TIỂU LUẬN CUỐI kỳ đề tài các yếu tố tác ĐỘNG đến ý ĐỊNH làm từ THIỆN của NGƯỜI dân THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

Đối với việc nghiên cứ́u các yế́u tố tác động đế́n ý định từ thiện thì một sốnghiên cứ́u đã được thực hiện ơ nhiều nươc tư châu Âu đến Châu A.. Điểm mới của đề tài Các nghiên cứ́u

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

KHOA KINH TẾ



TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

Đề tài:

CÁC YẾU TÔ TAC ĐÔNG ĐÊN Ý ĐỊNH LAM TỪ THIỆN

CỦA NGƯƠI DÂN THANH PHÔ HÔ CHI MINH

BỘ MÔN: Phương pháp nghiên cứu

MÃ MÔN HỌC: RMET220306 GVHD: Lê Thị Tuyết Thanh THỰC HIỆKN: Nhóm BLACKPINKVN

Hồ Ngọc DungHuỳnh Kim YếnNguyễn Ngọc Như QuỳnhNguyễ̃n Đức Trung

Tp Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 11 năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Qua thời gian họ ̣c tập và nghiên cứ́u, nhóm chúng tôi xin gửi lời cảm ơn sâusắc đế́n giảng viên hướng dẫn TS Lê Thị Tuyế́t Thanh đã tận tâm hướng dẫn, địnhhướng, góp ý và sửa chữa những sai sót để nhóm tác giả có thể hoàn thành bàinghiên cứ́u và kịp tiế́n độ

Nhóm đã rất cố gắng để hoàn thành bài nghiên cứ́u này Tuy nhiên, bàinghiên cứ́u cũng không tránh khỏi những sai sót, rất mong Quý Thầy, Cô và cácbạn thông cảm!

Nhóm xin chân thành cảm ơn!

i

LỜI CAM ĐOAN

Nhóm chúng tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứ́u của nhóm Nhómchịu hoàn toàn trách nhiệm với những nội dung đã trình bày trong luận văn, trườngĐại họ ̣c Sư phạm Kỹ thuật Tp.HCM không liên đới trách nhiệm

Các số liệu, kế́t quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được aicông bố trong bất kỳ̀ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 11 năm 2021

(Ký và ghi rõ họ ̣ tên)

Bảng phân công nhiệm vụ

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iv

DANH SÁCH CÁC HÌNH vi

DANH SÁCH CÁC BẢNG vii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tai 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Câu hỏi nghiên cứ́u 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứ́u 3

5 Kế câu đề tai 4

6 Ý nghĩa 5

7 Điểm mới của đề̀ tài 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ THUYẾT VÀ MÔ HINH NGHIÊN CỨU 7

1.1 Lý thuyế́t nề̀n tảng 7

1.1.1 Lý thuyế́t hành vi hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) 7

1.1.2 Lý thuyế́t hành vi có kế́ hoạch hay lý thuyế́t hành vi hoạch định (The Theory of Planning Behaviour-TPB) 8

1.2 Tổng quan các nghiên cứ́u có liên quan 9

1.2.1 Nghiên cứ́u nước ngoài 9

1.2.2 Nghiên cứ́u trong nước 27

1.3 Tóm tắt cac nghiên cứu co liên quan 28

iv

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHAP NGHIÊN CỨU 32

2.1 Quy trình nghiên cứ́u 32

2.2 Nghiên cứ́u định tí́nh (nghiên cứ́u sơ bộ) 32

2.3 Nghiên cứ́u định lượng (nghiên cứ́u chí́nh thứ́c) 37

TÀ̀I LIỆU THAM KHẢO 41

Phụ ̣ lụ ̣c 1: Bảng khảo sát chuyên gia 43

Phụ ̣ lụ ̣c 2: Bảng khảo sát chí́nh thứ́c 48

v

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 1.4: Mô hình nghiên cứu của Jennifer và cộng sự (2011) 11 Hình 1.5: Mô hình nghiên cứu của Noor và cộng sự (2015) 13 Hình 1.6: Mô hình nghiên cứu của Ranganthan và Henley (2008) 14

Hình 1.8: Mô hình nghiên cứu của Muhammad và cộng sự (2015) 17 Hình 1.9: Mô hình nghiên cứu của Madiha và Mostafa (2015) 19

Hình 1.12: Mô hình nghiên cứu của Mittelman và Rojas-Méndez (2018) 23 Hình 1.13: Khung phân tích nghiên cứu của Konranth và Handy (2017) 25 Hình 1.14: Mô hình nghiên cứu củaWang và cộng sự (2019) 27

vi

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Tên bảng Bảng 1: Bảng tóm tắt các nghiên cứu có liên quan

Trang 31

vii

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Li do chon đê tai

Trong suốt một thập kỷ qua, chúng ta đã chứ́ng kiế́n sự biế́n đổi sâu sắc tronghoạt động từ thiện trên toàn thế́ giới Riêng đối với Việt Nam, một đất nước với truyề̀nthống tương thân tương ái thì điề̀u đó cũng không ngoại lệ Thể hiện rõ nhất vàonhững đợt thiên tai hằng năm ở miề̀n Trung và gần đây la đai dich Covid-19 đã thúcđẩy mạnh mẽ hơn nữa trong cộng đồ̀ng tình dân tộc, nghĩa đồ̀ng bào với nhiề̀u hànhđộng rất đáng quý, đáng trân trọ ̣ng mà cụ ̣ thể là “từ thiện” Phong trào “người ngườilàm việc thiện, nhà nhà làm việc thiện, ngành ngành làm việc thiện” đã được dấy lên

từ quyên góp hỗ trợ người dân ở vùng bao lu hay người bị mất việc làm, không có thunhập, bị đói ăn, hoan canh bât hanh, ngươi gia neo đơn, Hoạt động

từ thiện của ngươi dân không chỉ xuất hiện trong bối cảnh thiên tai, dich bênh macòn trong đơi sông thương ngay Vây tinh thân tư thiên đo xuât phat tư đâu vanhưng yếu tô nao tac đông đến ý định cua ngươi dân ơ thanh phô Hồ Chí Minh đêhọ sẵn sang đong gop tư thiên?

