l ng đ i di n cho ý chí c a m t c ng đ ng, nh m đi u

ch nh các m i quan h kinh t , chính tr , xã h i theo l i ích c a m t c ng đ ng đ t ra

Th ch th hi n thông qua các m c tiêu phát tri n kinh t xã h i, các nguyên t c t

ch c qu n lý kinh t xã h i, h th ng lu t pháp, các ch đ chính sách, các công c và

b máy t ch c th c hi nầ M t th ch kinh t - chính tr - xã h i n đ nh, dân ch ,

trong s ch (t l thamănh ngăth p) s t o đi u thuăhútăđ uăt ,ănơngăcaoăhi u qu đ uăt ă

1.2.3.2.3 Nhân t tôn giáo

tr ng kinh t M.Weber cho r ng ch có nh ng tôn giáo nào khuyên nh ng i ta s ng

tích c căh n,ăd năthơnăh năvƠoăcu c s ng tr n th ,ătônăgiáoăđóăm i có vai trò tích c căđ n

s phát tri n Trong tác ph măắ oăđ c tinh lành và s phát tri n c a xã h iăph ngăTơy”.ă

Ông cho r ng các giáo lý c aăđ oătinălƠnhăđóngăvaiătròătíchăc c trong s t ngătr ngăc ngă

nh ăphátătri n kinh t Theo phân tích c aăM.Weber,ăđ o Tin lành nh n m nh ch có lao

đ ng sáng t o, làm ra nhi u c a c i v t ch t cu c s ng th c t i m i là làm theo ý Chúa

và th c hi n t t s th thách quan tr ngăđ u tiên mà Chúa đ t ra

Tuy nhiên nhân lo iăc ngăđangăch ng ki n nh ngăắhi m h aătônăgiáo”,ăđóăchínhălƠă

m t s qu c gia nghèo châu Phi, kh ng ho ng Syria, s b t n khu v c Trung ông

gi a Israel và các qu c gia h i giáo láng gi ng ít nhi uăc ngăcóăph n liên quan c aăắbóngăđêmămêămu i” tôn giáo Chínhăđi uănƠyăđưă nhăh ng tiêu c căđ n s t ngătr ng, n

đ nh c a các qu c gia, n n kinh t này

Trong tình hình hi nănay,ătônăgiáoăch a có vai trò quy tăđ nhăđ năt ngătr ng kinh t

Hà N i tuy nhiên m t th c t không th bác b đóălƠăđ hi năđ iăhóaăT ,ăchúngătaăc n

theoăcácătônăgiáoă( ng C nh Khanh trangă57ăđ n 59, 1999)

đoăl ngăt ngătr ng kinh t có th dùng m căt ngătr ng tuy tăđ i, t căđ

t ngătr ng kinh t ho c t căđ t ngătr ngăbìnhăquơnăhƠngăn mătrongăm tăgiaiăđo n

Còn t căđ t ngătr ng kinh t đ c tính b ng cách l y chênh l ch gi a quy mô kinh t

k hi n t i so v i quy mô kinh t k tr c chia cho quy mô kinh t k tr c T căđ

t ngătr ng kinh t đ c th hi n b ngăđ năv % Bi u di n b ng toán h c, s có công

th c:

y = dY/Y × 100(%)

kinhă t ă đ a ph ngă đ că đoă b ngă GRDPă danhă ngh a,ă thìă s ă cóă t că đ ă t ngă tr ngăGRDPădanhăngh a.ăCònăn uăquyămôăkinhăt ăđ căđoăb ngăGRDPăth căt ,ăthìăs ăcóăt că

đ ăt ngătr ngăGRDPăth căt ăThôngăth ng,ăt ngătr ngăkinhăt ădùngăch ătiêuăth căt ă

h nălƠăcácăch ătiêuădanhăngh a

đánh giá xác th c h n t ng tr ng kinh t c a m t đ aăph ng d i góc đ

m c s ng dân c , ng i ta th ng s d ng các ch tiêu bình quân đ u ng i, ch ng

h n nh : GRDP bình quân đ u ng i

CH NGă2:ăTH CăTR NGăăT NGăTR NGăKINHăT ăHẨăN IăGIAIă O Nă

2008 - 2011 2.1 Các y u t tácăđ ngăđ năt ngătr ng kinh t Hà N i

29/5/2008 qu c h i khóa XII kì h p th 5.ăNh ăv y, sau l năthayăđ i g n nh t thì Hà

