Nâng cao hiệu quả đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách nhà nước ở việt nam

Sử dụng hệ thống chỉ tiêu và phương pháp đánh giá hiệu quả đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước để đánh giá hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội ở Việt Nam giai đoạn 2005-201

Nâng cao hiệu quả đầu tư phát triển từ nguồn

vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam

Abstract: Làm rõ những vấn đề về cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đầu tư phát

triển từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước Xây dựng hệ thống chỉ tiêu và phương pháp đánh giá hiệu quả đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước Sử dụng hệ thống chỉ tiêu và phương pháp đánh giá hiệu quả đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước để đánh giá hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội ở Việt Nam giai đoạn 2005-2010 Đề xuất định hướng, hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đầu

tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước ở Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp

hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2020

Keywords: Kinh tế chính trị; Đầu tư; Kinh tế Việt Nam; Vốn ngân sách

Content

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN có vai trò, vị trí, ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế Các lý thuyết kinh tế từ trước đến nay đều khẳng định mối quan hệ hữu cơ giữa ĐTPT từ nguồn vốn NSNN với tăng trưởng, phát triển kinh tế Lịch sử kinh tế thế giới là bằng chứng thể hiện tầm quan trọng của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN đối với sự phát triển KTXH của các quốc gia, bao gồm các quốc gia có nền kinh tế KHH, kinh tế thị trường cũng như kinh

tế chuyển đổi

Ở Việt Nam, từ 1945 - 1986, nền kinh tế vận hành theo cơ chế KHH Nguồn vốn dành cho ĐTPT chủ yếu là vốn NSNN Cùng với sự đổi mới đất nước, kể từ sau năm 1986, nguồn vốn dành cho ĐTPT ngày càng phong phú, đa dạng hơn: vốn NSNN, vốn của khu vực kinh tế ngoài nhà nước, vốn FDI,…Nền kinh tế Việt Nam đã dần dần chuyển đổi từ mô hình KHH sang mô hình kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường định hướng XHCN Nói cách khác Việt Nam đang là một nền kinh tế chuyển đổi Vốn NSNN dành cho ĐTPT trong nền kinh tế chuyển đổi ở Việt Nam rất quan trọng Thực tiễn qua hơn 25 năm đổi mới đất nước đã chứng minh điều đó Mặt khác hoạt động ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam có những bối cảnh mới: Việt Nam tham gia ngày càng sâu rộng hơn vào nền kinh tế thế giới (năm 2006 tham gia WTO, ) Việt Nam hiện là nền kinh tế chuyển đổi trong hội nhập quốc tế có tính chất toàn cầu hoá

Nhìn chung, trong hơn 25 năm đối mới và hội nhập quốc tế, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN của Việt Nam đã góp phần quan trọng vào việc phát triển KTQD, ổn định vĩ mô, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, đảm bảo an sinh và công bằng xã hội,

Tuy nhiên, hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu chuyển đổi kinh tế và hội nhập quốc tế trong thời kỳ mới, đặc biệt là giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH Những mục tiêu phát triển cơ bản Nhà nước đã đạt được mặc dù còn ở mức độ thấp, nhưng giá phải trả cho sự phát triển ấy quá lớn, thể hiện trên nhiều mặt Từ năm 2011, Việt Nam quyết tâm tái cấu trúc nền kinh tế, trong đó có tái cấu trúc đầu tư Nâng cao hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam là một nhu cầu cấp thiết vừa có tính thời sự vừa có ý nghĩa thực tiễn, đòi hỏi phải có công trình nghiên cứu cập nhật Từ đó tác giả lựa chọn vấn đề

“Nâng cao hiệu quả đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam” làm đề

tài luận án tiến sỹ của mình

Đối với hoạt động ĐTPT và ĐTPT từ nguồn vốn NSNN, theo tìm hiểu của tác giả tại một

số thư viện lớn như Thư viện Quốc gia, Thư viện Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Học viện Tài chính, Đại học Thương Mại, Học viện Ngân hàng, Đại học Luật Hà Nội, Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội, Đại học Xây dựng Hà Nội, hiện có một số công trình nghiên cứu ít nhiều có liên quan

Các công trình nghiên cứu này do cá nhân các nhà khoa học hoặc do các cơ quan QLNN nghiên cứu và công bố, với mức độ khác nhau, có sự liên quan ít/nhiều với ĐTPT đều có chung nhận định về hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam còn thấp và nguyên nhân là chủ trương đầu tư không đúng, thời gian thực hiện đầu tư chậm, thất thoát, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực, đầu tư sai, đầu tư dàn trải, đầu tư khép kín,…Các công trình nói trên thường đề cập đến những khía cạnh, góc độ, phạm vi không gian và thời gian khác nhau, trên những vùng lãnh thổ khác nhau, theo các thành phần kinh tế,…cả về lý thuyết, thực tiễn, dự báo và định hướng liên quan đến ĐTPT Tuy nhiên chưa thấy công trình nghiên cứu nào đề cập một cách hệ thống, đầy đủ cả về lý luận, đánh giá thực trạng, xây dựng hệ thống chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả kinh

tế, hiệu quả xã hội, môi trường, bền vững, đồng thời cập nhật tình hình mới với số liệu đến năm

2010 và chiến lược phát triển KTXH của Việt Nam giai đoạn 2011-2020 đã được thông qua Các cơ quan nhà nước, bộ ngành ở Việt Nam như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính,

Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Công thương,…cũng đã có một số báo cáo chuyên đề, báo cáo hàng năm về ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong đó đề cập đến hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở ngành, địa phương, vùng lãnh thổ, thành phần kinh tế,… theo phạm vi quản lý nhà nước

Một số tổ chức quốc tế đã công bố các báo cáo, báo cáo thường niên, nghiên cứu, đánh giá, ấn phẩm trong đó có đề cập đến ĐTPT của Việt Nam Cụ thể như: WB công bố các báo cáo và các ấn phẩm về KTXH Việt Nam bao gồm cả đầu tư, ĐTPT, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN (Báo cáo phát triển Việt Nam, Việt Nam quản lý chi tiêu công để tăng trưởng và giảm nghèo,…) UNDP trong phần dữ liệu về Việt Nam và các ấn phẩm định kỳ có công bố

về đầu tư và ĐTPT của Việt Nam ADB công bố các số liệu về ĐTPT và tình hình KTXH của Việt Nam làm căn cứ cho các nhà đầu tư tham khảo thêm về Việt Nam và công bố trên Web site, ấn phẩm, báo cáo thường niên của ADB Diễn đàn kinh tế tài chính Việt - Pháp; Diễn đàn phát triển Việt Nam;… cũng đã có các báo cáo về ĐTPT và ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Một số nhà nghiên cứu trong nước về ĐTPT của nước ngoài hoặc một số nhà nghiên cứu của nước ngoài có những nghiên cứu về ĐTPT nói chung và ĐTPT từ nguồn vốn NSNN nói

riêng cả về lý luận và thực tiễn Có thể kể đến như: Uxtionv A.N (Nga), nghiên cứu về thống

kê đầu tư xây dựng; Xmirnhixki E.K (Nga) nghiên cứu về các chỉ tiêu kinh tế trong công nghiệp; …

Tổng quan về lý luận, các lý thuyết kinh tế đã đề cập nhiều đến đầu tư, ĐTPT Tuy nhiên,

lý luận về ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong nền kinh tế chuyển đổi và hội nhập quốc tế, đặc biệt là trong điều kiện Việt Nam vẫn còn ít được đề cập

