Điều hành chính sách tỷ giá nhằm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô ở việt nam

Công trình nghiên cứu đạt giải nhì ( dự thi cấp bộ) .Các bạn đọc kỹ nhé mình để ở chế độ xem trước để các bạn tham khảo đc nhiều nhất , Hy vong tài liệu này sẽ hữu ích cho các bạn

TR NG I H C NGO I TH NG

-o0o -

Công trình tham d Cu c thi

Sinh viên nghiên c u khoa h c Tr ng i h c Ngo i th ng 2013

MỤC LỤC

Phần mở đầu 1

Tổng quan về tình hình nghiên cứu 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỶ GIÁ VÀ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ TRONG VIỆC ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ 7

1.1 Một số lý luận về tỷ giá, chính sách tỷ giá và ổn định kinh tế vĩ mô 7

1.1.1.Một số lý luận về tỷ giá và chính sách tỷ giá 7

1.1.2.Một số lý luận về ổn định kinh tế vĩ mô 14

1.2 Chính sách tỷ giá trong việc ổn định kinh tế vĩ mô 21

1.2.1.Tác động của tỷ giá đối với lạm phát 21

1.2.2.Tác động của tỷ giá đối với cán cân thương mại 24

1.3 Kinh nghiệm quốc tế về điều hành tỷ giá nhằm ổn định kinh tế vĩ mô 28

1.3.1.Thực tiễn của Trung Quốc 28

1.3.2.Thực tiễn của Hàn Quốc 29

1.3.3.Thực tiễn của Thái Lan 30

1.3.4.Bài học kinh nghiệm từ các nước trên 30

Chương 2: THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH TỶ GIÁ ĐỒNG VIỆT NAM NHẰM ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ 34

2.1 Thực trạng và kết quả điều hành tỷ giá VND gắn với ổn định kinh tế vĩ mô 34 2.1.1.Tổng quan về tình hình ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 2000 - 2012 34

2.1.2.Tổng quan về diễn biến của tỷ giá trong giai đoạn 2000 - 2012 40

2.1.3.Đánh giá những kết quả và hạn chế của chính sách tỷ giá đến ổn định kinh tế vĩ mô trong thời gian qua 47

2.2 Phân tích định lượng về tác động của chính sách tỷ giá tới ổn định kinh tế vĩ mô 50 2.2.1 Tổng quan về mô hình tự hồi quy véc tơ 50

2.2.2 Xây dựng mô hình tự hồi quy véc tơ 51

2.2.3.Kết quả của mô hình 55

HÀNH T GIÁ NH M M C TIÊU N NH KINH T V MỌ 62

3.1 Vi n c nh kinh t th gi i và Vi t Nam 62

3.1.1.Vi n c nh kinh t th gi i 62

3.1.2.Vi n c nh kinh t Vi t Nam 64

3.2 Các ki n ngh v gi i pháp đi u hành chính sách t giá 68

3.2.1.Tính c p thi t c a vi c s d ng chính sách t giá nh m n đ nh kinh t v mô t i Vi t Nam 68

3.2.2 Các gi i pháp v phía Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam 70

3.2.3.Các gi i pháp đ ng b khác 74

K t lu n 77

Danh m c tài li u tham kh o 79

Ph l c 1: Cách tính t giá NEER và t giá REER 82

Ph l c 2: H c thuy t ngang giá s c mua 84

Ph l c 3: D n gi i đi u ki n Marshall-Lerner 86

Ph l c 4: i u ki n phá giá thành công và hi u ng tuy n J 87

Tên b ng

Bi u đ 1.2 Cân b ng bên trong (II), cân b ng bên ngoài (XX) và b n vùng kinh t không thu n l i 16

Bi u đ 1.3 M i quan h gi a l m phát và t ng tr ng t i các n c có l m phát th p 19

Bi u đ 1.4 M i quan h gi a lphát cao m phát và t ng tr ng t i các n c có l m 19

Bi u đ 1.5 M c đ co giãn c a cung c u ngo i t v i t giá và phá giá ti n t 25

Bi u đ 2.1 Di n bi n c a l m phát trong giai đo n 2000 - 2012 35

Bi u đ 2.2 Di n bi n c a xu t kh u ròng trong giai đo n 2000 - 2012 37

B ng 2.3 T tr ng c a các đ i tác th ng m i chính c a Vi t Nam trong giai

Bi u đ 2.4 Di n bi n c a t giá danh ngh a song ph ng trong giai đo n 2000 - 2012 41

Bi u đ 2.5 Di n bi n c a t giá đa ph ng (th c và danh ngh a) trong giai đo n 2000 - 2011 43

Bi u đ 2.6 Di n bi n c a t giá USD/VND và l m phát trong giai đo n 2000 - 2012 47

Bi u đ 2.7 Di n bi n c a t giá USD/VND và đo n 2000 - 2012 cán cân th ng m i trong giai 49

B ng 2.15 Phân rã ph ng sai c a t s cán cân th ng m i đ i v i t giá 59

B ng 3.3 Các ngh quy t quan tr ng c a Chính ph v đi u hành kinh t

DANH M C CÁC T VI T T T

(hi u ng truy n d n t giá vào l m phát)

NEER Nominal effective exchange rate

(t giá danh ngh a đa ph ng)

(t giá danh ngh a song ph ng)

REER Real effective exchange rate

PH N M U

1 Tính c p thi t c a v n đ nghiên c u

T i Vi t Nam, v n đ t giá là r t nóng h i trong su t m t th i gian dài, đ c bi t

trong b i c nh n n kinh t có nhi u bi n đ ng nh hi n này i n hình là trong b n

tháng đ u n m 2013 đã x y ra hai l n s t t giá, ch ng t t giá là m i quan tâm r t l n

c a toàn xã h i Có th nói t giá đ c quan tâm nhi u nh v y vì đây là m t bi n s

kinh t v mô quan tr ng c n đ c xem xét k càng trong đi u hành kinh t nh m h ng

t i nhi u m c tiêu nh duy trì n đ nh giá c (l m phát th p), thúc đ y t ng tr ng kinh

t , t o công n vi c làm, n đ nh th tr ng tài chính và cân b ng cán cân th ng m i

Vi c xác đ nh m c tiêu u tiên và ti n hành s d ng nh ng công c chính sách t giá

phù h p và k p th i có vai trò quy t đ nh nh m đ t đ c nh ng m c tiêu trên

Vi c đi u hành t giá Vi t Nam trong th i gian qua còn nhi u v n đ v i nh ng

chính sách đ c đ a ra mang nhi u tính ch t hành chính, ch a tuân theo quy lu t cung

c u c a th tr ng và ph n ng ch m so v i bi n đ ng c a th tr ng Vì v y, các nhà

ho ch đ nh chính sách t giá c n n m rõ c ch tác đ ng c a chính sách t giá t i các

bi n s kinh t v mô khác đ có nh ng gi i pháp phù h p nh m nâng cao hi u qu đi u

hành t giá, đ v a có th n đ nh giá c và duy trì t ng tr ng kinh t h p lý c bi t

trong đó, v n đ n đ nh kinh t v mô là m c tiêu mà b t c qu c gia nào c ng c n

h ng t i trong giai đo n ph c h i kinh t hi n nay và trong giai đo n phát tri n sau

này Th c t đã ch ng minh v i bài h c c a chính Vi t Nam trong giai đo n 2008-2012

v sai l m trong vi c đ t n ng tr ng tâm vào t ng tr ng cao Tuy nhiên, mô hình t ng

tr ng cao nh ng không n đ nh và thi u tính b n v ng c a Vi t Nam đã đ l i h u qu

còn l n h n nhi u nh ng gì nó mang l i khi n n kinh t r i vào suy thoái Vì v y không

ch Vi t Nam mà h u h t các qu c gia đang phát tri n khác đã t b m c tiêu t ng tr ng

cao sang m c tiêu n đ nh kinh t v mô và t ng tr ng b n v ng Nh ng b n thân n

đ nh kinh t v mô v n là bài toán khó và ch a có l i gi i đáp hoàn ch nh phù h p cho

t ng qu c gia, vì đ gi i quy t v n đ này ph i cân nh c đ n nhi u y u t , trong đó có

chính sách ti n t , chính sách tài khóa, chính sách th ng m i… và không th không

nói t i chính sách t giá Trong đi u ki n Vi t Nam đã h i nh p t ng đ i sâu v i th

gi i, tác đ ng c a y u t t giá đ i v i v n đ n đ nh kinh t v mô ngày càng c n có

m t nghiên c u toàn di n

Xu t phát t yêu c u trên, ng i vi t đã l a ch n đ tài: “ i u hành chính sách

t giá nh m n đ nh kinh t v mô Vi t Nam”

2 M c tiêu nghiên c u

V i đ tài này, ng i vi t đi sâu vào nghiên c u tác đ ng c a t giá t i n đ nh

kinh t v mô, đ c bi t là thông qua tác đ ng trung gian c a t giá đ i v i l m phát và

cán cân th ng m i Th c hi n các nghiên c u, ng i vi t h ng đ tài t i x lý nh ng

v n đ sau:

 V khía c nh lý lu n

- H th ng hóa các lý lu n c b n liên quan đ n t giá và chính sách t giá;

- H th ng hóa và phân tích các quan đi m c a các tr ng phái kinh t v tác

đ ng c a chính sách t giá t i v n đ n đ nh kinh t v mô;

 V khía c nh th c ti n

- Phân tích kinh nghi m th c ti n đi u hành t giá trên c a m t s n c có đi m

t ng đ ng v i Vi t Nam, t đó rút ra c bài h c thành công c ng nh bài h c th t b i

cho Vi t Nam nh m nâng cao hi u qu đi u hành t giá

- ánh giá toàn di n th c tr ng đi u hành chính sách t giá c a Vi t Nam trong

giai đo n t n m 2000 đ n h t n m 2012 đ t trong b i c nh kinh t v mô c a đ t n c;

- ánh giá hi u qu đi u hành t giá c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam thông

qua xây d ng mô hình kinh t l ng và qua đó đánh giá tác đ ng c a chính sách t giá

t i n đ nh kinh t v mô;

- Xây d ng các ki n ngh nh m t ng c ng hi u qu trong đi u hành t giá t i

Vi t Nam h ng t i n đ nh kinh t v mô

3 Ph ng pháp nghiên c u

Ng i vi t đã s d ng các ph ng pháp nghiên c u th ng kê, so sánh, phân tích,

t ng h p, di n d ch và quy n p đ x lý s li u Ngoài ph ng pháp đ nh l ng truy n

th ng, ng i vi t đã s d ng mô hình kinh t l ng t h i quy vector đ đánh giá tác

đ ng c a chính sách t giá t i l m phát và cán cân th ng m i c a Vi t Nam S d ng

kinh t l ng là ph ng pháp nghiên c u tiên ti n trên th gi i, trong đó, mô hình véc

t t h i quy là mô hình đ c bi t thích h p trong vi c gi i quy t các v n đ liên quan

đ n các bi n có m i t ng tác qua l i v i nhau Mô hình này c ng đ c coi là t t nh t

hi n nay cho vi c áp d ng vào s li u d ng chu i th i gian do kh c ph c đ c v n đ

t t ng quan gi a các bi n nên r t phù h p v i đ tài v t giá

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài bao gồm cơ sở lý luận về điều hành tỷ giá và kinh nghiệm quốc tế trong việc điều hành tỷ giá; thực trạng điều hành tỷ giá của Việt Nam Phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn trong công tác điều hành tỷ giá của Việt Nam trong giai đoạn 2000-2012 và những tháng đầu năm 2013

5 Kết cấu của công trình nghiên cứu

Công trình nghiên cứu gồm 80 trang, 23 bảng và biểu đồ cùng 4 phụ lục Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục từ viết tắt, danh mục bảng và biểu đồ, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, đề tài được kết cấu thành ba chương như sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về tỷ giá và chính sách tỷ giá trong việc ổn định kinh

T NG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U

1 T ng quan v tình hình nghiên c u n c ngoài

n nay, trên th gi i đã có nhi u công trình nghiên c u liên quan đ n tác đ ng

c a t giá đ i v i ho c l m phát ho c cán cân th ng m i (CCTM) Tuy nhiên, theo nh

nghiên c u c a ng i vi t thì ch a có m t công trình nào đánh giá t ng quan tác đ ng

c a t giá đ i v i n đ nh kinh t v mô thông qua c hai ph ng di n l m phát và

CCTM

Trong đó, các nghiên c u có ch t l ng cao v m i quan h gi a t giá và l m

phát đ c th c hi n b i José Manuel Campa et al (2002), Atish R Ghosh et al (2006),