N i có v trí n m trungătơmăđ ng b ng sông H ng, trong gi i h n 20o 25’ă- 210 33’ă

B c và 1050 17’ă- 1060 03’ă ông, phía B c giáp t nh Thái Nguyên, phía Nam giáp t nh

Hà Nam, phía Tây giáp t nh Hòa Bình, phía Tây B c giáp t nh Phú Th vƠăV nhăPhúc,ă

phía ông giáp tnhăH ngăYên,ăPhíaă ông B c giáp t nh B c Ninh Di n tích hi n nay

c a T là 3.349,2km2, chi m 15,9% di nătíchăđ ng b ng sông H ng và chi m trên 1%

di n tích t nhiên c a c n c,ăđ ng th 42/63 t nh (Hà N i qua s li u th ng kê 1945

- 2008 2010)

2.1.2 t đai

2.1.2.1 Th c tr ng đ t đai t i Hà N i

T ng di nătíchăđ t t nhiên c a Hà N iălƠă332.8889ăha,ătrongăđóăđ t s n xu t

nông nghi p chi mă45,7%,ăđ t lâm nghi p chi mă7,3%,ăđ t chuyên dùng chi m 20,7%,

còn l iălƠăđ t chi m 10,8% (Niên giám th ng kê 2011 trang 18 - 21) Nhìn chung

thành t phù sa sông H ng khá l n, thu n l i cho vi c phát tri n nông nghi p N u phân theo ch ng lo iăđ t thì có th chiaălƠmă3ănhómăchính,ăđ t phù sa chi m trên 70%,

đ t b c màu chi m g nă10%ăvƠăđ tăđ i núi chi m kho ng 15% (Nguy n Th Ng c Vân

trang 11, 2010) Di nătíchăđ tăch aăs d ng c aăT ăchi m 2.81% (Niên giám th ng kê

c n c

Qu đ t dành cho nông, lâm nghi p, th y s n tínhăđ n h t ngày 31/12/2011 là

188.601,1 ha chi m 56.65% t ng di nătíchăđ t t nhiên toàn TP S n ph m nông nghi p

đ cătr ngăc a Hà N i là các lo iăcơyăhoaămƠu,ăcơyă năqu và cây c nh Có th nóiăđơyă

là khu v căđ tăđemăl i nhi u giá tr kinh t , nh ngăkháănh y c m do ch u s tácăđ ng

c a nhi u y u t nh ăcanhătác,ăôănhi mădoătácăđ ng c aăđôăth hóa và công nghi p hóa

Do v y vi c s d ng di nătíchăđ t này m t cách h pălýăđóngăvaiă tròăr t quan tr ng

trong vi căthúcăđ y s t ngătr ng kinh t ă t Lâm nghi p c a Hà N i chi m 7,3%,

ch y u là r ng phòng h , r ngăđ c d ng, di n tích r ng s n xu t ch chi m di n tích

nh Vi căhìnhăthƠnhăvƠnhăđaiăxanhăb n v ng, k t h p gi a duy trì và phát tri n di n

tích r ng hi n có v iăcácăvƠnhăđaiăcơyătr ng nông nghi p truy n th ngănh ăvùngălúa,ăhoa,ăcơyă năqu đ c s n, rau và cây c nh, không nh ng t oăraămôiătr ngăxanh,ăđi u

hòa khí h u mà còn có ch căn ngăcungăc p nông s n có ch tăl ng, an toàn và có giá