Tổng quan về thực tiễn, một số nền kinh tế phát triển vận hành theo cơ chế thị trường đã

và đang ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả Ở Đông Á có Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Bên cạnh thành công đó cũng còn có không ít hạn chế cần phải tiếp tục khắc phục Các quốc gia thực hiện theo cơ chế KHH hiện nay hầu như không còn tồn tại mà đã từng bước thực hiện chuyển sang KTTT với nhiều mức độ khác nhau Thực tiễn cho thấy, có nền kinh tế đã chuyển đổi tương đối thành công, nhưng cũng có nền kinh tế chuyển đổi còn lúng túng, chưa hiệu quả Các nước Đông Nam Á có vị trí địa lý gần với Việt Nam, trong ĐTPT cũng có những khía cạnh tương đồng cần phải nghiên cứu để rút ra bài học kinh nghiệm như Thái Lan, Malaysia, Singapore,…Trong nước, một số địa phương ĐTPT có hiệu quả; một số vùng kinh tế có nét riêng biệt trong ĐTPT Các ngành kinh tế thực hiện ĐTPT với những đặc điểm riêng Các đề tài nghiên cứu về thực tiễn ĐTPT đã xem xét, đánh giá, nhận xét, luận giải trên nhiều bình diện, phạm vi, mức độ, thời gian, không gian, bối cảnh,…và đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm từ thực tiễn Tuy nhiên, hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam trong giai đoạn 2005-2010 chưa được xem xét hệ thống, cụ thể, toàn diện theo hệ thống các chỉ tiêu được xây dựng hợp lý và có thể áp dụng tính toán với các số liệu cụ thể Bối cảnh kinh tế Việt Nam đã có những thay đổi quan trọng và việc chuyển đổi kinh tế ở Việt Nam đã có những thành tựu nhất định sau hơn 25 năm đổi mới trong điều kiện hội nhập có tính chất toàn cầu hoá Định hướng phát triển kinh tế, Chiến lược phát triển KTXH Việt Nam 2011-2020 vừa mới được Việt Nam chính thức công bố Do vậy, nghiên cứu về ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam hiện nay phải có những tiếp cận mới theo hướng hội nhập quốc

tế và chuyển đổi kinh tế gắn với việc cập nhật các số liệu mới nhất

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam trong giai đoạn 2005-2010,

từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam trong giai đoạn 2011-2020

Nam, đề xuất hệ thống các giải pháp nâng cao hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam giai đoạn 2011-2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng:

- Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Các phương pháp cụ thể như: thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp, dự báo, biểu đồ, kịch bản tăng trưởng, phân tích hệ thống,…

- Các phương pháp của tin học để phân tích, nghiên cứu và phần mềm ứng dụng để tính toán, so sánh, đánh giá hiệu quả ĐTPT

Tuỳ theo vấn đề cụ thể mà luận án sử dụng từng phương pháp riêng lẻ hoặc sử dụng tổng hợp các phương pháp để luận giải, đánh giá, làm sáng tỏ vấn đề

6 Dự kiến những đóng góp mới của luận án

Dự kiến luận án có những đóng góp chủ yếu sau:

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động ĐTPT từ nguồn vốn NSNN một cách đầy đủ, rõ ràng, cụ thể

- Tổng hợp, làm rõ cơ sở lý luận về hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN;

- Phân tích, đánh giá, nhận xét để xây dựng cơ sở thực tiễn về ĐTPT từ nguồn vốn NSNN;

- Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá và phương pháp đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN toàn diện cả về định tính, định lượng, với tầm mức đánh giá cả về vi mô và vĩ mô trong nền kinh tế chuyển đổi

- Trên cơ sở hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN đã được xây dựng, áp dụng để phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam từ năm 2005-2010 Chỉ ra nguyên nhân làm hạn chế hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN của Việt Nam

- Đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ĐTPT

từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 trong điều kiện của nền kinh tế chuyển đổi và hội nhập quốc tế với mục tiêu CNH, HĐH đất nước

7 Bố cục của luận án

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục các chữ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục các công trình đã công bố của tác giả và các phụ lục, luận án được chia thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Chương 2: Thực trạng hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt Nam

Chương 3: Định hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở Việt

Nam

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN

1.1.1 Đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách nhà nước

1.1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

Từ các quan điểm trong các lý thuyết kinh tế, quan điểm của các nhà nghiên cứu cho thấy đầu tư là việc huy động một hoặc một số nguồn lực trong các nguồn lực sau: tiền, tài nguyên thiên nhiên, sức lao động, trí tuệ và đưa ra để tiến hành các hoạt động cụ thể nào đó trong một khoảng thời gian dài hạn (từ 2 năm trở lên) với mục đích thu được các kết quả trong tương lai

về tiền, tài sản vật chất, tài sản trí tuệ, nguồn nhân lực lớn hơn nguồn lực bỏ ra theo một cách tính toán nào đó

Có thể chia đầu tư làm 3 loại: đầu tư tài chính, đầu tư thương mại, đầu tư phát triển Đầu

tư tài chính là loại đầu tư trong đó nhà đầu tư bỏ tiền ra cho vay, mua các giấy tờ có giá để hưởng lãi suất Đầu tư thương mại là loại đầu tư mà nhà đầu tư bỏ tiền mua hàng hóa và sau

đó bán lại với giá cao hơn nhằm thu lợi nhuận Đầu tư tài chính và đầu tư thương mại không tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế mà chỉ làm tăng giá trị tài sản tài chính của người đầu tư ĐTPT là việc đem một khoản vốn bằng tiền để thực hiện hoạt động đầu tư tạo ra tài sản mới cho XH, nhằm mục đích phát triển về TSCĐ, nhân lực, sản phẩm KHCN,…

Vốn dành cho ĐTPT phân chia theo thành phần kinh tế bao gồm kinh tế nhà nước; kinh tế ngoài nhà nước; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài Vốn ĐTPT của khu vực kinh tế nhà nước có: NSNN cấp phát dành cho ĐTPT; vốn vay (tín dụng ĐTPT của nhà nước); vốn ĐTPT của DNNN có nguồn gốc từ NSNN Luận án chỉ nghiên cứu hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN bao gồm vốn NSNN cấp phát; vốn tín dụng ĐTPT của nhà nước và vốn ĐTPT của DNNN có nguồn gốc từ NSNN

1.1.1.2 Phân loại

Tùy theo quan niệm, có thể phân loại ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Theo thành phần kinh tế có ĐTPT từ nguồn vốn NSNN (kinh tế nhà nước); ĐTPT từ nguồn vốn ngoài nhà nước (kinh tế ngoài nhà nước: kinh tế tập thể; kinh tế tư nhân; kinh tế cá thể); ĐTPT từ nguồn vốn đầu tư nước ngoài (FDI)

Theo khu vực kinh tế có ĐTPT từ NSNN trong khu vực nông nghiệp; công nghiệp; thương mại, dịch vụ Theo ngành kinh tế có ĐTPT từ NSNN trong ngành công nghiệp chế biến; dệt may; điện lực; thuỷ sản,…Theo vùng lãnh thổ bao gồm đơn vị hành chính (tỉnh, thành phố,…); vùng lãnh thổ (Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ,…); khu công nghiệp, khu kinh

tế, …

1.1.1.3 Bản chất của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Bản chất của ĐTPT trước hết là hoạt động đầu tư, nghĩa là nhà đầu tư bỏ ra một khoản vốn nhằm mục đích thu được lợi ích ĐTPT phải nhằm tới mục đích phát triển, bao gồm cả phát triển tài sản vật chất, tài sản trí tuệ, nguồn nhân lực Về bản chất, ĐTPT khác với các loại đầu tư khác ở chỗ là ĐTPT trực tiếp làm tăng tài sản thực cho người đầu tư, còn các loại đầu

tư khác chỉ làm tăng giá trị tài sản tài chính cho người đầu tư mà không trực tiếp làm tăng tài sản thực cho người đầu tư Như vậy ĐTPT có bản chất là tìm kiếm lợi ích và vì mục đích phát triển

1.1.1.5 Đặc điểm ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

- ĐTPT từ NSNN thường hướng đến những công trình dự án quan tâm đến hiệu quả xã hội nhiều hơn là hiệu quả kinh tế Nói cách khác mục đích của các dự án ĐTPT từ nguồn vốn NSNN hướng đến tối đa hoá phúc lợi xã hội nhiều hơn là chú ý đến tối đa hoá lợi ích kinh tế

