Biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành cho kỹ thuật viên quân khí ở trường trung cấp kỹ thuật quân khí

Biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành cho kỹ thuật viên quân khí ở trường Trung cấp kỹ thuật Quân khí Abstract: Trên cơ sở khái quát cơ sở lý luận chung liên quan đến công tác

Biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành cho kỹ thuật viên quân khí ở trường

Trung cấp kỹ thuật Quân khí

Abstract: Trên cơ sở khái quát cơ sở lý luận chung liên quan đến công tác huấn luyện

cho kỹ thuật viên quân khí, tập trung khảo sát thực trạng công tác quản lý quá trình huấn luyện thực hành cho nhân viên kỹ thuật quân khí của Trường Trung cấp kỹ thuật Quân khí giai đoạn 2003-2007 Từ đó, nêu một số nguyên tắc để đề xuất biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành, như phải đảm bảo tính đồng bộ, tính thực tiễn, tính khả thi của công tác này Đề xuất các biện pháp quản lý cụ thể, đó là đổi mới quản lý quy trình đào tạo (trong đó có huấn luyện thực hành); đổi mới quản lý nội dung chương trình, phương pháp huấn luyện; tăng cường quản lý thực tập ngoài nhà trường; nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, trọng tâm là giáo viên huấn luyện thực hành; phối hợp thực hiện đồng bộ và hệ thống các biện pháp quản lý phù hợp với thực tiễn đào tạo, nhằm không ngừng nâng cao năng lực thực hành cho kỹ thuật viên của trường

Keywords: Huấn luyện thực hành; Kỹ thuật viên; Quân khí; Quản lý giáo dục

Quân khí Nhiệm vụ này rất quan trọng và nó chỉ được thực hiện với chất lượng và hiệu quả cao khi có những biện pháp quản lý quá trình đào tạo thích hợp

Từ trước đến nay đã có một số công trình nghiên cứu biện phấp quản lý quá trình đào tạo Tuy nhiên những công trình đó phần lớn mới nghiên cứu và áp dụng ở trường Trung cấp chuyên nghiệp dân sự, còn thiếu những công trình nghiên cứu quản lý quá trình đào tạo ở các trường thuộc khối quân sự đặc biệt là quản lý công tác huấn luyện thực hành như Trường Trung cấp kỹ

thuật Quân khí Vì vậy luận văn này nghiên cứu, đề xuất: “Biện pháp quản lý công tác huấn

luyện thực hành cho kỹ thuật viên quân khí ở Trường Trung cấp kỹ thuật Quân khí”

2 Mục đích nghiên cứu

Tổng kết và đề xuất một số biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành nhằm nâng

cao năng lực thực hành cho kỹ thuật viên quân khí ở Trường Trung cấp kỹ thuật quân khí

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác huấn luyện thực hành cho kỹ thuật viên quân khí

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Những biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành cho kỹ thuật viên quân khí ở trường Trung cấp kỹ thuật Quân khí

4 Nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lý luận liên quan đến đề tài

- Đánh giá thực trạng công tác huấn luyện thực hành cho nhân viên kỹ thuật quân khí ở Trường Trung cấp kỹ thuật Quân khí giai đoạn 2003 – 2007

- Đề xuất một số biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành nhằm nâng cao năng lực thực hành cho kỹ thuật viên quân khí ở Trường Trung cấp kỹ thuật quân khí

5 Giả thuyết khoa học của đề tài

Chất lượng đào tạo kỹ thuật viên quân khí đặc biệt là năng lực thực hành sẽ được nâng cao đáng kể nếu thực hiện đồng bộ và hệ thống nhiều biện pháp quản lý công tác huấn luyện thực hành phù hợp với thực tiễn đào tạo

6 Phạm vi vi nghiên cứu

- Không gian: Trường Trung cấp kỹ thuật Quân khí

- Thời gian: Giai đoạn 2003 - 2007

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thống kê toán học

- Phwong pháp lấy ý kién chuyên gia

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, nội dung luận văn có ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý công tác huấn luyện thực hành trong các trường

Từ những cơ sở lý luận trên, chúng tôi xin đưa ra khái nhiệm về quản lý như sau:

Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện được các mục tiêu đã định trước

1.1.2 Quá trình giáo dục- đào tạo

Quá trình GD-ĐT là quá trình kết hợp hoạt động của cán bộ, giáo viên, học viên nhằm cải biến nhân cách của HV do nhà trường tổ chức và chỉ đạo

Quá trình GD-ĐT phải thực hiện đồng thời ba chức năng là giáo dục, giáo dưỡng và phát triển trong mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau nhằm cải biến nhân cách của HV