thành c nh tranh

2.1.2.2 Thu n l i

V i t ng chi u dài c a sông H ngăđo n ch yăquaăT ălênăđ n 163km (trong s

550km qua toàn Vi tăNam),ăl ngăphùăsaăhƠngăn mădoăsôngăH ng cung c p kho ng

100 tri u t n/n m,ăgiúpăb iăđ p và m r ng vùng châu th ăL ngăphùăsaănƠyăgiúpăđ t đaiăkhuăv căđ c b iăđ p màu m h năt oăđi u ki n t t cho nông nghi p phát tri n tăđaiăT ăngƠyăcƠngăđ c quy ho chătheoăh ng m r ng, t o thêm qu đ t dành cho

phát tri n nông nghi p, công nghi păđ ng th iătáiăc ăc u th đôătheoăquyăho ch phát

tri n c a chính ph

2.1.2.3 M t s khó kh n chính v đ t đai tác đ ng tiêu c c t i t ng tr ng kinh

t

2.1.2.3.1 Giá đ t quá cao

métăvuôngăđ t Hà N i cao g n b ng giáăđ t t i các thành ph l n nh t Nh t B n ơyălƠăm t bi n d ng kinh kh ngăgơyăkhóăkh năchoăquáătrìnhăphátătri n h p lý c a

công nghi păvƠăđôăth hóa (T i sao các t nh phía B căkhôngăt ngătr ngănhanhăh nă

trang 8) ThêmăvƠoăđó,ăgiáăđ tăcaoăđưătácăđ ng tiêu c căđ n phân ph i ngu n l c cho

t ngătr ng c a Hà N i, d năđ n t ngătr ng kinh t b ch m l i Nhi u kho n v n đángăl có th đ u t ăchoăcôngănghi p và t o vi c làm, l i b l m d ngăb măvƠoănh ng

tài s nănh ăđ tăđai Nh ng kho n l i nhu n kh ng l t vi c muaăbánăđ tăđai,ăth ng

qua các kho n ti n không rõ ngu n g c, t o ti năđ cho s giàu có t cácăắcanhăb căđ t đai”ăvƠălƠmăgi m nhi t huy t c a nh ng ai mu n kinh doanh và thu l i b ng c nh tranh thôngă th ng Tình tr ngă đóă c ngă lƠmă nhă h ng l nă đ n giá tr tài s n c a nhi u

ng iăc ngănh ăkhi n m iăđ o l n v chính sáchăđ u tr nên có th ăVƠăsauăcùng,ăd ă

nhiên nh ng ai mu n s ng trong m t khu v căgiáăđ t cao hay mu n tìm tr s cho

doanh nghi păđ u s v ng ph iăhƠngărƠoăđ tăđaiănƠy.ăD ngănh ăđ tăđaiăđangăcóăxuă

h ng kìm hãm t ngătr ng và san b ng nh ng l i th v laoăđ ng có k n ngăgiáăr

Trung Qu căhayăcácăn c khác trong ASEAN (T i sao các t nh phía B căkhôngăt ngă

tr ngănhanhăh nătrang 10)

i Tuy nhiên, c ngăkhôngăd gìăbánăđ t nông nghi p đ chuy n sang các m căđíchăs

d ng khác cho giá tr caoăh nănh ăth ngăm i, công nghi p hay nhà Ch ng h nănh ă

khi gi i phóng m t b ngăđ l yăđ t làm khu công nghi p, nông dân không mu n giao

đ t theo m căđ n bù d a theo giá tr lƠăđ t nông nghi p - th ng là r t th p, mà ch

UBND Hà N i v vi c banăhƠnhăquyăđ nh giá các lo iăđ tătrênăđ a bàn Hà N iăn mă

2012, thì n u thu c di n gi i phóng m t b ngăthìăđ i v i di n tích tr ngălúaăn c ho c

quá th p so v i giá th tr ngănênăng i nông dân không mu năgiaoăđ t.ăKhóăkh năv

đ năbùăđưăd năđ n nh ng trì hoãn và tranh ch p kéo dài trong vi c gi iăphóngăđ tăđaiă

cho các d án xây d ngăc ăs h t ng, các d án khu công nghi p và ti u th công

nghi p Hà N i Th c t hi n nay có r t nhi u d án ch m ti năđ , ví d nh ăd án

đ ng cao t c Hà N i - Thái Nguyên, c conăđ ng t Hà N iăđ năTháiăNguyênăđưă

xây d ng g n hoàn ch nh Tuy nhiên còn đo n đ ng ch y quaă Giaă Lơmă ch aă gi i phóngăđ c m t b ng d năđ n làm ch m ti năđ c a c conăđ ng.ă i u này gây thi t

h i r t l năđ năt ngăkinhăt ơyăch là m t ví d minh h a cho vi căgiáăđ tăđ n bù

không h p lý làm ch m d án,ăquaăđóăđ uăt ăb trì tr và c a làm ch m l iăt ngătr ng