Michele Ca’ Zorzi et al (2007) và Ehsan U Choudhri et al (2012)

Trong nghiên c u c a José Manuel Campa, m i quan h gi a t giá và l m phát,

đ c bi t là hi u ng truy n t i c a t giá đ i v i l m phát đ c phân tích d i c hai

góc đ v mô và vi mô C th là d i góc đ v mô, t giá có tác đ ng đ n l m phát

thông qua hai kênh d n truy n tr c ti p và gián ti p, trong khi đó, d i góc đ vi mô, t

giá l i tác đ ng đ n l m phát thông qua hai kênh d n truy n tâm lý và đ u t tr c ti p

Nghiên c u c a Michele Ca’ Zorzi mang tính ng d ng r t cao khi ch n m t s

qu c gia m i n i tiêu bi u làm đ i t ng đ tìm hi u hi u ng truy n t i gi a t giá và

l m phát Các qu c gia này, bao g m Trung Qu c, Hàn Qu c, ài Loan, Singapore,

Mexico, Chi Lê, Th Nh K … đ c ki m đ nh v i ba gi đ nh khác nhau đ t đó rút

ra k t lu n đ y đ v tính xác đáng v hi u ng truy n d n t giá vào l m phát(ERPT)

Nghiên c u c a Ehsan U Choudhri l i t p trung đi sâu vào phân tích chi ti t tác

đ ng c a t giá đ i v i giá xu t kh u và giá nh p kh u d i góc đ trung gian truy n

t i đ n l m phát T đó đ xu t m t cách gi i thích khác v c ch truy n t i gi a t giá

và l m phát thông qua ng i s n xu t và vi c đ nh giá đ ng n i t

Bên c nh đó, c ng có nh ng đóng góp không nh là các nghiên c u v m i quan

h gi a t giá và CCTM đ c th c hi n b i Khim-Sen Liew et al (2005), Mark Allen

et al (2006) và Ng Yuen-Ling et al (2007)

Nghiên c u c a Khim-Sen Liew đã t p trung khai thác kinh nghi m c a m t s

n c ASEAN v m i quan h gi a t giá và CCTM K t qu tìm đ c cho th y vai trò

c a t giá trong vi c kh i t o s thay đ i trong CCTM đã b quá nh n m nh

Nghiên c u c a Mark Allen v m i quan h gi a t giá và CCTM t i 46 qu c gia

đang phát tri n ch ra r ng (1) m i quan h này ph thu c r t l n vào m t hàng xu t

kh u c a qu c gia đó, (2) t giá t ng 10% ch giúp CCTM c i thi n t 1,5-2% và (3) đ

co giãn c a giá tr xu t kh u là nh h n r t nhi u so v i giá tr nh p kh u nên s thay

đ i trong CCTM ph thu c r t nhi u vào nh p kh u

Trong tr ng h p c th c a Malaysia, m t qu c gia có nhi u đi m t ng đ ng

v i Vi t Nam, nghiên c u c a Ng Yuen-Ling đã cho th y m i quan h đ ng bi n gi a

t giá và CCTM trong dài h n Tuy nhiên bi n thu nh p n c ngoài l i th hi n m i

quan h ngh ch bi n v i CCTM, ch ng t r ng hàng hóa xu t kh u c a Malaysia v n

ch a tiêu chu n tham gia th ng m i qu c t và d dàng b thay th

Các nghiên c u trên nhìn chung đã cung c p h th ng c s lý lu n khá chu n

m c v chính sách t giá và nh ng tác đ ng c a chính sách t giá t i l m phát và CCTM

Trên c s lý thuy t v các c ch truy n d n tác đ ng c a chính sách t giá t i các bi n

s kinh t v mô, các nhà nghiên c u trên th gi i đã th c hi n các nghiên c u đ nh

l ng đ đánh giá m c đ tác đ ng c a t giá t i l m phát và CCTM H u h t các nghiên

c u đ nh l ng v chính sách t giá đã s d ng mô hình t h i quy vector (Vecto

Autoregression - VAR)trong đó t p trung vào phân tích m i quan h d ng rút g n gi a

chính sách t giá và các bi n nh ch s giá tiêu dùng, CCTM, t ng tr ng GDP, t ng

tr ng tín d ng, lãi su t, d tr ngo i h i, ch s th tr ng ch ng khoán… ây là c

s quan tr ng, t o đi u ki n ti n đ đ th c hi n các nghiên c u đ nh tính c ng nh đ nh

l ng v đi u hành chính sách t giá t i Vi t Nam

2 T ng quan v tình hình nghiên c u trong n c

C ng nh các nghiên c u trên th gi i, các nghiên c u Vi t Nam th ng tách

riêng tác đ ng c a t giá đ i v i l m phát và CCTM ã có m t s nghiên c u v tác

đ ng c a chính sách t giá t i l m phát và cán cân th ng m i nh nghiên c u c a,

Ph m Th Hoàng Anh (2009), Nguy n H ng Nga (2011), Võ Chí Thành (2011), Nguy n

Kh c Minh (2012) và y ban Kinh t Qu c h i (2013)

Nghiên c u c a TS Ph m Th Hoàng Anh t p trung phân tích và tính toán đ co

dãn c a c u xu t kh u và nh p kh u đ i v i t giá T k t qu h i quy c a nghiên c u

cho th y tác đ ng c a t giá lên CCTM là không tích c c và đi u ki n Marshall - Lerner

không đ c duy trì Vi t Nam

Trong nghiên c u c a TS Võ Chí Thành v ERPT vào l m phát trong tr ng

h p c th c a Vi t Nam, mô hình kinh t l ng ch ra r ng có m i liên h y u gi a t

giá và l m phát Trong khi đó, đ ki m soát l m phát, Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam

(NHNN) c n ki m soát cung ti n ch t ch h n thay vì s d ng công c lãi su t kém hi u

qu

K t qu nghiên c u c a TS Nguy n H ng Nga c ng v tác đ ng c a t giá đ n

l m phát l i cho th y k t qu ng c l i TS Nga đã ch ng minh r ng qua ba kênh d n

truy n tr c ti p, gián ti p và đ u t tr c ti p n c ngoài thì ERPT c a Vi t Nam m c

t ng đ i cao, lên đ n 21%

Trong nghiên c u c a GS Kh c Minh v d báo l m phát và phân tích nguyên nhân gây ra l m phát trong giai đo n 1991-2011, l m phát k v ng và cung ti n đ c

nh n m nh là hai nguyên nhân chính gây ra hi n t ng này Nghiên c u c ng đ c p

đ n tác đ ng t ng đ i c a t giá đ i v i l m phát Tuy nhiên, theo mô hình đ nh l ng

trong nghiên c u này thì ERPT là không rõ ràng

G n đây, y ban Kinh t Qu c h i ph i h p v i UNDP đã cho ra m t nghiên c u

v i tiêu đ “T giá h i đoái giai đo n 2000-2011 - M c đ sai l ch và tác đ ng đ i v i

xu t kh u” K t qu c l ng mô hình kinh t l ng trong nghiên c u cho th y t giá

có nh h ng đáng k đ n xu t kh u c a Vi t Nam Tác đ ng này ph thu c vào c hai

y u t : s n ph m xu t kh u và th tr ng xu t kh u

Trong các nghiên c u trên, đ xem xét m i quan h ng n h n và dài h n gi a các

nhân t nh t giá, l m phát, CCTM, cung ti n, lãi su t, thâm h t ngân sách, giá c qu c

t … các tác gi đã s d ng các mô hình nh OLS, VAR, VECM v i các kho ng th i

gian khác nhau đ c l ng các y u t quy t đ nh t l l m phát c ng nh CCTM

Vi t Nam Tuy nhiên, nh ng nghiên c u này m i ch ph n nào đánh giá đ c hi u qu

c a chính sách t giá v i m t ho c m t vài bi n s kinh t v mô ch a làm rõ m t cách

t ng th tác đ ng c a t giá đ i v i n đ nh kinh t v mô H n n a, các nghiên c u liên

quan đ n kênh truy n t i c a t giá đ n l m phát thông qua y u t tâm lý v n ch a đ c

đ c p đ n Trong tình hình kinh t v mô đang có chi u h ng suy thoái thì vi c nghiên

c u nh m ch ra nh ng v n đ t n t i trong đi u hành t giá và đ xu t các gi i pháp

c n thi t đ kh c ph c nh ng t n t i đó là r t c n thi t

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỶ GIÁ VÀ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ

TRONG VIỆC ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ

1.1 MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ TỶ GIÁ, CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ VÀ ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ

1.1.1 Một số lý luận về tỷ giá và chính sách tỷ giá

1.1.1.1 Khái niệm về tỷ giá

Tỷ giá hối đoái (thường gọi tắt là tỷ giá) là sự so sánh về mặt giá cả giữa hai đồng tiền của hai nước khác nhau Cũng có thể gọi tỷ giá hối đoái là giá của một đồng tiền này tính bằng giá của một đồng tiền khác Trong trường hợp cụ thể của Việt Nam, theo Pháp lệnh về Ngoại hối, tại Khoản 9, Điều 4: Tỷ giá của đồng Việt Nam là giá của một đơn vị tiền tệ nước ngoài tính bằng đơn vị tiền tệ của Việt Nam Trong cuốn giáo trình Tài chính Quốc tế (2012), GS TS Nguyễn Văn Tiến định nghĩa: Tỷ giá là giá cả của một đồng tiền được biểu thị thông qua đồng tiền khác

Trên thị trường ngoại hối, tỷ giá giữa VND và USD ở mức 20.820 VND/USD được hiểu là 1 đô-la Mỹ đổi được 20.820 đồng Việt Nam Đây cũng là ví dụ cho phương pháp yết giá trực tiếp với tỷ giá là giá của một đơn vị ngoại tệ tính bằng số đơn vị nội tệ

và được sử dụng bởi hầu hết các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam Cũng theo phương pháp yết giá trực tiếp thì ngoại tệ đóng vai trò là đồng tiền yết giá và nội tệ đóng vai trò là đồng tiền định giá Ngược lại, phương pháp yết giá gián tiếp với tỷ giá là giá của một đơn vị nội tệ tính bằng số đơn vị ngoại tệ, chỉ được dùng cho năm loại đồng tiền là EUR, GBP, AUD, NZD và USD

Căn cứ vào mức độ ảnh hưởng đến cán cân thanh toán quốc tế, tỷ giá được phân làm bốn loại sau:

- Tỷ giá danh nghĩa song phương (NER)

- Tỷ giá danh nghĩa đa phương (NEER)

- Tỷ giá thực song phương (RER)

- Tỷ giá thực đa phương (REER)

Trong đó, t giá th c song ph ng và đa ph ng có ý ngh a quan tr ng h n t

giá danh ngh a, đ c bi t là khi xét đ n s c c nh tranh qu c t 1 Do có tính đ n y u t

l m phát, ch khi t giá th c thay đ i m i có tác đ ng th c s đ n n n kinh t C th

h n, s thay đ i c a t giá th c cho bi t v s bi n đ ng theo th i gian c a giá t ng

đ i c a m t đ n v GDP n c ngoài so v i giá m t đ n v GDP trong n c T giá th c

t ng làm gi m s c mua t ng đ i c a n i t Vi c đ ng ti n gi m giá th c có tác d ng

làm t ng s c c nh tranh th ng m i qu c t c a qu c gia này V m t lý thuy t, trong

ng n h n t n t i m i liên h gi a t giá th c và t giá danh ngh a V i các nhân t khác

không đ i, t giá danh ngh a t ng có tác d ng làm t ng t giá th c do giá hàng hóa là

không co giãn trong ng n h n

Ngoài ra, c n c vào nghi p v kinh doanh ngo i h i, t giá còn đ c phân làm

các lo i sau: t giá mua vào (bid rate), t giá bán ra (ask rate), t giá giao ngay (spot rate), t giá k h n, t giá m c a, t giá đóng c a (closing rate), t giá chéo (crosed

rate), t giá chuy n kho n (transfer rate), t giá ti n m t (bank note rate),

1.1.1.2 Phân lo i t giá và c ch t giá

Chính sách t giá là m t công c c a chính ph đ đi u hành t giá gi a đ ng

ti n b n đ a đ i v i các đ ng ti n khác trên th tr ng ngo i h i và là m t ph n trong

chính sách ti n t Vì ch a đ ng y u t ch quan, chính sách t giá c a m t qu c gia có

th thay đ i qua th i gian Các qu c gia c ng th ng có s h p tác nh t đ nh trong vi c

