KHẢO SÁT HÀM LƯỢNG AFLATOXIN M1 TRONG SỮA BÒ TƯƠI VÀ HÀM LƯỢNG AFLATOXIN B1 TRONG THỨC ĂN HỖN HỢP BỔ SUNG CHO BÒ TẠI MỘT SỐ HỘ CHĂN NUÔI BÒ SỮA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Sinh viên Võ Th Thanh Minh... terreus, Cephalosporium,, Fusarium,… Mì Aspergillus, Penicillium, Fusarium, Rhizopus,… G o Absidia corymbifera, Aspergillus candidus, A.. flavus, Fusariu

B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O TRƯ NG Đ I H C NÔNG LÂM THÀNH PH H CHÍ MINH

KHÓA LU N T T NGHI P

H N H P B SUNG CHO BÒ T I M T S H CHĂN NUÔI

BÒ S A TRÊN Đ A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH

H và tên sinh viên : VÕ TH THANH MINH

Niên khóa : 2003 – 2008

i

KH O SÁT HÀM LƯ NG AFLATOXIN M 1 TRONG S A BÒ TƯƠI VÀ HÀM LƯ NG AFLATOXIN B 1 TRONG TH C ĂN H N H P B SUNG CHO BÒ T I M T S H CHĂN NUÔI BÒ S A TRÊN

Đ A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH

Tác gi

VÕ TH THANH MINH

Khóa lu n ñư c ñ trình ñ ñáp ng yêu c u c p b ng Bác sĩ ngành Thú Y

Giáo viên hư ng d n

TS LÊ ANH PH NG ThS NGUY N LÊ KI U THƯ

Tháng 9/2008

L I C M ƠN

Mãi kh c ghi công ơn ba, m ñã sinh thành, d y d , nuôi n ng cho con ñ n

ngày hôm nay Con vô cùng bi t ơn trư c nh ng khó khăn, v t v mà ba m ñã hy sinh

ñ cho con nh ng ñ u t t ñ p nh t

Chân thành c m ơn

Ban Giám Hi u Tr ư ng Đ i H c Nông Lâm TP H Chí Minh

Ban ch nhi m Khoa Ch ăn Nuôi Thú Y, cùng quý th y cô ñã truy n ñ t nh ng

ki n th c và kinh nghi m quý báu cho tôi trong su t nh ng n ăm qua

Chân thành c m ơn

Tr m Ch n Đoán Xét Nghi m và Đi u Tr - Chi C c Thú Y TP H Chí Minh ñã

t o ñi u ki n cho em th c t p t t ñ tài

Chân thành bi t ơn sâu s c ñ n TS Lê Anh Ph ng và ThS Nguy n Lê Ki u Thư

ñã t n tình hư ng d n cho em hoàn thành t t ñ tài

Chân thành c m ơn nh ng ngư i thân, hàng xóm cùng toàn th b n bè trong và

ngoài l p ñã ñ ng viên, giúp ñ! tôi trong xu t th i gian h c t p và th c hi n ñ tài

Sinh viên

Võ Th Thanh Minh

− T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi chi m 63,64% t ng s m u kh o sát Không có khác bi t v t# l nhi$m AFM1 gi a các lo i TAHH b sung và s n lư ng

s a

− M c ñ nhi$m AFM1 trung bình trong s a bò tươi là 13,66 ppt M c nhi$m <

25 ppt chi m 36,36%, m c nhi$m 25 - 500 ppt chi m 60,80% và m c nhi$m > 500 ppt chi m 2,84% Như th có 97,16% s m u s a ñ t yêu c u v AFM1 (theo quy

ñ nh c%a B Y T năm 1998 là < 500 ppt)

− T# l nhi$m AFB1 trên t ng s m u TAHH kh o sát là 95%

− M c ñ nhi$m AFB1 trung bình trong TAHH là 13,49 ppb Các m u âm tính chi m 5%, m c nhi$m 1 - 20 ppb chi m 50% và m c nhi$m > 20 ppb chi m 45% s

m u kh o sát Có 55% s m u TAHH kh o sát ñ t yêu c u v AFB1 theo quy ñ nh c%a B Nông Nghi p Và Phát Tri n Nông Thôn năm 1998

− Gi a AFB1 trong TAHH b sung cho bò và AFM1 trong s a c%a bò ñư c cho ăn

th c ăn ñó có s tương quan chưa ch&t, v i r = 0,456, có l' do bò ñư c cho ăn nhi u

lo i th c ăn khác ngoài TAHH T# l chuy n ñ i t AFB1 sang AFM1 là 1,52%

M C L C

Trang

Trang t a i

L(i c m ơn ii

Tóm t!t khóa lu n iii

M c l c iv

Danh sách các ch vi t t!t vii

Danh sách các b ng viii

Danh sách các hình ix

Danh sách các bi u ñ ix

Chương 1 M Đ U 1

1.1.Đ)T V*N Đ+ 1

1.2.M,C ĐÍCH 2

1.3.YÊU C-U 2

Chương 2 T NG QUAN 3

2.1.N*M M.C TRONG TH/C ĂN VÀ NGUYÊN LI1U TH/C ĂN 3

2.1.1 M t s loài n m m c thư(ng g&p trong th c ăn 3

2.1.2 Tác h i c%a vi c nhi$m n m m c trong th c ăn và nguyên li u th c ăn 3

2.2.Đ6C T N*M M.C, 7NH HƯ9NG Đ.I V:I NGƯ;I VÀ Đ6NG V<T 4

2.2.1 Đ c t n m m c 4

2.2.2 7nh hư=ng c%a ñ c t n m m c ñ i v i ngư(i và ñ ng v t 4

2.3.CÁC LOÀI N*M M.C SINH AF 5

2.3.1 Đ&c ñi m c%a Aspergillus flavus 6

2.3.2 Các y u t nh hư=ng ñ n s t o AF c%a n m m c 6

2.4.Đ)C ĐI>M C?A AF 7

2.4.1 C u trúc hóa h@c và tính ch t lý hóa c%a AF 7

2.4.2 S h p thu và chuy n hóa c%a AF trong cơ th ñ ng v t 8

2.5.B1NH NHIAM Đ6C AF 10

2.5.1 Cơ ch gây ñ c 10

2.5.2 Nhi$m ñ c c p tính 11

v

2.5.4 /c ch mi$n d ch 12

2.5.5 Gây ung thư 12

2.6.TÌNH HÌNH NHIAM AF VÀ M/C T.I ĐA ĐƯBC PHÉP TRÊN NÔNG S7N .13

2.6.1 Tình hình nhi$m AF 13

2.6.2 M c AF t i ña ñư c phép trên nông s n 14

2.7.CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÁT HI1N VÀ ĐO LƯ;NG AF 15