Bi n pháp mà Hà N i v n áp d ng hi n nay đ gi i phóng m t b ngăđóălƠ lƠăđ n bùăthêmăchoănôngădơnăđ h tr các ho tăđ ngătáiăđ nhăc ,ăđƠoăt o ngh ho c năđ nh

cu c s ng bên c nh các kho năđ bùăđ tăđai Tuy nhiên, s ti n b sung thêm này tr

giá th p h nănhi u n u so v i chênh l ch bán m nhăđ tăđóătrênăth tr ng t do Do

v y, kho n b sung này không ph iălúcănƠoăc ngăth a mãn mong mu n c aăng i dân

và h qu là nông dân không mu n giaoăđ t

Ngoài ra vi c chuy năđ i t vi c s d ngăđ t t nông nghi p sang các m căđíchă

phi nông nghi păđangăg păkhóăkh n.ăM t s ý ki n cho r ng Hà N i c n b o v đ t

nông nghi p,ăđ c bi tălƠăđ t tr ng lúa, kh i các m căđíchăs d ng khác M tăquanăđi m

khác l i e ng iăkhiănôngădơnăkhôngăcònăđ t, m c dù có các kho năđ n bù, s không th

tìm ra nh ng ph ngăk sinh s ngăkhác,ăsauăđóătr nên th t nghi p H tr nên nghèo đói,ăgơyăraăcácăt n n xã h i và là ghánh n ng cho n n kinh t Nh ng l p lu n này là

sai l m n u xét trên khía c nhăt ngătr ng kinh t Vì Vi t Nam là m tăn c xu t kh u

g o l n trên th gi i, nên Hà N i có đ c ăs đ chuy năđ i b tăđ t nông nghi p g n cácăkhuăđôăth l n cho nh ng m căđíchăs d ng mang l i giá tr caoăh n.ăV i vi c h n

ch chuy năđ i m căđíchăs d ngăđ t,ăc ăh i nâng cao thu nh p c a nông dân nghèo đangăb gi măđi,ătrong khi chi phí nhà và chi phí thuêăđ t, gi i phóng m t b ng cho

các doanh nghi p m i thành l p l iăt ngălên.ă i uănƠyăđưăvƠăđangăgópăph n làm ch m

2.1.3 Giao thông v n t i

2.1.3.1 Th c tr ng giao thông v n t i Hà N i

Choăđ năcu iăn mă2011,ăHƠăN iăhi năcóă7.365ăkmăđ ngăgiaoăthông,ătrongăđóă20%ălƠătr căđ ngăchínhănh ăqu căl ă1A,ăqu căl ă5,ăqu căl ă6,ăqu căl ă32ầ,ă7ătr că

h ngătơmăvƠă3ătuy năvƠnhăđai.ăCácătuy năđ ngăgiaoăthôngăhuy tăm ch này n iăli năHƠăN iăv iăcácăvùngăkinhăt ălơnăc n,ăt oăđi uăki năthu năl iăchoăthôngăth ngăbuônă

bán, cungăc păl ngăth c,ăth căph m,ăhƠngăhóaăc ngănh ăphátătri năd chăv ăv năt iăvƠăcácăd chăv ăkhác choăHƠăN i