1.1.2.1 Nội dung của quá trình giáo dục - đào tạo

Nội dung của quá trình GD-ĐT là nội dung của các quá trình bộ phận hợp thành quá trình GD-ĐT; các quá trình bộ phận này có những mục tiêu, nhiệm vụ riêng nhưng tất cả đều phải đóng góp vào việc thực hiện mục tiêu quản lý chung cũng như mục tiêu chung của nhà trường

1.1.2.2 Các yếu tố của quá trình giáo dục - đào tạo

Người ta chia các yếu tố của quá trình GD-ĐT thành hai nhóm:

- Nhóm các yếu tố găn với quá trình GD-ĐT

- Nhóm các yếu tố điều kiện đảm bảo

- Các yếu tố đảm bảo về chính trị - tinh thần

- Các yếu tố đảm bảo về tổ chức - quản lý

- Các yếu tố về điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật

1.1.3 Quản lý quá trình giáo dục - đào tạo

Quản lý quá trình GD-ĐTtrong nhà trường chính là quản lý quá trình dạy học-giáo dục 1.1.3.1 Nội dung của quản lý quá trình giáo dục đào tạo

a) Quản lý mục tiêu, nội dung chương trình và kế hoạch giáo dục - đào tạo

b) Quản lý giáo viên và học sinh, sinh viên và quản lý nền nêp dạy học

c) Quản lý kiểm tra, đánh giá

d) Quản lý chất lượng giáo dục - đào tạo

Phát hiện kịp thời các nguyên nhân đã dẫn đến tình trạng yếu kém, đề ra và tổ chức thực hiện các biện pháp khắc phục những yếu kém nhằm đảm bảo đạt được chất lượng đề ra cho sản phẩm đào tạo

1.1.4 Huấn luyện thực hành

Huấn luyện thực hành là một hoạt động đào tạo gắn với việc nâng cao tay nghề và khả năng hành nghề Việc quản lý công tác huấn luyện thực hành giữ vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo KTV

1.1.5 Kỹ thuật viên (nhân viên chuyên môn kỹ thuật) quân khí

Kỹ thuật viên (nhân viên chuyên môn kỹ thuật) là những người lao động kỹ thuật, có kiến thức chuyên môn và kỹ năng ở trình độ dưới liền kề với người lao động có trình độ Đại học (kỹ sư)

Kỹ thuật viên trong quân đội là quân nhân được đào tạo về chuyên môn kỹ thuật, nghiệp

vụ tại các trường Trung cấp kỹ thuật của quân đội theo ngành, chuyên ngành để đảm bảo kỹ thuật cho các đơn vị trong toàn quân KTV Quân khí được đào tạo ở Trường TCKT Quân khí, một trường học chuyên nghiệp quân sự chuyên ngành Quân khí Từ những công nhân viên quốc phòng, quân nhân làm nghĩa vụ quân sự đã tốt nghiệp phổ thông Trung học có đủ tiêu chuẩn chính trị, sức khỏe theo quy định được lựa chọn về nhà trường dự thi và trúng tuyển đầu vào được đào tạo trở thành KTV Quân khí

1.1.6 Năng lực

Từ những căn cứ trình bày trong luận văn có thể xây dựng một định nghĩa về năng lực như sau:

Năng lực là khả năng lĩnh hội và ứng dụng những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo trong hoàn cảnh mới để tiến hành một hoạt động nào đó có kết quả

1.1.7 Năng lực thực hành của KTV Quân khí

1.1.7.1 Khái niệm năng lực thực hành của KTV Quân khí

Năng lực thực hành của KTV Quân khí là khả năng vận dụng các tri thức, kỹ năng kỹ xảo thực hành (trí óc và chân tay) đã thu được trong quá trình đào tạo và xử lý các tình huống thực

tế sản xuất, khai thác vũ khí trang bị và bảo đảm kỹ thuật của ngành Quân khí

1.1.7.2 Các yếu tố cấu thành năng lực thực hành

Năng lực thực hành gồm hai yếu tố, đó là năng lực tư duy kỹ thuật và kỹ năng, kỹ xảo

thực hành (trí óc và chân tay)

a) Tư duy kỹ thuật

Tư duy kỹ thuật là loại tư duy xuất hiện trong lĩnh vực lao động nhằm giải quyết những bài toán có tính chất kỹ thuật trong quá trình sản xuất

- Vai trò của tư duy kỹ thuật đối với năng lực thực hành của KTV Quân khí:

