BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN HÓA HỌC CHUYÊN NGÀNH: PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY XÂY DỰNG SÁCH ĐIỆN TỬ HỖ TRỢ DẠY VÀ
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CỬ NHÂN HÓA HỌC
CHUYÊN NGÀNH: PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
XÂY DỰNG SÁCH ĐIỆN TỬ HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC PHẦN ĐIỆN HÓA HỌC BẰNG NGÔN NGỮ TIẾNG ANH – CHƯƠNG TRÌNH TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG CHUYÊN
GVHD: ThS Trịnh Lê Hồng Phương SVTH: Đỗ Thị Kiều Anh
Thành pho� Ho� Chı́ Minh – Năm 2013
Trang 2Lời cảm ơn
rong quá trình làm đề tài, bên cạnh những nỗ lực của bản thân, em
đã nhận được muôn vàn sự giúp đỡ hết sức tận tình của thầy cô giáo, bạn bè cũng như những người thân
Do đó, bằng tất cả lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc của mình, em xin gửi những lời cảm ơn chân thành đến:
Thạc sĩ Trịnh Lê Hồng Phương, người thầy đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn cho em trong từng bước thực hiện khóa luận, cũng như đã luôn động viên, khích lệ em để có thể hoàn thành tốt luận văn của mình
Các thầy cô đã giảng dạy cho em trong suốt 4 năm học đại học, đã truyền dạy cho em biết bao kiến thức và kinh nghiệm vô cùng quý báu
Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và người thân, những người đã luôn quan tâm, động viên và là nguồn khích lệ, động lực tinh thần to lớn để em không ngừng cố gắng hoàn thành tốt luận văn của mình
T
Trang 3MỤC LỤC
Mục lục 2
Danh mục các kı́ hiệu – chữ vie�t ta�t 5
Danh mục các bảng 6
Danh mục các hı̀nh vẽ, đo� thị 7
Mở đa�u 8
Chương 1.CƠ SƠ� LY� LUA�̣N VA� THỰC TIE�N CU�A ĐE� TA�I 12
1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 12
1.2 Một so� va�n đe� ve� dạy và học 14
1.2.1 Quá trình dạy học 14
1.2.1.1 Khái niệm quá trình dạy học 14
1.2.1.2 Cấu trúc quá trình dạy học 15
1.2.2 Cơ sở lí luận về tự học 16
1.2.2.1 Tự học là gì? 16
1.2.2.2 Các hình thức của tự học 17
1.2.2.3 Chu trình tự học 17
1.2.2.4 Vai trò của tự học 18
1.2.2.5 Tự học qua mạng và lợi ích của nó 19
1.2.3 Mục tiêu đào tạo học sinh giỏi 20
1.3 Cơ sở lý luận ve� sách điện tử (E-Book) 21
1.3.1 Khái niệm về sách điện tử 21
1.3.2 Đặc điểm của sách điện tử 22
1.3.3 Những ưu điểm và hạn chế của sách điện tử 23
1.3.4 Mục đích thiết kế sách điện tử 25
1.3.5 Các yêu cầu cơ bản của sách điện tử 25
1.3.6 Lựa chọn phần mềm thiết kế sách điện tử 27
1.3.6.1 Adobe Flash CS5 Professional 27
1.3.6.2 Adobe dreamweaver CS5 Professional 28
1.3.6.3 Một số phần mềm tiện ích khác 29
Trang 41.4 Thực trạng va�n đe� dạy và học ở các trường THPT chuyên 31
1.4.1 Những khó khăn và yêu cầu của giáo viên khi bồi dưỡng học sinh giỏi Hoá học 31
1.4.2 Thực trạng tự học của học sinh giỏi, học sinh chuyên Hoá học 33
1.4.2.1 Tình hình học tập của học sinh ở các trường THPT chuyên 33
1.4.2.2 Thời gian và hình thức tự học 33
Chương 2.XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG SÁCH ĐIỆN TỦ PHẦN ĐIỆN HÓA HỌC BẰNG NGÔN NGỮ TIẾNG ANH- CHƯƠNG TRÌNH CHUYÊN HÓA HỌC 36
2.1 Tổng quan về phần điện hóa học 36
2.1.1 Vị trí 36
