Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông đa phúc, sóc sơn, hà nội

Đề xuất một số biện pháp quản lý: tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí, giáo viên, cha mẹ học sinh, học sinh và các lực lượng ngoài xã hội về hoạt động giáo dục ngoài giờ l

1

Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông Đa Phúc,

Sóc Sơn, Hà Nội Nguyễn Thị Phong Lan

Trường Đại học Giáo dục Luận văn ThS ngành: Lý luận và PP giảng dạy; Mã số: 60 14 10

Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Tuyết Oanh

Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Nghiên cứu cơ sở lí luận của quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

(HĐGDNGLL) ở trường Trung học phổ thông (THPT) Phân tích thực trạng HĐGDNGLL và việc quản lý HĐGĐNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

Đề xuất một số biện pháp quản lý: tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí, giáo viên, cha mẹ học sinh, học sinh và các lực lượng ngoài xã hội về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Phân định trách nhiệm về quản lí hoạt động giáo dục ; Huy động các nguồn lực để thực hiện hoạt động giáo dục; Tăng cường và sử dụng hợp lí, hiệu quả cơ sở vật chất; Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá nhằm nâng cao chất lượng HĐGDNGLL ở

trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

Keywords: Quản lý giáo dục; Trung học phổ thông; Hoạt động ngoài giờ

HDNGLL đã được triển khai thực hiện ở hệ thống các trường phổ thông, đã được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, các thầy cô giáo, các lực lượng khác và đã đạt được một số kết quả tốt Tuy nhiên ở một số trường, HĐGDNGLL chưa được chú trọng và đầu tư đúng mức, tổ chức còn tản mạn, mang tính hình thức, hiệu quả giáo dục còn hạn chế

Xuất phát từ lý do trên, tác giả chọn đề tài: "Biện pháp quản lí

hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội" nhằm tìm ra những biện pháp QL hữu hiệu

nhất để nâng cao chất lượng HĐGDNGLL, giúp công tác chỉ đạo của nhà trường được thuận lợi, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục đề ra

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lí luận về HĐGDNGLL, tìm hiểu thực trạng và đề xuất những biện pháp QL HDGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn,

3

Hà Nội, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở trường THPT

Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của QL HĐGDNGLL ở trường THPT

- Phân tích thực trạng HDGDNGLL và việc QL HĐGĐNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

- Đề xuất một số biện pháp QL nhằm nâng cao chất lượng HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác QL HĐGDNGLL trường THPT

4.2 Đối tượng nghiên cứu

HDGDNGLL và biện pháp QL HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

6 Giả thuyết khoa học

Để nâng cao chất lượng HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội thì phải xác định được những biện pháp QL phù hợp như: nâng cao nhận thức của CBQL, GV, CMHS, HS và các lực lượng ngoài

7 Phương pháp chứng minh luận điểm

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu về lí luận QL, các công trình khoa học có liên quan đến đề tài để xây dựng hệ thống cơ sở lí luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp chuyên gia

7.3 Phương pháp thống kê toán học:

Phương pháp này được sử dụng để xử lý các số liệu đã thu thập được

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong ba chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về QL HĐGDNGLL ở các trường trung học

phổ thông

5

Chương 2: Thực trạng các biện pháp QL HĐGDNGLL ở trường THPT

Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

Chương 3: Các biện pháp QL HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc,

Sóc Sơn, Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong bất cứ hoàn cảnh nào, dù thời chiến hay thời bình, thời kỳ giáo dục khó khăn nhất hay hưng thịnh thì sự nghiệp phát triển giáo dục nước ta vẫn luôn chú trọng đến giáo dục toàn diện cho HS Tư tưởng đó

được thể hiện rõ trong nguyên lí: "Học đi đôi với hành, lí luận gắn liền

với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội" Đặc biệt trong giai đoạn

đổi mới hiện nay, phương châm giáo dục toàn diện càng được quán triệt trong các hoạt động giáo dục theo mục tiêu đào tạo con người Việt nam XHCN nhằm hình thành và phát triển nhân cách HS

HĐGDNGLL đã trở thành một phần quan trọng trong chương trình giáo dục ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam Việc nghiên cứu về các HĐGDNGLL và các biện pháp QL HĐGDNGLL đã được nhiều tác giả quan tâm

“Sách giáo viên Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” Lớp 10, 11,