2.7.1 Phương pháp sinh v t h@c 15

2.7.2 Phương pháp hóa h@c 16

2.7.3 Các phương pháp s!c ký 16

2.7.4 Phương pháp mi$n d ch h@c 18

2.8.CÁC BI1N PHÁP PHÒNG CH.NG VÀ XD LÝ NÔNG S7N NHIAM AF 19

2.8.1 Các bi n pháp phòng ch ng AF 19

2.8.2 XE lý nông s n nhi$m AF 19

Chương 3 N I DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U 21

3.1.TH;I GIAN VÀ ĐFA ĐI>M THGC HI1N Đ+ TÀI 21

3.1.1 Th(i gian 21

3.1.2 Đ a ñi m 21

3.2.V<T LI1U 21

3.2.1 Đ i tư ng kh o sát 21

3.2.2 Thi t b và d ng c 21

3.2.3 B kít ELISA 22

3.2.4 Hóa ch t dùng phân tích AFB1 22

3.3.N6I DUNG NGHIÊN C/U 22

3.4.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C/U 23

3.4.1 Cách l y m u 23

3.4.2 Ki m tra hàm lư ng AFM1 b ng k thu t ELISA 24

3.4.3 Ki m tra hàm lư ng AFB1 b ng phương pháp s!c ký l"ng cao áp (HPLC)26 3.5.CÁC CHH TIÊU THEO DÕI 27

3.6.XD LÝ S LI1U 28

Chương 4 K T QU VÀ TH O LU N 29

4.1.TH L1 NHIAM AFM1 TRONG SIA BÒ TƯƠI 9 M6T S QU<N, HUY1N VÀ 7NH HƯ9NG C?A M6T S YJU T ĐJN TH L1 NHIAM AFM1 29

4.1.1 T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi = m t s qu n, huy n 29

4.1.2 T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi theo lo i TAHH b sung 31

4.1.3 T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi theo s n lư ng s a 32

4.2.M/C Đ6 NHIAM AFM1 TRONG SIA BÒ TƯƠI 34

4.2.1 M c ñ nhi$m AFM1 trung bình trong s a bò tươi 34

4.2.2 T# l các m c nhi$m AFM1 trong s a bò tươi 36

4.2.3 T# l m u s a ñ t yêu c u v AFM1 = các qu n, huy n 38

4.3.AFB1 TRONG TAHH BK SUNG CHO BÒ 39

4.3.1 T# l nhi$m AFB1 trong TAHH b sung 40

4.3.2 M c ñ nhi$m AFB1 trong TAHH b sung 40

4.3.3 M i tương quan gi a hàm lư ng AFB1 trong TAHH b sung và AFM1 trong s a 42

Chương 5 K T LU N VÀ Đ NGH Error! Bookmark not defined 5.1.KJT LU<N 44

5.2.Đ+ NGHF 44

TÀI LI U THAM KH O 45

PH L C 48

Enzyme Immuno Assay

Enzyme Linked Immuno Sorbent Assay

Food and Agricutural Organization

High Pressure Liquid Chromatography

Nhà xu t b n

Part per billion

Part per trillion

Th c ăn h n h p

Thin Layer Chromatography

Ultra violet

Hi p h i các nhà phân tích hóa h@c

Ph n ng ELISA

T ch c Lương Th c và Nông Nghi p Liên Hi p Qu c

S!c ký l"ng cao áp

Ph n t# (µg / kg)

Ph n nghìn t# (ng / l)

S!c ký l p m"ng Tia c c tím

DANH SÁCH CÁC B NG

Trang

B ng 2.1: M t s loài n m m c thư(ng g&p trong th c ăn 3

B ng 2.2 : Tác ñ ng gây ñ c c%a các lo i ñ c t do n m m c sinh ra 5

B ng 2.3: T# l chuy n hóa AFB1 t th c ăn vào s a 10

B ng 2.4: Li u LD50 c%a AFB1 cho u ng 1 l n trên ñ ng v t 11

B ng 2.5: Tình hình nhi$m ñ c t AF trong th c ăn = mi n Nam Vi t Nam 12

B ng 2.6: Tình hình nhi$m AFM1 trong s a c%a m t s qu c gia trên th gi i 13

B ng 2.7: Gi i h n nhi$m ñ c t vi n m 13

B ng 2.8: Qui ñ nh hàm lư ng t i ña AFB1 và t ng s các AF (B1+B2+G1+G2) trong TAHH cho gia súc, gia c m 14

B ng 2.9: M c qui ñ nh v AF trong th c ăn gia súc = kh i EU 15

B ng 3.1: B trí l y m u s a và m u TAHH b sung cho bò s a = các qu n, huy n 23 B ng 4.1: T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi = m t s qu n, huy n 29

B ng 4.2: T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi theo lo i TAHH b sung 31

B ng 4.3: T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi theo s n lư ng s a 33

B ng 4.4: M c ñ nhi$m AFM1 trung bình và bi n ñ ng trong m u s a 34

B ng 4.5: T# l các m c nhi$m AFM1 trong s a bò tươi 36

B ng 4.6: T# l m u s a ñ t yêu c u v AFM1 = các qu n, huy n 38

B ng 4.7: T# l nhi$m AFB1 trong TAHH b sung 40

B ng 4.8: M c nhi$m AFB1 trong TAHH b sung 40

B ng 4.9: Hàm lư ng AFB1 trong TAHH b sung và AFM1 trong s a bò tươi 42

ix

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Trang

Hình 2.1 :Hình d ng c%a Aspergillus flavus 6

Hình 2.2: C u trúc hóa h@c c%a AF ch% y u 8

Hình 3.1: Đưa ñĩa vào máy ñ@c k t qu sau khi ñư c nh" dung d ch d ng ph n ng .24

Hình 3.2: M u ñ ng trong bình tam giác có nút nhám th%y tinh 25

Hình 4.1: Đĩa phân tích AFM1 b ng phương pháp ELISA 31

Hình 4.2: TAHH b sung cho bò ñ dư i sàn nhà m ư t 35

Hình 4.3: Nơi tr n TAHH b sung cho bò m ư t và không ñ m b o v sinh 36

DANH SÁCH CÁC BI U Đ Trang Bi u ñ 4.1: T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi = các qu n, huy n 29

Bi u ñ 4.2: T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi theo lo i TAHH b sung 32