2.1.2 Mục tiêu 36
2.1.3 Cấu trúc chuyên đề Điện hóa học 37
2.2 Nguyên tắc xây dựng sách điện tử 39
2.2.1 Cấu trúc sách điện tử chặt chẽ ca�n và dễ sử dụng 39
2.2.2 Nội dung phải đảm bảo tính chính xác, khoa học, đầy đủ và súc tích.39 2.2.3 Đảm bảo tính thẩm mĩ, khoa học về hình thức 39
2.2.3.1 Màu sắc của hình nền 39
2.2.3.2 Font chữ 39
2.2.3.3 Cỡ chữ 40
2.2.3.4 Các đối tượng khác 40
2.2.4 Dễ dàng khám phá các đường link 40
2.2.5 Dễ dàng sử dụng ở các máy tính thông thường 40
2.2.6 Kiểm tra kĩ từng phần trước khi tiếp tục và sau khi hoàn thành toàn bộ 41
2.3 Quy trình thiết kế sách điện tử 41
2.4 Thiết kế sách điện tử phần điện hóa học bằng ngôn ngữ tiếng Anh 43
2.4.1 Thiết kế nội dung sách điện tử pha�n “Điện Hóa học” 43
2.4.1.1 Hệ thống lý thuyết theo ngôn ngữ tiếng Anh 43
2.4.1.2 Hệ thống lý thuyết theo ngôn ngữ tiếng Việt 79
2.4.2 Cấu trúc sách điện tử pha�n “Điện hóa học” 120
Trang 52.4.3 Nội dung sách điện tử 120
2.4.3.1 Trang chủ 120
2.4.3.2 Trang “Kiến thức” 121
2.4.3.3 Trang “Bài tập” 122
2.4.3.4 Trang “Thư giãn” 124
2.4.3.5 Trang “Liên hệ” 125
2.4.3.5 Các trang mở rộng 126
2.5 Sử dụng sách điện tử trong dạy và học pha�n “Điện hóa học” – THPT chuyên 127
2.5.1 Đối với học sinh 127
2.5.2 Đối với giáo viên 128
Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 129
3.1 Mục đích thực nghiệm 129
3.2 Đối tượng thực nghiệm 129
3.3 Nội dung thực nghiệm 130
3.4 Tiến hành thực nghiệm 130
3.5 Phương pháp xử lı́ ke�t quả thực nghiệm 131
3.6 Ke�t quả thực nghiệm 132
KE�T LUA�̣N 138
TA�I LIE�̣U THAM KHA�O 143
Trang 6DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU - CHỮ VIẾT TẮT
CNTT : công nghệ thông tin
CD : compact disc đı̃a quang được sử dụng đe� lưu giữ liệu so�
CSS : cascading Style Sheets – Bảng kiểu xếp chồng
ĐC : đo�i chứng
ĐHSP : đại học sư phạm
GV : Giáo viên
HĐ : hoạt động
HS : Học sinh
HTML : hypertext Markup Language – Ngôn ngữ liên kết siêu văn bản
ICT : information and communication Technology – Công nghệ thông tin và truye�n thông
IChO : International Chemistry Olympiad – Olympic hóa học quo�c te�
NXB : nhà xua�t bản
TB : trung bı̀nh
THPT : Trung học pho� thông
Tkđ : đại lượng kie�m định Student
TN : thực nghiệm
Trang 7DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Oxidation numbers of atoms in covalent molecules and ions
with covalent bonds……… ……… 46
Bảng 2.2 Some elements always have the same oxidation number in compounds.47 Bảng 2.3 So� oxi hóa của các nguyên tử trong phân tử cộng hóa trị và các ion với liên ke�t cộng hóa trị.……….82
Bảng 2.4 Các nguyên to� luôn có cùng so� oxi hóa trong các hợp cha�t.………82
Bảng 3.1 Các lớp thực nghiệm và đo�i chứng……….127
Bảng 3.2 Đie�m bài kie�m tra la�n 1 ………130
Bảng 3.3 Đie�m bài kie�m tra la�n 2……… 130
Bảng 3.4 Đie�m to�ng hợp 2 bài kie�m tra……….………131
Bảng 3.5 Phân pho�i ta�n sua�t 2 bài kie�m tra………131
Bảng 3.6 Phân pho�i ta�n sua�t lũy tı́ch 2 bài kie�m tra……….……… 132
Bảng 3.7 To�ng hợp ke�t quả học tập của 2 bài kie�m tra…… ………133
Bảng 3.8 Tổng hợp các tham số đặc trưng của 2 bài kiểm tra……… …134
Bảng 3.9 Thống kê Tkđ của 5 cặp ĐC-TN……… …135