đi u ti t t giá V c b n, chính sách t giá đ c xây d ng d a trên nh ng c ch và

quy t c xác đ nh đ đi u ti t t giá Các c ch t giá là r t đa d ng, ph thu c vào vai

trò c a chính ph và vai trò c a th tr ng trong vi c hình thành t giá C n c vào m c

đ tác đ ng c a hai y u t này mà ch đ t giá đ c chia làm ba lo i chính nh sau:

- C ch t giá th n i hoàn toàn: V i chính sách này, th tr ng quy t đ nh s

bi n đ ng c a t giá theo quan h cung c u Ngân hàng trung ng (NHTW) không h

có hành đ ng can thi p vào th tr ng ngo i h i mà ch đóng vai trò nh m t nhân t

tham gia th tr ng, mua bán ngo i h i ph c v m c đích ho t đ ng c a riêng mình

Trên tr c t , ch đ t giá này không đ c áp d ng, cho dù m t s NHTW tuyên b áp

d ng ch đ t giá th n i đ c l p Các NHTW này không th mà can thi t ít nhi u đ

gi m s bi n đ ng c a t giá và không ch u b t c áp l c ph i đ t m c tiêu c th nào

- C ch t giá th n i có đi u ti t: ây là chính sách đ c s d ng ph bi n nh t

trên th gi i V i chính sách này, t giá ch y u v n ch u tác đ ng c a th tr ng và

bi n đ ng hàng ngày Tuy nhiên, NHTW v n th ng xuyên can thi p tích c c đ tránh

s lên giá ho c xu ng giá quá m c M c tiêu c a s can thi p này là h ng t giá m c

1 Chi ti t cách tính NEER và REER xem ph l c 1

có l i cho n n kinh t Trong nhi u tr ng h p, NHTW công b m t biên đ bi n đ ng

đ c phép hàng ngày cho t giá và ch can thi p v i t cách là ng i mua ho c ng i

bán cu i cùng khi th tr ng có bi n đ ng m nh v t quá biên đ

- C ch t giá c đ nh: V i chính sách này, NHTW cam k t gi cho t giá không

b ch ch kh i m t giá tr c th ho c m t biên đ h p c đ nh Th ng thì t giá s đ c

c đ nh v i nh ng đ ng ti n m nh nh USD ho c EUR ho c m t r ti n t V i chính

sách này, NHTW ph i duy trì m t l ng d tr ngo i h i nh t đ nh đ có th ti n hành

can thi p trên th tr ng ngo i h i Vì v y, chính sách t giá c đ nh th ng gây ra tình

tr ng hai t giá do s thi u h t ngu n cung ngo i t Trong đó, t giá chính th c là t

giá đ c NHTW công b và là c s đ các ngân hàng th ng m i (NHTM) xác đ nh

t giá kinh doanh trong biên đ h p cho phép; còn t giá ch đen đ c hình thành bên

ngoài h th ng ngân hàng, do quan h cung c u trên th tr ng ch đen xác đ nh

Ngoài ra, IMF c ng xây d ng m t h th ng phân lo i c ch t giá d a theo m c

đ mà t giá đ c hình thành b i th tr ng hay các bi n pháp hành chính2 H th ng này bao g m b n nhóm chính: neo c đ nh, neo linh ho t, th n i và các lo i còn l i Do

chính sách t giá c a các qu c gia có th thay đ i theo t ng th i k nên m c đ ph

bi n c a các ch đ t giá c ng thay đ i theo

B ng 1.1: Ph n tr m thành viên c a IMF theo các ch đ t giá

(1)

V i Quy t đ nh s 65/1999/Q -NHNN7, k t ngày 26/02/1999, NHNN đã

chuy n t chính sách t c đ nh sang chính sách t giá th n i có đi u ti t NHNN đã

bãi b vi c công b t giá chính th c và thay vào đó công b t giá liên ngân hàng hàng

ngày T giá liên ngân hàng hình thành thông qua quan h mua bán gi a các NHTM và

đ c NHNN duy trì trong m t biên đ nh t đ nh Tuy nhiên, IMF v n x p Vi t Nam

vào nhóm ch đ t giá c đ nh n đ nh

1.1.1.3 Các nhân t tác đ ng lên t giá

a) Nh ng nhân t tác đ ng đ n t giá trong ng n h n

Trong ng n h n, t giá ch y u ch u tác đ ng t cán cân v n và cán cân bù đ p

chính th c Vì v y các nhân t kinh t có tác đ ng đ n cán cân v n và cán cân bù đ p

chính th c đ u có tác đ ng gián ti p đ n t giá trong ng n h n Trong đó, cán cân v n

ch u nh h ng b i các nhân t sau:

- T ng quan lãi su t gi a hai đ ng ti n:

Theo lý thuy t ngang giá lãi su t, t giá gi a hai đ ng ti n ph i bi n đ ng đ

ph n ánh t ng quan m c lãi su t gi a chúng, theo công th c:

r rr

Trong đó: là t l thay đ i t giá sau m t n m; và t ng ng là m c lãi

su t c a n i t và ngo i t Vì và là m c lãi su t, nên t n s thay đ i ph thu c vào

chính sách ti n t c a NHTW Trong n n kinh t ti n t , NHTW th ng xuyên thay đ i

lãi su t đ tác đ ng tích c c đ n n n kinh t , t n s thay đ i lãi su t càng nhi u làm cho

t giá bi n đ ng càng nhanh, chính vì v y, t ng quan lãi su t gi a hai đ ng ti n quy t

đ nh xu h ng v n đ ng c a t giá trong ng n h n

- Nh ng d tính v s bi n đ ng c a t giá giao ngay:

Công th c (1) có th vi t l i d i d ng k v ng nh sau (trong đó là m c t

giá giao ngay d tính sau m t n m):

T ph ng trình trên cho th y, v i các m c lãi su t n i t và ngo i t đã cho, thì

v ph i là m t h ng s , do đó khi t giá d tính là t ng trong t ng lai, s t o áp l c t ng

t giá giao ngày hôm nay i u này x y ra là vì, khi t giá d tính là t ng, t c t ng, ngh a là ngo i t d tính là lên giá còn n i t d tính là gi m giá, làm cho các lu ng v n

đ u c s ch y kh i n i t đ đ u t vào ngo i t , d n đ n c u ngo i t t ng trên th

tr ng giao ngay, làm cho t giá giao ngay hi n hành t ng lên Nh v y, nh ng d tính

v t giá giao ngay đã tr thành l c l ng th tr ng nh h ng đ n s bi n đ ng c a

t giá ngày hôm nay

- Nh ng cú s c v chính tr , kinh t , xã h i, thiên tai:

Ngày nay, th gi i đang s ng trong m t môi tr ng đ y bi n đ ng v chính tr ,

kinh t , xã h i, thiên tai… M i cú s c di n ra, tác đ ng ngay l p t c đ n t giá Các cú

s c xu t hi n v i t n s càng nhanh và v i c ng đ càng m nh, làm cho t giá bi n

đ ng c ng càng nhanh và càng m nh

- S can thi p c a NHTW trên th tr ng ngo i h i:

Khi NHTW mua ngo i t vào, làm t ng c u ngo i t trên th tr ng ngo i h i,

khi n cho t giá t ng; ng c l i, khi NHTW bán ngo i t , làm t ng cung ngo i t trên

th tr ng ngo i h i, khi n cho t giá gi m Ngày nay, các NHTW không th tr c s

bi n đ ng th t th ng c a t giá, nên đã th ng xuyên can thi p trên th tr ng ngo i

h i đ t giá bi n đ ng có l i cho n n kinh t T n s và c ng đ can thi p càng m nh,

càng khi n cho t giá bi n đ ng nhanh và m nh trong ng n h n H n n a, tín hi u can

thi p c a NHTW có tác d ng tâm lý r t m nh đ n các thành viên c a th tr ng, khi n

cho t giá thay đ i mau chóng

b) Nh ng nhân t tác đ ng đ n t giá trong dài h n

Trong dài h n, t giá ch y u ch u tác đ ng t cán cân vãng lai B n thân cán cân

vãng lai l i đ c c u thành b i CCTM, cán cân d ch v , cán cân thu nh p và cán cân

chuy n giao m t chi u Các nhân t kinh t có tác đ ng đ n t ng cán cân thành ph n

này đ u có tác đ ng gián ti p đ n t giá trong dài h n

- Nhân t tác đ ng đ n CCTM và cán cân d ch v :

+ M c chênh l ch l m phát:

Theo h c thuy t ngang giá s c mua3, t giá gi a hai đ ng ti n ph i bi n đ ng đ

ph n ánh t ng quan l m phát gi a chúng theo công th c:

Trong đó: là t l ph n tr m thay đ i t giá sau m t n m; là t l l m phát

trong n c; là t l l m phát n c ngoài M t cách t ng quát, t giá sau th i gian

(t) đ c xác đ nh theo lý thuy t ngang giá s c mua theo công th c sau:

3 Chi ti t h c thuy t ngang giá s c mua xem ph l c 2

Trong đó: là t giá th i k c s ; là t giá th i k t; là ch s giá tiêu dùng trong n c là ch s giá tiêu dùng n c ngoài; t là th i k (i=1, 2, 3,…, t) Vì

và là t l l m phát nên th ng ít thay đ i trong ng n h n, và ch thay đ i t t

trong dài h n, chính vì v y, t ng quan l m phát gi a hai đ ng ti n quy t đ nh xu h ng

v n đ ng c a t giá trong dài h n

+ Giá th gi i c a hàng hóa xu t nh p kh u:

Giá th gi i c a hàng hóa xu t kh u t ng ho c giá th gi i c a hàng hóa nh p

kh u gi m đ u có tác d ng c i thi n CCTM (t ng cung, gi m c u ngo i t ); khi n cho

t giá gi m, t c n i t lên giá Ng c l i, n u giá th gi i c a hàng hóa xu t kh u gi m

ho c giá th gi i c a hàng hóa nh p kh u t ng đ u có tác d ng x u đ n CCTM (gi m

cung, t ng c u ngo i t ), khi n cho t giá t ng, t c n i t gi m giá

+ Thu nh p (th c) và n ng su t lao đ ng c a ng i c trú và ng i không c trú:

N u thu nh p c a ng i c trú t ng t ng đ i so v i ng i không c trú, kích

thích t ng nh p kh u ròng, làm t ng c u ngo i t , khi n cho t giá t ng, t c n i t gi m

giá và ng c l i T ng t , n u n ng su t lao đ ng c a m t n c t ng nhanh h n n c

khác, làm cho m c giá c hàng hóa c a n c này có xu h ng gi m, có tác d ng khi n

cho t giá t ng, t c n i t gi m giá

+ Thu quan và h n ng ch trong n c và n c ngoài:

N u m t qu c gia t ng m c thu quan và áp d ng h n ng ch đ i v i hàng nh p

kh u, làm gi m c u ngo i t , có tác d ng làm cho t giá gi m, t c n i t lên giá và ng c

l i N u phía n c ngoài t ng m c thu quan ho c áp d ng h n ng ch đ i v i hàng nh p

kh u, làm gi m cung ngo i t , có tác d ng làm cho t giá t ng, t c n i t gi m giá, và

ng c l i

+ Tâm lý a thích hàng ngo i:

Ch ng nào ng i dân c a m t n c còn a thích hàng ngo i h n hàng n i, s

kích thích nh p kh u, làm t ng c u ngo i t , khi n cho t giá t ng, t c n i t gi m giá

- Nhân t tác đ ng đ n cán cân chuy n giao vãng lai m t chi u:

Các nhân t nh h ng ch y u là m i quan h , tính h u ngh , lòng t t, lòng t

thi n… N u cán cân chuy n giao ròng d ng, cung ngo i t t ng trên th tr ng ngo i

h i, có tác d ng làm t giá gi m, t c làm cho n i t lên giá; ng c l i, n u cán cân

chuy n giao ròng âm, c u ngo i t trên th tr ng ngo i h i t ng, có tác d ng làm cho

t giá t ng, t c làm cho n i t gi m giá

- Nhân t tác đ ng đ n cán cân thu nh p:

Nhân t quy t đ nh đ n thu nh p t ng i lao đ ng n c ngoài đó là s l ng,

m c l ng và t l ti t ki m c a h Nhân t quy t đ nh đ n thu nh p t đ u t n c

ngoài đó là giá tr đ u t n c ngoài tr c đó và t l sinh l i c a đ u t N u cán cân

thu nh p ròng d ng, làm t ng cung ngo i t trên th tr ng ngo i h i, có tác d ng làm

cho t giá gi m, t c làm cho n i t lên giá và ng c l i

1.1.1.4 Các công c c a chính sách t giá

D a vào các nhân t tác đ ng lên t giá, NHTW có th đi u hành t giá thông

qua các công c nh sau

a) Nhóm công c tr c ti p

- Phá giá ti n t : Trong ch đ t giá c đ nh, phá giá ti n t là vi c đ ng n i t

b đánh t t giá v i bi u hi n là t giá đ c đi u ch nh t ng nh t đ nh so v i m c mà đã