Bi u ñ 4.3: T# l nhi$m AFM1 trong s a bò tươi theo s n lư ng s a 33

Bi u ñ 4.4: M c ñ nhi$m AFM1 trung bình trong s a bò tươi = các qu n, huy n 34

Bi u ñ 4.5: T# l các m c nhi$m AFM1 trong s a bò tươi = các qu n, huy n 37

Bi u ñ 4.6: T# l m u s a ñ t yêu c u v AFM1 = các qu n, huy n 39

Bi u ñ 4.7 T# l nhi$m AFB1 trong TAHH b sung 39

Bi u ñ 4.8: Phân b các m c nhi$m AFB1 trong TAHH b sung 41

Chương 1

M Đ U1.1 Đ T V N Đ

Ngày nay, ngành chăn nuơi bị s a = nư c ta đang r t phát tri n, th c ăn cho bị cũng ngày càng đư c c i thi n đ tăng năng xu t s a Ngư(i ta đã sE d ng nhi u lo i

th c ăn khác nhau cho bị như là th c ăn thơ xanh, th c ăn h n h p, xác đ u nành, xác

mì, rơm cĩ b sung ure và r# m t đư(ng,… Tuy nhiên th c ăn h n h p là lo i cĩ nguy

cơ nhi$m n m m c cao Đ c t n m m c gây h i cho cơ th t t nên ít khi ngư(i ta

cĩ th phát hi n đư c, và khi phát hi n thì tác đ ng c%a nĩ r t nghiêm tr@ng Tùy theo

lo i đ c t mà cĩ cơ ch tác đ ng khác nhau, tác h i cũng khác nhau Tác đ ng vào gan và th n gây viêm, n u kéo dài cĩ th gây ra ung thư (aflatoxin, ochratoxin ); Tác

đ ng vào h tu n hồn gây ra xu t huy t mãn tính, gi m lư ng kháng th (aflatoxin…); Tác đ ng lên h th n kinh gây ra hơn mê, m t tính ngon mi ng

(deoxynivalenol, DON); Tác đ ng lên h hơ h p gây ra viêm nám ph i (Aspergillus

fumigatus) (Dương Thanh Liêm, 2003) Trong đĩ aflatoxin là lo i cĩ đ c tính r t

m nh, cĩ th gây đ c cho t t c các lồi v t khác nhau T ch c v b nh ung thư qu c

t đã x p aflatoxin vào danh sách nh ng tác nhân gây ung thư = ngư(i Aflatoxin cĩ 4

d n xu t quan tr@ng là B1, B2, G1 và G2, trong đĩ aflatoxin B1 chi m s lư ng nhi u

nh t và nĩ cũng gây đ c nhi u nh t (Dương Thanh Liêm, 2006) Kho ng 1 - 3% aflatoxin B1 ăn vào đư c chuy n hố thành aflatoxin M1 trong s a, aflatoxin M1 cĩ

kh năng gây ng đ c, gây ung thư cho ngư(i sE d ng s a nhi$m aflatoxin M1 Aflatoxin thư(ng cĩ trong các h t đ u ph ng, b!p, các lo i h t ngũ c c… Khi đã b nhi$m đ c t c%a nĩ thì khơng cĩ m t lo i kháng sinh nào cĩ th đi u tr đư c Đ tránh h u qu do nhi$m aflatoxin trong s a, lương th c và th c ph m ngư(i ta c n xác

đnh lư ng nhi$m cho phép đ khơng gây nh hư=ng lâu dài đ n s c khoR Ki m tra aflatoxin là vi c t i c n thi t nh m đ m b o giá tr kinh t và s c khoR c ng đ ng

Xu t phát t th c ti$n trên, đư c s đ ng ý c%a Khoa Chăn Nuơi Thú Y Trư(ng

Đ i H@c Nơng Lâm và Tr m Ch n đốn Xét nghi m và Đi u tr - Chi C c Thú Y

2

thành ph H Chí Minh, chúng tôi th c hi n ñ tài: “Kh!o sát hàm lư"ng aflatoxin

M 1 trong s#a bò tươi và hàm lư"ng aflatoxin B 1 trong th$c ăn h&n h"p b' sung cho bò t(i m)t s* h) chăn nuôi bò s#a trên ñ,a bàn thành ph* H- Chí Minh” dư i

s hư ng d n c%a Ti n sĩ Lê Anh Ph ng và Th c sĩ Nguy$n Lê Ki u Thư

1.2 M C ĐÍCH

Xác ñ nh kh năng nhi$m aflatoxin M1 trong s a bò tươi và aflatoxin B1 trong

m u th c ăn t i m t s h chăn nuôi bò s a trên ñ a bàn thành ph H Chí Minh T

ñó có th ñ xu t bi n pháp ch bi n, b o qu n th c ăn cho bò s a t t hơn, nâng cao năng su t s a và h n ch ñư c ñ c t

1.3 YÊU C U

L y m u s a bò tươi ñ ki m tra hàm lư ng aflatoxin M1 b ng phương pháp ELISA

L y m u th c ăn h n h p b sung cho bò ñ ki m tra hàm lư ng aflatoxin B1

b ng phương pháp s!c ký l"ng cao áp (HPLC: High Presure Liquid Chromatography)

Chương 2

T NG QUAN2.1 N M M C TRONG TH C ĂN VÀ NGUYÊN LI U TH C ĂN

2.1.1 M)t s* loài n2m m*c thư3ng g4p trong th$c ăn

N m m c là m t nhóm các vi sinh v t ñơn bào ho&c ña bào, phân b r ng kh!p trong thiên nhiên N m m c không có kh năng quang h p, cơ th g m nh ng s i có ho&c không có vách ngăn, sinh s n h u tính, sinh s n dinh dưSng ho&c sinh s n bào tE

vô tính có th phát tán trong không khí và xâm nh p vào lương th c, th c ph m (Tô Minh Châu, 2000, trích d n c%a Tr n B!c Vi, 2005)

B!ng 2.1: M t s loài n m m c thư(ng g&p trong th c ăn

Ngô Absidia, Aspergillus flavus, A terreus, Cephalosporium,, Fusarium,…

Mì Aspergillus, Penicillium, Fusarium, Rhizopus,…

G o Absidia corymbifera, Aspergillus candidus, A flavus,…

Đ u ph ng Acremonium, Aspergillus ficuum, A flavus, Fusarium,…

Tht heo Alternaria, Aspergillus amstelodami, A flavus, A versicolor,…

Tht bò Cladosporium herbrum, Penicillium expansum, Rhizopus stolonifer,

(Ngu n: Đ u Ng@c Hào – Lê Th Ng@c Di p, 2003)

2.1.2 Tác h(i c6a vi7c nhi8m n2m m*c trong th$c ăn và nguyên li7u th$c ăn

M t s tác h i ch% y u c%a vi c nhi$m n m m c trong th c ăn và nguyên li u

th c ăn như:

− X u m u mã c%a s n ph m: B t b nhi$m n m Cladosporium làm ñen l i, các

ch ph m b t s ng có màu xanh lam do Monilia albo-violacea, tr ng v t b méo mó

khi nhi$m ñ c t AF (Moreau, 1974)

− Bi n ñ i giá tr dinh dưSng: n m m c phát tri n làm gi m lư ng tinh b t và th%y phân protein, làm m t ñi lư ng lipid, làm hư h i các vitamin do s lên men phân

gi i c%a n m m c Do v y lư ng ch t xơ tăng lên trong h t, nh hư=ng ñ n quá trình tiêu hóa và gi m th p năng lư ng (Đ u Ng@c Hào – Lê Th Ng@c Di p, 2003)