Trang 8DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Hı̀nh 1.1 Ca�u trúc của quá trı̀nh dạy học……… …………16
Hình 1.2 Mô hình lượng giá bốn bậc theo Kirkpatrick……… ……… 26
Hình 1.3 Màn hình làm việc của Adobe Flash CS5 Professional………27
Hình 1.4 Màn hình làm việc của Adobe DreamWeaver CS5……… 28
Hı̀nh 1.5 Màn hı̀nh làm việc của Cyberlink Power Director 8………29
Hı̀nh 2.36 Sơ đo� ca�u trúc sách điện tử……… ………118
Hı̀nh 2.37 Giao diện trang chủ……… ……119
Hı̀nh 2.38 Giao diện trang “Kie�n thức”.……… …….120
Hı̀nh 2.39 Giao diện trang “Bài tập”……… …… 121
Hı̀nh 2.40 Giao diện trang “Thư giãn”……… ……122
Hı̀nh 2.41 Giao diện trang “Liên hệ”……… …… 123
Hı̀nh 2.42 Giao diện trang “IChO”.……… ……124
Hı̀nh 2.43 Giao diện trang “Lịch sử điện hóa học”……… …….125
Hı̀nh 3.1 Đo� thị đường lũy tı́ch của TN và ĐC…… 133
Hı̀nh 3.2 Bie�u đo� to�ng hợp ke�t quả học tập của lớp TN và ĐC……….…………134
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Từ xưa đến nay, việc tìm kiếm, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, những người có năng lực trong một số lĩnh vực nhất định luôn là một trong những mối quan tâm hàng đầu của tất cả các quốc gia Ở một nước đang trong giai đoạn cao trào của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước như nước ta thì vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao lại càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết Do vậy, yêu cầu đào tạo thế hệ học sinh THPT đang tăng lên rất nhanh cả về số lượng và chất lượng
Đất nước ta đang trong thời kì phát triển, ngành Hóa học lại đóng một vai trò rất quan trọng trong xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc Trong tương lai không
xa, để đảm bảo cho sự phát triển không ngừng của nền công nghiệp hóa chất nước nhà cần phải có một lực lượng, đội ngũ cán bộ giỏi trong các lĩnh vực công nghệ hóa học Nằm trong nhiệm vụ phát hiện, đào tạo nhân tài mà trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay, việc bồi dưỡng học sinh giỏi về Hóa học ở trường phổ thông có một vị trí không thể thiếu được
Chúng ta đã và đang phát hiện nhân tài hóa học qua các kì thi học sinh giỏi ở các cấp và quan trọng nhất là kì thi học sinh giỏi quốc gia môn hóa học Tuy nhiên, chưa thể dừng lại ở đó, trong thời kì đất nước đang hội nhập với thế giới thì các kì thi quốc tế, olympic chính là một sân chơi đầy thử thách cho những học sinh ưu tú của ta Để nâng cao hiệu quả trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi về Hóa học để dự thi Olympic quốc tế thì xây dựng một hệ thống sách điện tử (e-book) bằng ngôn ngữ tiếng anh giúp cho học sinh có thể tự học, tự đánh giá khả năng bản thân qua đó sẽ góp phân nâng cao chất lượng trong các
kì thi, và khắc phục thực trạng thiếu thốn tài liệu tiếng Anh cho học sinh là một việc làm rất cần thiết
Trang 10Trong các kì thi học sinh Olympic quốc tế phần điện hóa học luôn chiếm một phần không nhỏ trong các đề thi Bên cạnh đó, lí thuyết phần này thường mang tính trừu tượng, khó hiểu vì vậy học sinh thường cảm thấy khó khăn khi giải các bài tập về nó Từ những lí do đó đã thôi thúc em chọn đề tài “XÂY DỰNG SÁCH ĐIỆN TỬ HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC PHẦN ĐIỆN HÓA HỌC BẰNG NGÔN NGỮ TIẾNG ANH – CHƯƠNG TRÌNH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN”