Đối với việc nghiên cứ́u các yế́u tố tác động đế́n ý định từ thiện thì một sốnghiên cứ́u đã được thực hiện ơ nhiều nươc tư châu Âu đến Châu A Môt vainghiên cứu đã làm nổi bật sự khác biệt về̀ giới tí́nh, tuổi tác, học thức, tôn giao đểgiải thí́ch ý định từ thiện nhưng chưa thông kê đươc tưng yếu tô tac đông như thếnao va bao nhiêu đến quyết đinh lam tư thiên như nghiên cứu cua (Noor va công

sư, 2015; Snipes va Oswald, 2010) Các nghiên cứ́u ở cac nươc phương Tây tậptrung vào việc sử dụ ̣ng mô hinh SEM để giải thí́ch đông cơ cho viêc quyên góp từthiện (Konrath va Handy, 2017; Mittelman va Rojas, 2018; Ranganathan vaHenkey, 2018) hay nghiên cứ́u cua Jennifer va công sư (2011) ơ Hồng Kong;Muhammad va công sư (2015) thù nghiên cứu thưc nghiêm về cư xư tư thiên bằngcac biến thai đô, đinh mức chu quan, chuân mưc đao đức ca nhân, hanh vi nhânthức Lựa chọ ̣n mẫu nghiên cứ́u cụ ̣ thể và nhỏ hơn, Madiha va Mostafa (2015) đã

1

nghiên cứu về y đinh hanh vi cua sinh viên đai học đôi vơi ý định quyên gop tưthiên ơ Ai Câp.

Các bài nghiên cứ́u trước đây là những nghiên cứ́u tiên phong sử dụ ̣ng các nề̀ntảng lý thuyế́t và các công cụ ̣ phân tí́ch mới để làm sáng tỏ các yế́u tố ảnh hưởngđế́n ý định làm từ thiện Một điểm chung mà các bài nghiên cứ́u trước đề̀u có đó là

dữ liệu chỉ được thu thập ở một khu vực địa lý hạn chế́, điề̀u này dẫn đế́n việc kế́tquả nghiên cứ́u không mang tí́nh bao quát Ngoài ra, một số hạn chế́ vẫn còn tồ̀ntại như thời gian của nghiên cứ́u là mặt cắt ngang có thể không thể hiện sự khácbiệt của các ý kiế́n trong một khoảng thời gian vì vậy một nghiên cứ́u theo chiề̀udọ ̣c được khuyế́n khí́ch trong các nghiên cứ́u sau này Các nghiên cứ́u chưa đadạng về̀ mặt nhân khẩu họ ̣c ngoài giới tí́nh như các biế́n số: giáo dụ ̣c, thu nhập vàtuổi tác Một điểm hạn chế́ khác của các nghiên cứ́u là chưa có lý thuyế́t rõ ràng.Môt đông cơ rất hay nhưng không được đánh giá trực tiế́p trong các bài nghiên cứ́u

mà nhóm tham khảo đó là cho đi đê nhân lai tao nên hanh phuc

Với truyề̀n thống tương thân tương ái của người Việt Nam thì việc làm từ thiệntrở thành một phần không thể thiế́u trong đời sống tinh thần nhưng các nghiên cứ́uxác định các động cơ thúc đẩy ý định đóng góp từ thiện đa phần đề̀u được thựchiện tại nước ngoài mà chưa phổ biế́n rộng rãi ở Việt Nam Các nghiên cứ́u ở ViệtNam nế́u có thì hầu hế́t đề̀u nghiên cứ́u với phạm vi cả nước Đối với bài nghiêncứ́u này, nhóm tập trung vào khu vực thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh, một thanh phô đôngdân và hiện đại bậc nhất Việt Nam thanh phô tập trung nhiề̀u người dân ở cácvùng miề̀n khác nhau đế́n làm việc và sinh sống nên nghiên cứ́u với phạm vi thanhphô Hồ̀ Chí́ Minh vẫn đảm bảo được tí́nh bao quát và đa dạng của các mẫu nghiêncứ́u Theo những nghiên cứ́u mà nhóm tham khảo được thì các biế́n tác động đế́n ýđịnh đóng góp từ thiện ở các quốc gia đề̀u tập trung vào thái độ, chuẩn mực đạođứ́c, độ tuổi, giới tí́nh mà chưa tập trung vào các vấn đề̀ như lợi í́ch tâm lý manglại khi người dân giúp đỡ người khác hay tác động của yế́u tố hình ảnh và danh

2

tiế́ng đế́n ý định làm từ thiện của người dân Với những lý do trên mà nhóm đã lựachọ ̣n đề̀ tài “Nghiên cứ́u các yế́u tố tác động đế́n ý định làm từ thiện của người dânthanh phô Hồ̀ Chí́ Minh”.

2 Muc tiêu nghiên cưu

Xac đinh cac yếu tô tac đông đến quyết đinh lam tư thiên cua ngươi dân thanh phô Hồ Chí Minh

Đo lương mức đô anh hương cua cac yếu tô tac đông đến quyết đinh lam tư thiên cua ngươi dân thanh phô Hồ Chí Minh

Đề xuât cac giai phap thuc đây ý định làm tư thiên cua ngươi dân thanh phô Hồ Chí Minh dưa trên cac yếu tô đa tim ra

3 Câu hỏi nghiên cứu

Các yế́u tố nào tác động đế́n ý định làm từ thiện của người dân tại thanh phôHồ̀ Chí́ Minh?

Sự ảnh hưởng của các yế́u tố đế́n ý định làm từ thiện của người dân tại thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh ở mứ́c độ nào?