Thực chất của tư duy kỹ thuật là tư duy giải quyết các tình huống trong quá trình sản xuất Cho nên khi tư duy kỹ thuật phát triển sẽ giúp cho việc giải quyết các tình huống kỹ thuật đạt được hiệu quả cao hơn

b) Kỹ năng, kỹ xảo

Kỹ năng là một thao tác đơn giản hoặc phức hợp mang tính nhận thức mang tính hoạt động chân tay, nhằm thu được một kết quả Kỹ xảo là kỹ năng ở mức độ cao: có độ chính xác cao, tốc

độ nhanh, và mang tính hợp lý nhất

c) Mô hình cấu trúc năng lực thực hành của KTV Quân khí:

Trên cơ sở phân tích hai yếu tố trong cấu trúc của năng lực thực hành cho KTV Quân khí như trên, mô hình cấu trúc năng lực thực hành của KTV Quân khí có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau:

Mô hình cấu trúc năng lực thực hành của KTV vũ khí

1.1.7.3 Yêu cầu về năng lực thực hành của KTV Quân khí

+ Nắm vững các kiến thức cơ bản của các môn cơ sở và chuyên môn ngành

+ Nắm chắc nguyên lý cấu tạo, công dụng, cấu tạo, nguyên lý làm việc, đồng bộ của vũ khí, khí tài, đạn dược điển hình theo chuyên ngành đào tạo

+ Nắm chắc quy trình, nội dung bảo đảm kỹ thuật các loại vũ khí, khí tài, đạn dược điển hình

+ Thành thạo các nội dung kiểm tra kỹ thuật, sửa chữa, bảo dưỡng kỹ thuật; biết tổ chức quản lý và điều hành một bộ phận sửa chữa thực hiện nhiệm vụ

Năng lực thực hành

Kỹ năng, kỹ xảo thực hành

Tư duy kỹ thuật

+ Làm tốt công tác nghiệp vụ kỹ thuật theo đúng quy định của điều lệ công tác kỹ thuật quân khí

+ Đạt trình độ bậc 3/7 thợ sửa chữa của chuyên ngành đào tạo

1.1.7.4 Các cấp độ đánh giá năng lực thực hành của KTV Quân khí

Năng lực thực hành của KTV Quân khí gồm 5 mức độ (trình độ) sau:

1 Biết và bắt chước: có kiến thức cơ bản về chuyên ngành và các thao tác thực hành ở trình

1.1.7.5 Vai trò của giáo dục đối với việc thực hành năng lực thực hành cho KTV Quân khí

Điều kiện thứ nhất để hình thành kỹ năng, kỹ xảo là hình thành nhu cầu người học về nâng cao năng lực thực hành Người học thực sự yêu ngành, yêu nghề, yêu thích học thực hành

và làm thực tế Muốn có tư duy kỹ thuật tốt người HV phải có động cơ học tập tốt, cố gắng vươn lên để chiếm lĩnh các tri thức được trang bị trong quá tình học tập, chịu khó tìm tòi suy nghĩ nhằm tìm ra những phương án tốt nhất mà các bài toán kỹ thuật của thực tế sản xuất sửa chữa đặt

ra Muốn có kỹ năng kỹ xảo thực hành thì một trong những điều kiện phải có ở người HV là ý thức, tinh thần thái độ đặc biệt là niềm hứng thú với công việc thực hành Từ đó họ mới cố gắng ren luyện tạo nên kỹ năng, kỹ xảo cho chính họ

Học viên có được tư duy kỹ thuật tốt; kỹ năng, kỹ xảo thực hành tốt nghĩa là sẽ có được năng lực thực hành tốt

1.2 Những yếu tố tác động tới việc nâng cao chất lƣợng của công tác huấn luyện thực hành

Chất lượng công tác HLTH chịu sự tác động của nhiều yếu tố, có thể chia các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng HLTH thành ba nhóm chính:

- Nhóm các yếu tố tác động trực tiếp

1.2.1.2 Phương pháp huấn luyện thực hành

Phương pháp HLTH bao gồm phương pháp dạy và học thực hành

Phương pháp HLTH là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng HLTH Khi thực hiện cần phải kết hợp hài hoà hai mặt dạy thực hành và học thực hành thì công tác HLTH mới đạt hiệu quả cao

- Các hình thức huấn luyện nhằm kiểm tra và đánh giá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học viên Loại này bao gồm các hình thức: Thi, kiểm tra lý thuyết và thực hành; bảo vệ báo cáo thu hoạch, chuyên đề thực tập

- Các hình thức tổ chức huấn luyện có tính chất tham quan học tập ngoại khoá

Các hình thức tổ chức huấn luyện trên đều có vị trí và chức năng nhất định Chúng có quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau Để đạt được mục đích huấn luyện, giáo viên phải biết áp dụng các hình thức sao cho phù hợp với điều kiện huấn luyện cụ thể