2 Mục đích nghiên cứu
Thiết kế một sách điện tử phần “Điện hóa học” bằng ngôn ngữ tiếng anh nhằm hỗ trợ việc dạy và học ở trường THPT chuyên
3 Nhiệm vụ của đề tài
- Nghiên cứu một số nội dung làm cơ sở lí luận cho đề tài:
Cơ sở lí luận và thực tiễn về việc bồi dưỡng học sinh giỏi Hoá học;
Cơ sở lí luận về việc học và tự học;
Cơ sở lí thuyết phần điện hóa học
Lí thuyết phần mềm Dreamweaver và các phần mềm làm trắc nghiệm
- Nghiên cứu, tìm hiểu các tài liệu phần điện hóa học nhằm xây dựng hệ thống
lý thuyết điện hóa bằng ngôn ngữ tiếng Anh theo hướng đơn giản, dễ nghiên cứu phát huy tính tích cực, tự lực, tự giác của học sinh
- Sưu tầm các đề thi, phân loại và hệ thống hoá các dạng bài tập hoá học phần điện hóa học trong các kì thi học sinh giỏi môn Hoá học quốc tế bằng tiếng Anh
- Đề xuất một hệ thống bài tập điển hình dùng trong bồi dưỡng học sinh giỏi hoá học (phần “Điện hóa học”) bằng tiếng Anh trong các trường THPT chuyên
- Xây dựng sách điện tử phần điện hóa học bằng ngôn ngữ tiếng anh
- Thực nghiệm sư phạm
- Tổng kết và rút ra bài học kinh nghiệm
4 Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học hoá học ở trường trung học phổ thông chuyên
Trang 115 Đối tượng nghiên cứu
Việc thiết kế sách điện tử pha�n “Điện hóa học” – chương trình THPT chuyên bằng phần mềm Dreamweaver, phần mềm xây dựng ngân hàng trắc nghiệm và các phần mềm khác ( Adobe Flash CS5 Professional, ChemOffice, Math type,…)
6 Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng sách điện tử (phần “Điện hóa học”) bằng ngôn ngữ tiếng Anh có tính khoa học và khả thi cao thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả việc dạy và học
ở các trường THPT chuyên
7 Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng pho�i hợp các phương pháp phân tı́ch, to�ng hợp, phân loại, hệ tho�ng hóa trong nghiên cứu các tài liệu lý thuye�t có liên quan
Phương pháp nghiên cứu lí luận:
- Nghiên cứu lí luận về xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hóa học
và tự học của học sinh
- Nghiên cứu chương “Hiđrocacbon Nhiên liệu” lớp 9
- Nghiên cứu tài liệu hướng dẫn sử dụng các phần mềm dùng cho việc xây dựng sách điện tử
- Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến đề tài
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Điều tra thực trạng dạy học hoá học THPT hiện nay
- Thực trạng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học
- Thực nghiệm sư phạm:
• Triển khai việc sử dụng sách điên tử cho học sinh ở các lớp thực nghiệm kho�i 10
• Đánh giá tính khả thi và hiệu quả của sách điện tử qua việc sử dụng CD
Phương pháp toán học thống kê, xử lý số liệu thực nghiệm sư phạm
8 Phạm vi nghiên cứu
Trang 12Phần kiến thức “Điện hóa học” bằng tiếng Anh – chương trình THPT chuyên
Một số trường THPT chuyên và các lớp chuyên của các trường THPT TPHCM