Các giải pháp nào giúp thúc đẩy ý định làm từ thiện của người dân thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứ́u của đề̀ tài chủ yế́u tập trung vào ý định từ thiện củangười dân thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh cụ ̣ thể như sau:

3

Đối tượng nghiên cứ́u: Các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định từ thiện của người dânthanh phô Hồ̀ Chí́ Minh

Đối tượng khảo sát: Người dân thanh phô Hồ̀ Chí́

Minh Phạm vi nghiên cứ́u:

+ Về̀ không gian: Địa bàn thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh

+ Về̀ thời gian: Nghiên cứ́u giới hạn trong thời gian 3 tháng từ tháng 25/8/2021đế́n thang 25/11/2021

+ Thông tin, dữ liệu thứ́ cấp được lấy từ cái bài báo cáo, các bài nghiên cứ́u khoa họ ̣c về̀ lĩnh vực các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định từ thiện

+ Thông tin, dữ liệu sơ cấp thu thập được thông qua khảo sát các chuyên gia,bảng câu hỏi bằ̀ng hình thứ́c tạo link khảo sát và gửi tới các đối tượng khảo sát

5 Kê cấu đê tai

Ngoai phân mơ đâu, tai liêu tham khao va phụ lục thi bai nghiên cứu cua nhomgồm 2 chương:

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ THUYẾT VÀ MÔ HINH NGHIÊN CỨU

Trinh bay cac lí thuyết nền tang về cac yếu tô tac đông đến y đinh lam tư thiêncua ngươi dân TP Hồ Chí Minh va cac lí thuyết co liên quan đến biến nghiên cứu.Đồng thơi trinh bay tông quan cac nghiên cứu trong nươc va nươc ngoai co liênquan đến đề tai nghiên cứu Tư đo đưa ra khung phân tích cho đề tai

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHAP NGHIÊN CỨU

Chương nay se trinh bay quy trinh nghiên cứu, mô hinh nghiên cứu, nghiêncứu đinh tính, nghiên cứu đinh lương Nêu ra cac biến khao sat tư đo sat đinh cơ

4

mâu cach lây dư liêu Cuôi cung đưa ra bô cục dư kiến cho phân phân tích dư liêu

đê cho ra kết qua nghiên cứu

5

6 Ý́ nghĩa

Về lý luận

Đề̀ tài sẽ tổng hợp và làm sáng tỏ những yế́u tố tác động như thế́ nào đế́n

ý định làm từ thiện, góp phần hoàn thiện phương pháp luận

Về thực tiễn

Đề̀ tài sẽ chỉ ra các yế́u tố tác động đế́n ý định làm từ thiện của người dânthanh phô Hồ̀ Chí́ Minh Kế́t quả phân tí́ch hồ̀i quy nhằ̀m tìm ra mối quan hệ giữacác yế́u tố tác động đế́n ý định làm từ thiện của người dân thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh

Mô hình cho thấy 6 yế́u tố: Hình ảnh và danh tiế́ng, thu nhập, thái độ, chuẩn mựcđạo đứ́c, lợi í́ch tâm lý Qua đó, để kiểm soát tác động đáng kể các yế́u tố về̀ ýđịnh từ thiện của mọ ̣i người và việc xem xét các chiế́n lược sẽ mang lại cho họ ̣ lợinhuận lớn nhất từ mỗi hoạt động từ thiện, nhằ̀m cung cấp các đề̀ xuất cho các tổchứ́c từ thiện về̀ cách cải thiện và hoàn thiện các chứ́c năng, nó cũng cung cấpthông tin chi tiế́t cho những người quyên góp huy động vốn từ cộng đồ̀ng về̀ cáchtăng tỷ lệ thành công

7 Điểm mới của đề tài

Các nghiên cứ́u về̀ các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định từ thiện của người dân đãđược thực hiện ở các quốc gia trên thế́ giới đề̀u đưa ra các yế́u tố theo mô hình lýthuyế́t TPB và TPB mở rộng, một số các nghiên cứ́u dựa trên các yế́u tố nhân khẩuhọ ̣c Trong bài nghiên cứ́u này, nhóm vẫn dựa theo mô hình nghiên cứ́u TPBnhưng nhóm vẫn lựa chọ ̣n yế́u tố nhân khẩu họ ̣c mà nhóm nhận thấy phù hợp vớibối cảnh mà nhóm lựa chọ ̣n nghiên cứ́u cũng như nhận được sự đồ̀ng tình của cácchuyên gia đó là yế́u tố về̀ Thu nhập Ngoài ra , trong bài nghiên cứ́u này, nhóm đãđề̀ xuất thêm hai yế́u tố mới mà trong những bài tham khảo nhóm vẫn chưa thấy đề̀

6

cập đó là yế́u tố Hình ảnh và danh tiế́ng cùng yế́u tố Lợi í́ch tâm lý Đã có nhiề̀unghiên cứ́u về̀ yế́u tố tác động đế́n ý định làm từ thiện của người dân nhưng nghiêncứ́u ở địa bàn thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh thì vẫn chưa có Ý định làm từ thiện là yế́u

tố vô cùng quan trọ ̣ng tác động đế́n hành động làm từ thiện của người dân, nghiêncứ́u các yế́u tố tác động đế́n ý định làm từ thiện sẽ giúp các cá nhân, tổ chứ́c có kế́hoạch kêu gọ ̣i, thúc đẩy ý định làm từ thiện của người dân thanh phô Hồ̀ Chí́ Minh,làm đẹp và giàu thêm văn hóa dân tộc nói chung và xây dựng Hồ̀ Chí́ minh trởthành một thanh phô văn minh hơn

7

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LI THUYÊT VA MÔ HINH NGHIÊN CỨU

1.1 Lý thuyết nền tảng

Đối với hoạt động nghiên cứ́u các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định thực hiện hành

vi đã được thực hiện thì có hai mô hình nghiên cứ́u cổ điển đã được sử dụ ̣ng bao gồ̀m:

1.1.1 Lý thuyết hành vi hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA)

Vào năm 1967, nhà tâm lý họ ̣c Martin Fishbein đã lần đầu tiên phát triển lýthuyế́t hành vi hợp lý hay còn gọ ̣i là là lý thuyế́t TRA Sau này, vào năm 1975 lýthuyế́t này tiế́p tụ ̣c được sửa đổi và mở rộng bởi “cha đẻ” của nó là ông MartinFishbein và một nhà tâm lý họ ̣c khác là ông Icek Ajzen Theo như lý thuyế́t TRA

đã sửa đổi, các cá nhân có cơ sở cũng như động lực để thực hiện hành vi của họ ̣ vàđưa ra một sự lựa chọ ̣n hợp lý giữa các giải pháp, TRA cho rằ̀ng ý định là yế́u tố

dự đoán trực tiế́p nhất và gần nhất của hành vi thực tế́ Có hai yế́u tố sẽ ảnh hưởngđế́n ý định thực hiện hành vi đó là thái độ đối với hành vi và tiêu chuẩn chủ quanhành vi

Hình 1.1: Mô hì̀nh lý thuyết hành vi hợp lý

8

Nguồn: Ajzen và Fishbein, 1975

1.1.2 Lý thuyết hành vi có kế hoạch hay lý thuyết hành vi hoạch định (The Theory

of Planning Behaviour-TPB)

TPB được phát triển bởi Ajzen vào năm 1991, ông cũng là một trong hai nhà

mở rộng lý thuyế́t TRA trước đó (1975) Nhìn chung, TPB là một lý thuyế́t được

mở rộng dựa trên lý thuyế́t TRA So với TRA thì TPB khắc phụ ̣c được các hạn chế́

và cung cấp một mô hình đầy đủ hơn về̀ các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định thực hiệnhành vi của cá nhân Trong lý thuyế́t này tác giả cho rằ̀ng ý định thực hiện hành vi

sẽ ảnh hưởng bởi ba yế́u tố: Thái độ đối với hành vi, tiêu chuẩn chủ quan hành vi

và nhận thứ́c về̀ kiểm soát hành vi

Hì̀nh 1.2: Mô hì̀nh lý thuyết hành vi có kế hoạch

Nguồn: Ajzen, 1991

Ý định hành vi là một dấu hiệu của một cá nhân sẵn sàng thực hiện một hành vi

nhất định Nó được giả định là tiề̀n trước của hành vi (Ajzen, 1991) Nó là nề̀n tảng về̀ thái

độ đối với hành vi, chuẩn mực chủ quan, và kiểm soát hành vi nhận thứ́c, với mỗi yế́u tố dựbáo có trọ ̣ng số vì tầm quan trọ ̣ng của nó liên quan đế́n hành vi và dân số quan tâm Theo

đó, ta có thể hiểu ý định từ thiện là một suy nghĩ mà ở

đó các nhân sẵn sàng tham gia các đóng góp từ thiện hoặc các hoạt động thiệnnguyện.

TPB đã được sử dụ ̣ng để dự đoán ý định của các nhà tài trợ tiề̀m năng trongnhiề̀u hoạt động vì xã hội khác nhau, chẳng hạn như tình nguyện, hiế́n máu, hiế́nnội tạng, và hiế́n tủy xương Tuy nhiên, cho đế́n nay chỉ có một số lượng tương đốinhỏ nghiên cứ́u đã xem xét TPB trong bối cảnh đóng góp từ thiện Qua quá trìnhnghiên cứ́u nhóm đã nhận thấy được sự hữu í́ch của mô hình này trong việc nghiêncứ́u các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định từ thiện cũng như những hạn chế́ của môhình trong việc nghiên cứ́u Nhóm định dựa vào mô hình TPB kế́t hợp với các yế́u

tố nhân khẩu họ ̣c (Thu nhập) và các yế́u tố mà nhóm tự đề̀ xuất để thực hiện bàinghiên cứ́u “Các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định từ thiện của người dân thanh phô Hồ̀Chí́ Minh”

1.2 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan

1.2.1 Nghiên cứu nước ngoài

Nghiên cứu của Snipes và Oswald (2010)

Theo Snipes và Oswald (2010) nghiên cứ́u về̀ cơ quan - đặc điểm nhân khẩuhọ ̣c của người tiêu dùng và dân tộc ảnh hưởng đế́n hoạt động từ thiện được thựchiện ở Mỹ Áp dụ ̣ng phương pháp hồ̀i quy đa biế́n dựa trên 304 cỡ mẫu Nghiêncứ́u này bổ sung thêm vào cơ thể của nghiên cứ́u đã được thực hiện trong lĩnh vựcđóng góp từ thiện để giúp hiểu rõ hơn về̀ mối quan hệ giữa hai khí́a cạnh này

Ưu điểm: Bài nghiên cứ́u này điề̀u tra sáu yế́u tố ảnh hưởng đế́n hoạt động từthiện Cụ ̣ thể, kiểm tra những yế́u tố đã được xác định trước đó trong tài liệu để xácđịnh cái nào có tác động lớn nhất về̀ hoạt động từ thiện Đồ̀ng thời cũng kiểm tranhững gì mứ́c độ ảnh hưởng của những yế́u tố này có liên quan đế́n nhân khẩu họ ̣c

10

của nhà tài trợ Mặc dù tài liệu từ thiện cho thấy rằ̀ng nhân khẩu họ ̣c là quan trọ ̣ngnhững người có ảnh hưởng đế́n hành vi đóng góp từ thiện, rất í́t nghiên cứ́u thựcnghiệm đã được thực hiện để hiểu rõ hơn mối quan hệ này.