Ngoài ra, cácăcơyăc uăb căquaăsôngăgópăph năgiúpăgiaoăthôngăđ căthu năl iă

h n.ăHƠăN iăhi năcóăn măcơyăl năc uăb căqua sôngăH ng g m: c uăTh ngăLong, c uă

Long Biên, c uăCh ngăD ng, c uăV nhăTuy, c uăThanhăTrì; vƠăcácăcơyăc uăd ăki năxơyătrongăth iăgianăt iănh c uăT ăLiên, c uăNh tăTơn.ăNh ngăcơyăc u l nănƠyăt oăđi uă

ki năchoăgiaoăthôngăthôngăsu tăt ăT ăt iăcácăt nh,ăthƠnhăph ălơnăc n,ăt iăcácăc ngăbi n,ăsơnăbay,ăt oăđi uăki năchoăKinhăt ăTPăt ngătr ng

- Giaoăthôngăđ ng s t:

ngă s tă HƠă N iă lƠ h ă th ngă giaoă thông quană tr ngă trongă v nă chuy n hàng

hóa và hành khách,ăđ căn iăli năv iăh uăh tăv iăm iămi nă ăVi tăNam.ăHƠăN iălƠăm tă

trong hai đ uă mútă c a tuy nă đ ngă s tă Th ngă Nh tă B că - Nam dƠiă 1.726ă km,ă n mă

trong t ngăchi uădƠiă2.600ăkmăc aăh ăth ng đ ngăs tăVi tăNam

NgoƠiăra,ăt ăHƠăN iăcònăcóăcácătuy năđ ngăs tăn iăv iăcácăt nhăphíaăB căvƠă

c ngăH iăPhòng t oăđi uăki năchoăvi căv năchuy năhƠngăhóaăt iăcácăt nhăvƠăxu t,ănh pă

kh u hƠngă hóa,ă v nă chuy nă hƠnhă khách.ă Hi nă nay,ă HƠă N iă c ngă đangă tri nă khai thi côngăcácătuy năđ ngăs tăđôăth ănh ătuy năđ ngăs ă2ăNh năậ gaăHƠăN i,ătuy năđ ngă

s ă3ăCátăLinhăậ HƠă ôngăgópăph nălƠmăgi măáchăt căgiaoăthôngătrongăgi ăcaoăđi m,ă

t ngăthu năl iătrongăl uăthông

Giao thông đ ng không

HƠă N iă cóă haiă sơnă bay: sân bay N i Bài (qu că t ă vƠă n iă đ a)ă vƠ sân bay Gia

v phíaăB c.ăSơnăbayăGiaăLơmăcáchătrungătơmăHƠăN iă8ăkm.ăNgoƠiăra,ăHƠăN iăcònăcóă

m t sơnăbayăquơnăs hi năđangăkhôngăs ăd ngălƠ sơnăbayăB chăMai

Giao thông đ ng th y

HƠăN iăcóăh ăth ngăsôngăngòi kháăl n,ăthu năl iăchoăvi căv năt iăb ngăđ ngă

sông Cácăl năsôngăch yăquaăđ aăbƠn:ăsôngăH ng,ăsôngă áy,ăsôngă u ng,ăsôngăCƠăL ,ă

2.1.3.2 Thu n l i giao thông v n t i Hà N i

HƠăN iălƠăđ uăm iăgiaoăthôngăv n t iăc aăc ăn cănênăr tăthu năl iăchoăphátătri năngƠnhăd chăv ăv năt i.ăNgoƠiăraăgiaoăthôngăc aăthƠnhăph ăn iăli năT ăv iăcácăt nhălơnă

c năvƠăcácăc ngăbi n,ăr tăthu năl iăchoăhƠngăhóaăl uăthôngătrongăn căc ngănh ăxu tă

kh uăraăth ătr ngăth ăgi i

2.1.3.3 Khó kh n giao thông v n t i Hà N i

Tìnhătr ngăgiaoăthôngătrongăn iăđôăthƠnhăph ăHƠăN iăđangăcóăr tănhi uăb tăc p.ă

N mă2012ăHƠăN iăhi năcóă3,7 tri u xe máy và trên 380 nghìn ô tô con (Phát tri n h

t ng giao thông Hà N i b n v ng, xanh, hi năđ i 2012) Tuy nhiên, do h th ngăc ăs

nhu c uăđiăl i c aănhơnădơnăT ,ănênăth ng xuyên x y ra ùn t c, nh t là các gi cao