4

− 7nh hư=ng ñ n mùi v và tính ngon mi ng: do s phát tri n c%a n m m c làm

m t mùi th c ăn, ví d : các loài Aspergillus làm cho cà phê b ñ!ng chát, các loài

Aspergillus glaucus, Aspergillus tamarri và Penicillium citrinum làm cho d u l c b

hôi,…(Moreau, 1974)

Tuy nhiên, nh ng tác h i n&ng n nh t c%a vi c nhi$m n m m c trong th c ăn

và nguyên li u th c ăn là do các lo i ñ c t mà chúng t o ra Theo ư c tính c%a FAO năm 1995, có kho ng 25% nông s n c%a th gi i ch u nh hư=ng c%a ñ c t n m

m c, ch% y u là AF Thi t h i kinh t do nhi$m ñ c t n m m c ñã ñư c ư c tính ñ n hàng tri u ñô la m i năm Tác h i kinh t l n nh t do nhi$m ñ c t n m m c là nh hư=ng tr c ti p ñ n ngư(i s n xu t, cây tr ng và v t nuôi, cũng như các nhà s n xu t

th c ph m và th c ăn chăn nuôi (Devegowda và ctv, 2002)

2.2 Đ C T N M M C, NH HƯ NG Đ I V9I NGƯ I VÀ Đ NG V T 2.2.1 Đ)c t* n2m m*c

Đ c t n m ñư c d ch t ch “Mycotoxin” là s n ph m c%a quá trình chuy n hóa t n m m c, không ph i là h p ch t có s]n trong nguyên li u th c ăn Nó xu t

hi n trong nguyên li u sau quá trình thu ho ch, ch bi n, b o qu n do các lo i n m

m c t ng h p ra Đ c t n m m c gây h i r t l n cho gia súc, gia c m, s c khoR c%a con ngư(i (Dương Thanh Liêm, 2007)

Hi n nay ngư(i ta bi t ñư c có hơn 10.000 loài n m m c Trong s ñó có hơn

50 loài có kh năng s n sinh ñ c t , và có hơn 300 lo i ñ c t ñư c tìm th y (Dương Thanh Liêm, 2007)

2.2.2 nh hư:ng c6a ñ)c t* n2m m*c ñ*i v;i ngư3i và ñ)ng v<t

Đ c t n m gây h i r t l n và ñ l i nh ng h u qu vô cùng nghiêm tr@ng cho ngư(i và ñ ng v t như:

− Đ c t n m m c làm hư h i niêm m c c%a ng tiêu hóa nên làm cho ñ ng v t

ch m l n, gi m tăng tr@ng

− N u ngư(i và ñ ng v t nhi$m hàm lư ng ñ c t n m m c cao có th gây ng

ñ c c p tính và gây ch t, còn = hàm lư ng th p ñ c t gây r i lo n chuy n hóa c%a

cơ th , làm suy gi m mi$n d ch, t o ti n ñ cho các b nh nhi$m khu n (Lê Th Ng@c

Di p - Bùi Th Tho, 2006)

− Đ c t AF làm thay ñ i ho t ñ ng sinh lý bình thư(ng, gây r i lo n sinh s n 9 thú cái mang thai có th gây s y thai, ch t thai (Moreau, 1974)

− M t s ñ c t n m m c có khuynh hư ng gây ung thư Nó không nh ng gây thi t h i khá l n cho nhà chăn nuôi, mà s t n dư ñ c t n m m c trong s n ph m chăn nuôi có th gây ung thư cho ngư(i như là AF (Dương Thanh Liêm, 2007)

B!ng 2.2 : Tác ñ ng gây ñ c c%a các lo i ñ c t do n m m c sinh ra

Tên ñ)c t* Loài n2m s!n xu2t Tác ñ)ng c6a mycotoxin lên cơ thB

Aflatoxin Aspergillus flavus

Aflatoxin Aspergillus parasiticus

Viêm gan, ung thư gan và thoái hóa mS gan

Citreoviridin Penicillium viridicatum Trương phù tim

Citrinin Penicillium vindicatum Ho i tE th n

Cyclochlorotine Penicillium islandicum Đ c h i gan

Ochratoxins Aspergillus ochraceus Đ c h i gan

Patulin Penicillium expansum

Patulin Penicillium patulum

Xu t huy t não và ph i Có kh năng gây ung thư

Rubratoxin Penicillium rubrum Xu t huy t gan, xâm nhi$m ch t béo Rugulosin Penicillium islandicum T n thương th n và gan

Sterigmatocystin Aspergillus flavus Ung thư gan

Trichothecenes Fusarium graminearum Đ c h i t bào

Deoxynivalenol Fusarium graminearum Gây nôn mEa

Zearalenone Fusarium 7nh hư=ng quá ñ estrogen

(Ngu n: Dương Thanh Liêm, 2007)

2.3 CÁC LOÀI N M M C SINH AF

Có 2 loài Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus s n sinh AF v i các

lư ng khác nhau tùy thu c vào ch%ng n m, cơ ch t, ñi u ki n môi trư(ng M t s loài

n m m c khác cũng có kh năng sinh AF nhưng v i lư ng r t ít, ví d : Các loài

Aspergillus như Aspergillus nomius, Aspergillus oryzae, A niger, A wentti, A ruber,

A ostinanus, A ochraceus , các loài Penicillium như Penicillium puberulum, P

variabile, P frequentans, P citrinum, Rhizopus spp (Lê Anh Ph ng, 2001)

6

2.3.1 Đ4c ñiBm c6a Aspergillus flavus

Hình 2.1 :Hình d ng c%a Aspergillus flavus

(Ngu n: Tr n B!c Vi, 2005)

Loài Aspergillus flavus r t d$ nh n di n b=i khu n l c có màu vàng hơi l c và ít

nhi u vón c c Cu ng sinh bào tE không phân nhánh, trong su t, có vách s n sùi Th b@ng hình c u hay hơi c u Th bình thư(ng có 2 l p ho&c 1 l p ho&c ñôi khi c 2 ki u cùng có m&t trên 1 b@ng Các bào tE ñính có kích thư c khá l n (ñư(ng kính 5 – 7 µm), hình c u, màu vàng nâu ñ n hơi l c, vách trơn láng ho&c hơi nhăn Bào tE có s c

ñ kháng cao, s ng lâu trong ñi u ki n khô H ch n m thư(ng có màu nâu ñ" cho ñ n ñen, g&p = m t s ch%ng (Lê Anh Ph ng, 2002)