Kế́t quả của nghiên cứ́u này cũng cho thấy rằ̀ng một số các yế́u tố có ảnhhưởng khác nhau giữa các nhóm nhân khẩu họ ̣c Các tác động quản lý được thảoluận

Hì̀nh 1.3: Mô hì̀nh lý thuyết hành vi có kế hoạch

Nguồn: Nghiên cứu của Snipes và Oswald (2010)

Nghiên cưu cua Jennifer va công sư (2011)

Theo Jennifer và cộng sự (2011) nghiên cứ́u các yế́u tố ảnh hưởng đế́n ý định

từ thiện của các nhà tài trợ tại Hong Kong Áp dụ ̣ng mô hình SEM, hồ̀i quy đabiế́n, nghiên cứ́u EFA dựa trên 222 cỡ mẫu Nghiên cứ́u này nhằ̀m điề̀u tra lý

thuyế́t về̀ hành vi có kế́ hoạch, một mô hình phương trình cấu trúc kế́t hợp thái độcủa cá nhân, chuẩn mực đạo đứ́c cá nhân và chủ quan định mứ́c được đề̀ xuất để đolường giá trị trải nghiệm của các nhà tài trợ và ý định hiế́n tặng.

Ưu điểm: Nghiên cứ́u này đóng góp vào quỹ từ thiện của cá nhân nghiên cứ́u.Đầu tiên, nó làm nổi bật bản chất của lý thuyế́t về̀ hành vi có kế́ hoạch, và sau đóliên hệ nó trình ra quyế́t định của các nhà tài trợ/tình nguyện viên Nghiên cứ́u còncung cấp một mô hình cấu trúc về̀ hành vi từ thiện của cá nhân và đào sâu mô hìnhvới dữ liệu thực nghiệm từ quan điểm của các nhà tài trợ/tình nguyện viên Cuốicùng nhưng không kém phần quan trọ ̣ng, nghiên cứ́u này cũng đưa ra những ýnghĩa thiế́t thực đối với người gây quỹ Ví́ dụ ̣: kiểm soát tác động đáng kể các yế́u

tố về̀ ý định từ thiện của mọ ̣i người và việc xem xét các chiế́n lược sẽ mang lại chohọ ̣ lợi nhuận lớn nhất từ mỗi hoạt động từ thiện

Kế́t quả của nghiên cứ́u đã cho thấy thái độ cá nhân đối với tổ chứ́c từ thiện,hoạt động từ thiện và hoạt động từ thiện tác động đế́n cả giá trị trải nghiệm và ýđịnh từ thiện một cách tí́ch cực, trong khi chuẩn mực đạo đứ́c của cá nhân chỉ tácđộng đế́n giá trị kinh nghiệm và tác động tiêu chuẩn đối tượng không có giá trịkinh nghiệm hay ý định từ thiện Giấy cung cấp thông tin chi tiế́t mới về̀ hành vi từthiện của từng cá nhân Ngoài ra, nó khám phá các yế́u tố ảnh hưởng đế́n giá trị trảinghiệm của các nhà tài trợ và ý định từ thiện Hơn nữa, nó cung cấp các hàm ý chongười gây quỹ

12

Hì̀nh 1.4: Mô hì̀nh nghiên cứu của Jennifer va cộng sư (2011)

Nguồn: Jennifer va cộng sư (2011)

Nghiên cưu cua Noor va công sư (2015)

Theo Noor và cộng sự (2015) nghiên cứ́u về̀ các đặc điểm của từng nhà tài trợ

để có thể giúp xác định và mô tả dễ̃ nhận biế́t các đặc điểm của từng nhà tài trợ Ápdụ ̣ng phương pháp hồ̀i quy đa biế́n dựa trên khảo sát của 556 cỡ mẫu Nghiên cứ́unày nhằ̀m mụ ̣c đí́ch điề̀u tra các đặc điểm của các nhà tài trợ từ thiện Malaysia vànghiên cứ́u tiế́p nối nghiên cứ́u về̀ đặc điểm của các nhà tài trợ ở Anh, Úc, Brunei

và Pakistan để phát triển sự hiểu biế́t tốt hơn các yế́u tố quyế́t định bên ngoài củanhà tài trợ Malaysia (các yế́u tố quyế́t định nhân khẩu họ ̣c và các yế́u tố quyế́t địnhnhân khẩu họ ̣c xã hội) và nội tại các yế́u tố quyế́t định (các yế́u tố quyế́t định tâmlý)

Điểm mạnh: Nghiên cứ́u này điề̀u tra các đặc điểm của các nhà tài trợ từ thiệnMalaysia và nghiên cứ́u tiế́p nối nghiên cứ́u về̀ đặc điểm của các nhà tài trợ ở Anh,

Úc, Brunei và Pakistan để phát triển tốt hơn các yế́u tố quyế́t định bên ngoài củanhà tài trợ Malaysia và nội tại các yế́u tố quyế́t định tâm lý Dữ liệu được thu thập

từ các nhà tài trợ riêng lẻ ở khu vực miề̀n Trung của Malaysia bao gồ̀m Selangor,Lãnh thổ Liên bang Kuala Lumpur, Negeri Sembilan và Melaka Để đo lường kế́tquả, phân tí́ch nhân tố được sử dụ ̣ng trong việc phát triển và đánh giá bài kiểm tra

và thang đo Sau đó, hồ̀i quy logistic được sử dụ ̣ng để phân tí́ch mối quan hệ giữabiế́n Về̀ cơ bản, nó được sử dụ ̣ng khi các biế́n phụ ̣ thuộc có tí́nh phân loại (nhà tàitrợ / không nhà tài trợ)

Kế́t quả của nghiên cứ́u đã cho thấy tuổi, thu nhập, các yế́u tố giáo dụ ̣c và tôngiáo ảnh hưởng đế́n hành vi quyên góp từ thiện ở Malaysia Hơn nữa, nghiên cứ́ucũng xác định chí́nh sự khác biệt giữa đặc điểm của các nhà tài trợ từ Malaysia vớiAnh, Úc, Brunei và Pakistan Các phát hiện chỉ ra rằ̀ng các đặc điểm của các nhàtài trợ khác nhau giữa mỗi quốc gia và cần có nhiề̀u thăm dò hơn nữa trong lĩnhvực này