- ĐTPT từ nguồn vốn NSNN là sự can thiệp của Nhà nước vào thị trường nhằm khắc phục yếu kém, khuyết tật và sự thất bại của thị trường

- Chi ĐTPT từ nguồn vốn NSNN là khoản chi lớn của NSNN nhưng không có tính ổn định, chi theo ngân sách hàng năm, bị ảnh hưởng bởi yếu tố nhiệm kỳ nên dễ xảy ra dàn trải, manh mún, nợ công, quyết định đầu tư vội vàng, đầu tư sai, đầu tư hình thức, đầu tư theo phong trào, thiếu hiệu quả đích thực

- Chi ĐTPT từ nguồn vốn NSNN mang tính chất chi cho tích luỹ Phạm vi và mức độ chi luôn gắn liền với việc thực hiện mục tiêu kế hoạch phát triển KTXH của Nhà nước trong từng thời kỳ

- ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ít có tính cạnh tranh trong việc thực hiện mà chủ yếu cạnh tranh qua cấp phát, xin cho, vì vậy dễ dẫn đến chất lượng hiệu quả thấp kém, dễ xảy ra tiêu cực, tham nhũng, thất thoát

- ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có chủ sở hữu tài sản là Nhà nước nhưng đơn vị thực hiện, đơn vị sử dụng, hưởng lợi và chủ sở hữu thường không phải là một nên trách nhiệm đối với việc đầu tư thường không chặt chẽ, mờ nhạt, chung chung

- Việc quyết định chủ trương đầu tư từ nguồn vốn NSNN thường theo ý kiến đề xuất, tham mưu của cơ quan kế hoạch, tài chính, hoặc phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người

có quyền quyết định đầu tư mà không xuất phát từ thị trường, nhu cầu đích thực nội tại của đầu tư nên người có thẩm quyền dễ có quyết định chủ quan, duy ý chí, đầu tư sai, không có hiệu quả, lãng phí, vô trách nhiệm hoặc vụ lợi

- Do cơ chế xin cho, cấp phát là chủ yếu trong phân bổ nguồn lực ĐTPT từ nguồn vốn NSNN nên dễ xảy ra tình trạng chia đều bình quân, dàn trải, manh mún, lợi dụng, ứng trước vốn, thiếu quy hoạch hoặc điều chỉnh quy hoạch chủ quan dẫn đến thiếu hiệu quả toàn diện

- Sự phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương trong quyết định chủ trương đầu tư tăng thêm tính chủ động tích cực trong ĐTPT, nhưng cũng tiềm ẩn tình trạng đầu tư lộn xộn, chồng chéo, khó kiểm soát, thiếu quy hoạch chung

- Quyết định đầu tư của Nhà nước thường do một hoặc một số cán bộ có chức có quyền nhưng không phải là chủ sở hữu của tài sản đem ra đầu tư, việc giải ngân hàng năm, cán bộ làm theo nhiệm kỳ, nên nếu ý thức trách nhiệm kém dễ dẫn đến chủ trương đầu tư không đúng, vô trách nhiệm, thiếu quy hoạch, kế hoạch hoặc tự phá vỡ quy hoạch, kế hoạch, nợ đọng, vay vốn tràn lan làm Nhà nước thâm nợ

1.1.1.6 Mục tiêu ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Mục tiêu của ĐTPT là nhằm tìm kiếm lợi ích và phát triển Lợi ích đó bao gồm lợi ích kinh tế, lợi ích xã hội Lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội phải đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với đảm bảo môi trường Người đầu tư bỏ vốn là kỳ vọng đạt được lợi ích nhất định Nhà nước quan tâm nhiều hơn đến lợi ích xã hội và đảm bảo môi trường, phát triển bền vững, còn các nhà đầu tư khác quan tâm nhiều hơn đến lợi ích kinh tế Do vậy, trong ĐTPT, Nhà nước thường hướng tới tối đa hoá phúc lợi XH, còn các nhà đầu tư khác hướng tới tối đa hoá lợi ích kinh tế

Như vậy, mục tiêu của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN là tối đa hóa lợi ích kinh tế, tối đa hóa phúc lợi xã hội và đảm bảo môi trường trong sự quan hệ chặt chẽ với phát triển bền vững ĐTPT từ nguồn vốn NSNN là hoạt động ĐTPT của Nhà nước nhằm mục đích phát triển, cân đối vĩ mô, khắc phục khuyết tật của thị trường, đảm bảo an sinh XH, hướng tới công bằng bình đẳng, SX hàng hóa công…

1.1.1.7 Mối quan hệ giữa ĐTPT từ NSNN với tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh

tế, phát triển bền vững

ĐTPT từ nguồn vốn NSNN là hoạt động ĐTPT nên có quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại với tăng trưởng kinh tế, nhất là đối với tăng trưởng của kinh tế Nhà nước và cân đối vĩ mô ĐTPT góp phần giải quyết các vấn đề XH cùng với tăng trưởng kinh tế, do vậy ĐTPT tác động sâu sắc đến phát triển kinh tế Ngược lại phát triển kinh tế tạo điều kiện tích luỹ vốn, tiết kiệm và đảm bảo môi trường để tăng ĐTPT Đối với ĐTPT từ nguồn vốn NSNN, tác động qua lại của nó đối với phát triển kinh tế quan trọng hơn là đối với tăng trưởng kinh tế so với các loại nguồn vốn khác Đồng thời các loại nguồn vốn khác ngoài Nhà nước mang xu hướng đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng kinh tế ĐTPT từ NSNN hướng tới tối đa hóa phúc lợi

XH, góp phần cân đối vĩ mô

Bên cạnh việc thúc đẩy phát triển kinh tế, ĐTPT có thể gây nên một số tác động tiêu cực như ô nhiễm, suy thoái môi trường, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, mất cân bằng sinh thái, gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người, xói mòn văn hoá,

ĐTPT từ nguồn vốn NSNN tác động quan trọng đến ĐTPT nói chung; tác động tích cực vào tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế, phát triển kinh tế bền vững, ổn định kinh tế vĩ mô, cân đối hài hòa vùng, miền lãnh thổ và ngành nghề, khắc phục thất bại thị trường, SX và cung ứng hàng hóa công…và ngược lại những vấn đề này cũng quay trở lại tác động mạnh mẽ đến ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

1.1.1.8 Môi trường của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Môi trường của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN đặt trong môi trường của ĐTPT chung Tuy nhiên, môi trường của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cũng có nét riêng biệt Nó phụ thuộc rất lớn vào chính sách ĐTPT của Nhà nước; cơ chế phân bổ nguồn lực; quy hoạch, kế hoạch ĐTPT chung và ĐTPT từ nguồn vốn NSNN nói riêng; mức độ cạnh tranh trong hoạt động ĐTPT của Nhà nước; sự công khai, minh bạch, hiệu quả giám sát hoạt động ĐTPT,…

1.1.2 Hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Hiệu quả của ĐTPT là hiệu quả tổng hợp của hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và đảm bảo môi trường trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển bền vững nhằm hướng tới chất lượng phát triển Việc đánh giá hiệu quả ĐTPT phải bao gồm cả đánh giá định tính và đánh giá định lượng, cả tầm mức vĩ mô và vi mô

Hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trước hết là hiệu quả ĐTPT Mặt khác, vì đó là nguồn vốn nhà nước, do vậy nó phải được xem xét ở góc độ Nhà nước thu được lợi ích gì từ các công cuộc ĐTPT đó, thể hiện vai trò Nhà nước trong ĐTPT

1.1.2.1 Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế của ĐTPT là tổng thể các yếu tố về lợi ích kinh tế đo được bằng việc giá trị hoá các yếu tố kinh tế thu được so với chi phí bỏ ra để đầu tư Hiệu quả kinh tế của ĐTPT được phản ánh bởi các chỉ tiêu đo lường về mặt kinh tế như ICOR, GDP, GNI, …Do vậy có thể dùng các chỉ tiêu này để đánh giá

Hiệu quả kinh tế của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN là lợi ích kinh tế thu được khi nhà nướcùng nguồn vốn của mình để ĐTPT