12 (nhiều tác giả) nêu đầy đủ, chi tiết mục tiêu, nội dung, cách thức tổ

Trong cuốn “Giáo dục học”, các tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ đã nhấn mạnh vai trò và tác dụng của hình thức hoạt động ngoại khoá, coi hoạt động ngoại khoá là một hình thức dạy học có khả năng tạo hứng thú cho HS, giúp các em mở rộng, nâng cao, khắc sâu kiến thức

Một số tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu “Các biện pháp QL hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THCS, THPT” để hoàn thành khoá học thạc sĩ

1.2 Các khái niệm công cụ

1.2.1 Quản lí

QL là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể lên khách thể thông qua các cơ chế QL, nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn lực bên trong và bên ngoài trong điều kiện môi trường luôn

QL nhà trường là tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể

QL lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục nhằm đạt mục tiêu giáo dục

1.2.4 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

HĐGDNGLL là những hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp HĐGDNGLL là sự tiếp nối, bổ sung, hỗ trợ hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin đúng đắn ở HS

1.2.5 Quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

QL HĐGDNGLL là quá trình người CBQL hoạch định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra HĐGDNGLL của nhà trường nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

1.3.1 Vị trí, vai trò, mục tiêu và các hình thức tổ chức Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

8

* Vị trí: HĐGDNGLL là hoạt động mang tính bắt buộc, diễn ra trong

suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục Nó

là hoạt động giáo dục cơ bản, mang tính chủ đạo, được tổ chức thực hiện theo kế hoạch của nhà trường, tiếp nối và thống nhất với hoạt động dạy

và học, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo

*Vai trò: Đây là dịp để HS củng cố kết quả hoạt động học tập ở trên

lớp, biến tri thức thành niềm tin Thông qua hình thức hoạt động cụ thể,

HS có dịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, bổ sung, cập nhật thông tin làm cho tri thức đó trở thành của chính các em

* Mục tiêu: HĐGDNGLL giúp HS nâng cao hiểu biết và các giá trị

truyền thống của dân tộc cũng như những giá trị tốt đẹp của nhân loại;

bổ sung, củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp; tiếp tục củng cố rèn luyện các kĩ năng cơ bản đã có từ cấp THCS để trên cơ sở đó tiếp tục phát triển các năng lực chủ yếu; giúp HS có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân

* Hình thức tổ chức cơ bản: Tiết chào cờ đầu tuần; Tiết sinh hoạt cuối

tuần; 2 tiết hoạt động giáo dục theo chủ điểm hàng tháng

1.3.2 Nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Có 6 nội dung chính: Hoạt động chính trị - xã hội; Hoạt động văn hóa, nghệ thuật; Hoạt động thể dục thể thao; Hoạt động khoa học - kỹ

và đa dạng về nội dung và hình thức, phức tạp khó khăn trong việc kiểm tra đánh giá

1.4 Quản lí Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

1.4.1 Các nội dung quản lí Hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Việc QL HĐGDNGLL bao gồm 5 nội dung chính như sau: Quản

lí việc xây dựng kế hoạch thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; Quản lí đội ngũ thực hiện HĐGDNGLL; Quản lí việc sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL;Quản lí

về việc phối hợp, huy động các lực lượng giáo dục trong nhà và ngoài nhà trường tham gia tổ chức HĐGDNGLL; Quản lí việc kiểm tra, đánh giá thực hiện chương trình HĐGDNGLL

1.4.2 Vai trò của các chủ thể quản lí trong thực hiện Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

10

*Hiệu trưởng : Quản lí đội ngũ GVCN; Quản lí sự phối hợp của GVCN

với BGH, CMHS, GVBM, CB Đoàn – Hội, Các lực lượng giáo dục khác; Quản lí việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện HĐGDNGLL của CB Đoàn – Hội, GVCN; Quản lí việc sử dụng CSVC phục vụ cho HĐGDNGLL; Quản lí việc kiểm tra đánh giá kết quả HĐGDNGLL

* CB Đoàn – Hội: Lập kế hoạch HĐGDNGLL theo từng học kì, tháng,

tuần căn cứ vào kế hoạch HĐGDNGLL chung của BGH; Thiết kế các HĐGDNGLL mẫu để các lớp áp dụng; Tổ chức phát động các phong trào thi đua, theo dõi thi đua, đánh giá tổng kết thi đua;