đ c cam k t tr c đó

- Nâng giá ti n t : Trong ch đ t giá c đ nh, nâng giá ti n t là vi c đ ng n i

t đ c làm t ng giá v i bi u hi n là t giá đ c đi u ch nh gi m nh t đ nh so v i m c

mà đã đ c cam k t tr c đó

- Mua bán trên th tr ng ngo i h i: Can thi p c a NHTW trên th tr ng ngo i

h i thông qua vi c mua bán đ ng ngo i t nh m duy trì ho c h ng t giá đ n m t m c

nào đó

- K t h i: Chính ph quy đ nh các th nhân và pháp nhân có ngu n thu ngo i t

ph i bán m t t l nh t đ nh trong m t th i gian nh t đ nh cho các t ch c đ c phép

kinh doanh ngo i h i

- Các quy đ nh h n ch v đ i t ng đ c mua ngo i t , s l ng mua ngo i t ,

th i đi m đ c mua ngo i t , m c đích s d ng ngo i t

b) Nhóm công c gián ti p

- Lãi su t tái chi t kh u: V i các y u t không đ i, lãi su t tái chi t kh u t ng s

làm t ng m t b ng lãi su t trên th tr ng, khi n cho đ u t vào đ ng n i t tr nên h p

d n h n và làm n i t lên giá Lãi su t chi t kh u gi m s có tác d ng ng c l i

- Thu quan và h n ng ch: Thu quan cao và h n ng ch ít có tác d ng làm h n

ch nh p kh u, làm gi m c u ngo i t , và làm gi m t giá Thu quan th p và h n ng ch nhi u có tác d ng ng c l i

- Giá c : Chính ph có th tr giá cho nh ng m t hàng xu t kh u chi n l c hay

trong giai đo n đ u s n xu t Vi c tr giá làm t ng xu t kh u, làm t ng cung ngo i t ,

và làm gi m t giá Chính ph c ng có th bù giá cho m t s m t hàng nh p kh u thi t

y u Vi c bù giá làm nh p kh u t ng, làm t ng c u ngo i t , và làm t ng t giá

c) Nhóm công c có tính ch t đ c thù:

- i u ch nh t l d tr b t bu c b ng ngo i t : Khi NHTW t ng t l này, chi

phí s d ng v n b ng ngo i t t ng, bu c các NHTM ph i h lãi su t huy đ ng ngo i t

i u này khuy n khích nh ng ng i g i ti n b ng ngo i t bán đi l y n i t , và làm t ng

cung ngo i t

- Quy đ nh m c lãi su t tr n đ i v i ti n g i b ng ngo i t : Gi ng nh vi c t ng

t l d tr b t bu c b ng ngo i t , quy đ nh này khi n các kho n ti n g i b ng ngo i t

tr nên kém h p d n h n, và làm t ng cung ngo i t

- Quy đ nh tr ng thái ngo i t : Ngoài m c đích chính là phòng ng a r i ro t giá

đ i v i các NHTM, quy đ nh này còn có tác d ng h n ch đ u c ngo i t , làm gi m áp

l c lên t giá khi cung c u m t cân đ i

V i xu th m c a n n kinh t , t do hóa th ng m i và t do hóa tài chính, thì

các bi n pháp can thi p hành chính ngày càng tr nên không phù h p Do nh ng bi n pháp này có nhi u h n ch nên các n c trên th gi i ngày càng tránh s d ng và chuy n sang s d ng các công c th tr ng mà ch y u là thông qua công c lãi su t tái chi t

kh u

1.1.2 M t s lý lu n v n đ nh kinh t v mô

1.1.2.1 Khái ni m v n đ nh kinh t v mô

Theo Krugman (2011), “ n đ nh kinh t v mô là m t h th ng các chính sách

ti n t và tài khóa nh m m c tiêu làm gi m s bi n đ ng, b t n trong n n kinh t và

khuy n khích s t ng tr ng b n v ng đi kèm v i gia t ng phúc l i xã h i”.4 Các t

ch c kinh t , tài chính qu c t , đ c bi t là IMF và WB, đ u đ t n ng tr ng tâm vào n

đ nh kinh t v mô Theo Hi p c Maastricht, m c đ n đ nh kinh t v mô đ c đô

b ng n m tiêu chí sau: m c l m phát th p và n đ nh, m c lãi su t dài h n th p, t l n

công so v i GDP th p, m c thâm h t th p và t giá m c n đ nh5 M t cách t ng quát

h n, trong m t n n kinh t m , n đ nh kinh t v mô bao g m hai nhi m v chính là

duy trì cân b ng bên trong và duy trì cân b ng bên ngoài

a) Cân b ng bên trong

Cân b ng bên trong là tr ng thái mà m t qu c gia duy trì đ c m c giá n đ nh

(l m phát th p) m c t l th t nghi p t nhiên Trong tr ng thái này, m c tiêu dùng

c a n n kinh t x p x b ng m c s n l ng ti m n ng L m phát đ c gi m c th p

v a đ đ bôi tr n n n kinh t và đ c duy trì n đ nh m t th i gian dài L u ý r ng t

l th t nghi p t nhiên không ph i là t l th t nghi p b ng không mà là t l th t nhi p

t i đó th tr ng lao đ ng đ t m c cân b ng mà không có áp l c l m phát ho c gi m

phát ây c ng là m c th t nghi p th p nh t mà m t n n kinh t có th duy trì trong dài

h n Trong ng n h n, n u m c giá n c ngoài và t giá là c đ nh thì m c l m phát

trong n c ph thu c ch y u vào áp l c c a t ng c u trong n c, ch không ph i vào

k v ng l m phát trong t ng lai ây là lý gi i cho vi c duy trì cân b ng bên trong ch

c n xét đ n t l th t nghi p t nhiên (t ng c u b ng m c s n l ng ti m n ng) Trong

khi đó, t l th t nghi p t nhiên ch là m t bi n s ph thu c m c giá (l m phát) Vì

v y có th k t lu n r ng n i dung quan tr ng nh t c a cân b ng bên trong chính là duy trì l m phát m c th p và n đ nh Công th c c a tr ng thái cân b ng bên trong:

Trong đó Yf là s n l ng t i m c t l th t nghi p t nhiên và c ng đ ng th i là

t ng c u, C là tiêu dùng n i đ a, T là thu , I là đ u t , G là chi tiêu chính ph và TB là

CCTM M c tiêu dùng n i đ a là hàm c a thu nh p kh d ng còn CCTM là hàm c a t

giá th c và thu nh p kh d ng Công th c này cho th y các công c chính sách có nh

h ng đ n t ng c u thì c ng có nh h ng đ n s n l ng trong ng n h n Chính sách

tài khóa m r ng (t ng chi tiêu chính ph ho c gi m thu ) kích thích t ng c u t ng và

làm t ng s n l ng T ng t nh v y, vi c chi u ch nh t giá t ng (phá giá) làm s n

ph m và d ch v trong n c r h n tr ng đ i so v i n c ngoài, vì v y, làm t ng c u

và s n l ng Các nhà đi u hành chính sách có th duy trì s n l ng m c ti m n ng

(Yf) thông qua vi c thay đ i t giá ho c chính sách tài khóa

b) Cân b ng bên ngoài

Cân b ng bên ngoài là tr ng thái mà l ng ti n m t qu c gia ki m đ c t xu t

kh u x p x b ng l ng ti n qu c gia này chi cho nh p kh u Trong tr ng thái này,

CCTM không b quá thâm h t ho c quá th ng d N u cân b ng bên ngoài không đ c

duy trì thì đi u này n ch a s d ch chuy n v n t qu c gia th ng d sang qu c gia thâm

h t Công th c c a tr ng thái cân b ng bên trong:

Trong đó, X là m c th ng d ho c thâm h t m c tiêu mà chính ph theo đu i,

phù h p nh t v i đi u ki n và hoàn c nh kinh t trong t ng th i k L u ý r ng, m t

qu c gia c n ph i cân b ng xu t kh u và nh p kh u ch không ph i là không xu t kh u

và không nh p kh u đ đ t đ c tr ng thái này Trong ng n h n, n u m c giá trong

n c và n c ngoài là c đ nh thì t giá t ng s làm hàng hóa trong n c r h n m t

cách t ng đ i và giúp c i thi n cán cân vãng lai Tuy nhiên, chính sách tài khóa m

r ng l i có tác d ng ng c l i đ i v i CCTM Vi c m c thu đ c gi m xu ng s làm

t ng s n l ng, và làm t ng thu nh p kh d ng c a các h gia đình i u này c ng làm

t ng m c chi tiêu đ i v i hàng hóa nh p kh u và làm CCTM x u đi Chi tiêu chính ph

t ng lên c ng có tác đ ng t ng t

c) T ng tác gi a cân b ng bên trong và cân b ng bên ngoài

Bi u đ 1.2 d i đây khái quát v tác đ ng c a t giá và chính sách tài khóa đ i

v i cân b ng bên trong và cân b ng bên ngoài

Ngu n: Krugman, 2011, Kinh t h c qu c t , Pearson Publishing

ng II trong bi u đ 1.1 cho bi t các m c t giá k t h p v i chính sách tài

khóa gi cho s n l ng đ c duy trì m c ti m n ng (Y= Yf) và đ ng th i duy trì cân

b ng bên trong ng này d c xu ng là do vi c đi u ch nh t giá giá t ng (phá giá)

ho c kích c u n i đ a (t ng chi tiêu chính ph ho c gi m thu ) đ u có xu h ng làm

t ng s n l ng Vì v y, đ duy trì s n l ng m t m c nh t đ nh, vi c đi u ch nh t giá

t ng (làm gi m t ng c u) ph i đi kèm v i m t ch ng trình kích c u (làm t ng t ng

c u) ng II cho bi t chính sách tài khóa ph i thay đ i nh th nào đ duy trì s n

l ng m c ti m n ng trong tr ng h p t giá thay đ i Vùng phía bên ph i c a đ ng

II, chính sách tài khóa là m r ng h n c n thi t đ có đ c m c s n l ng ti m n ng,

Bi u đ 1.2: Cân b ng bên trong (II), cân b ng bên ngoài (XX)

và b n vùng kinh t không thu n l i

vì v y nên kinh t tr nên quá nóng và xu t hi n tình tr ng l m phát cao Ng c l i,

vùng phía bên trái c a đ ng II, chính sách tài khóa là th t ch t và là không đ đ có

đ c m c s n l ng ti m n ng, vì v y x y ra tình tr ng th t nghi p cao và thi u phát

ng XX trong bi u đ 1.1 cho bi t các m c t giá k t h p v i chính sách tài

khóa gi cho cán cân vãng lai m c m c tiêu và đ ng th i duy trì cân b ng bên ngoài

ng này d c lên là do đ duy trì cán cân vãng lai m c m c tiêu, trong tr ng h p

n i t b phá giá (t giá t ng) thì chính ph ph i t ng chi tiêu ho c gi m thu ng II cho bi t chính sách tài khóa ph i thay đ i nh th nào đ duy trì cán cân vãng lai m c

m c tiêu trong tr ng h p t giá thay đ i Do vi c đi u ch nh t giá t ng làm t ng xu t

kh u, cán cân vãng lai s th ng d so v i m c m c tiêu (X) và trên đ ng XX T ng

t nh v y, d i đ ng XX, cán cân vãng lai là thâm h t so v i m c m c tiêu

ng II và XX chia bi u đ thành b n vùng kinh t không thu n l i T ng vùng

này th hi n h qu c a nh ng thi t l p chính sách khác nhau duy trì đ ng th i cân

b ng bên trong và cân b ng bên ngoài, m t qu c gia ph i s d ng cùng lúc c chính sách tài khóa và chính sách ti n t ây là lý do t i sao chính sách t giá th n i có u