2.3.2 Các yCu t* !nh hư:ng ñCn sD t(o AF c6a n2m m*c

Các y u t chính nh hư=ng ñ n s t o thành AF g m: loài n m m c, lo i cơ

ch t và ñi u ki n ngo i c nh

2.3.2.1 Loài n2m m*c

Kh năng sinh ñ c t ph thu c vào ñ&c ñi m di truy n c%a loài n m m c H u

h t các ch%ng Aspergillus parasiticus và Aspergillus nomius ñ u s n xu t 4 lo i AF:

AFB1, AFB2, AFG1, AFG2 Ch# có kho ng 50% s ch%ng Aspergillus flavus có kh

năng s n sinh ñ c t và ch# s n sinh nhóm B (AFB1, AFB2) (Klich và Pitt, 1988; trích

d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)

S s n sinh AF trong t nhiên cũng r t khác nhau AFB1 chi m s lư ng nhi u

nh t, ñư c tìm th y = h u h t các ch%ng thE nghi m, AFG1, AFB2 cũng ñư c tìm th y

= nhi u ch%ng, trong khi ñó AFG2 r t ít g&p (Đ u Ng@c Hào – Lê Th Ng@c Di p, 2003)

2.3.2.2 B!n ch2t c6a cơ ch2t

AF có th ñư c phát hi n trên các nguyên li u có hàm lư ng carbonhydrat cao

là b!p, g o, h t kê, ñ u ph ng, h t bông v i, cùi d a, h t hư ng dương, rau qu , h t cà phê, h t ca cao, m t s lo i gia v như tiêu, t… Các lo i h t có d u, ñ&c bi t ñ u

ph ng có hàm lư ng lipid cao (kho ng 430 mg / g) là lo i cơ ch t thu n l i nh t cho

s n xu t AF (Sukardi, 1983; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)

2.3.2.3 ĐiEu ki7n ngo(i c!nh

Nhi t ñ t i ưu cho s n xu t AF là 28oC, dao ñ ng t 25 - 30oC N u nuôi c y

Aspergillus flavus = 45oC thì kh năng s n sinh AF s' b c ch Đ m 9 - 10% trong

ñ u và khô d u ph ng, 16 - 18% trong các h t ngũ c c tương ng v i ñ ho t ñ ng c%a

nư c Aw = 0,85 thu n l i cho sinh AF Đ m h t (b!p) t t nh t cho s n xu t AF là 40% và = nhi t ñ là 28oC Tăng ñ m s' làm tăng t ng h p AF nhưng n u ñ m trên 50% thì l i làm gi m vì lúc ñó gi a các h t có quá nhi u nư c s' gây ra s thi u thoáng khí và làm tăng CO2 trong môi trư(ng (Lê Anh Ph ng, 2002)

− Hi n nay ngư(i ta bi t ñư c có 20 lo i AF, trong ñó có 4 lo i ñư c ñ ý s m

nh t và quan tr@ng nh t là AFB1, AFB2, AFG1, AFG2 vì nó có ñ c tính cao hơn các

lo i còn l i Gi a 4 lo i trên thì AFB1 chi m s lư ng nhi u nh t và nó cũng gây ng

ñ c nhi u nh t (Dương Thanh Liêm, 2007) AFB1 và AFB2 có màu huỳnh quang màu xanh da tr(i dư i tia UV (B: Blue), còn AFG1 và AFG2 có màu xanh lá cây dư i tia UV (G: Green) AF nhóm B có ch a 1 ch c lacton, AF nhóm G có ch a 2 ch c lacton

− AFB2 và AFG2 có c u trúc g n gi ng như AFB1 và AFG1, ch# khác = ch n i ñôi trong nhân difuran t n cùng c%a AFB1 và AFG1 b khE (Lê Th Ng@c Di p-Bùi

Th Tho, 2006)

8

− AFM1 và AFM2 (M: Milk) là s n ph m dihydroxy hóa c%a AFB1 và AFB2 theo

th t , ñư c phát hi n trong s a bò, s a, gan, th n, nư c ti u c u khi cho ăn kh u

ph n có nhi$m AFB1 và AFB2 theo th t Các ch t AFGM1 và AFGM2 cũng ñư c tìm th y trong nư c ti u c u ñư c cho ăn AFG1 và AFG2 (Nabney và ctv, 1967; trích

d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)

Hình 2.2: C u trúc hóa h@c c%a các AF ch% y u (Ngu n: Jones, 1977; trích d n c%a Sigrid Pasteiner, 1998) 2.4.1.2 Tính ch2t lý hóa

AF d$ b h%y b=i ch t ki m, nhưng tương ñ i b n v i nhi t ñ Nhi t ñ cao hơn 100oC ch# khE ñư c ph n nào AF AF tan trong m t s dung môi h u cơ như chloroform, acetonitril, methanol, ethanol, aceton, benzen nhưng không tan trong m t

s dung môi béo: hexan, ether ethylic, ether d u h"a (Lê Anh Ph ng, 2002)

2.4.2 SD h2p thu và chuyBn hóa c6a AF trong cơ thB ñ)ng v<t

Sau khi AF ñư c h p thu vào máu, ñ c t ñư c v n chuy n trong h tu n hoàn nh( liên k t v i protein huy t tương Đ i v i AFB1, ngư(i ta nh n th y hơn 90% ñ c

t = d ng liên k t v i albumin là thành ph n quan tr@ng c%a protein huy t tương (Wong, 1980; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2001)

2.4.2.2 Phân b* c6a AF trong cơ thB

Sau khi qua h th ng tĩnh m ch cEa, AF t p trung ch% y u = cơ quan ñích là gan Các t bào gan có tính th m cao, ho t ñ ng chuy n hóa cao và có kh năng t o các liên k t c ng hóa tr v i các ñ i phân tE (Wilson, 1985; trích d n c%a Lê Anh

Ph ng, 2001) 9 loài nhai l i, th n có th ch a hàm lư ng AF cao nh t và c = d ng hydroxyl hóa c%a ñ c t là AFM1 cũng ñư c phát hi n trong s a (Stubblefild, 1983; Fernandez, 1997; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2001) Trên loài c m, m c AF cao nh t

= m , gan, th n khi cho ăn kh u ph n có AFB1 (Gregory, 1983; Chen, 1984; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2001) Không thư(ng AFM1 cũng xu t hi n trong các lo i mô trên

= d ng t do ho&c d ng liên k t

2.4.2.3 ChuyBn hóa c6a AF trong cơ thB

Lư ng AF ăn vào thư(ng ñư c cơ th c g!ng gi i ñ c b ng cách bài th i ho&c bi n ñ i = gan qua h th ng mono-oxy hóa, glutathion ho&c th i ti t qua m t Chuy n hóa = gan ñóng vai trò ch% y u trong chuy n hóa AFB1 t o ra các ch t có ñ c tính th p hơn Hai lo i AFM1 và AFM2 ñư c tìm th y trong s a, th n, gan ñ ng v t là

s n ph m hydroxyl hóa c%a AFB1 và AFB2 AFM1 cũng ñư c tìm th y trong nư c ti u c%a ngư(i (Moreau, 1974)