Hì̀nh 1.5: Mô hì̀nh Nghiên cưu cua Noor va cộng sư (2015)

Nguồn: Noor va cộng sư (2015)

Nghiên cưu cua Ranganathan và Henley (2008)

Nghiên cứ́u về̀ Yế́u tố quyế́t định việc quyên góp từ thiện: Một phương trìnhcấu trúc mẫu của Ranganathan và Henley (2008) được thực hiện ở trung nam Hoa

Kì sử dụ ̣ng kế́t hợp hai phương pháp nghiên cứ́u là EFA và CFA với dữ liệu đượclấy từ 214 người

Ưu điểm của bài nghiên cứ́u này là có liên quan cho các nhà nghiên cứ́u hànlâm Vì ACO là một yế́u tố quan trọ ̣ng quyế́t định đế́n ý định quyên góp, mối quan

hệ của nó với các biế́n khác như Attad và tôn giáo có thể được nghiên cứ́u chi tiế́t.Đặc biệt, chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiế́t phải nghiên cứ́u mối quan hệ giữaAttad và ACO Có một Attad tí́ch cực khiế́n mọ ̣i người có thái độ tí́ch cực ACO?ACO có thể được xây dựng thông qua Attad không? Có phai đây là mối quan hệđược trung gian hoặc kiểm duyệt bởi bất kỳ̀ biế́n khác? Nế́u mối liên kế́t quantrọ ̣ng này là đã nghiên cứ́u, các tổ chứ́c từ thiện sẽ được hưởng lợi bằ̀ng cách thiế́tkế́ chiế́n dịch quảng cáo để tăng thái độ hướng tới các tổ chứ́c từ thiện Bài nghiêncứ́u đề̀ nghị - sửa chữa rằ̀ng các nhà nghiên cứ́u trong tương lai có thể cân nhắcviệc nghiên cứ́u các biế́n dự báo của ACO và cách xây dựng ACO giữa nhữngngười không theo tôn giáo Mọ ̣i nghiên cứ́u đề̀u có giới hạn và bài nghiên cứ́u củaRanganathan và Henley (2008) cũng không có ngoại lệ Nghiên cứ́u đã được thựchiện trong một khu vực địa lý, với một kí́ch thước yêu cầu, một loại hình từ thiện

và với một sinh viên mẫu vật Hầu hế́t những người được hỏi là Christians

15

Hì̀nh 1.6: Mô hì̀nh nghiên cứu của Ranganathan và Henley (2008)

Nguồn: Ranganathan và Henley (2008)

Nghiên cưu cua Muhammad và cộng sự (2015)

Nghiên cứ́u về̀ Quyên góp từ thiện: ý định và cư xử của Muhammad và cộng

sự (2015) được thực hiện ở Kuala Lampur sử dụ ̣ng kế́t hợp hai phương phápnghiên cứ́u là SEM và CFA với dữ liệu được lấy từ 221 người Mặc dù có một sốđiểm mạnh như lấy mẫu dân số không phải sinh viên, thống kê mạnh mẽ kỹ thuật

và cơ sở lý thuyế́t vững chắc, nghiên cứ́u vẫn còn một số hạn chế́ Đầu tiên, dữ liệuthu thập đã không được trình bày thông qua các niề̀m tin tôn giáo khác nhau trongmột xã hội chẳng hạn như Malaysia Người ta cũng ghi nhận rằ̀ng mọ ̣i người từ tất

cả các tôn giáo quyên góp nhưng sự khác biệt giữa các tôn giáo vẫn chưa đượckhám phá (Ranganathan và Henley, 2008) Tôn giáo là một con đường tuyệt vờicho các nghiên cứ́u trong tương lai trong lĩnh vực quyên góp từ thiện Thứ́ hai, dữliệu được thu thập từ thanh phô Kuala Lumpur có thể không đại diện cho các tầnglớp nhân dân cả nước Các nghiên cứ́u trong tương lai rất được khuyế́n khí́ch đểchọ ̣n một nhóm cá nhân đa dạng hơn Thứ́ ba, thời gian của nghiên cứ́u này là mặtcắt ngang có thể không thể hiện sự khác biệt của các ý kiế́n trong một khoảng thờigian

16

Có rất nhiề̀u sự kiện cũng như thảm họ ̣a có thể thay đổi thái độ và hành vi củacác nhà tài trợ Các nhà nghiên cứ́u trong tương lai cũng được khuyế́n nghị tiế́nhành các nghiên cứ́u dọ ̣c để phát hiện ra sự khác biệt về̀ ý định quyên góp trongmột khoảng thời gian.

Mô hình TBP mở rộng đã được sử dụ ̣ng để điề̀u tra ý định quyên góp tiề̀n vàhành vi của các nhà tài trợ sống trong một nề̀n văn hóa tập thể của Malaysia Dựatheo Nghiên cứ́u của Hofstede (2003), Malaysia là một xã hội theo chủ nghĩa tậpthể với điểm số thấp về̀ “Chủ nghĩa cá nhân” Bối cảnh đất nước được chọ ̣n dựatrên sự khác biệt về̀ văn hóa của nó so với các xã hội chủ nghĩa cá nhân ở phươngTây Điề̀u này có thể giúp nhóm nghiên cứ́u trình bày một quan điểm mới và khácbiệt về̀ văn hóa Tiế́p nối truyề̀n thống thực chứ́ng, một cách tiế́p cận khảo sát đểnghiên cứ́u đã được thông qua và được sử dụ ̣ng rộng rãi để điề̀u tra quyên góp từthiện và hành vi có ý định (Smith và McSweeney, 2007) Ở̉ đó 250 người đượcnhóm nghiên cứ́u tiế́p cận tại thanh phô Kuala Lampur Các những người trả lời đã