* GVCN: Trực tiếp chịu trách nhiệm trước nhà trường trong việc tổ chức

thực hiện HĐGDNGLL cho học sinh của lớp chủ nhiệm

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lí Hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Có 4 yếu tố thường xuyên ảnh hưởng tới kết quả HĐGDNGLL: Nội dung HĐGDNGLL ở trường THPT; Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh THPT; Hoàn cảnh xã hội; Môi trường và điều kiện thực hiện HĐGDNGLL

Kết luận chương 1

HĐGDNGLL là một bộ phận hữu cơ của quá trình sư phạm toàn diện, bộ phận hữu cơ của hệ thống hoạt động giáo dục ở trường THPT Với đặc thù riêng của HĐGDNGLL, với nội dung và quỹ thời gian thực hiện được khẳng định trong chương trình, HĐGDNGLL đã tạo nên những điều kiện thuận lợi để học sinh rèn luyện tính tích cực hoạt động,

11

rèn luyện phẩm chất, rèn luyện các kĩ năng để phát triển năng lực như: năng lực hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động chính trị - xã hội, năng lực tổ chức QL, năng lực hợp tác, Các HĐGDNGLL với những hình thức đa dạng, nội dung phong phú, là những hoạt động không thể thiếu, giúp gắn liền nhà trường với đời sống

xã hội Vì vậy, chúng ta không thể xem nhẹ HĐGDNGLL trong nhà trường

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG ĐA PHÚC, SÓC SƠN, HÀ NỘI

2.1 Khái quát về trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội

2.1.1 Đặc điểm địa bàn nơi trường đóng

Sóc Sơn là một huyện thuần nông, ngoại thành của thành phố Hà Nội, là vùng đất đồi gò bạc màu ở phía bắc của thành phố Công tác giáo dục được huyện đặc biệt quan tâm, chất lượng đội ngũ GV và CBQL đang từng bước được nâng cao, hệ thống trường lớp, trang thiết bị dạy

học được tập trung đầu tư, nâng cấp; kế hoạch "Phát triển và nâng cao

chất lượng giáo dục đến 2015" đang được triển khai hiệu quả Riêng đối

với khối THPT, hiện nay huyện Sóc Sơn có 13 trường, trong đó có 06 trường công lập, 07 trường dân lập

2.1.2 Đặc điểm của nhà trường

12

* Đội ngũ cán bộ, giáo viên: Đảm bảo đủ biên chế được giao

(GV: 74, NV: 9), đảm bảo chuẩn CBQL (100% CBQL có trình độ Thạc sỹ)

* Học sinh: Số lớp: 38; Sĩ số HS: 1700 đến 1800 HS

*Cơ sở vật chất: Tổng diện tích: 16 007m2

Diện tích bình quân cho mỗi HS: 9.2m2; Trường có khu lớp học 03 tầng, khu thực hành 03 tầng, khu Văn phòng 03 tầng và nhà thể chất 540 m2 đạt tiêu chuẩn qui định

* Kết quả giáo dục trong các năm học 2010-2011 và 2011-2012

Bảng 2.1: Kết quả giáo dục đạo đức

2010 -2011 1473 84.75 239 13.75 27 1.55 1 0.06

2011 -2012 1427 79.59 298 16.62 56 3.12 11 0.61

Bảng 2.2: Kết quả giáo dục văn hóa

13

2.2.1 Thực trạng về nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên, cha mẹ học sinh, học sinh về vị trí, vai trò của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Nhận thức của CBQL, GVCN, Cán bộ Đoàn - Hội về vị trí, vai trò của HĐGDNGLL không đồng đều HS nhận thức ở mức thấp hơn Đặc biệt, CMHS nhận thức còn rất thấp, họ chưa hiểu thấu đáo vị trí, vai trò của HĐGDNGLL Vì vậy, CBQL cần có những biện pháp tích cực hơn nữa nhằm tuyên truyền đến CMHS và HS để nâng cao chất lượng

2.3 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Đa Phúc

2.3.1 Thực trạng quản lí việc xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Công tác QL xây dựng chương trình, kế hoạch HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc đã được BGH quan tâm Ngay từ đầu năm học,