Vi c chuy n hóa các AF = bò x y ra khá nhanh: cho bò cái ăn m t li u duy

nh t (0,5 mg/kg) c%a m t h n h p các AF (B1 : 44%; G1: 44%; B2: 2%) và phân tích

ñ u ñ&n s a, k t qu cho th y 85% lư ng AF phát hi n trong s a và nư c ti u ñư c bài ti t ra trong vòng 48 gi(; 4 ngày sau trong s a, và 6 ngày sau trong nư c ti u và phân không phát hi n ñư c m t v t nào n a Trong s a ch# có AFM1 và lư ng này chi m 0,35% lư ng AFB1 ăn ph i N u cho 67 ñ n 200 mg AFB1 vào kh u ph n h ng

tu n c%a m t bò cái, ngư(i ta th y có 0,07 ñ n 0,15 mg AFM1/ kg s a ñã ñông khô (Moreau, 1974)

10

2.4.2.4 Bài th!i AF

Ph n l n AFB1 ñư c bài th i qua nư c ti u, m t là ñư(ng bài ti t quan tr@ng

th hai Bài th i qua phân ñư c coi như h u qu c%a s kém h p thu qua niêm m c tiêu hóa ho&c do s bài ti t c%a m t giúp cho lo i th i ñ c t và các ch t chuy n hóa c%a chúng qua ng tiêu hóa Kho ng 1 - 3% lư ng AFB1 ăn vào ñư c chuy n thành AFM1

trong s a nhưng s chuy n hóa này khác bi t t thú này sang thú khác, ho&c theo th(i gian (Pittet, 1998; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2001)

B!ng 2.3: Kh năng chuy n hóa AFB1 t th c ăn vào s a Loài thú AFB1 ăn vào AFM1 trong s a

(µg / lít)

Tác gi

Bò cái 155 - 244 µg / ngày 0 - 21 Patterson và ctv (1980)

Bò cái 0,35 mg / kgP / ngày 4 - 32 Stubblefield và ctv (1983)

Bò cái 13 mg (1 l n) 1 - 10 Applebaume và ctv (1982)

Bò cái 250 - 7300 µg / ngày 0,06 - 12,5 Polan và ctv (1974)

C u cái 28 mg (1 l n) > 100 (sau 7 gi() Nabney và Burbage (1967)

(Ngu n: trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2001)

Tác ñ ng gây ñ c c%a AF thư(ng th hi n trên 4 phương di n:

− Nhi$m ñ c c p tính khi ăn ph i m t lư ng l n AF có th gây ch t

− Nhi$m ñ c mãn tính do ăn m t lư ng nh" AF trong m t th(i gian dài

− Gây c ch mi$n d ch

− Gây ung thư và sinh quái thai

2.5.2 Nhi8m ñ)c c2p tính

Nhi$m ñ c c p tính x y ra khi ñ ng v t ăn vào m t lư ng l n ñ c t , tính gây

ñ c c p tính thư(ng ñư c th hi n qua li u gây ch t 50% (LD50) Thú non thư(ng m n

c m hơn thú trư=ng thành Tri u ch ng nhi$m ñ c c p tính th hi n t n thương gan và tri u ch ng th n kinh như n m li t và co gi t Ch t có th x y ra sau m t th(i gian ng!n, thư(ng dư i 72 gi( Ki m tra b nh tích th y gan màu vàng nh t, sưng, thùy gan bên trái b nh hư=ng nhi u hơn Có hi n tư ng tăng sinh và thoái hóa t bào gan, xu t huy t = ru t và ho i tE = l p bi u mô ti u c u th n (Lê Th Ng@c Di p – Bùi Th Tho, 2006)

B!ng 2.4: Li u LD50 c%a AFB1 cho u ng 1 l n trên ñ ng v t

Loài ñ ng v t (x p theo th t m n c m)

(Ngu n: Ciegler, 1966; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)

Li u gây ch t c%a AF trên ngư(i: 10 mg AFB1 = ngư(i l n (Krishnamachary, 1975; trích d n c%a Nguy$n Th H ng Phúc, 2007) và 12 mg AFB1 = trR em trong 2 ngày (FAO, 1979; trích d n c%a Nguy$n Th H ng Phúc, 2007)

Li u gây ch t c%a AF trên bò: 2,2 mg / kg th tr@ng = bê, bê tu i càng l n càng

ít m n c m (trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2001)

2.5.3 Nhi8m ñ)c mãn tính

Nhi$m ñ c mãn tính do tiêu th m t hàm lư ng AF th p trong m t th(i gian

12

b bi n ñ i nhi u nh t: t máu, có nh ng vùng ch y máu, ho i tE, tăng sinh ng d n

m t, thoái hóa mS t bào gan, th m nhi$m lympho bào vào khu v c quanh cEa Nhi$m

ñ c kéo dài có th d n ñ n ung thư gan (Lê Th Ng@c Di p – Bùi Th Tho, 2006)

2.5.4 c chC mi8n d,ch

Nhi$m ñ c AF trong th c ăn có m i quan h ch&t ch' v i s tăng tính m n c m

v i các b nh truy n nhi$m khác Nhi u nghiên c u = gà ñư c ăn kh u ph n có ch a

AF các li u khác nhau ñã nh hư=ng ñ n hi u giá kháng th HI khi dùng vaccin phòng

b nh Newcastle Suy gi m mi$n d ch trong trư(ng h p nhi$m ñ c AF ñư c gi i thích

do ñ c t làm teo túi Fabricius, tuy n thymus và lách AF cũng nh hư=ng r t nhi u

ñ n mi$n d ch trung gian t bào trên ngư(i (Pestka & Bondy, 1994; trích d n c%a Dương Thanh Liêm, 2007) Nó còn nh hư=ng x u lên s c kh"e, ñ&c bi t v i trR em b

b nh do thi u protein và năng lư ng (protein energy malnutrition (PEM) (Dương Thanh Liêm, 2007) Ngư c l i v i m c AF càng cao thì hàm lư ng hemoglobin trong máu càng th p N u kéo dài th(i gian nhi$m AF thì ch ng phù n tăng lên r t có ý nghĩa th ng kê so v i nh ng ñ a trR ñ i ch ng không nhi$m AF và không m!c b nh PEM (Adhikari và ctv 1994; trích d n c%a Dương Thanh Liêm, 2007)

2.5.5 Gây ung thư

AF ñã ñư c nghiên c u và ch ng minh là tác nhân gây ung thư = ñ ng v t thí nghi m và v t nuôi Đ c t AFB1 ph i h p v i virus viêm gan B gây ung thư gan ñã

ñư c xác nh n t i Đài Loan (Wang và ctv, 1996; trích d n c%a Tr n B!c Vi, 2005) Ngoài ra, còn gây ung thư th n (Salmin và Newberne, 1963; trích d n c%a Tr n B!c