1.1.2.2 Hiệu quả xã hội

Hiệu quả xã hội là chênh lệch giữa các lợi ích mà xã hội thu nhận được và chi phí nguồn lực mà xã hội phải bỏ ra để đầu tư Hiệu quả xã hội của ĐTPT là tổng thể các yếu tố lợi ích về

xã hội do thực hiện công việc ĐTPT mang lại Hiệu quả xã hội phải đặt trong mối liên hệ với hiệu quả kinh tế và sự cân đối hài hoà giữa hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội, đảm bảo định hướng phát triển KTXH, bản chất, mô hình của nền kinh tế Hiệu quả xã hội của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN là chênh lệch giữa các nguồn lực mà Nhà nước bỏ ra để ĐTPT với kết quả

do ĐTPT từ NSNN mang lại cho xã hội

1.1.2.3 Hiệu quả về mặt môi trường

Hiệu quả về mặt môi trường của ĐTPT là song song với việc tăng cường, phát triển mạnh ĐTPT nhưng đảm bảo hài hoà giữa phát triển KTXH và đảm bảo môi trường Nghĩa là ĐTPT nhưng môi trường sinh thái phải được duy trì trong tầm mức, tiêu chuẩn quy định, không ảnh hưởng lớn đến môi trường

Hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN được xem xét theo 3 góc độ:

Một là, các dự án ĐTPT từ nguồn vốn NSNN (hay bất cứ nguồn vốn nào khác) phải đảm bảo giảm thiểu ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường

Hai là, Nhà nước phải ưu tiên vốn để ĐTPT công trình, dự án về môi trường, bởi đây là lĩnh vực công ích, ít lợi nhuận, các nhà đầu tư khác không muốn đầu tư

Ba là, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ngoài việc phải đảm bảo có hiệu quả về mặt môi trường như ĐTPT từ các nguồn vốn khác, còn có vai trò hỗ trợ, dẫn dắt, thúc đẩy,… toàn xã hội ĐTPT hướng tới làm cho môi trường xanh hơn, sạch hơn

1.1.2.4 Hiệu quả về phát triển bền vững

Hiệu quả của ĐTPT về phát triển bền vững là việc ĐTPT đưa lại sự tăng trưởng, phát triển kinh tế, xã hội cùng với việc đảm bảo môi trường và phát triển phải bền vững

ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có ý nghĩa hết sức quan trọng quyết định trong phát triển bền vững Nó được thể hiện ở chỗ trước hết ĐTPT từ nguồn vốn NSNN phải gương mẫu trong việc phát triển bền vững Sau đó là việc Nhà nước phải ưu tiên ĐTPT từ nguồn vốn NSNN phát triển bền vững Bởi chỉ có Nhà nước mới quan tâm nhiều hơn đến phát triển bền vững,

ổn định vĩ mô, khắc phục khuyết tật thị trường,…còn các nhà đầu tư khác quan tâm nhiều hơn đến lợi ích kinh tế

1.1.2.5 Hiệu quả tổng hợp

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả ĐTPT nói trên có mức độ, phạm vi và điều kiện tác động khác nhau Khi tổ hợp các tác động này có những yếu tố bổ sung làm tăng sự tác động tích cực của yếu tố khác nhưng cũng có những yếu tố lại tác động tiêu cực đến yếu tố khác khi cùng tác động Do vậy để đánh giá một cách chung nhất hiệu quả của hoạt động ĐTPT cần phải xét hiệu quả tổng hợp Có nhiều phương pháp để tính toán hiệu quả tổng hợp Đơn giản thì có phương pháp cho điểm, phương pháp lấy ý kiến chuyên gia Phức tạp hơn có phương pháp hồi quy, phương pháp số bình quân đa chiều, Sử dụng phương pháp này, phương pháp khác hoặc tổ hợp các phương pháp là tuỳ thuộc người đánh giá lựa chọn trong những trường hợp cụ thể Nhưng dù sử dụng phương pháp nào thì cũng cần phải xác định rõ ràng

1.1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

1.1.3.1 Nhóm các yếu tố về điều kiện tự nhiên

Điều kiện tự nhiên bao gồm vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, tài nguyên thiên nhiên,… Điều kiện tự nhiên thuận lợi (mưa nắng thuận hòa, thời tiết ít khắc nghiệt, đường giao thông ít phải cải tạo, ) góp phần làm cho nhà đầu tư giảm chi phí đầu vào quá trình đầu tư, trong quá trình thực hiện dự án và đưa sản phẩm đầu tư phục vụ cuộc sống Điệu kiện tự nhiên thuận lợi làm tăng nhanh tốc độ thực hiện dự án, tốc độ đưa sản phẩm đầu tư đến người tiêu dùng sản phẩm đầu tư góp phần tạo ra hiệu quả đầu tư tốt

1.1.3.2 Nhóm các yếu tố về kinh tế

- Chính sách kinh tế chung và chính sách đầu tư

- Cơ cấu kinh tế có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả ĐTPT

- Quy hoạch, kế hoạch

- Điều hành kinh tế vĩ mô của Nhà nước có ảnh hưởng đến hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

- Cơ chế đầu tư, cơ chế phân bổ nguồn lực và giám sát đầu tư:

- Thị trường

1.1.3.3 Nhóm các yếu tố chính trị, văn hoá, xã hội, lịch sử, tập quán

- Xã hội ổn định về chính trị, an toàn, an ninh

- Sự ủng hộ của người dân vào các công cuộc đầu tư làm cho chi phí đầu tư giảm trong nhiều nội dung

- Những yếu tố như văn hoá, lịch sử, tập quán ít nhiều cũng tác động kể cả trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động đầu tư và hiệu quả ĐTPT

1.1.3.4 Nhóm các yếu tố về năng lực của chủ đầu tư

Ba nhóm yếu tố nói trên tác động đến hiệu quả đầu tư thường mang tính khách quan Nhóm yếu tố về năng lực của chủ đầu tư, năng lực của chủ quản chủ đầu tư thường mang tính chất chủ quan

1.1.4 Đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Để đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN, thường thực hiện qua các bước chủ yếu sau :

- Xây dựng hệ thống các chỉ tiêu;

- Tính toán, phân tích, đánh giá kết quả, hiệu quả ĐTPT thông qua việc xem xét đối chiếu với từng chỉ tiêu;

- Phân tích nguyên nhân dẫn đến kết quả, hiệu quả của ĐTPT cao/thấp ;

- Đưa ra nhận định về hiệu quả của ĐTPT

1.1.4.1 Hệ thống chỉ tiêu

a) Đánh giá hiệu quả kinh tế

Chỉ tiêu 1: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào phát triển GDP kinh tế nhà nước và GDP

Ở chỉ tiêu này cần xem xét dưới 2 góc độ :

Một là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào phát triển GDP kinh tế nhà nước Nếu ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ngày càng tăng cao mà không đưa lại sự phát triển của GDP kinh tế nhà nước thì sự đầu tư ấy cũng có hiệu quả không cao

Hai là, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ngoài việc đóng góp vào sự phát triển của GDP kinh

tế nhà nước còn thúc đẩy phát triển GDP kinh tế ngoài nhà nước và đầu tư nước ngoài Như vậy ĐTPT từ nguồn vốn NSNN nếu có hiệu quả cao sẽ tạo ra sự phát triển GDP chung cao (bao gồm cả kinh tế nhà nước, kinh tế ngoài nhà nước, đầu tư nước ngoài)

Chỉ tiêu 2: Đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN thông qua hiệu suất đầu tư

Dùng hệ số ICOR có thể đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN Nếu hệ số ICOR cao thì hiệu quả ĐTPT thấp

Chỉ tiêu 3: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào tăng thu NSNN đảm bảo ngày càng tốt hơn cho hoạt động của Nhà nước