đi m T căđ ng gây nên r t nhi u h qu tiêu c c t iăt ngătr ng kinh t nh ,ăôănhi m

không khí, ô nhi m ti ng n do ti ngăđ ngăc ,ăcòiăxe ầ làm gi măđángăk n ngăsu t laoăđ ng c a ngu n nhân l c Ngoài ra t căđ ng còn làm tiêu t n th i gian vô ích c a

T ăs đ tăđ c t căđ t ngătr ngăcaoăh n

2.1.4 Ngu n nhân l c

2,2%ăsoăv iăn mă2011,ătrongăđóădơnăs ăthƠnhăth ălƠă2943,5ăngƠnăng iăchi mă42,5%ă

t ngăs ădơnăvƠ t ngă2,2%ăsoăv iăn mă2011;ădơnăs ănôngăthônălƠă3981,2ănghìnăng iă

t ngă2,1%ăsoăv iăn mă2011 (T ngăc căth ngăkêă2011) Dơnăc ăc a Hà N i có m t b

ph n l n là dân nh păc ăt các t nh thành khác Ngu năcungălaoăđ ng cho TP khá d i

dào khi n cho chi phí nhân côngălaoăđ ng Hà N iăt ngăđ i r , tuy nhiên laoăđ ng

đ i cao Theo T ng c c th ngăkê,ăn mă2011ăL căl ngălaoăđ ng t 15 tu i tr lên c a

nghìnăng i) (T ng c c th ng kê 2011) L căl ngălaoăđ ng t 15 tu i tr lênăđangă

làm vi c trong khu v cănhƠăn c do Hà N i qu nălýăn mă2011ălƠă220,7ănghìnăng i,

cao nh t trong c n c (T ng C c th ng kê 2011) T l l căl ngălaoăđ ng trên 15

th ng kê 2011) T s li u trên ta có th th y s dân đ tu iălaoăđ ngăvƠăđưăquaăđƠoă

t o c a Hà N i là m t ngu nălaoăđ ng ch tăl ng cao vô cùng d iădƠo,ăđóngăvaiătròă

quan tr ng trong s t ngătr ng và phát tri n c aăTPătrongăt ngălai

Hà N i là trung tâm giáo d căđƠoăt o s m t c a c n c hi n nay N mă2010ă

sinh ; 50 tr ng Trung h c chuyên nghi p v i 62.065 h căsinhăvƠă266ătr ng d y ngh

v i 140.500 h c sinh tuy n m i (Niên giám th ng kê Hà N i 2011)

Trong n mă2012,ănhìnăchungăcôngătácăđ uăt ăc ăs ăv tăch t,ăxơyăd ngătr ngăh că

đ tăchu năqu căgiaăti păt căđ căquanătơm,ăchúătr ngăgi iăquy tătìnhătr ngăthi uătr ng,ă

l păcôngăl p.ă ưătri năkhaiăxơyăm iă22ătr ngăcôngăl p,ătrongăđóăcóă11ătr ngăm mănon,ă6ătr ngăti uăh c,ă4ătr ngătrungăh căc ăs ,ă1ătr ngătrungăh căph ăthông.ăThêmăvƠoăđó,ăch tăl ngăgiáoăd căđƠoăt oăti păt căđ cănơngăcao.ăT ăl ăt tănghi pătrungăh că

ph ăthôngăđ tă98,5%,ăt ngă0,4%ăsoăv iăn mă2011ă(n mă2010 lƠă98,1%);ăt ăl ăt tănghi pătrungăh căc ăs ăđ tă99,1%.ă oƠnăh căsinhăHƠăN iăđ tăgi iăcaoătrongăcácăk ăthiăh căsinhă

gi iătoƠnăqu căvƠăqu căt ăTrongăk ăthiăh căsinhăgi iăqu căgiaă2011-2012,ăHƠăN iăd nă