đi m v t tr i h n so v i chính sách t giá c đ nh V i chính sách t giá c đ nh, chính

ph có r t ít kh n ng đ s d ng chính sách ti n t V i chính sách t giá th n i, chính

ph có th s d ng c hai công c chính sách này

1.1.2.2 Vai trò c a n đ nh kinh t v mô trong phát tri n kinh t

Các cu c kh ng ho ng kinh t trong su t l ch s và đ c bi t là cu c kh ng ho ng

tài chính 2007-2008 g n đây đã là nêu b t t m quan tr ng c a n đ nh kinh t v mô

M t cách ng n g n, n đ nh kinh t v mô chính là n n móng quan tr ng c a t ng tr ng

b n v ng trong dài h n Và nghiên c u v vai trò c a n đ nh kinh t v mô trong n n

kinh t m chính là nghiên c u v tác đ ng c a l m phát (cân b ng bên trong) và cán

cân vãng lai (cân b ng bên ngoài) đ n n n kinh t Trong các phân tích d i đây, hai

nguyên nhân chính c a kh ng ho ng tài chính 2007-2008 là m t cân đ i c u trúc kinh

t và l m d ng đòn b y tài chính c ng s đ c phân tích d i góc đ là h u qu c a m t

n đ nh kinh t v mô

a) i v i cân b ng bên trong

Xét v tác đ ng tr c ti p, m c l m phát th p và n đ nh giúp n n kinh t tránh

đ c nh ng phi n toái do l m phát cao gây ra nh ng v n giúp bôi tr n n n kinh t L m

phát cao và không d đoán đ c làm th tr ng ho t đ ng kém hi u qu do chi phí n m

gi ti n m t và chi phí th c đ n t ng cao i u này khi n các doanh nghi p lên k ho ch

tài chính ho c k ho ch dài h n m t cách khó kh n L m phát có th nh là m t l c kéo

đ i v i n ng su t do các công ty ph i t p trung vào chuy n ngu n l c t vi c s n su t

và cung c p d ch v sang vi c tính toán lãi, l t l m phát ti n t S không ch c ch n

v s c mua c a ti n t trong t ng lai không khuy n khích đ c đ u t và ti t ki m

Ngoài ra, l m phát còn là m t th thu vô hình đánh vào ng i n p thu do thu nh p

ch u thu t ng lên nh ng s c mua c a thu nh p l i gi m sút

Xét v tác đ ng gián ti p, l m phát cao trong hi n t i c ng là nguyên nhân chính

y u làm t ng m c l m phát k v ng và l m phát trong t ng l i ây gi ng nh m t

vòng xoáy x u và s kéo dài mãi n u nh chính ph không có bi n pháp quy t li t đ

l y l i ni m tin vào đ ng n i t Ngoài ra, k v ng l m phát không ch c ch n c ng là

m t nguyên nhân quan tr ng khi n cho lãi su t trong dài h n m c cao M c dù l m phát hi n t i có th m c th p ch p nh n đ c nh ng lãi su t cao trong dài h n hàm ý

m c l m phát cao h n s x y ra Gi đ c m c l m phát và lãi su t dài h n m c th p

là c s đ ng i dân tin r ng n n kinh t đang n đ nh và s duy trì n đ nh nh v y

Ngoài ra, trong đi u ki n l m phát cao, chu k kinh t b bi n đ ng m nh h n, b t n

h n và d n đ n nguy c b t n chính tr (l m phát cao, đ c bi t là giá l ng th c t ng

cao là m t trong nh ng nguyên nhân c a Mùa xuân R p)

M t s nghiên c u theo l i kinh nghi m cho th y, l m phát có th tác đ ng tiêu

c c đ n t ng tr ng kinh t khi nó v t qua m t ng ng nh t đ nh M i quan h gi a

t ng tr ng kinh t va l m phát là phi tuy n tính Fischer (1993) là ng i đ u tiên nghiên

c u v n đ này v i k t lu n: khi l m phát t ng m c đ th p, m i quan h này có th

không t n t i, ho c th m chí mang tính đ ng bi n, và khi l m phát m c cao, m i quan

h này là ngh ch bi n Theo James Tobin, nhà kinh t M đo t gi i Nobel, l m phát

m c đ v a ph i có th làm t ng đ u t cho n n kinh t , nh v y t ng tr ng s cao h n

ho c đ t đ c thu nh p n đ nh h n Nó còn làm cho ti n l ng gi m, khuy n khích

gi i doanh nhân m r ng s n xu t, qua đó t o thêm công n vi c làm, kéo t l th t

nghi p gi m xu ng M t s các nhà nghiên c u sau này nh Sarel (1996), Gosh và Philip

(1998), Shan và Senhadji (2001), và m t s các nhà nghiên c u khác đã c g ng tìm ra

ng ng t i u c a l m phát B ng các nghiên c u khác nhau h đã tìm ra m t ng ng

l m phát, mà t i ng ng đó n u l m phát v t ng ng s có tác đ ng tiêu c c (tác đ ng

ng c chi u) đ n t ng tr ng Con s c th có th thay đ i đ i v i t ng qu c gia nh ng

m t cách t ng quát, ng ng l m phát cho các n c đang phát tri n là 8-12%, còn các

n c công nghi p là kho ng 1-3%

M c l m phát 3% c ng là m c tr n đ đ tiêu chu n tham gia Khu v c các n c

s d ng đ ng ti n chung châu Âu Trong bi u đ 1.3 d i đây, s li u v l m phát và

t ng tr ng c a 30 t ng qu c gia có n n kinh t phát tri n nh t th gi i đ c l y trung

bình trong 20 n m đ xét s t ng quan gi a hai bi n s này trong dài h n

Ngu n: Ng i vi t t tính d a trên s li u c a IMF

Bi u đ này cho th y t i các qu c gia này, m c đ th p, l m phát có r t ít nh

h ng đ n t c đ t ng tr ng Th m chí hai bi n s này còn là đ ng bi n đây, l m

phát phát huy t t nh t vai trò c a nó là bôi tr n n n kinh t thay vì c n tr s phát tri n

kinh t C th h n, các n c công nghi p phát tri n th ng có m c t l l m phát không

quá 5% nh ng h v n có nh ng b c ti n v ng ch c trong vi c phát tri n kinh t

Ngu n: Ng i vi t t tính d a trên s li u c a IMF

Còn đ i v i các n n kinh t m i n i là các qu c gia đang phát tri n và có đóng

góp t tr ng cao trong GDP toàn c u nh nh Trung Qu c, n , Nga, Brazil, Mexico,

Indonesia, Th Nh K , thì vi c duy trì t l l m phát cao c ng th ng đi kèm v i t ng

tr ng th p h n cho dù cán cân vãng lai có th ng d r t l n Bi u 1.4 t ng h p s li u

l m phát và t ng tr ng c a 30 qu c gia lo i này trong 20 n m nh m đánh giá tác s

t ng quan c a l m phát và t ng tr ng trong dài h n

Trong nhi u n m các n c này theo đu i chính sách thúc đ y t ng tr ng m nh

m thông qua khuy n khích xu t kh u b ng vi c đ nh giá th p đ ng n i t Tuy nhiên,

đ tr n ch y kh i đ ng n i t không còn kh n ng đóng vai trò là m t công c c t tr

giá tr , dân chúng chuy n h u h t ti n m t sang các lo i tài s n nh ngo i t , vàng và b t

đ ng s n i u này đã kích thích s đ u c tràn lan trong n n kinh t , làm t ng t l n

x u c a các ngân hàng và làm m t n đ nh c a c h th ng tài chính Trong ng n h n,

chính ph đánh đ i l m phát cao đ duy trì t l th t nghi p m c th p và t ng tr ng

m c cao ây chính là ý ngh a c a đ ng cong Phillips Tuy nhiên đi u này không

th duy trì đ c trong dài h n Do trong dài h n, t l th t nghi p luôn ch u s c ép quay

tr l i m c t nhiên khi n cho đ ng cong Phillips b d ch chuy n lên trên làm m c l m

phát cao h n v i cùng m c th t nghi p Nh ng qu c gia theo đu i chính sách này s

ph i đ i m t v i m c l m phát cao mà v n không đ y m nh đ c t ng tr ng Trong

nhi u tr ng h p, th m chí t ng tr ng còn b kìm hãm b i các chi phí do l m phát cao

gây ra

b) i v i cân b ng bên ngoài

Vi c duy trì cán cân vãng lai m c n đ nh, không quá thâm h t c ng nh không

quá th ng d là đ ng l c c a s phát tri n kinh t b n v ng trong dài h n Hi n nay, đ đáp ng nhu c u phát tri n, t ng t ng, các qu c gia càng ngày càng tích c c h n trong

vi c h i nh p kinh t v i th gi i Chính vì v y vai trò c a cân b ng bên ngoài l i càng

tr nên quan tr ng h n Câu h i đ t ra là m c th ng d hay m c thâm h t nào là t i u

cho n n kinh t Th ng d th ng m i l n trong th i gian dài có h u qu làm t ng l m

phát và làm bong bóng n n kinh t i v i các n n kinh t đang chuy n đ i, có th

th ng d th ng m i trong th i k đ u có tác d ng kích thích n n kinh t phát tri n

nhanh h n Nh ng càng v sau, các áp l c chính tr khi n cho chính ph các n c này

càng ngày càng d n sâu vào vi c đ y m nh xu t kh u đ duy trì t l th t nghi p th p

gi t o (th p h n m c t nhiên) và t ng tr ng cao b t h p lý N u các n c này bi t

d ng đúng lúc, d n d n cân b ng l i cán cân vãng lai thì s không x y ra tình tr ng n n

kinh t quá nóng d n đ n b t n và nguy c đ v h th ng tài chính V phía ng c l i,

thâm h t cán cân vãng lai chính là m t trong nh ng nguyên nhân sâu xa d n đ n kh ng

ho ng kinh t n m 2008 t i các n c công nghi p phát tri n B t đ u t các qu c gia có

th ng d th ng m i l n, đi n hình là Trung Qu c, nh m m c đích duy trì s c c nh

tranh th ng m i qu c t , các n c này ng n c n s t ng giá c a đ ng n i t b ng vi c

mua vào trái phi u chính ph c a các qu c gia nh M và EU b ng ngu n ngo i t t

xu t kh u V i vi c ti p c n v i các ngu n v n giá r này, NHTW các n c theo đu i

chính sách ti n t n i l ng v i lãi su t th p làm gi m chi phí đi vay i u này khuy n

khích m t giai đo n t ng tr ng kinh t t i các n c này nh ng l i làm gi m đ ng c

ti t ki m và thúc đ y tiêu dùng d a trên vay n v i chi phí th p m t cách gi t o M t

ph n không nh ngu n v n b đ a vào th tr ng b t đ ng s n, d n t i cu c kh ng ho ng

th tr ng nhà đ t M và li n sau đó kéo theo kh ng ho ng tài chính toàn c u

1.2 CHÍNH SÁCH T GIÁ TRONG VI C N NH KINH T V MÔ

Nh đã đ c p, chính sách t giá là nh ng ho t đ ng c a chính ph (mà đ i di n

th ng là NHTW) thông qua m t ch đ t giá nh t đ nh (hay c ch đi u hành t giá)

và h th ng các công c can thi p nh m duy trì m t m c t giá c đ nh hay tác đ ng đ

t giá bi n đ ng h ng đ n m c phù h p v i m c tiêu chính sách ti n t qu c gia Là

m t b ph n c a chính sách ti n t , chính sách t giá có tác đ ng l n đ n các bi n s

kinh t v mô khác nh l m phát, t ng tr ng, th t nghi p, đ u t n c ngoài, cán cân

vãng lai Trong đó, n i b t nh t là s tác đ ng c a chính sách t giá đ i v i l m phát

(cân b ng bên trong) và cán cân vãng lai (cân b ng bên ngoài) Tuy nhiên, cán cân vãng lai l i đ c c u thành ch y u b i CCTM, và b n thân CCTM có tác đ ng r t l n và

tr c ti p đ n n n kinh t Vì v y, khi nghiên c u v cân b ng bên ngoài, các chuyên gia

giá đúng v m c đ c a ERPT, NHTW s có kh n ng hi u đ c m c đ và th i gian

tác đ ng c a b t k cú s c v t giá nào đ n l m phát T đó, đ c bi t trong tr ng h p

áp d ng chính sách m c tiêu l m phát, NHTW có th ph n ng nhanh chóng b ng nh ng chính sách ti n t h p lý đ gi l m phát m t cách n đ nh