Trang 13Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Hiện nay, nhờ sự phát triển và thay đổi không ngừng của Internet, thế giới của chúng ta đã bị xóa nhòa mọi khoảng cách về địa lý Người học có thể học mọi lúc, mọi nơi tùy theo sở thích, công việc, năng lực,… chỉ với một máy tính có nối mạng Internet
Do đó, ngày càng có nhiều đế tài tiến hành nghiên cứu việc ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng các website phục vụ nhu cầu học:
1.Hỉ A Mổi (2005), Thiết kế website tự học môn hóa học lớp 11 chương trình phân ban thí điểm, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP.HCM
2 Phạm Dương Hoàng Anh (2006), Phối hợp phần mềm Macromedia Dreamweaver MX và Macromedia Flash MX 2004 để thiết kế website hỗ trợ cho việc học tập và củng cố kiến thức môn hóa học phần Hiđrocacbon không no mạch hở dành cho học sinh THPT, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP.HCM
3 Đỗ Thị Việt Phương (2006), Ứng dụng Macromedia flash MX 2004 và Dreamweaver MX 2004 để thiết kế website hỗ trợ cho hoạt động tự học hóa học của học sinh phổ thông chương “Nhóm halogen” lớp 10, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP.HCM
4 Nguyễn Ngọc Anh Thư (2006), Phối hợp phần mềm Macromedia Dreamweaver MX và Macromedia Flash MX 2004 để tạo trang web hỗ trợ cho học sinh trong việc tự học môn hóa học lớp 11 nhóm Nitơ chương trình phân ban thí điểm, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP Hồ Chí Minh
5 Phạm Thị Phương Uyên (2006), Phối hợp phần mềm Macromedia
Trang 14Dreamweaver MX 2004 và Macromedia Flash MX 2004 thiết kế website hỗ trợ cho việc học tập và củng cố kiến thức cho học sinh môn hoá học nhóm oxi – lưu huỳnh chương trình cải cách, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP Hồ Chí Minh
6 Lê Thị Xuân Hương (2007), Thiết kế website hỗ trợ việc dạy và tự học chương Halogen lớp 10 THPT, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP.HCM
7 Trịnh Lê Hồng Phương (2008), Thiết kế học liệu điện tử chương oxi – lưu huỳnh lớp 10 hỗ trợ hoạt động tự học hóa học cho học sinh trung học phổ thông, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP Hồ Chí Minh
8 Nguyễn Thị Thu Hà (2008), Thiết kế sách giáo khoa điện tử lớp 10 – nâng cao, chương “Nhóm Halogen”, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TP.HCM
9 Nguyễn Thị Liễu (2008), Thiết kế website hỗ trợ việc dạy và tự học phần hóa hữu cơ lớp 11 (nâng cao), Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TP.HCM
10 Thái Hoài Minh (2008), Thiết kế website hỗ trợ việc kiểm tra đánh giá môn hóa học lớp 10 THPT (chương trình nâng cao), Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TP.HCM
11 Trần Thị Thu Trâm (2008), Sử dụng phương pháp dạy học phức hợp
có ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế bài giảng điện tử bộ môn hóa học ở trường THCS – lớp 9, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TP.HCM
12 Ngô Huyền Trân (2008), Xây dựng hệ thống bài tập, sử dụng một số phần mềm để dạy học và tạo các đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan cho phần hóa học vô cơ lớp 9, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TP.HCM
13 Nhóm phát triển phần mềm sinh viên học sinh (2008), Đĩa VCD học tốt hóa học lớp 9