Vi, 2005) và ung thư d dày (Butler và Barnes, 1966; trích d n c%a Tr n B!c Vi, 2005)

2.6 TÌNH HÌNH NHI M AF VÀ M C T I ĐA ĐƯ C PHÉP TRÊN NÔNG

S N

2.6.1 Tình hình nhi8m AF

B!ng 2.5: Tình hình nhi$m ñ c t AFB1 trong th c ăn = mi n Nam Vi t Nam

Tên th c ph m S lư ng m u Hàm lư ng AFB1

(Ngu n: Dương Thanh Liêm, 2007)

B!ng 2.6: Tình hình nhi$m AFM1 trong s a c%a m t s qu c gia trên th gi i

Lo(i s#a Qu*c gia Năm công

*n Đ

Ba Lan

Hy L p Ecuador Thái Lan

14

2.6.2 M$c AF t*i ña ñư"c phép trên nông s!n

AF là m t lo i ñ c t r t ñ c, nó gây thi t h i r t l n cho n n kinh t cũng như

s c kh"e c%a ngư(i và v t Đ gi m thi u tác h i c%a AF thì Vi t Nam và các nư c trên th gi i ñã ñưa ra các quy ñ nh v m c AF t i ña ñư c phép trên nông s n

(Ngu n: Quy t ñ nh s 867/1998 QĐ- BYT c%a B Y T ngày 4/4/1998)

B!ng 2.8: Qui ñ nh hàm lư ng t i ña AFB1 và t ng s các AF (B1+B2+G1+G2) trong

TAHH cho gia súc, gia c m

B!ng 2.9: M c qui ñ nh v AF trong th c ăn gia súc = kh i EU

Nguyên li u, th c ăn cho gia súc Hàm lư ng

t i ña (ppb)

Th c ăn h n h p cho bò, c u (tr bò s a, bê, c u non) 50

Th c ăn h n h p cho heo và gia c m (tr heo con, gia c m con) 20

Th c ăn b sung cho bò, c u, dê (tr bò s a, bê, c u non) 50

Th c ăn b sung cho heo và gia c m (tr heo con, gia c m con) 30

Nh ng th c ăn khác còn l i, ñ&c bi t là th c ăn cho bò s a 10

Nh ng th c ăn nguyên li u giàu ñam: ñ u ph ng, khô d u ph ng, khô

d u d a, khô d u c@, khô d u bông v i và các s n ph m ch bi n khác

200

(Ngu n: Dương Thanh Liêm, 2007)

2.7 CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÁT HI N VÀ ĐO LƯ NG AF

2.7.1 Phương pháp sinh v<t h c

Phương pháp sinh v t h@c ñư c dùng trư c tiên ñ kh o sát ñ c t Tuy nhiên

vi c áp d ng trong ki m tra các th c li u ít có giá tr và chúng thư(ng kém tính chuyên

bi t và m t nhi u th(i gian Có 5 nhóm sinh v t ñư c áp d ng trong h th ng thE nghi m sinh v t h@c: Vi sinh v t, ñ ng v t dư i nư c, ñ ng v t trên c n, cơ quan ho&c

t bào nuôi c y và th c v t (FAO, 1990; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)

Ưu ñi m c%a phương pháp này là phát hi n nh ng ñ c t ñã bi t ho&c chưa bi t,

có th sE d ng khi không có các phương pháp hóa h@c Còn như c ñi m là kém tính chuyên bi t và m t nhi u th(i gian (Tr n Văn Thành, 2001)

16

L y m u Chi t xu t ñ c t Làm s ch m u

Cô ñ&c Tách riêng các thành ph n

Phát hi n và ño lư(ng

aflatoxin Khtng ñ nh aflatoxin

L y m u Chi t xu t ñ c t Làm s ch m u

Cô ñ&c Tách riêng các thành ph n

Phát hi n và ño lư(ng

aflatoxin Khtng ñ nh aflatoxin

2.7.2 Phương pháp hóa h c

Phương pháp hóa h@c bao g m các bư c sau: (Lê Anh Ph ng, 2001)

ChiCt xu2t ñ)c t*: là giai ño n ñ u tiên ñ tách ñ c t c n tìm t kh i m u g m

nhi u ch t ph c t p Không thư(ng, ta dùng nh ng dung môi h u cơ như: chloroform, acetonitril, methanol… Ho&c sE d ng h th ng c t ñư c nh i ch t h p ph ñ chi t

ñ c t (Lê Anh Ph ng, 2001)

Làm s(ch ch2t chiCt: V i s có m&t c%a lipid và nh ng ch t khác có th làm

nh hư=ng ñ n k t qu , do ñó ch t chi t c n ph i làm s ch trư c khi cô c n (Lê Anh

Ph ng, 2001)

Cô c(n: B ng cách cho b c hơi trong máy cô quay dư i áp su t th p ho&c dùng

n i chưng cách th%y hay dư i lu ng khí nitơ nhu ñ cô c n ch t chi t Trư c khi qua giai ño n xác ñ nh, c&n ñư c hòa tan v i m t lư ng th tích nh" dung môi (Lê Anh

Ph ng, 2001)

Phát hi7n và khJng ñ,nh AF: M&c dù ñã tr i qua các bư c trên nhưng ch t

chi t cu i cùng cũng có th ch a m t s ch t có th can thi p vào k t qu xác ñ nh ñ c

t Phương pháp s!c ký thư(ng ñư c áp d ng d a trên nguyên t!c phân tách v t lý hai ho&c nhi u ch t trong m t h n h p do s phân b khác nhau gi a hai pha: pha ñ ng và pha tĩnh (Lê Anh Ph ng, 2001)

2.7.3 Các phương pháp sKc ký

Có 3 phương pháp s!c ký thư(ng ñư c dùng trong phân tích AF:

− S!c ký vi c t (minicolumn)

− S!c ký l p m"ng TLC (Thin Layer Chromatography)

− S!c ký l"ng cao áp HPLC (High Pressure Liquid Chromatography)

2.7.3.1 SKc ký vi c)t (minicolum)

M u ñư c chi t b ng chloroform (Romer, 1975; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2001) r i cho ch t chi t ñó vào c t và cho ch y qua c t nh( tr@ng l c L p ch t h p

ph trong c t (alumina, silicagel, florisil…) s' gi AF l i và ta s' phát hi n khi chi u

dư i ánh ñèn UV: m t băng phát màu huỳnh quang xanh tím = phía trên l p florisil

So sánh v i 1 minicolumn chu n có ch a 1 lư ng AF ñã bi t (20 - 25 ng) ñ có th ñánh giá m u ch a nhi u hay ít hơn so v i chu n (Lê Anh Ph ng, 2001)