Hiệu quả của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc tăng thu NSNN được xem xét trên

cả 2 khía cạnh, số lượng và chất lượng

Nếu tốc độ tăng vốn ĐTPT lớn hơn tốc độ tăng thu NSNN của khu vực nhà nước cũng như tăng thu NSNN nói chng thì ĐTPT của nhà nước chưa hiệu quả trong việc tăng thu NSNN

Chỉ tiêu 4 : ĐTPT từ nguồn vốn NSNN và tiêu dùng cuối cùng của Nhà nước

Có thể so sánh tương quan giữa tốc độ tăng vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN và tốc độ tăng tiêu dùng của Nhà nước để đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Chỉ tiêu 5 : Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào cân đối cán cân thương mại quốc tế

Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN được xem xét theo 2 góc độ:

- Một là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho việc tăng xuất siêu của khu vực kinh tế nhà nước Gọi ∆r là tốc độ tăng vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ; ∆s là tốc độ tăng vốn ĐTPT toàn xã hội; x là chênh lệch xuất, nhập khẩu hàng hoá dịch vụ kinh tế nhà nước, ∆x

là tốc độ tăng của x; y là chênh lệch xuất, nhập khẩu hàng hoá dịch vụ, ∆y là tốc độ tăng của

y Tỷ lệ ∆r/∆x; ∆s/∆y cho thấy hiệu quả của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc tăng xuất siêu từ kinh tế nhà nước

- Hai là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho việc tăng xuất siêu của khu vực kinh tế ngoài nhà nước, FDI Ở các khu vực này, thường ĐTPT từ nguồn vốn NSNN chỉ mang tính chất hỗ trợ, đổi mới cơ chế chính sách, thuế suất, lãi suất, giảm tiền thuê đất đai,…

Chỉ tiêu 6 : Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc phát triển doanh nghiệp

Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc phát triển doanh nghiệp được xem xét dưới 2 góc độ, hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội Trong chỉ tiêu này, luận án chỉ xem xét hiệu quả kinh tế, còn hiệu quả xã hội sẽ được xem xét sau Xem xét hiệu quả kinh tế thường tập trung vào các nội dung chính sau:

Một là, đóng góp của ĐTPT từ nguốn vốn NSNN vào sự gia tăng doanh thu thuần SXKD của các DNNN

Hai là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào sự gia tăng lợi nhuận bình quân của các DNNN

b) Đánh giá hiệu quả xã hội

Chỉ tiêu 1: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc nâng cao mức sống

Mức sống người dân được nâng cao chứng tỏ ĐTPT có hiệu quả Nếu ĐTPT ngày càng nhiều mà mức sống người dân tăng lên không tương xứng thì ĐTPT ấy không có hiệu quả đích thực Gọi ∆a2 là tốc độ tăng vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN; f1 là tỷ số giữa GDP kinh

tế nhà nước và tổng dân số trung bình trong năm, ∆f1 là tốc độ tăng trưởng của f1 Xem xét tỷ

lệ ∆a2 /∆f1 để đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho việc nâng cao mức sống người dân

Chỉ tiêu 2: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN tạo thêm việc làm

ĐTPT có hiệu quả thể hiện ở chỗ tạo thêm nhiều việc làm mới

Chỉ tiêu 3: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN giảm đói nghèo

ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả thể hiện ở việc giảm số người nghèo đói, giảm khoảng cách giàu nghèo, đảm bảo an sinh XH,… Để đo lường hiệu quả của ĐTPT đối với giảm đói nghèo cần xem xét tương quan giữa tốc độ tăng vốn ĐTPT và tốc độ giảm tỷ lệ đói nghèo Tốc độ giảm đói nghèo thể hiện qua các số liệu như: thu nhập bình quân đầu người một tháng; chi tiêu bình quân đầu người một tháng; tỷ lệ nghèo chung; tỷ lệ hộ nghèo; thu nhập bình quân hàng tháng của lao động trong khu vực kinh tế nhà nước ;

Chỉ tiêu 4: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào bình ổn giá cả, kiềm chế lạm phát

Các số liệu thống kê hàng năm về giá thường bao gồm chỉ số giá tiêu dùng ; chỉ số giá xuất/ nhập khẩu; chỉ số giá vàng và đô la Mỹ ; chỉ số giá bán sản phẩm của người sản xuất hàng công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản ; chỉ số giá bán sản phẩm của người sản xuất,… Đây là những số liệu thông kê cho phép nghiên cứu, đánh giá về hiệu quả ĐTPT Tuỳ theo loại chỉ số mà cách thức đánh giá khác nhau

Chỉ tiêu 5: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào tăng NSLĐ

Đóng góp của ĐTPT vào tăng NSLĐ có thể xét trên 2 khía cạnh:

- Về hiệu quả kinh tế: NSLĐ cao sẽ làm cho lợi ích kinh tế tăng NSLĐ cao thể hiện ĐTPT hiệu quả hơn

- Về hiệu quả xã hội: NSLĐ tăng góp phần làm cho thu nhập, đời sống của người lao động tăng cao trong khi phải bỏ ra ít sức lực lao động hơn; trình độ KHCN, kỹ năng, chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên; cơ cấu ngành nghề trong nền kinh tế hướng tới CNH, HĐH nhiều hơn,…Như vậy ĐTPT đã có hiệu quả xã hội

Chỉ tiêu 6: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc phát triển sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hoá, xã hội

Một là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc phát triển sự nghiệp giáo dục

và đào tạo

Hai là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc phát triển sự nghiệp y tế

Ba là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc phát triển sự nghiệp văn hoá Bốn là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc phát triển sự nghiệp thể dục, thể thao

c) Đánh giá hiệu quả về mặt môi trường

Chỉ tiêu 1: ĐTPT từ nguồn vốn NSNN hạn chế mức độ gia tăng ô nhiễm môi trường Chỉ tiêu 2: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc cải thiện chất lượng môi trường

Chỉ tiêu 3: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào việc đảm bảo cân bằng môi trường sinh thái

d) Đánh giá hiệu quả về phát triển bền vững

Chỉ tiêu 1: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào phát triển bền vững hệ thống kinh tế

Chỉ tiêu 2: Đảm bảo duy trì hợp lý sự tăng trưởng ĐTPT từ nguồn vốn NSNN và mức độ nợ công

Chỉ tiêu 3: ĐTPT từ nguồn vốn NSNN và việc quản lý bền vững tài nguyên

Chỉ tiêu 4: ĐTPT từ nguồn vốn NSNN và sự bền vững đa dạng sinh học

Chỉ tiêu 5: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào KHCN

1.1.4.2 Một số chỉ tiêu dùng để phân tích nguyên nhân tác động đến hiệu quả ĐTPT

Chỉ tiêu 6: Tỷ lệ vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho con người (nguồn nhân lực) trong tổng vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Chỉ tiêu 7: Tỷ lệ vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho hoạt động khoa học, kỹ thuật, công nghệ trong tổng vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN

1.2.1 Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan

1.2.1.1 Nhật Bản

Nhật Bản xác định hiệu quả ĐTPT thể hiện ở 6 kết quả chính: GDP, GNI tăng; GDP, GNI bình quân đầu người tăng; phân phối thu nhập công bằng; bảo hiểm an toàn cho duy trì mức sống; nâng cao đời sống, sức khoẻ, vật chất, tinh thần; đảm bảo quyền tự do của người lao động

1.2.1.2 Hàn Quốc

Từ thực tiễn phát triển của Hàn Quốc cho thấy, một quốc gia có tài nguyên thiên nhiên nghèo nàn, xuất phát điểm kinh tế thấp, đất nước bị chiến tranh tàn phà nặng nề nếu ĐTPT hiệu quả sẽ đưa lại sự phát triển vượt bậc cho nền kinh tế

Điểm mấu chốt là xác định chiến lược phát triển KTXH đúng đắn và mềm dẻo thì ĐTPT mới có hiệu quả; coi trọng ĐTPT phát triển nguồn nhân lực; đa dạng hoá hệ thống tài chính