M c đ c a ERPT này ph thu c vào nhi u y u t và theo nhi u kênh d n truy n

Trong đó, b n kênh d n truy n c b n nh t bao g m: kênh d n truy n tr c ti p, kênh

d n truy n gián ti p, kênh d n truy n đ u t tr c ti p n c ngoài và kênh d n truy n

tâm lý

1.2.1.1 Kênh d n truy n tr c ti p 6

Theo công th c, khi t giá t ng làm cho giá hàng hóa nh p kh u tính b ng n i t

t ng lên d n đ n t ng giá hàng tiêu dùng nh p kh u t đó d n đ n m t b ng giá trong

n c t ng lên Ngoài ra m t s hàng hóa nh p kh u là nguyên li u đ u vào cho các

ngành s n xu t khi giá hàng hóa này t ng lên làm cho giá hàng hóa s n xu t trong n c

c ng b đ i lên và c ng đ y m t b ng giá trong n c t ng lên

Trong đó:

là t tr ng hàng s n xu t trong n c

(1- ) là t tr ng hàng hóa nh p kh u

là m c giá hàng hóa s n xu t trong n c tính b ng n i t

là m c giá c hàng hóa nh p kh u tính b ng ngo i t

E là t giá

P là m c giá c hàng hóa chung c a n n kinh t

1.2.1.2 Kênh d n truy n gián ti p

T giá t ng làm giá hàng hóa nh p kh u tính b ng n i t t ng, hàng hóa n i đ a

r t ng đ i so v i hàng nh p kh u d n đ n ng i dân s có xu h ng chuy n sang

dùng hàng n i đ a t đó c ng làm t ng c u hàng hóa n i đ a gây ra s t ng giá tiêu dùng

(expenditure-switching) Ngoài ra t giá t ng làm cho giá hàng hóa xu t kh u tính b ng

ngo i t gi m do đó hàng xu t kh u có giá c nh tranh v i hàng hóa n c ngoài t đó có

th t ng c u n c ngoài đ i v i hàng s n xu t trong n c d n đ n t ng tr ng s n xu t

hàng n i đ a và c ng làm t ng giá tiêu dùng (expenditure-changing) Tuy nhiên hi u ng

này ch có th x y ra trong dài h n do s c ng nh c c a giá c trong ng n h n M t đi m đáng l u ý là tình tr ng đô la hóa có th làm tr m tr ng h n hi u ng gián ti p Ngoài

ra, khi đ ng n i t gi m giá, giá tài s n (nh b t đ ng s n hay các gi y t có giá) đ c

tính d a trên ngo i t t ng và đi u này c ng góp ph n làm t ng giá tiêu dùng

1.2.1.3 Kênh d n truy n tâm lý

T i m t s qu c gia đang phát tri n v i n n kinh t có nhi u b t n, nh t là t l

l m phát cao và không n đ nh trong nhi u n m đã khi n cho ng i dân có xu h ng

6Kênh d n truy n tr c ti p là kênh d n truy n d ng t nh

m t ni m tin vào đ ng n i t c bi t là các qu c gia này, trình đ dân trí còn th p

nên các đ i t ng đ u c càng có c h i làm giá Ch c n phong phanh thông tin v vi c

gi m giá ho c phá giá đ ng n i t là các đ i t ng này đã mua góp ngo i t , g m hàng

ch ngày bán ra ch t l i Chính hành đ ng này càng góp ph n làm tình hình trên th

tr ng ngo i h i càng c ng th ng Vi c m t đ ng n i t y u có xu h ng b gi m giá là

đi u khó tránh kh i, nh ng đ th bi u di n xu h ng gi m giá đó có th là m t đ ng

tr n m t thay vì m t đ ng có nhi u sóng lên xu ng Theo các tính toán, m c đ co

giãn c a l m phát theo t giá là không gi ng nhau m i m c t ng t giá khác nhau

Kinh nghi m cho th y đ co giãn này s là l n n u t giá t ng nhi u ng n i t , n u

b phá giá, s càng b phá giá sâu h n v i hi n t ng đ u c và đi u này khi n cho ERPT

t ng lên Ví d c th nh sau, đ ng n i t b gi m giá nh 6% t m c 20.920 VND/USD

lên m c 22.175 VND/USD và làm t ng l m phát 3% m c co giãn là 0.5 Tuy nhiên

do tác đ ng c a ho t đ ng đ u c , đ ng n i t b phá giá 10% lên m c 23.012 VND/USD

và l m phát t ng 6% m c co giãn là 0,6 ( ERPT t ng 20%) Sau c n s t gây ra b i

ho t đ ng đ u c , t giá l i gi m 4% v giá tr th t là 22.175 VND/USD nh ng l m phát

s không gi m 3% mà ch kho ng 1% đ n 2% ho c th m chí không đ i Trong tr ng

h p x u nh t, l m phát gi m r t ít ho c không đ i khi t giá gi m, thì m c co giãn s

đ t x p x b ng 1 (m c t ng t giá truy n toàn b vào m c t ng l m phát) Có th k t

lu n r ng, v i các đi u ki n khác không đ i, ho t đ ng đ u c khi n cho t giá có tác

đ ng l n h n đ i v i l m phát (ERPT l n h n)

Trong m t s nghiên c u g n đây, b n thân l m phát c ng đ c ch ng minh là

có đ co giãn l n h n đ i v i t giá t i các n c có t l l m phát cao i u này có th

đ c gi i thích b i ng i dân các qu c gia này đã có kinh nghi m v l m phát cao và

b t n trong quá kh Vi c gi m giá đ ng n i t là m t tín hi u rõ ràng r ng chính ph

không còn kh n ng ki m ch l m phát và l m phát s t ng trong th i gian s p t i i u

này là d hi u b i vi c l m phát các n c đang phát tri n có nguyên nhân ch y u do

chính ph l m chi và t ng cung ti n Vi c t ng cung ti n có th giúp t ng tr ng kinh t

ngay trong ng n h n nh ng tác đ ng lên l m phát thì ph i m t m t th i gian sau đó

Chính vì v y, ng i dân có c s đ k v ng m c l m phát cao h n trong t ng lai và

l m phát k v ng là m t y u t i quan tr ng c u thành nên t l l m phát c bi t là đ i

v i nh ng qu c gia có nh ng chính sách không rõ ràng minh b ch và trình đ dân trí

ch a cao l i càng d ch u nh h ng t y u t tâm lý

1.2.1.4 Kênh d n truy n đ u t tr c ti p n c ngoài

ây c ng là m t kênh d n truy n có tính đ c thù cao, ch t n t i và có nh h ng

l n nh ng n c đang phát tri n và có đ m c a kinh t đáng k T giá t ng và xu

h ng m c a c a n n kinh t t ng lên làm h p d n các nhà đ u t n c ngoài đi u này

làm t ng c u lao đ ng trong n c và làm t ng l ng Ngoài ra m c l ng c a các công

ty n c ngoài cao h n có th đ y m t b ng l ng trong n c c ng lên cao d n đ n t ng

chi phí s n xu t t đó làm t ng giá hàng hóa s n xu t ra và t ng giá tiêu dùng M t khác

khi dòng v n FDI vào s làm t ng s n xu t hàng hóa n i đ a và c ng đ y m t b ng giá

1.2.2 Tác đ ng c a t giá đ i v i cán cân th ng m i

Ba tr ng phái kinh t l n đã ti p c n m i quan h gi a t giá h i đoái và CCTM,

đ c bi t là nh h ng c a phá giá ti n t đ i v i CCTM, ba góc đ khác nhau M i

cách ti p c n d a trên nh ng gi đ nh khác nhau và đ a ra nh ng k t lu n không gi ng

nhau Các cách ti p c n này b sung cho nhau và giúp chúng ta hi u h n v nh h ng

c a phá giá ti n t đ i v i CCTM trong nh ng đi u ki n c th T đó chúng ta có đ c

s lý gi i m i quan h này m t cách đ y đ nh t

1.2.2.1 Lý thuy t co giãn

Theo lý thuy t co giãn, s thay đ i trong m c giá là m t trong nh ng y u t quan

tr ng tác đ ng đ n CCTM và phá giá danh ngh a đ ng n i t có th c i thi n CCTM T

giá h i đoái t ng lên làm đ ng n i t gi m giá so v i đ ng ngo i t N u giá bán hàng

xu t kh u b ng ngo i t v n gi nguyên, thu nh p c a nhà xu t kh u quy ra đ ng n i t

s t ng lên Còn n u đ đ y m nh vi c tiêu th hàng hoá, nhà xu t kh u gi m giá hàng

xu t kh u tính b ng ngo i t đ t ng c u đ i v i hàng hoá xu t kh u thì l i nhu n tính

b ng n i t c a h ch a ch c đã gi m K t qu là kh i l ng hàng xu t kh u s t ng lên

i u ng c l i x y ra v i ho t đ ng nh p kh u Tuy nhiên, tác đ ng c a t giá t i c u

hàng hoá xu t nh p kh u không gi ng nhau gi a các lo i hàng hoá M c đ nh h ng

c a thay đ i t giá h i đoái t i c u m t lo i hàng hoá xu t kh u còn tùy thu c vào m c

đ co giãn c a c u hàng hoá đó đ i v i giá Lý thuy t co giãn, vì v y, chú ý đ n m c đ

Cung (co giãn)

Gi s chúng ta có hai đ ng cung c u ngo i h i v i các m c đ co giãn t ng

ng v t giá khác nhau (co giãn và ít co giãn) T giá hi n t i đang là E0 V i đ ng

cung c u ngo i h i co giãn v i t giá, ch c n m t s phá giá nh (t giá t ng nh lên

E1) c ng đ đ làm cân b ng CCTM Tuy nhiên, n u cung c u ngo i h i ít nh y c m

v i thay đ i t giá thì mu n c i thi n CCTM, t giá ph i t ng lên E2

Alfred Marshall và Abba Lerner đã phân tích r t k trong nghiên c u v nh

h ng c a phá giá ti n t t i CCTM Khái ni m v h s co giãn c a xu t kh u và nh p

kh u đ i v i t giá (x và m) đã đ c các ông gi i thi u trong mô hình này Theo

Marshall và Lerner, phá giá ti n t s t o ra hi u ng giá c và hi u ng kh i l ng lên

xu t kh u hàng hoá nh sau:

- Hi u ng giá c : T giá t ng lên giúp cho các nhà xu t kh u có th gi m giá

hàng xu t kh u tính b ng ngo i t mà không gi m doanh thu bán hàng xu t kh u tính ra

n i t K t qu là t ng kim ng ch xu t kh u khi tính b ng ngo i t gi m đi so v i tr c

khi phá giá do giá c hàng hoá xu t kh u tính b ng ngo i t gi m

- Hi u ng kh i l ng: Phá giá đ ng n i t làm giá hàng xu t kh u tr nên r

giá h i đoái M i t ng quan này đ c bi u th b ng h s co giãn c a xu t kh u (nh p

kh u) đ i v i t giá x (m) và đ c xác đ nh b ng công th c sau:

Trong đó: X là t ng kim ng ch xu t kh u, M là t ng kim ng ch nh p kh u, E là

t giá h i đoái H s co giãn x (m) cho bi t t ng kim ng ch xu t kh u X (t ng kim

ng ch nh p kh u M) thay đ i bao nhiêu khi t giá h i đoái E thay đ i m t đ n v

Trên c s đó, Marshall và Lerner đã đ a ra đi u ki n đ phá giá ti n t có th

c i thi n CCTM: t ng h s co giãn xu t kh u và h s co giãn nh p kh u v i t giá

ph i l n h n 1 Khi t ng hai h s này nh h n 1, phá giá s làm tr m tr ng h n v n đ

7D n gi i đi u ki n Marshall-Lerner xem ph l c s 3

c a CCTM, còn khi t ng hai h s này b ng 1, phá giá s không có tác d ng đ i v i

CCTM

1.2.2.2 Lý thuy t chi tiêu

M t cách ti p c n khác đ i v i cân b ng cán cân thanh toán đ c gi i thi u vào

đ u nh ng n m 1950 khi nhi u nhà kinh t thay đ i tr ng tâm nghiên c u đ i v i cán

cân thanh toán Cách ti p c n này cho r ng, cân b ng CCTM ch đ c c i thi n khi thu

nh p qu c dân v t quá t ng chi tiêu c a m t qu c gia Nói cách khác, lý thuy t này

phân tích n n kinh t t góc đ t ng chi tiêu, đ c bi t phân tích nh h ng c a thay đ i

t giá đ i v i thu nh p và chi tiêu, cu i cùng đ n CCTM Thu nh p qu c dân Y đ c

bi u di n nh sau:





Trong đó: Y là thu nh p qu c dân, C là tiêu dùng, I là đ u t , G là chi tiêu chính

ph , T là thu , S là ti t ki m, là ti t ki m ròng c a khu v c t nhân, X là giá tr

xu t kh u, M là giá tr nh p kh u Thay th t ng chi tiêu n i đ a và

Ph ng trình trên cho th y CCTM th ng d khi s n su t trong n c l n h n t ng

chi tiêu và do v y d n đ n ngu n v n ch y ra ngoài, th hi n qua Ng c l i, CCTM

thâm h t khi tiêu dùng trong n c l n h n thu nh p qu c dân, kho n chênh l ch này

đ c tài tr b ng dòng v n ch y vào ( ) Thêm vào đó, có th th y ti t ki m qu c dân

ròng (ti t ki m t nhân ròng c ng v i th ng d ngân sách nhà n c) b ng v i th ng d

CCTM Khi Chính ph ti n hành phá giá, giá tr xu t kh u t ng lên trong khi giá tr nh p

kh u gi m đi, làm t ng t ng c u Nh ng gì x y ra sau đó ph thu c vào t ng cung

N u chính ph phá giá khi n n kinh t ch a đ t m c s n l ng ti m n ng thì n n

kinh t có đ các ngu n l c d tr đ s n xu t ra thêm hàng hóa và có th đáp ng đ c

s gia t ng c a t ng c u Ng c l i, n u chính ph phá giá khi n n kinh t đã đ t m c

s n l ng ti m n ng thì n n kinh t nói chung không th s n xu t thêm hàng hóa T ng

c u khi t ng lên s nhanh chóng đ y giá và ti n l ng lên Khi giá c n i đ a t ng lên,

s c c nh tranh qu c t c a n n kinh t gi m sút và xu t kh u ròng l i b t đ u suy gi m

Khi giá c và ti n l ng cùng t ng theo m t t l b ng t l phá giá lúc đ u c a t giá,

thì t giá và m c đ c nh tranh tr l i m c ban đ u c a chúng S t n t i c a đi m cân

b ng t giá v i m c s n l ng cao h n m c s n l ng ti m n ng là r t ng n Tr ng

h p n n kinh t b t đ u t s cân đ i bên trong và bên ngoài, thì xu t kh u ròng tr l i

b ng 0 và t ng c u đ c ph c h i l i m c t l th t nghi p t nhiên

1.2.2.3 Lý thuy t ti n t

Cách ti p c n c a tr ng phái ti n t xoay quanh quan đi m, cán cân thanh toán

là m t hi n t ng ti n t do đó ph i đ c phân tích s d ng các công c trong phân tích

ti n t , đó là cung c u ti n S m t cân b ng trong cán cân thanh toán th hi n s m t

cân b ng trên th tr ng ti n t

Theo cách ti p c n này, gi s m t qu c gia ti n hành phá giá ti n t Phá giá s

làm t ng m c giá n i đ a, các ch th trong n n kinh t s c t gi m chi tiêu và CCTM

đ c c i thi n Tuy nhiên đây ch là đi m cân b ng trong ng n h n Do l ng cung ti n

trong n c c ng s ph i t ng lên đ th a mãn nhu c u ti n cao h n do giá t ng Cu i

cùng, n n kinh t s quay tr l i tr ng thái cân b ng v i m c giá th p h n tuy nhiên v n

cao h n m c giá ban đ u Nh v y, nh h ng c a phá giá đ i v i CCTM ch là t m

th i Tuy nhiên, nh h ng ng n h n này c ng r t quan tr ng đ i v i các nhà ho ch

đ nh chính sách, cho phép h t ng đ c d tr qu c gia mà không làm x u đi CCTM

N u phá giá đ c ng i dân d đoán tr c m t cách chính xác, giai đo n này s di n ra

ngay l p t c và phá giá không còn có tác d ng, ngay c trong ng n h n

KINH T V MÔ

1.3.1 Th c ti n c a Trung Qu c

V i m c tiêu h ng t i xu t kh u, Trung Qu c đã đ nh giá đ ng ti n m c th p

t o ra l i th c nh tranh ngo i th ng trong m t th i gian dài có th thành công

trong vi c duy trì chính sách t giá c a mình, song song v i chính sách đ ng ti n y u,

Trung Qu c đã có m t ti n trình c i cách th ng m i và c i cách tài chính h p lý, d a

vào m t n n t ng s c m nh s n có c a n n kinh t c ng v i m t l ng ngo i t d tr

r t l n

Tr c nh ng n m 1980, Trung Qu c đã th c hi n chính sách t giá h i đoái c

đ nh, g n đ ng nhân dân t (CNY) v i USD nh ng giá tr danh ngh a c a CNY l i luôn

cao h n giá tr th c i u này đã gây ra s m t cân đ i nghiêm tr ng trong n n kinh t ,

hàng xu t kh u kém c nh tranh đ y m nh xu t kh u, đ a đ t n c ra kh i kh ng

ho ng, Trung Qu c đã th c hi n đ ng b các bi n pháp c i cách kinh t v i c i cách ch

đ t giá theo h ng liên t c phá giá CNY trong su t nh ng n m 1981 đ n 1994

T n m 1994, Trung Qu c b t đ u c đ nh t giá m c 8,28 CNY/USD V i t

giá này, CNY đã b đ nh giá th p h n 40% giá tr th c, c ng v i nh ng y u t thu n l i

khác, làm cho giá các m t hàng xu t kh u tr nên r h n, xu t kh u không ng ng t ng

tr ng, thu hút l ng l n ngo i t và có s t ng lên đ t bi n trong ngu n ngân sách qu c

gia c a Trung Qu c c bi t, trong n m 2002, xu t kh u t ng 22,3%, nh p kh u t ng

21,2%, th ng d th ng m i đ t 44,167 t USD D tr ngo i t đ t m c cao k l c là

286,407 t USD T c đ t ng tr ng kinh t trung bình là 8%/n m và là m c cao nh t

trên th gi i Tuy nhiên xu t hi n nhi u ch trích cho r ng đi u này khi n cho hàng hóa

xu t kh u t các n c khác tr nên quá đ t và m t đi tính c nh tranh trên th tr ng, t o

ra m t môi tr ng kinh doanh không công b ng

Tr c tình hình này, M và các đ i tác th ng m i l n khác c a Trung Qu c đã

gây s c ép đ CNY ph i t ng giá K t qu là, ngày 21/07/2005, Ngân hàng Trung ng

Trung Qu c đã công b thay đ i t ch đ t giá c đ nh sang ch đ t giá th n i có

đi u ti t theo m t r ti n t , đ ng th i cho phép CNY t ng giá 2,1% M c dù Ngân hàng

trung ng Trung Qu c đã công khai danh sách 11 ti n t có m t trong r ti n t nh ng

t tr ng c a các ti n t có m t trong r ti n t v n đ c gi kín Vì v y, t giá song

ph ng USD/CNY dù gi m nh ng t giá đa ph ng danh ngh a c a CNY l i có xu

h ng t ng d n Nh v y, Trung Qu c v n duy trì đ c l i th c nh tranh th ng m i

qu c t so v i các qu c gia b n hàng

1.3.2 Th c ti n c a Hàn Qu c

B tàn phá n ng n b i cu c Chi n tranh th gi i l n th hai và ti p đó là cu c

chi n Nam – B c Tri u Tiên, vào nh ng n m 1950, Hàn Qu c đ c bi t đ n nh m t

trong nh ng n c nông nghi p nghèo nh t th gi i Sau g n m i n m n l c khôi ph c

l i n n kinh t , Hàn Qu c v n ch a th thoát kh i c nh nghèo nàn, l c h u Trong su t

h n 25 n m ti p theo, chính ph Hàn Qu c đã áp d ng hàng lo t các bi n pháp nh m

qu n lý, đi u ti t n n kinh t , trong đó đ t tr ng tâm là h ng v xu t kh u, đ a Hàn

Qu c tr thành m t trong nh ng qu c gia có t c đ phát tri n kinh t nhanh nh t th

gi i v i kim ng ch xu t kh u t ng t 41 tri u USD n m 1960 lên 1.048 tri u USD vào

n m 1970 Song song v i các bi n pháp nh m h tr xu t kh u nh gi m thu nh p

kh u, h tr tài chính cho các doanh nghi p xu t kh u m t cách h p lý, u đãi v tài

chính cho các ngành công nghi p m i nh n, Hàn Qu c khá thành công trong vi c s

d ng công c t giá h i đoái đ th c hi n công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c Vi c

đi u ch nh ch đ t giá linh ho t thông qua chi n l c h ng vào xu t kh u đã giúp c i

thi n cán cân thanh toán qu c t và đ y m nh t ng tr ng kinh t

Nh Trung Qu c, v i m c tiêu t ng tr ng xu t kh u, Hàn Qu c theo đu i chính

sách phá giá ti n t Hàn Qu c là m t qu c gia ph thu c nhi u vào nh p kh u các m t

hàng máy móc, nguyên li u, thi t b và công ngh c ng nh vay n n c ngoài đ đ u

t , do đó, vi c phá giá ti n t có th làm gi m t ng tr ng do tác đ ng làm c n tr đ u

t , h n là khuy n khích xu t kh u Tuy nhiên, song song v i chính sách này, Hàn Qu c

đ ng th i m r ng xu t kh u quy mô l n, k t h p v i các nhân t khác giúp làm gi m

chi phí nh p kh u và gánh n ng n K t qu là sau khi phá giá m nh đ ng Won cùng

v i t ng c ng n ng l c s n xu t và đ y m nh xúc ti n th ng m i, Hàn Qu c đã đ t

t c đ t ng tr ng xu t kh u cao Vi c đi u ch nh gi m giá đ ng n i t đ c k t h p

h p lý v i vi c thay đ i ch đ t giá linh ho t, t ch đ t giá c đ nh sang th n i và

duy trì m t biên đ dao đ ng n đ nh su t trong th i gian dài Ngoài ra, chính ph Hàn

Qu c đã r t ch đ ng t o ra các đi u ki n thu n l i đ đ m b o t giá USD/KRW luôn

tác đ ng tích c c đ n tình hình xu t kh u C th b ng vi c đ th tr ng t đi u ti t khi

USD lên giá và t ng cung đ ng KRW khi USD gi m giá

1.3.3 Th c ti n c a Thái Lan

Ng c l i v i Trung Qu c và Hàn Qu c, vi c đi u hành ch đ t giá Thái Lan

đ c xem là bài h c v s sai l m Qu c gia này là n i châm ngòi cho cu c kh ng ho ng

tài chính ti n t t i châu Á vào n m 1997-1998 M t trong nh ng nguyên nhân chính là

do Thái Lan đã quá v i vã trong vi c t do hóa tài kho n v n và áp d ng c ch c đ nh

t giá trong khi n n kinh t ch a th c s n đ nh, khu v c tài chính ngân hàng còn b c

l nhi u y u kém c ng v i nh ng c i cách khác ch a đ c th c hi n theo ti n trình t

do hóa tài chính V i t giá đ c gi g n nh c đ nh m c 25 THB/USD quá lâu khi

mà thâm h t th ng m i kéo dài đã làm cho áp l c gi m giá đ ng Baht ngày càng gia

t ng Chính ph đã bán ra g n 15 t USD trong g n 40 t d tr ngo i h i nh ng v n

không đ s c gi đ c t giá, đ ng Baht b phá giá và kh ng ho ng x y ra v i nh ng

h u qu khôn l ng Th ng d th ng m i ngày càng thâm h t; h n th n a, dòng v n

n c ngoài rút kh i Thái Lan ngày m t nhi u h n Ngày 2/7/1997, Thái Lan đã c n ki t

các ngu n d tr ngo i h i Trong n l c b o v đ ng Baht tránh b tác đ ng c a m t

cu c đ u c l n và Thái Lan bu c ph i th n i đ ng Baht ng ti n này ngay l p t c

gi m giá m nh

T cu i n m 1998 – 2004, t giá USD/THB đôi lúc gi m và sau đó t ng nh

nh ng nói chung v n duy trì m c n đ nh T giá t ng nh t 39,06 THB/USD n m

2004 lên 41,03 THB/USD n m 2005 Nh ng trong nh ng n m g n đây, t giá l i gi m

do USD gi m giá M c dù luôn chú tr ng t i xu t kh u, nh ng Thái Lan đã ph i ch p

nh n đ t giá c a n i t t ng h n 20% so v i USD đ có th duy trì m c l m phát

trung bình là 3% t n m 2006 t i nay i u này là do Chính ph Thái Lan nh n th c

đ c r ng vi c n đ nh kinh t v mô trong n c và l y l i ni m tin c a ng i dân thông

qua m c l m phát th p là chính sách mang l i nhi u l i ích trong dài h n h n là c g ng

kích thích xu t kh u và t ng tr ng b ng m i giá

1.3.4 Bài h c kinh nghi m t các n c trên

T th c ti n trên, có th rút ra nh ng bài h c kinh nghi m thành công c a Trung

Qu c và Hàn Qu c c ng nh kinh nghi m th t b i c a Thái Lan trong v n đ đi u hành

t giá nh m m c tiêu n đ nh kinh t v mô

- C n có s ph i h p đ ng b các chính sách kinh t v mô trong c i cách Kinh

nghi m c a các n c cho th y rõ s ph i h p nhanh, nh y các chính sách kinh t trong

c i cách là r t quan tr ng đ i v i m t n n kinh t chuy n đ i b i vì chúng có m i quan

h ch t ch v i nhau Trong chính sách t giá, vi c đi u ch nh t giá có nh h ng đ n

giá c trong n c và trên th tr ng th gi i, t đó tác đ ng đ n m i m t c a n n kinh

t Thay đ i t giá c ng là đi u ki n tiên quy t trong thay đ i chính sách th ng m i,