Ưu ñi m là ít t n th(i gian, không c n thi t b ph c t p Như c ñi m là không phân bi t ñư c các AF khác nhau, kém nh y và m c phát hi n khá cao: 20 ppb

2.7.3.2 SKc ký l;p mLng (TLC: Thin Layer Chromatography)

Đây là phương pháp ñư c sE d ng nhi u nh t trong các phòng thí nghi m ñ

ñnh lư ng AF trong lương th c, th c ph m, th c ăn gia súc…(Lê Anh Ph ng, 2001)

K thu t TLC có th th c hi n v i b n m"ng có kích thư c 20 cm x 20 cm nhưng các kích thư c nh" hơn (10 cm x 10 cm ho&c ngay c 7 cm x 7 cm) cũng ñ u cho k t qu t t (Lê Anh Ph ng, 2001)

Dung môi ch a ch t c n kh o sát ñư c nh" lên b n m"ng, thư(ng = m t s

lư ng 1 wl, 2 wl, 5 wl, 10 wl thành ñ m Các ñ m c%a chu n cũng ñư c nh" lên cùng

b n m"ng Sau ñó b n m"ng ñư c cho vào dung môi khai tri n ñ các ñơn ch t trong

h n h p có th tách r(i nhau khi di chuy n nh( l c mao d n (Lê Anh Ph ng, 2001)

Ưu ñi m là rR ti n hơn so v i HPLC nhưng có ñ nh y khá cao, có th phát hi n

t i 1 ppb (1 wg / kg m u thE) Như c ñi m là ph thu c vào kinh nghi m ngư(i phân tích, khi so sánh gi a m u và các v t c%a AF chu n có th có s sai l ch k t qu t i 20

- 30%

2.7.3.3 SKc ký lLng cao áp (HPLC: High Pressure Liquid Chromatography)

Trong k thu t này, các h t ch t h p ph r!n như silica, alumina, ch t trao ñ i ion… ñư c nh i vào trong 1 c t t o thành pha tĩnh và pha ñ ng là ch t l"ng ñư c bơm qua c t này dư i áp su t cao Các m c ñ h p ph khác nhau lên pha tĩnh c%a các

18

thoát ra kh"i c t c%a m i ch t ñư c nh n bi t b ng m t công c phát hi n thích h p Th(i gian c n thi t ñ 1 ñơn ch t ñư c v n chuy n t lúc ñư c bơm vào cho ñ n khi ra kh"i c t ñư c g@i là th(i gian lưu RT (Retention time) D a trên di n tích c%a các peak

m u và chu n, n ng ñ AF trong m u s' ñư c xác ñ nh (Lê Anh Ph ng, 2001)

Ưu ñi m là có th(i gian phân tích ng!n, k t qu chính xác và có th t ñ ng hóa ñư c Như c ñi m là không th c hi n ñư c s!c ký 2 chi u, ngư(i v n hành máy

ph i có trình ñ cao, thi t b ñ!t ti n

2.7.4 Phương pháp mi8n d,ch h c

Phương pháp này d a trên kh năng k t h p thu n ngh ch gi a các kháng nguyên (AF c n kh o sát) v i kháng th chuyên bi t t o thành m t ph c h p AF có

kh i lư ng phân tE nh" không có kh năng gây kích thích t o kháng th khi tiêm vào

ñ ng v t nên c n ñư c liên k t v i m t protein ñ có kh năng gây mi$n d ch (Lê Anh

Ph ng, 2001)

Phương pháp mi8n d,ch enzyme (EIA)

Hi n nay ña s các ph n ng EIA dùng xác ñ nh AF thu c nhóm ELISA Không d ng hi n nay là ph n ng ELISA c nh tranh

gi l i càng ít, màu hi n lên càng y u và ngư c l i Cư(ng ñ màu t o ra ñư c ño b ng quang ph k ho&c máy ñ@c ELISA Không thư(ng ngư(i ta t o m t ñư(ng chu n và

k t qu tính toán d a trên k t qu ño lư(ng cư(ng ñ màu c%a m u so sánh v i ñư(ng chu n (Lê Anh Ph ng, 2002)

2.8 CÁC BI N PHÁP PHÒNG CH NG VÀ XM LÝ NÔNG S N NHI M AF 2.8.1 Các bi7n pháp phòng ch*ng AF

Trư;c khi thu ho(ch

Ch@n gi ng cây tr ng có kh năng ch ng n m m c xâm nhi$m, phun thu c tr

n m trư c khi thu ho ch Nên tránh thu ho ch vào mùa mưa (trích d n c%a Tr n B!c

Vi, 2005)

Sau khi thu ho(ch

Ki m tra, kh ng ch ñ m và nhi t ñ thích h p trong quá trình d tr nguyên

li u Ph i làm khô nhanh chóng nguyên li u trư c khi ñưa vào kho d tr (Dương Thanh Liêm, 2003)

Ki m soát và tr khE côn trùng, loài g&m nh m trong kho

SE d ng hóa ch t ñ phòng ch ng n m m c xâm nh p vào th c ăn (Dương Thanh Liêm, 2003)

2.8.2 XN lý nông s!n nhi8m AF

Bi7n pháp v<t lý

Lo i b" ph n b nhi$m n m m c: trong m t s trư ng h p, các h t b nhi$m

m c có s thay ñ i v màu s!c nên có th l a ra (Dickens và Whitaker, 1975; trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)

XE lý nhi t: AF ñư c coi là ch t khá b n v i nhi t ñ 9 nhi t ñ 265 - 270oC thì AF m i b nóng ch y (Moreau, 1974; trích d n c%a H Hoa Phương Th o, 2006)

Chi u x : tia X, tia γ, tia UV, ánh sáng m&t tr(i có th làm gi m AF trong th c

li u (trích d n c%a H Hoa Phương Th o, 2006)

20

Anh Ph ng, 2002) Ch# có phương pháp xE lý b ng ammonia ñư c áp d ng trên ph m

vi công nghi p (trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)

Phương pháp sinh v<t h c

Dùng vi sinh v<t: các vi sinh v t s ng có th phân h%y AF như Flavobacterium

aurantiacum , Saccharomyces cerevisiae (Stanley và ctv, 1993; trích d n c%a Lê Anh

Ph ng, 2002), Bacillus subtilis (Moreau, 1974) Tinh d u cây s chanh (Cymbogon

citratus Stapf) làm h n ch hàm lư ng AF trong h t dưa (Bakole và Joda, 2004) (trích

d n c%a H Hoa Phương Th o, 2006)

Bi7n pháp c!i tiCn khOu phPn: tăng cư(ng thành ph n dưSng ch t ñ tăng kh

năng gi i ñ c c%a cơ th thú, ho&c sE d ng ph i h p các h t b nhi$m v i các h t lành

= m t t# l thích h p sao cho lư ng ñ c t ăn vào th p hơn m c có th gây ñ c cho thú (trích d n c%a Lê Anh Ph ng, 2002)