để thu hút vốn ĐTPT; tập trung ĐTPT xây dựng các tập đoàn kinh tế lớn (chaebol) kể cả vốn Nhà nước và tư nhân để làm đầu tàu, nòng cốt cho phát triển kinh tế; củng cố và nâng cao hiệu quả các DNNN; thu hút tư nhân tham gia ĐTPT để bớt gánh nặng cho nhà nước

1.2.1.3 Đài Loan

Đài Loan lựa chọn CNH, HĐH với định hướng ĐTPT công nghiệp hướng vào kỹ thuật cao, tiếp đến là CNH gắn với HĐH Tập trung nghiên cứu triển khai, đầu tư nhập khẩu công nghệ mới cho những ngành công nghiệp mới có triển vọng, trong đó lựa chọn chính xác các ngành chủ lực như vi điện tử, máy tính, bán dẫn, Đài Loan chú trọng ĐTPT chiều sâu, lựa chọn ngành nghề và sản phẩm chủ lực đúng nên chất lượng tăng trưởng tốt

Lựa chọn cơ cấu ngành nghề và ngành nghề chủ lực, mũi nhọn hợp lý, trong đó ưu tiên hàng đầu ĐTPT các ngành công nghiệp cơ bản có hàm lượng kỹ thuật cao

1.2.2 Đầu tư phát triển ở Trung Quốc

ĐTPT ở Trung Quốc có những đổi mới căn bản trong thời kỳ cải cách, mở cửa Đây là những bài học về đổi mới ĐTPT cho Việt Nam

Trước hết là đổi mới tư duy trong ĐTPT Đổi mới quan hệ sở hữu, quan trọng là sở hữu TLSX tạo điều kiện cho ĐTPT tăng trưởng Cải cách công tác kế hoạch, từ đó ĐTPT từ NSNN được đổi mới căn bản ĐTPT từ NSNN mạnh vào nông thôn để thực hiện cải cách nông thôn Đổi mới lưu thông phân phối đảm bảo cho sản phẩm ĐTPT lưu thông nhanh chóng, thuận lợi Đổi mới hệ thống tài chính tiền tệ, tạo điều kiện cho ĐTPT thuận lợi Đổi mới quan niệm về thị trường tạo điều kiện cho ĐTPT Đổi mới chính sách giá cả, trong đó có các loại giá cả liên quan đến ĐTPT Sửa chữa uốn nắn thất bại kịp thời trong ĐTPT …

1.2.3 Đầu tư phát triển ở một số nước ASEAN

1.2.3.1 Thái Lan

Từ 1998 đến nay, chuyển sang thực hiện mô hình CNH bền vững theo hướng bền vững, hội nhập (chiến lược hỗn hợp) do nền kinh tế phải đối mặt với toàn cầu hoá, khu vực hoá, thế giới có nhiều biến động Thế giới có sự biến chuyển, thay đổi về lợi thế so sánh, tác động xã hội, môi trường, văn hoá Trong phát triển kinh tế có sự tăng trưởng nóng, phát triển thái quá, lệch lạc Từ đó, cần phải nhận thức lại và cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng CNH bền vững theo hướng hội nhập Mục tiêu là để phát huy lợi thế so sánh, khai thác tối đa nguồn lực trong

và ngoài nước để đạt tăng trưởng kinh tế cao, gắn tăng trưởng kinh tế với sự bền vững trong phát triển, vừa hướng ra thị trường quốc tế vừa coi trọng thị trường trong nước, chú trọng bảo

vệ môi trường, tăng trưởng kinh tế gắn với phúc lợi xã hội CNH không chỉ hướng về xuất khẩu mà còn tăng cường hội nhập khu vực và thế giới với việc tham gia sâu rộng vào các tổ chức kinh tế khu vực và quốc tế (APEC, WTO, AFTA, NAFTA, ).Theo đó ĐTPT được chuyển động theo hướng này

1.2.3.2 Malaysia

Malaysia đã tập trung ĐTPT phục vụ cho mục tiêu CNH, HĐH từ sớm Kinh nghiệm của Malaysia là bài học cho Việt Nam: Lựa chọn chiến lược phát triển phù hợp tối ưu với điều kiện CNH, HĐH của một nước nông nghiệp trình độ phát triển thấp Khi đã phát triển được nông nghiệp, giải quyết được vấn đề lương thực thực phẩm để ổn định XH, tiếp tục phát triển công nghiệp theo hướng đa dạng, phát triển về bề rộng Lựa chọn và tập trung ĐTPT vào ngành công nghiệp chủ lực, mũi nhọn là ngành khai thác, chế biến dầu mỏ Khi đã phát triển được công nghiệp theo bề rộng, định hình và lựa chọn được ngành công nghiệp chủ lực mũi nhọn, tiếp tục ĐTPT công nghiệp về chiều sâu Tăng cường ĐTPT triển khai ứng dụng tiến bộ KHKT, khuyến khích nghiên cứu triển khai ngay tại doanh nghiệp để đưa nhanh tiến bộ KHKT vào SX, rút ngắn thời gian từ khâu nghiên cứu đến khâu áp dụng Khuyến khích ĐTPT giáo dục đào tạo để nâng cao dân trí, trình độ KHKT và phát huy tối đa lợi thế đất nước Trong công nghiệp đặc biệt chú trọng ĐTPT vào khu vực tư nhân, coi khu vực tư nhân

là chủ đạo của nền kinh tế …

1.2.3.3 Singapore

Từ thực tiễn ĐTPT ở Singapore có thể rút ra: Tận dụng thời cơ, lợi thế về địa lý, phát huy tiềm năng thế mạnh con người Lựa chọn và thừa kế, phát triển hệ thống luật pháp của nước ngoài để rút ngắn thời gian xây dựng luật lệ trong đó có cả các văn bản liên quan đến ĐTPT Xây dựng môi trường trong sạch cho ĐTPT Nhà nước xây dựng hệ thống hành chính chuẩn mực, liên hoàn, thống nhất toàn vẹn Tinh giản bộ máy hành chính nhà nước, thiết lập hệ thống pháp lý toàn diện, lấy luật pháp làm nền tảng cho mọi hoạt động của tổ chức và công dân, kiên quyết chống tham nhũng Ngoài môi trường chính trị, KTXH, chú trọng phát triển môi trường tự nhiên, đảm bảo phát triển bền vững ĐTPT những ngành kinh tế mũi nhọn, chủ đạo trong nước phù hợp trong từng giai đoạn phát triển Tăng cường đầu tư vốn ra ngoài Tập hợp đội hình các công ty như lớn như STRAITS, STEAMSHIP LAND,… để tăng cường ĐTPT hướng ngoại ĐTPT xây dựng nền kinh tế đạt trình độ tiên tiến trên thế giới ĐTPT khối thương mại tổng hợp ĐTPT để sử dụng tối đa lợi thế của một cảng thương mại trung

chuyển quốc tế Phát triển KCHT toàn diện Quy hoạch đô thị, quản lý đất đai để ĐTPT đúng hướng, tránh lãng phí, dàn trải, manh mún Cùng với ĐTPT KCHT kinh tế hiện đại, Nhà nước quan tâm ĐTPT các CSHT xã hội, trong đó giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng và

kỷ luật là chiến lược ưu tiên Nhà nước ĐTPT nhà ở giá rẻ để đa số người dân có nhà ở thuộc

sở hữu riêng hoặc thuê Nhà nước chủ trương và kiên trì thực hiện ĐTPT tạo ra sự công bằng thể hiện ở mức sống, giáo dục, y tế, nhà ở giá rẻ; coi trọng ĐTPT để tạo dựng sự thống nhất

về bản sắc quốc gia- dân tộc Nhà nước ĐTPT tạo dựng một KCHT kỹ thuật và KCHT xã hội vững chắc Nhà nước ĐTXD các CSHT đường sá, cầu cống, bến cảng, sân bay, bưu điện, viễn thông, cung cấp dịch vụ về nhà ở, y tế, giáo dục Thành phần kinh tế nhà nước đảm bảo dịch

vụ hạ tầng và đảm bảo cơ sở pháp lý cho một chế độ kinh doanh tự do phát triển ĐTPT từ NSNN rất hiệu quả