đ c bi t trong đi u ki n m c a Tuy nhiên, n u không có thay đ i trong chính sách

th ng m i thì vi c thay đ i t giá s v n hành không có hi u qu Trong chính sách t

giá, b c đ u là chính sách t giá v i chính sách phá giá ti n t , sau đó là chính sách

xác đ nh m c t giá, làm cho t giá tr nên linh ho t h n, phù h p v i s phát tri n c a

các quan h hàng hoá ti n t Khi công cu c c i cách n n kinh t có b c ti n nh t đ nh,

t giá có c s đ ho t đ ng nh là m t đòn b y phát tri n kinh t thì vi c thay đ i các

quy t c, các công c c a chính sách t giá tr nên c n thi t đ đ m b o có t giá th c

phán ánh sát v i cung c u th tr ng

- Thành công trong vi c phá giá ti n t th hi n rõ nét th i đi m phá giá và m c

đi u ch nh t giá ng n i t đ c đi u ch nh theo h ng phá giá s gây s c ép t ng

l m phát Kinh nghi m c a các n c cho th y nh s nh y bén c a các công c trong

chính sách t giá đ đ t đ c s n đ nh giá c trong n c và cân b ng v i bên ngoài

Xác đ nh xem m c phá giá là bao nhi u c n đ c xem xét k l ng đ đ m b o m c

tiêu n đ nh l i giá tr đ ng n i t lên hàng đ u đ duy trì lòng tin c a các nhà đ u t

vào đ ng n i t Trong khi các chính sách kinh t khác nh chính sách ti n t đ c s

d ng đ gi m l m phát thì chính sách t giá v n đ t đ c m c tiêu là đ y m nh xu t

kh u, h n ch nh p kh u Vi c l a ch n th i đi m phá giá là r t quan tr ng, ch nh v y

m i phát huy h t đ c nh ng m t tích c c đ ng th i h n ch nh ng tác đ ng tiêu c c

c a vi c phá giá

- C n duy trì t giá phù h p v i m c tiêu phát tri n theo h ng nâng cao n ng

l c c nh tranh c a n n kinh t Các qu c gia th c hi n phá giá thành công cho th y chính

vì s t n d ng ngu n lao đ ng giá r c a mình mà các qu c gia này đã t p trung vào các

ngành công nghi p đòi h i nhi u lao đ ng, t đó Chính ph có th đ a ra nh ng chính

sách phù h p nh m l a ch n nh ng ngành công nghi p m i nh n cho qu c gia, t đó

đ y nhanh quá trình công nghi p hóa đ t n c, l y xu t kh u làm tr ng tâm Bên c nh

đó, c n chú ý c i thi n c ch lu t pháp, t o s thông thoáng và khuy n khích xu t kh u

phát tri n Vi c m r ng m ng l i kinh doanh ra các th tr ng n c ngoài c ng h t

s c quan tr ng

- Các qu c gia mu n ti n hành phá giá thành công c n ph i h i đ các đi u ki n

tiên quy t sau đây, n u không vi c phá giá s tr thành gánh n ng, th m chí d n đ n s p

đ n n kinh t : (1) t tr ng hàng hóa đ tiêu chu n tham gia th ng m i qu c t cao; (2)

ti m n ng và tính linh ho t c a n n kinh t chuy n h ng sang xu t kh u; (3) n ng l c

s n xu t thay th hàng nh p kh u; (4) tâm lý sùng bái hàng ngo i th p và ng i n c

ngoài tin dùng hàng hóa xu t kh u; (5) t tr ng hàng hóa nh p kh u là đ u vào s n xu t

trong n c th p; (6) m c đ linh ho t c a ti n l ng th p; và (7) qu c gia có qu ngo i

h i l n, đ dùng đ v t qua giai đo n thâm h t do hi u ng tuy n J.8

- Trên th c t , nhi u l p lu n cho r ng t giá c đ nh giúp thúc đ y th ng m i

và đ u t qu c t , tuy nhiên đ u c d i ch đ t giá th n i là nguyên nhân gây ra b t

n N u NHTW không đ c l p v i chính ph và các chính sách v mô thi u tính k lu t

thì t giá đ c hình thành trên th tr ng s b méo mó và sai l ch (t giá l ch kh i PPP)

i u này hàm ý r ng các ngu n l c kinh t đ c phân ph i m t cách kém hi u qu và

chính đi u này càng kích thích đ u c , d n đ n s s p đ nhanh h n c a ch đ t giá

c đ nh M t nh c đi m khác c a ch đ t giá c đ nh là NHTW m t đi s linh ho t

trong đi u hành chính sách ti n t , thay vào đó, ph i ‘nh p kh u’ chính sách ti n t t

n c ngoài Có th k t lu n r ng ch đ t giá c đ nh ch phát huy h t l i th c a nó

trong tr ng h p c a m t n n kinh t nh và ph thu c nhi u vào n c ngoài Vì v y

bài h c rút ra là không nên neo gi đ ng m nh v i m t ngo i t m nh, t giá c n đ c

xác đ nh trên c s thi t l p m t r ngo i t đ có m c t giá chính xác v i v th c a

qu c gia trong c nh tranh th ng m i qu c t đ ng th i tránh đ c các cú s c cho n n

kinh t

- Hàm l ng các y u t th tr ng trong c ch xác đ nh t giá càng cao thì kh

n ng có chính sách t giá hi u qu , ch ng đ đ c các cú s c đ i v i n n kinh t càng

l n

- Chính sách t giá có kh n ng d báo t t di n bi n t giá trong t ng lai s t o

kh n ng n đ nh t giá trong dài h n và gi m thi u đ c nh ng r i ro t giá, đ y m nh

thu hút đ u t n c ngoài

8Chi ti t v đi u ki n đ phá giá thành công và hi u ng tuy n J xem ph l c 4

- C n có đ i ng các nhà ho ch đ nh chính sách có trình đ và nh y c m v i các

bi n đ ng c a n n kinh t trong và ngoài n c đ ng th i th c hi n minh b ch các ho t

đ ng trong vi c đi u hành t giá

Bài h c v chính sách t giá c a các n c có ý ngh a r t l n trong vi c xây d ng

chính sách t giá phù h p v i m c tiêu phát tri n kinh t theo h ng nâng cao n ng l c

c nh tranh c a n n kinh t Tuy nhiên, nh ng bài h c trên ch mang tính ch t g i ý cho

Vi t Nam tham kh o, vi c h c t p kinh nghi m đ c xem là thành công không đ ng ngh a v i vi c áp d ng đúng nh khuôn m u mà các n c đã làm, mà vi c h c t p kinh

nghi m đó trên c s v n d ng sáng t o và linh ho t cho phù h p v i tình hình th c t i

c ng nh phù h p v i m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i c a đ t n c trong đi u ki n

h i nh p kinh t qu c t

Tóm t t ch ng m t

Trong ch ng m t, ng i vi t làm rõ c s lý thuy t v tác đ ng c a t giá đ n

v n đ n đ nh kinh t v mô N i dung chính c a ch ng ch y u xoay quanh nh ng

v n đ c n b n liên quan đ n khái ni m v t giá, chính sách t giá và n đ nh kinh t

v mô, trong đó nh n m nh đ n nh h ng c a nhân t t giá đ n l m phát và CCTM

Bên c nh đó, ch ng này c ng đ a ra nh ng lý gi i cho m i quan h gi a t giá v i

l m phát thông qua nhi u kênh d n truy n khác nhau; và mô t m i liên h gi a t giá và CCTM qu c t trên c s có tính đ n nh ng đi u ki n ràng bu c xu t phát t

các qui lu t kinh t Trên c s đó, ch ng m t c ng đi vào phân tích nh ng kinh

nghi m c a m t s qu c gia khác, k c kinh nghi m thành công c ng nh th t b i đ

t đó rút ra bài h c trong vi c ho ch đ nh chính sách t giá đ phát huy t i đa hi u

qu c a chính sách này trong vi c n đ nh kinh t v mô

t giá V c n b n, l m phát là m t trong nh ng nhân t quan tr ng nh t có tác đ ng đ n

t giá i u này đã đ c nghiên c u r t chi ti t trong h c thuy t ngang giá s c mua

Ng c l i, chính s bi n đ ng c a t giá l i là nguyên nhân r t quan tr ng gi i thích cho

s bi n đ ng c a l m phát thông qua nhi u kênh d n truy n khác nhau Vì v y, vi c

nghiên c u di n bi n c a l m phát là m t ph n không th thi u khi phân tích m i quan

h bi n ch ng gi a t giá và l m phát

L m phát đ c đo l ng b ng cách theo dõi s thay đ i trong giá c c a m t

l ng l n các hàng hóa và d ch v trong m t n n kinh t Giá c c a các lo i hàng hóa

và d ch v đ c t ng h p v i nhau đ đ a ra m t "m c giá c trung bình", g i là m c

giá trung bình c a m t t p h p các s n ph m Ch s giá c là t l m c giá trung bình

th i đi m hi n t i đ i v i m c giá trung bình c a nhóm hàng t ng ng th i đi m

g c T l l m phát th hi n qua ch s giá c là t l ph n tr m m c t ng c a m c giá

trung bình hi n t i so v i m c giá trung bình th i đi m g c Không t n t i m t phép

đo chính xác duy nh t ch s l m phát, vì giá tr c a ch s này ph thu c vào t tr ng

mà ng i ta gán cho m i hàng hóa trong ch s , c ng nh ph thu c vào ph m vi khu

v c kinh t mà nó đ c th c hi n Các phép đo ph bi n c a ch s l m phát bao g m:

ch s giá sinh ho t, ch s giá tiêu dùng (Consumer Price Index - CPI), ch s giá s n

xu t, ch s giá bán buôn, ch s gi m phát GDP, … Trong đó ch s giá tiêu dùng có

nh h ng nhi u nh t đ n toàn b n n kinh t và th ng đ c ch n là đ i di n cho ch

s l m phát B ng 2.3 d i đây cho bi t s thay đ i c a ch s này qua các n m (n m

sau so v i n m tr c)

Ngu n: Th ng kê Tài chính Qu c t 9

Nhìn vào bi u đ trên ta có th th y trong su t m t th i k dài t n m 2000 đ n

n m 2007, l m phát luôn m c d i hai con s C th h n, sau m t th i gian dài l m

phát cao tr c đây, NHNN đã thành công khi đ a l m phát xu ng m c th p t 1996 đ n

n m 2003 Tuy nhiên, l m phát l i b t đ u t ng tr l i v i t l 7,9% trong n m 2004 và

ti p t c t ng cao cho đ n nay Lo l ng v nguy c l m phát tr l i, NHNN l i b t đ u

th t ch t chính sách ti n t khi n cho lãi su t t ng lên chút ít và gi n đ nh t giá t

n m 2004 B Tài chính và NHNN c ng ti p t c can thi p vào lãi su t b ng nh ng bi n

pháp gián ti p thay vì s d ng chính sách ti n t L m phát, sau khi gi m nh trong n m

2006 đã l i t ng 8,35% trong n m 2007

L m phát lên đ n đ nh đi m trong n m 2008 v i m c t ng 23,12% S t ng m nh

c a l m phát trong n m này đ c cho là b t ngu n t nhi u nguyên nhân, nh t là t phía

cung Trong đó g m có s t ng m nh c a m c l ng t i thi u, s gia t ng c a giá c

hàng hóa qu c t , chính sách ti n t l ng l o, chính sách qu n lý t giá c ng nh c Ngoài

ra, s m c a c a Vi t Nam v i th gi i t khi Vi t Nam gia nh p WTO vào cu i n m

2006 khi n cho lu ng v n đ u t gián ti p n c ngoài đ vào Vi t Nam đã đ y giá

ch ng khoán và giá tài s n lên r t cao gi t giá không b xu ng th p quá m c, NHNN đã ph i mua l ng ngo i t d th a quá m c và vi c làm này đ ng th i b m