1.2.1.4 Phương tiện đảm bảo cho huấn luyện thực hành

Phương tiện đảm bảo cho HLTH bao gồm cơ sở vật chất, trạm xưởng phục vụ và trang thiết bị kỹ thuật Đó là những điều kiện vật chất rất cần thiết để nâng cao chất lượng HLTH

Phương tiện đảm bảo cho HLTH là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công tác HLTH

1.2.1.5 Công tác quản lý huấn luyện thực hành

Quản lý huấn luyện giữ vai trò quan trọng trong quá trình HLTH, nó chi phối mọi hoạt động thúc đẩy quá trình HLTH theo mục tiêu đề ra

a) Quản lý mục tiêu HLTH

b) Quản lý nội dung HLTH

c) Quản lý phương pháp và phương tiện HLTH

d) Quản lý kiểm tra, đánh giá HLTH

1.2.1.6 Khả năng nhận thức của học viên

1.2.2 Nhóm các yếu tố chủ đạo

1.2.2.1 Nhiệm vụ, mục tiêu huấn luyện thực hành

1.2.2.2 Nội dung chương trình huấn luyện thực hành

1.2.2.3 Cơ chế chính sách đãi ngộ

1.2.3 Nhóm các yếu tố khác

1.2.3.1 Tâm lý lứa tuổi

Để tiến hành HLTH có hiệu quả cần nắm vững đặc điểm tâm lý học viên Học viên quân

sự có nhiều nét tương đồng với sinh viên các trường dân sự Tuy nhiên do đặc điểm của hoạt động quân sự, các học viên quân sự có những nét đặc thù riêng nên cần có những tác động sư phạm phù hợp trong quá trình HLTH

1.1.3.2 Tính chất nghề nghiệp

Tính chất nghề nghiệp trong các trường quân sự nói chung và các trường kỹ thuật quân

sự nói riêng đòi hỏi người học phải có kiến thức nhất định về khoa học quân sự, chuyên môn kỹ thuật và nhất là kỹ năng thực hành, vận dụng những kiến thức được trang bị vào thực tế đơn vị

1.1.3.3 Môi trường huấn luyện

Quản lý giáo dục nói chung và quản lý công tác HLTH nói riêng có tác dụng phát huy hết sức mạnh của các nhóm yếu tố trên, tạo nên sự hoà đồng cùng phát huy tác dụng, tạo thành sức mạnh tổng hợp để đạt được mục tiêu huấn luyện đào tạo ở mức độ cao nhất

Kết luận chương 1

Chất lượng HLTH chịu tác động của nhiều yếu tố Trong nhóm các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp phải kể đến công tác quản lý huấn luyện thực hành: Từ quản lý mục tiêu HLTH, quản lý nội dung HLTH, quản lý phương pháp và phương tiện HLTH cho đến quản lý kiểm tra, đánh giá

HLTH Nhóm các yếu tố chủ đạo và nhóm các yếu tố khác cũng giữ vai trò quan trọng Cần thiết phải xem xét, phân tích các yếu tố đó một cách nghiêm túc và khoa học, trên cơ sở đó mới

có thể rút ra những điểm mạnh để phát huy, những điểm hạn chế để khắc phục Từ đó đề xuất những biện pháp để nâng cao chất lượng HLTH

Những cơ sở lý luận được trình bày ở chương 1 của luận văn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đề xuất các biện pháp mang tính toàn diện nhằm nâng cao chất lượng HLTH mà mục đích cuối cùng là nâng cao năng lực thực hành cho đội ngũ KTV Quân khí đáp ứng những đòi hỏi của ngành Quân khí nói riêng và Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC HUẤN LUYỆN THỰC HÀNH Ở TRƯỜNG

TRUNG CẤP KỸ THUẬT QUÂN KHÍ

2.1 Sơ lược quá trình xây dựng, trưởng thành và định hướng phát triển nhà trường đến năm 2020

2.1.1 Quá trình xây dựng, trưởng thành

2.1.2 Mục tiêu, chiến lược phát triển trường từ nay đến 2010, định hướng đến năm 2020

a) Mục tiêu và chiến lược phát triển của trường từ nay đến năm 2010

b) Mục tiêu và chiến lược phát triển của trường giai đoạn 2010 - 2020

Qua 41 năm xây dựng và trưởng thành, chất lượng đào tạo của trường TCKT Quân khí đã được nâng lên rõ rệt Nhưng trước yêu cầu đào tạo mới đang bộc lộ những mặt tồn tại cần khắc phục trong công tác đào tạo, nhất là trong công tác huấn luyện thực hành cho học viên