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

2.1 HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN KTXH GIAI ĐOẠN 2005-2010

2.1.1 Kinh tế

ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong những năm qua đã làm thay đổi lớn KCHT Kinh tế phát triển toàn diện và đạt tốc độ tăng trưởng liên tục cao GDP đã tăng liên tục Thu nhập bình quân đầu người tăng …Cơ cấu kinh tế chuyển biến tích cực theo hướng CNH, HĐH Tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp và thuỷ sản giảm; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng ; khu vực dịch vụ tăng chậm Thu NSNN tăng mạnh, trong đó thu từ dầu thô vẫn chiếm tỷ lệ lớn Vốn đầu tư toàn xã hội và vốn đầu tư của nhà nước đều tăng, nhưng cơ cấu vốn đầu tư từ NSNN trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội giảm đáng kể Đầu tư FDI vào Việt Nam tăng mạnh Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đã có bước phát triển tốt

Nền kinh tế phát triển theo hướng có nhiều thành phần, phát huy ngày càng tốt hơn tiềm năng của các thành phần kinh tế Thể chế KTTT định hướng XHCN dần dần được hình thành, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định Hệ thống pháp luật, chính sách và cơ chế vận hành của nền KTTT định hướng XHCN được xây dựng dần dần đồng bộ Thực hiện gắn kết phát triển kinh

tế với giải quyết các vấn đề xã hội, đời sống của đại bộ phận dân cư được nâng lên rõ rệt Từng bước giải quyết có hiệu quả mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, các cơ hội phát triển được mở rộng cho mọi thành phần kinh tế, mọi tầng lớp dân cư, tính tích cực, chủ động, sáng tạo của nhân dân được nâng cao Công tác giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo đạt kết quả tốt, vượt mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc

2.1.2 Văn hoá - xã hội

Giáo dục - Đào tạo có bước phát triển mới về quy mô, đa dạng hóa về loại hình trường lớp từ mầm non, tiểu học đến cao đẳng, đại học, trên đại học Khoa học công nghệ và tiềm lực KHCN có bước phát triển nhất định Nhiều thành tựu KHCN đã được đưa vào áp dụng trong thực tế, mang lại hiệu quả KTXH rõ rệt Đặc biệt là trong các lĩnh vực nông nghiệp, y

tế, bưu chính viễn thông, Kinh phí đầu tư cho KHCN được tăng lên Công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân có nhiều tiến bộ Văn hoá, có bước phát triển tốt Cơ cấu xã hội nước ta có những biến đổi theo hướng tiến bộ Giải quyết việc làm, xoá đói, giảm nghèo chuyển biến tích cực

2.2 HIỆN TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ ĐTPT TỪ NGUỒN VỐN NSNN

2.2.1 Hiện trạng đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách nhà nước

2.2.1.1 Quy mô ĐTPT từ nguồn vốn NSNN tăng nhanh theo thời gian

2.2.1.2 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng vốn ĐTPT toàn

xã hội

2.2.1.3 Cơ cấu trong nội bộ nguồn vốn ĐTPT từ NSNN chưa hợp lý

a) Vốn NSNN cấp phát dành cho ĐTPT

b/ Vốn tín dụng ĐTPT của Nhà nước

c/ ĐTPT của các doanh nghiệp nhà nước

2.2.1.4 Cơ cấu vốn ĐTPT từ NSNN theo ngành kinh tế

2.2.1.5 Cơ cấu vốn ĐTPT từ NSNN theo phân cấp hành chính

2.2.2 Hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

2.2.2.1 Hiệu quả kinh tế

Chỉ tiêu 1: ĐTPT từ NSNN vào phát triển GDP kinh tế nhà nước

Giai đoạn 2006-2008 và 2009-2010 hiệu quả ĐTPT từ NSNN đối với việc phát triển GDP kinh tế nhà nước có xu hướng tăng, giai đoạn 2005 – 2006 và giai đoạn 2008 -2009 hiệu quả giảm, đặc biệt là trong giai đoạn 2008-2009, hiệu quả giảm rõ rệt Nhìn chung cả giai đoạn

2005-2010, hiệu quả ĐTPT tăng/giảm thiếu ổn định và ngày càng giảm dần với tốc độ lớn trong việc đóng góp vào phát triển GDP kinh tế nhà nước Như vậy, Nhà nước huy động nhiều hơn vốn cho ĐTPT nhưng việc đóng góp của phần vốn này vào tăng trưởng GDP kém hiệu quả và thiếu ổn định Nhà nước cần phải vừa điều chỉnh giảm vốn ĐTPT từ NSNN để tăng tỷ trọng vốn ĐTPT từ khu vực kinh tế khác, đồng thời phải đổi mới chấn chỉnh việc ĐTPT từ nguồn vốn NSNN sao cho có hiệu quả hơn Từ đó đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả hơn trong việc đóng góp vào tăng trưởng GDP

Chỉ tiêu 2: Đánh giá hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN thông qua hiệu suất đầu tư

Đối với ĐTPT từ nguồn vốn NSNN, từ số liệu trong Niên giám thống kê Việt Nam 2005

- 2010, kết quả tính toán cho thấy ICOR kinh tế nhà nước đã tăng rất nhanh và liên tục từ 6,81 năm 2005 lên đến 10,24 năm 2010; có năm tăng đến 12,37 (năm 2009) ICOR khu vực vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN tăng nhanh và cao, từ đó rút ra nhận xét, trong giai đoạn 2005-

2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN kém hiệu quả

Chỉ tiêu 3: ĐTPT từ nguồn vốn NSNN và tăng thu NSNN

ĐTPT nếu có hiệu quả sẽ góp phần tích cực vào tăng thu NSNN ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho DNNN trong việc thu NSNN tăng từ 2006-2007 và giảm rất mạnh từ 2007-2008 Xét cho cả giai đoạn 2005-2008, hiệu quả giảm Từ đó cần phải tiếp tục đổi mới ĐTPT từ NSNN cho DNNN nói riêng và cải cách đổi mới toàn diện hệ thống các DNNN để đảm bảo hiệu quả ĐTPT

Chỉ tiêu 4: ĐTPT từ NSNN và tiêu dùng cuối cùng của nhà nước

Giai đoạn 2006 - 2007 và 2008-2009, ĐTPT từ NSNN có xu hướng hiệu quả tăng, còn lại hiệu quả có xu hướng giảm Nhà nước phải xem xét tiêu dùng của mình hợp lý để đảm bảo tiết kiệm và ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

Chỉ tiêu 5: ĐTPT từ NSNN vào cân đối cán cân thương mại quốc tế

ĐTPT từ nguồn vốn kinh tế trong nước trong giai đoạn 2006-2007 và 2008-2009 có tác động hiệu quả tốt vào cân đối cán cân thương mại quốc tế, giai đoạn 2006-2007 có hiệu quả kém hơn Nhìn chung trong cả giai đoạn hiệu quả có tăng nhưng không ổn định

Chỉ tiêu 6: Hiệu quả kinh tế của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc phát triển doanh nghiệp

Một là, đóng góp của ĐTPT từ nguốn vốn NSNN vào sự gia tăng doanh thu thuần SXKD của các DNNN

Hai là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào sự gia tăng vốn SXKD bình quân hàng năm của các doanh nghiệp, trong đó có DNNN

Ba là, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào sự gia tăng TSCĐ và đầu tư tài chính dài hạn của các doanh nghiệp, bao gồm cả DNNN

2.2.2.2 Hiệu quả xã hội

Chỉ tiêu 1: ĐTPT từ NSNN và việc nâng cao mức sống người dân

Giai đoạn 2006-2008 và 2009-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả tăng trong việc nâng cao mức sống người dân, còn các giai đoạn 2005 -2006 và giai đoạn 2008-2009 có hiệu quả giảm, đặc biệt giai đoạn 2008-2009 hiệu quả giảm rõ rệt Nhìn chung trong cả giai đoạn 2005-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả giảm rõ rệt trong việc nâng cao mức sống cho người dân