đ uăv iă125ăgi i,ătrongăđóăcóă10ăgi iănh t.ăK ăthiăOlympicăkhoaăh cătr ăqu căt ,ăđoƠnăHƠăN iăc ă6ăemăd ăthiăđ uăđ tăgi i (Vi n nghiên c u phát tri n kinh t - xã h i Hà N i

2012)

2.1.4.1 Thu n l i v ngu n nhân l c

tâm nghiên c u khoa h c,ăcácătr ng H hƠngăđ u c n c Ngu nălaoăđ ng tr , có trìnhăđ và r tăn ngăđ ng ơyălƠăm t l i th l n n u so sánh v iăcácăđ aăph ngăkhácă

trên c n c ThêmăvƠoăđó,ăv i dân s đôngăvƠăliênăt căt ngăhƠngăn mălƠăngu n cung laoăđ ng d i dào cho th đô.ăNgu n cung cao s khi năgiáălaoăđ ng r h n,ăt oăđi u

ki n cho Hà N i thu hút v năđ u t phát tri n công nghi p và d ch v

2.1.4.2 Khó kh n v ngu n nhân l c

ngu nă nhơnă l că đ că đƠoă t oă raă t ă cácă tr ngă ph ă thông,ă d yă ngh ,ă caoă đ ng,ă H khôngăđáoă ngăđ căyêuăc uăv ălaoăđ ngăc aăcácădoanh nghi p.ăVìăv yăvi căđ iăm iăgiáoăd căm tăcáchăc năb năvƠătoƠnădi nălƠăm tăyêuăc uăh tăs căc păbáchăhi nănay.ă

2.1.4.2.1 Khó kh n c a các c s đào t o

- Khó kh n t i các tr ng ph thông: thi u giáo viên gi i

V nhân l c giáo d c, có th nói toàn b s xu ng c p tr m tr ng c a giáo d c

l nhăcácăth y cô d y ph thông h n ch là do ch tăl ngăđ u ra c aăngƠnhăs ăph m kém.ă u ra kém là vì s l ng và ch tăl ngăđ uăvƠoăngƠnhăs ăph m ngày càng ít và

th p SV không ch năngƠnhăs ăph mălƠădoăc ăh i ki m vi c làm th p, thu nh p th p,ăc ă

h iăth ngăti n th p

- Khó kh n t i các tr ng Trung h c chuyên nghi p, Cao đ ng, i h c

S h că sinhă trênă đ u m t gi ng viên cácă tr ng Trung h c chuyên nghi p

(16,78 H că sinh/Giáoă viên),ă cácă tr ngă Caoă đ ngă vƠă i h c (39,64 H c sinh/Giáo

viên) (Niên giám th ng kê Hà N i 2011) V i T l H c sinh/Giáo viên khá cao này

c p Trung h c chuyên nghi p,ăCaoăđ ngăvƠă i h c khá h n ch vì giáo viên ph i lên

l p gi ng bài quá nhi u V i th c tr ng này, ngu n nhân l c, trí th c nghiên c u, ch

nhơnăt ngălaiăhƠngăđ u c aăT ăđangăch aăđ c t oăđi u ki năđúngăm căđ có m t môiătr ng nghiên c u, giáo d căvƠăđƠoăt o t t

l ng gi ngăviênăđ u vào ngày m t kémăđi Nhìn t măg ngăcácăgiáoăs , gi ng viên,

sinh viên gi i không m y ai ch u l iătr ng vì các nhu c uăc ăb n c a h khôngăđ c đápă ng Theo thang th b c nhu c u c aăconăng i c a Maslow thì nhu c u mà con

ng i c n nh t là các nhu c u thi t y u nh ăth că n,ănhƠă , ngh ng iầTuyănhiênăkhi

sinh viên nhìn vào t măg ngăc a các gi ng viên thì sinh viên không mu n l iătr ng vìăl ngăth p, s ti t gi ng d y nhi u d năđ n không có th i gian ngh ng iăvƠăcu i