14

kế hoạch HĐGDNGLL tổng thể của cả năm đã được xây dựng, cùng với

đó là chương trình cụ thể cho từng tháng Các nội dung QL còn lại như

QL việc xây dựng kế hoạch sử dụng trang thiết bị, CSVC phục vụ cho HĐGDNGLL, QL việc xây dựng kế hoạch phối kết hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia tổ chức HĐGDNGLL, QL việc xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá, khen thưởng đối với các tập thể và cá nhân, …đều được đánh giá ở mức độ Khá và Trung bình

2.3.2 Thực trạng quản lí việc tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Để giám sát việc thực hiện kế hoạch, chương trình HĐGDNGLL, BGH nhà trường sử dụng các hình thức sau: thông qua báo cáo của GVCN, Bí thư Đoàn trường, Chủ tịch Hội LHTN; thông qua việc kiểm tra hồ sơ giáo án của GVCN và những người được phân công phụ trách chuyên đề; thông qua việc dự giờ thăm lớp; thông qua làm việc với các lực lượng trong và ngoài nhà trường; thông qua báo cáo của bộ phận tài chính, thông qua việc kiểm tra đánh giá sau mỗi hoạt động Thực tế cho thấy việc QL thực hiện kế hoạch HĐGDNGLL được thực hiện tốt nhất thông qua hình thức kiểm tra hồ sơ giáo án của GVCN và những người

có liên quan Các hình thức còn lại chưa được thực hiện tốt

2.3.3 Thực trạng quản lí việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

15

Việc QL xây dựng kế hoạch sử dụng CSVC phục vụ cho HĐGDNGLL chỉ ở mức Khá Việc lập kế hoạch mua sắm bổ sung trang thiết bị phục vụ cho HĐGDNGL hầu như chưa được quan tâm Việc tổ chức các cuộc thi thiết kế đồ dùng phương tiện phục vụ cho HĐGDNGLL rất ít khi được triển khai Kinh phí dành cho GVCN, CB Đoàn – Hội tham gia tập huấn về HĐGDNGLL không đáng kể Đặc biệt, kinh phí cho việc giảng dạy bộ môn này chưa hề có Việc huy động cộng đồng đầu tư cho HĐGDNGLL chưa được chú trọng đặc biệt

2.3.4 Thực trạng quản lí việc thu hút tập hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Việc phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong nhà trường thực hiện tốt hơn so với việc phối hợp giữa nhà trường với các lực lượng bên ngoài nhà trường Đặc biệt, các tổ chức chính trị xã hội ở địa phương như Hội Nông dân, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh,…đều chưa phát huy hết vai trò, tác dụng của mình trong việc tổ chức HĐGDNGLL cho

HS Có nhiều ý kiến đánh giá sự phối kết hợp của nhà trường với các lực lượng này còn ở mức Yếu

2.3.5 Thực trạng quản lí việc kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Việc kiểm tra đánh giá nhiều khi mang tính hình thức, chủ yếu là giao phó Đoàn thanh niên Mục đích kiểm tra là để xếp loại thi đua giữa các lớp trong trường, chưa làm tốt việc đánh giá rút kinh nghiệm và điều

16

chỉnh nội dung, phương pháp hoạt động Việc tuyên dương, phê bình các

cá nhân, tập thể mới chỉ được thực hiện sau các đợt thi đua lớn như đợt thi đua chào mừng 20.11, 26.3 Ngoài ra, việc này chưa được thực hiện hàng tháng Việc kiểm tra đánh giá, xếp loại HĐGDNGLL theo từng học kì cũng chưa được thực hiện một cách bài bản

2.3.6 Thực trạng quản lí việc bồi dưỡng cán Đoàn – Hội, giáo viên chủ nhiệm về năng lực, nghiệp vụ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Các hình thức bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ Đoàn – Hội và GVCN rất ít khi được thực hiện Việc mở lớp tập tập huấn, tổ chức tọa đàm cho cán bộ Đoàn – Hội và GVCN thực chất ra cũng chỉ là lồng ghép vào những buổi họp GVCN, hiệu quả chưa cao.Việc tổ chức các cuộc thi về nghiệp vụ tổ chức HĐGDNGLL, tham quan học tập kinh nghiệm tổ chức HĐGDNGLL ở các trường bạn chưa bao giờ được tổ chức

2.4 Đánh giá thực trạng và nguyên nhân