đủ điề̀u kiện thông qua một câu hỏi sàng lọ ̣c (tứ́c là các nhà tài trợ đã quyên góptiề̀n trong một tháng qua) Tiêu chí́ lấy mẫu này được sử dụ ̣ng để hiểu rõ hơn về̀ do

đó, những người cho quan hệ thay vì những người cho không thường xuyên đểtránh bất kỳ̀ sự tiêu hao nào có thể xảy ra

Sau khi những người tham gia vượt qua câu hỏi sàng lọ ̣c ban đầu và đồ̀ng ýtham gia, họ ̣ được yêu cầu điề̀n vào bảng câu hỏi Trong số 250 bảng câu hỏi đượcphân phối, 221 đã được trả lại và có thể sử dụ ̣ng được Điề̀u này dẫn đế́n tỷ lệ phảnhồ̀i là 88% được coi là thí́ch hợp để thực hiện mô hình hóa phương trình cấu trúc(SEM) thủ tụ ̣c (Ahmad và Butt, 2012) Kí́ch thước mẫu cũng được coi là phù hợpvới các nhà nghiên cứ́u trước đây cũng đã sử dụ ̣ng một số lượng nhỏ người trả lời

để điề̀u tra ý định và hành vi quyên góp tiề̀n (Knowles và cộng sự, 2012) Sứ́cmạnh của cuộc khảo sát nằ̀m trong thực tế́ là một nhóm không phải sinh viên đãđược lấy mẫu để điề̀u tra tiề̀n ý định và hành vi hiế́n tặng Các nghiên cứ́u trước

17

đây đã sử dụ ̣ng sinh viên làm mẫu những người trả lời không thực sự đại diện cho toàn bộ dân số (Opoku, 2012).

Hì̀nh 1.7: Mô hì̀nh TPB mở rộQng

Nguồn: Ajzen, 1991

Khung phân tích

Hì̀nh 1.8: Mô hì̀nh nghiên cứu của Muhammad và cộQng sự (2015)

Nguồn: Muhammad và cộQng sự (2015)

Nghiên cưu cua Madiha và Mostafa (2015)

Madiha và Mostafa vào năm 2015 đã thực hiện một nghiên cứ́u với tựa đề̀ “Dựđoán về̀ Ý định từ thiện của sinh viên Đại họ ̣c Ai Cập: Ứ́ng dụ ̣ng của Lý thuyế́t về̀hành vi có kế́ hoạch” Mụ ̣c đí́ch chí́nh của nghiên cứ́u này là dự đoán ý định hành

vi của sinh viên đại họ ̣c đối với các hoạt động quyên góp từ thiện ở Ai Cập, vàkiểm tra thêm ảnh hưởng tiề̀m tàng của cả tôn giáo và giới tí́nh dựa trên một lý thuyế́t tâm lý

xã hội được công nhận rộng rãi cụ ̣ thể là: Lý thuyế́t Hành vi có Kế́ hoạch (TPB) Lý thuyế́thành vi có kế́ hoạch hay lý thuyế́t hành vi hoạch định (The Theory of Planning Behaviour)

là một lý thuyế́t thể hiện mối quan hệ giữa niề̀m tin

19

và hành vi của một người nào đó, trong đó niề̀m tin được chia làm ba loại: niề̀m tinvề̀ hành vi, niề̀m tin theo chuẩn mực chung và niề̀m tin về̀ sự tự chủ.

Để thực hiện nghiên cứ́u, các yế́u tố sẽ được nghiên cứ́u là: thái độ(Attitude),chuẩn mực chủ quan(Subjective Norms), kiểm soát hành vi nhận thứ́c (PBC), tôngiáo(Religiosity), giới tí́nh(Gender) và ý định hành vi được đưa ra(Intentiontowards charity donation) Dữ liệu trong nghiên cứ́u này được thu thập từ 339 sinhviên đại họ ̣c Ai Cập

Tất cả các giả thuyế́t trong nghiên cứ́u đã được kiểm tra bằ̀ng cách sử dụ ̣ng Môhình phương trình cấu trúc (SEM)

Từ góc độ họ ̣c thuật, kế́t quả của nghiên cứ́u này đã đóng góp vào tài liệu tiế́p thị

xã hội Ngoài ra, theo quan điểm của các họ ̣c viên, mô hình được đề̀ xuất có thể hỗtrợ các nhà tiế́p thị phát triển các chiế́n dịch tiế́p thị xã hội trong các tổ chứ́c từthiện nhằ̀m tạo động lực và kí́ch thí́ch các nhà tài trợ, nhưng nghiên cứ́u này vẫn bịgiới hạn theo những cách khác nhau

- Thứ́ nhất, giới tí́nh đại diện cho yế́u tố nhân khẩu họ ̣c duy nhất được phân tí́ch trong nghiên cứ́u này

- Thứ́ hai, nghiên cứ́u hiện tại đã xem xét ý định của sinh viên Ai Cập đối vớiviệc quyên góp từ thiện

- Cuối cùng, nghiên cứ́u chỉ giới hạn về̀ mặt địa lý ở Ai Cập

20

Hì̀nh 1.9: Mô hì̀nh nghiên cứu của Madiha và Mostafa (2015)

Nguồn: Madiha và Mostafa (2015)

Nghiên cưu cua Linden (2011)

21

Sander van der Linden là tác giả của nghiên cứ́u với tựa đề̀ “Ý định từ thiện:Đạo đứ́c hay xây dựng xã hội? Một lý thuyế́t sửa đổi về̀ mô hình hành vi có kế́hoạch”, nghiên cứ́u được thực hiện vào năm 2011 thông qua một cuộc khảo sáttrực tuyế́n với 143 người tham dự đế́n từ các khu vực như Châu Âu (Hà Lan, Đứ́c,Anh), khu vực Bắc Mỹ và đa dạng các khu vực khác (Châu Á, Trung Đông, ChâuPhi, Úc) Để hoàn thành nghiên cứ́u của mình Sander đã sử dụ ̣ng Lý thuyế́t Hành

vi có Kế́ hoạch (TPB) mở rộng để làm lý thuyế́t nề̀n tảng với mô hình lý thuyế́t được xây dựng như sau:

Hì̀nh 1.10: Mô hì̀nh lý thuyết TPB mở rộQng

Nguồn: Ajzen, 1991

22

Thông qua bảng khảo sát trực tuyế́n với thang đo từ 1 đế́n 7 và phân tí́ch đaphương pháp (MTMM) như sử dụ ̣ng mô hình hồ̀i quy bội số, mô hình ý định cuốicùng,… tác giả đã xây dựng được các mối liên hệ cũng như các sự tác động mà cácbiế́n ảnh hưởng đế́n ý định từ thiện Kế́t quả cuối cùng mà nghiên cứ́u này manglại đó là ý định quyên góp cho tổ chứ́c từ thiện của một cá nhân tăng lên khiAttitud(thái độ) của một cá nhân trở nên thuận lợi hơn đối với hành vi, cảm giácmạnh mẽ hơn về̀ Perceived Behavioral Control(khả năng kiểm soát nhận thứ́c đốivới hành vi) được thiế́t lập, cảm giác mạnh mẽ hơn về̀ Moral Norm (chuẩn mựcđạo đứ́c) đối với hành vi đó tồ̀n tại và cuối cùng nế́u Past Behavior (hành vi trongquá khứ́) thì khả năng cao hành vi đó sẽ được lặp lại.

Hì̀nh 1.11: Mô hì̀nh nghiên cứu của Linden (2011)

Nguồn: Linden (2011)

23

Nghiên cứ́u hiện tại có một số điểm mạnh:

Nghiên cứ́u hiện tại được xây dựng dựa trên nghiên cứ́u trước đây đã sử dụ ̣ng Lý thuyế́t về̀ hành vi có kế́ hoạch để giải thí́ch hành vi đóng góp từ thiện

Để giảm thiểu sai số đo lường và sai lệch phản hồ̀i, thang đo nhiề̀u mụ ̣c cho tất cả các cấu trúc đã được sử dụ ̣ng, đảm bảo tí́nh ẩn danh, một số mụ ̣c được đánh giá tiêu cực và các mụ ̣c đánh giá từng cấu trúc của TPB được sắp xế́p ngẫu nhiên trong toàn bộ bảng câu hỏi

Mẫu được sử dụ ̣ng trong nghiên cứ́u này đa dạng hơn so với các nghiên cứ́u trước đây và thể hiện sự phân bổ cân bằ̀ng hơn những người được hỏi có tí́n ngưỡng tôn giáo

Tuy nhiên, nghiên cứ́u hiện tại tất nhiên không phải là không có giới hạn Đặcbiệt, sự khác biệt về̀ trình độ họ ̣c vấn giữa những người được hỏi là khá thấp.Ngoài ra, một nhược điểm của thiế́t kế́ hiện tại là nó không có bản chất theo chiề̀udọ ̣c, do đó, không thể nghiên cứ́u thêm vai trò dự đoán của ý định trong hành vi từthiện thực tế́

Nghiên cưu cua Mittelman va Rojas-Méndez (2018)

Bài nghiên cứ́u được thực hiện vào năm 2018 bởi Mittelman và Rojas-Méndez.Mụ ̣c đí́ch của bài báo này là thử nghiệm một mô hình đóng góp từ thiện mở rộng và ýđịnh quyên góp dựa trên Lý thuyế́t về̀ Hành vi có Kế́ hoạch (TPB) Các tí́nh mới củanghiên cứ́u này nằ̀m ở việc phân tách thái độ tổng thể mà một nhà tài trợ có thể giữthành ba cấu trúc thái độ khác nhau: thái độ đối với một tổ chứ́c từ thiện, thái độ đốivới sự giúp đỡ,và thái độ đối với việc hiế́n tặng Một cuộc khảo sát trực

24

tuyế́n đã được thực hiện với 202 nhà tài trợ từ thiện của Canada Bằ̀ng cách sửdụ ̣ng hồ̀i quy bội phân cấp, kế́t quả cho thấy về̀ tổng thể, mô hình TPB mở rộngđược đề̀ xuất trong nghiên cứ́u này tốt hơn đáng kể so với những người được tìmthấy trong nghiên cứ́u hiện có trong việc dự đoán ý định quyên góp Các yế́u tốảnh hưởng mạnh nhất đế́n ý định quyên góp là hành vi trong quá khứ́, chuẩn mựcđạo đứ́c và nhận thứ́c kiểm soát hành vi Các chuẩn mực và thái độ chủ quan đốivới tổ chứ́c từ thiện là những yế́u tố dự đoán không quan trọ ̣ng Một số hạn chế́ củanghiên cứ́u cần quan tâm đế́n đó là việc lấy mẫu cho nghiên cứ́u này có thể không

đủ lớn và bao quát Tương tự như vậy, có nguy cơ tiề̀m ẩn xảy ra lỗi khi còn nhiề̀uđặc điểm nhân khẩu họ ̣c khác cũng ảnh hưởng đế́n ý định từ thiện

Để nghiên cứ́u ý định của việc đóng góp từ thiện bài nghiên cứ́u đã lựa chọ ̣n rasáu biế́n phụ ̣ thuộc trong đó có Thái độ đối với sự đóng góp (ATD), Kiểm soáthành vi nhận thứ́c (PBC), Thái độ đối với việc giúp đỡ người khác (ATHO), Thái

độ với với các tổ chứ́c từ thiện(ATC), Định mứ́c chủ quan (SUBJ), Chuẩn mực đạođứ́c(MORAL), Hành động trong quá khứ́ (PAST)

25