cùng, m t nhu c uăc ăb nălƠămuaăđ c m t ngôiănhƠăđ t i Hà N i d aăvƠoăl ngă

đ năthu n là h t s c khó

2.1.4.2.2 H n ch c a Sinh viên Hà N i

Kinh t tri th c xu t hi năđ ng th i v i th i k phát tri n cao c a giáo d c i

h c Giáo d căđ i h c c ngălƠăc ăs n n t ng cho s t n t i và phát tri n c a kinh t tri

th c M tăđ căđi măc ăb n nh t c a n n kinh t tri th c là ngu n nhân l c ph i g m

bi t vào quá trình s n xu t c a n n kinh t (TSă MinhăC ngă2003) Tuy nhiên m t

th c tr ngăđángăbáoăđ ng hi nănayăđóălƠăph n l n sinh viên Th ôăkhôngăt tin vào

n ngăl c c a b năthơn,ăkhôngăcóăn ngăl c t h c C th h nă50%ăSVăTh ôăđ c

kh o sát, không th t t tinăvƠoăcácăn ngăl c và kh n ngăh c c a mình; h nă40%ăcho

nghiên c u; g nă 55%ă SVă đ c h i cho r ng mình không th c s h ng thú h c t p

(PGS.TS Nguy n Công Khanh 2008)

Ngoài ra m t h n ch n a c a sinh viên Th ôăđóălƠăthi u tích c c, th đ ng vƠăắl i”ăt ăduy Theo kh o sát, có t i 36,1% bi u l phong cách h c th đ ng: ng i

nêu th c m c, ng iănóiăraăýăt ng riêng c a mình trong các cu c th o lu n trên l p; có

22,9% SV ch thích giáo viên gi ngăchoămìnhăngheăh nălƠăch đ ng h i, nêu th c m c

41,1% cho r ng mình h c ch y u t v ghi, giáo trình và ít có th iăgianătìmăđ c nh ng

tài li u tham kh o; 31,4% s SVăđ c kh o sát cho r ng các chi năl c h c c a mình

h ng vào vi c n m ki n th căh nălƠăphátătri năcácăn ngăl căt ăduyă(PGS.TS Nguy n

Công Khanh 2008)

2.1.4.2.3 Khó kh n đào t o ngu n nhân l c i H c

Giáo d că i h c Hà N iăđưăđ cănhƠăn căquanătơmăđ c bi t trong nh ngăn mă

- Khó kh n đ n t gi ng viên

Gi ng viên Vi tăNamăth ng d y cho sinh viên nh ng ki n th c c th , nh ng

hi u bi tămƠămìnhătíchăl yăđ c trong kinh nghi m gi ng d y mà không chú tr ngăđ n

vi c d y ngh cho sinh viên (GSăTSKHăV ăMinhăGiang 2006) Ngoài ra các gi ng viên

tr ng,ăkhôngăcóăđi u ki n va ch m v i cu c s ng bên ngoài thì kh n ngăthíchă ng

v i nhu c u xã h i là th p vì kho ng cách gi a lý thuy t và th c t là khá xa

- Ch ng trình đào t o

Ki n th c th c t đ c d y các tr ng i h c Hà N i không theo k p th c

ti n phát tri n th c t Hi nănay,ăch ngătrìnhăgiáoăd că Hăt i Vi t Nam v n còn kém

hi u qu , không sát v i th c t , ch ngătrìnhăh c r t n ng tính lý thuy t và thi u tính

ng d ng M t trong nh ng nguyên nhân do B kh ng ch quá ch t v ch ngătrìnhă

khung và yêu c uăcácătr ng ph i tuân th m t cách c ng nh c ThêmăvƠoăđó, ph n l n

sinh viên hoàn toàn không h ng thú v i vi c h c m t s h cămônătrongăcácătr ngă i

th ng kê, kinh t l ngầ ch ngătrìnhăh c khá n ng và nhi u ph n không mang tính

ng d ng th c t

c p nh p và thi u tính th c ti n Nguyên nhân c a vi c này là hi n các gi ng viên Vi t Nam không m n mà l m v i vi c vi t sách vì vi căđ uăt ăth i gian vi t sách là r t l n,

tuy nhiên sau khi xu t b n sách thì l iăthuăđ c m t s ti n b n quy n, ti n bán sách r t