2.2 Thực trạng năng lực thực hành của kỹ thuật viên trường trung cấp kỹ thuật quân khí

2.2.1 Đánh giá năng lực thực hành của học viên theo kết quả huấn luyện

Dựa vào các báo cáo tổng kết các năm học của nhà trường, chúng tôi đã thống kê kết quả HLTH và số liệu tổng hợp như sau:

Biểu đồ 2.1: Phõn loại tốt nghiệp khối trung cấp

TB Không đạt

Biểu đồ 2.2: Phõn loại tốt nghiệp khối trung

TB Không đạt

2.2.2 Đỏnh giỏ năng lực thực hành của học viờn theo cấp độ

Tại Hội nghị Tổng kết cụng tỏc huấn luyện năm 2007 của Tổng cục Kỹ thuật, chỳng tụi đó dựng phiếu số 2 (trong phần phụ lục) để trưng cầu ý kiến 120 đồng chớ cỏn bộ chỉ huy cỏc kho vũ khớ, xưởng sửa chữa vũ khớ trong toàn quõn về tỡnh hỡnh KTV Quõn khớ khi ra cụng tỏc tại đơn vị Qua ý kiến của chỉ huy cỏc đơn vị cú KTV Quõn khớ về cụng tỏc, năng lực thực hành của KTV Quõn

khớ mới ra trường mới chỉ đạt cỏc cấp độ như sau

TB Không đạt

2.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên huấn luyện thực hành

- Trình độ học vấn và chuyên môn nghiệp vụ so với chuẩn còn thấp đồng thời có sự chênh lệch khá lớn trong đội ngũ GVHLTH Một số đồng chí có trong biên chế nhưng chưa đủ trình độ và khả năng đảm đương nhiệm vụ của một cán bộ giảng dạy, hướng dẫn viên thực hành

- Kinh nghiệm làm công tác HLTH chưa nhiều, trìnhh độ sư phạm chưa cao, phương pháp truyền đạt còn hạn chế lớn đặc biệt là các GVHLTH trẻ

- Số lượng GVHLTH có năng lực, có khả năng đảm nhiệm các nhiệm vụ theo yêu cầu đòi hỏi còn ít Đội ngũ GVHLTH đang tồn tại một tình trạng số lượng thì đủ nhưng chất lượng thì chưa cao

2.4 Thực trạng công tác quản lý quá trình huấn luyện thực hành ở trường trung cấp kỹ thuật quân khí

2.4.1 Các loại hình đào tạo KTV quân khí

a) Về đào tạo DHTT trung cấp kỹ thuật quân khí

- Ưu điểm:

+ Đáp ứng được cơ bản mục tiêu, yêu cầu đào tạo nhân viên chuyên môn kỹ thuật quân khí theo chương trình đào tạo của từng chuyên ngành

- Nhược điểm:

+ Tỷ lệ giữa lý thuyết và thực hành của các môn chuyên ngành chưa phù hợp

+ Điều kiện đảm bảo cơ sở vật chất cho huấn luyện các nội dung về Quân sự, giáo dục thể chất

và kiểm tra bắn hiệu chỉnh súng - pháo như thao trường bãi tập, trường bắn…nhà trường không có để đáp

ứng chương trình đào tạo

+ Nội dung hướng dẫn thực hiện công tác nghiệp vụ ngành như đăng ký thống kê, tính toán sắp xếp nhà kho chưa đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ

b) Về đào tạo NHTT trung cấp kỹ thuật quân khí

- Ưu điểm:

+ Chương trình đáp ứng được cơ bản mục tiêu, yêu cầu đào tạo nhân viên chuyên môn kỹ thuật quân khí theo chương trình đào tạo của từng chuyên ngành

- Nhược điểm:

+ Tính liên thông trong chương trình đào tạo chưa cao

+ Nội dung huấn luyện còn nhiều, có nội dung chưa thật phù hợp với đối tượng đào tạo (thực tập tốt nghiệp)

+ Tỷ lệ giữa lý thuyết và thực hành của các môn chuyên ngành chưa phù hợp

c) Về đào tạo sơ cấp quân khí

- Ưu điểm:

- Nhược điểm:

2.4.2 Quản lý mục tiêu, nội dung huấn luyện thực hành

a) Quản lý việc xây dựng mục tiêu, nội dung HLTH

Môn chuyên ngành

Thực hành, thực tập

Biểu đồ 2.5:Tỷ lệ thời lƣợng các môn học

chung, môn cơ sở với các môn chuyên ngành