Chỉ tiêu 2: ĐTPT từ nguồn vốn NSNN và vấn đề giải quyết việc làm

ĐTPT có hiệu quả khi tạo thêm nhiều việc làm mới, giảm tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị, tăng thời gian lao động ở nông thôn

Từ 2005-2007, hiệu quả ĐTPT từ NSNN trong việc tăng thêm số lao động bình quân trong khu vực nhà nước giảm dần, giai đoạn 2008-2009 tăng lên Nhìn chung trong cả giai đoạn 2005-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả tăng nhưng thiếu ổn định

Chỉ tiêu 3: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào giảm đói nghèo

Giảm đói nghèo là một trong những mục tiêu của ĐTPT và của xã hội ĐTPT có hiệu quả thể hiện ở việc giảm số người nghèo đói, giảm khoảng cách giàu nghèo, đảm bảo an sinh xã hội Để đo lường sự tác động của ĐTPT vào giảm đói nghèo cần xem xét hệ số tương quan giữa tốc độ tăng trưởng vốn ĐTPT và tốc độ giảm tỷ lệ đói nghèo ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc giảm hộ nghèo ở nông thôn có hiệu quả tăng lên

Chỉ tiêu 4: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào bình ổn giá cả, giảm lạm phát

Tuỳ theo loại chỉ số mà cách thức đánh giá khác nhau Tuy nhiên, nếu giá cả không ổn định thì việc ĐTPT có vấn đề

Giai đoạn 2005-2008 và 2009-2010 ĐTPT từ NSNN có hiệu quả tăng, giai đoạn

2008-2009 hiệu quả giảm Nhìn chung, trong cả giai đoạn 2005-2010 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN đóng góp vào bình ổn giá cả còn thiếu ổn định và hiệu quả thấp

Từ năm 2005-2010 tình hình lạm phát khó lường và khó kiểm soát ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ít có hiệu quả trong việc bình ổn giá cả và chống lạm phát

Chỉ tiêu 5: Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào tăng NSLĐ

Gọi a là vốn ĐTPT từ NSNN ; ∆a là tốc độ tăng của a hàng năm Gọi b là NSLĐ khu vực kinh tế nhà nước và ∆b là tốc độ tăng của b Tỷ lệ ∆a /∆b càng nhỏ thì hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN càng lớn

Giai đoạn 2006-2007 hiệu quả tăng và giai đoạn 2008-2009 hiệu quả giảm Tính chung cho cả giai đoạn 2005-2010, hiệu quả ĐTPT từ NSNN tăng nhưng thiếu ổn định

2.3 Đánh giá chung

Trong giai đoạn 2005-2010, quy mô ĐTPT từ nguồn vốn NSNN tăng nhanh theo hàng năm ĐTPT từ nguồn vốn NSNN luôn chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng vốn ĐTPT toàn XH nhưng có xu hướng giảm dần từ 2005 đến 2010 Cơ cấu trong nội bộ nguồn vốn ĐTPT từ NSNN chưa hợp lý.Vốn NSNN cấp phát dành cho ĐTPT bao gồm vốn NSNN cấp phát được phân bổ cho các bộ ngành, địa phương và cấp phát cho các chương trình quốc gia (CTQG) chiếm tỷ lệ lớn trong tổng vốn ĐTPT từ NSNN Trong đó vốn của các CTQG không được hạch toán vào NSNN Vốn tín dụng ĐTPT của Nhà nước còn ít, không phù hợp xu hướng chung trong nền kinh tế chuyển đổi là Nhà nước chuyển dần cấp phát vốn sang cho vay Mặt khác cơ cấu của nguồn vốn tín dụng tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp ĐTPT của các doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ở các DNNN còn bất ổn Trong đó chứa đựng nhiều vấn đề ảnh hưởng lớn đến hiệu quả đầu tư như tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, đầu tư sai, đầu tư dàn trải, đầu tư khép kín, lợi ích nhóm Cơ cấu vốn ĐTPT từ NSNN theo ngành kinh tế chưa hợp lý, dàn trải, thiếu chiến lược dài hạn Do vậy, không tạo ra được các ngành nghề kinh tế, sản phẩm mũi nhọn, có chất lượng cao, có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu Cơ cấu vốn ĐTPT từ NSNN theo phân cấp hành chính được nới lỏng đã tạo ra được sự phát triển năng động, nhưng cũng để lại những hậu quả nặng nề về quy hoạch, chồng lấn trong đầu tư, manh mún, dàn trải, xin cho Từ đó chủ trương tạo ra các vùng kinh tế trọng điểm, động lực, các khu kinh tế, khu công nghiệp lớn không thành công Hiệu quả ĐTPT tăng/giảm thiếu ổn định và ngày càng giảm dần với tốc độ lớn trong việc đóng góp vào phát triển GDP kinh tế nhà nước ĐTPT từ nguốn vốn ngoài nhà nước có hiệu quả tăng trong việc đóng góp vào phát triển GDP kinh tế ngoài nhà nước, tuy nhiên tăng trưởng không ổn định Hiệu quả ĐTPT khu vực FDI tăng nhưng rất ít và thiếu ổn định trong việc đóng góp vào GDP khu vực đầu tư nước ngoài Nhà nước cần xem xét điều chỉnh chính sách đối với đầu tư FDI để có hiệu quả ngày càng tăng và ổn định tích cực Hiệu quả ĐTPT toàn XH đối với GDP toàn xã hội tăng nhưng rất ít và thiếu ổn định Như vậy, nhìn trên bình diện toàn xã hội ĐTPT có hiệu quả tăng, nhưng ít Nhà nước cần đổi mới toàn diện ĐTPT để

hiệu quả ngày càng tăng, ổn định, thiết thực Hiệu quả ĐTPT từ NSNN từ 2005-2008 lớn hơn hiệu quả ĐTPT toàn xã hội và giai đoạn 2008-2009 nhỏ hơn Đối với ĐTPT từ nguồn vốn ngoài nhà nước, giai đoạn 2005-2006 hiệu quả kém hơn ĐTPT toàn xã hội, giai đoạn 2007-

2009 hiệu quả tốt hơn Đối với đầu tư FDI, năm 2005, 2009 hiệu quả tốt hơn ĐTPT toàn xã hội, còn trong giai đoạn 2006-2008 hiệu quả kém hơn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho phát triển sản lượng điện phát ra của nhà nước có xu hướng không có hiệu quả Từ đó, phải xem xét, điều chỉnh việc ĐTPT cho ngành điện lực để đảm bảo hiệu quả hơn

ICOR khu vực vốn ĐTPT từ nguồn vốn NSNN tăng nhanh và cao cho thấy trong giai đoạn 2005-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN kém hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho DNNN trong việc thu NSNN tăng từ 2006-2007 và giảm rất mạnh từ 2007-2008 Xét cho cả giai đoạn 2005-2008, hiệu quả giảm Từ đó cần phải tiếp tục đổi mới ĐTPT từ NSNN cho DNNN nói riêng và cải cách đổi mới toàn diện hệ thống các DNNN để đảm bảo hiệu quả ĐTPT Về tiêu dùng cuối cùng, giai đoạn 2006 - 2007 và 2008-2009, ĐTPT từ NSNN có xu hướng hiệu quả tăng, còn lại hiệu quả có xu hướng giảm Nhà nước phải xem xét tiêu dùng của mình hợp lý để đảm bảo tiết kiệm và ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ĐTPT từ nguồn vốn kinh tế trong nước trong giai đoạn 2006-2007 và 2008-2009 có tác động hiệu quả tốt vào cân đối cán cân thương mại quốc tế, giai đoạn 2006-2007 có hiệu quả kém hơn Nhìn chung trong

cả giai đoạn hiệu quả có tăng nhưng không ổn định Đóng góp của ĐTPT từ NSNN ngày càng

có hiệu quả trong việc gia tăng doanh thu thuần SXKD của các DNNN Tuy nhiên cũng cần phải so sánh thêm với mức độ gia tăng doanh thu thuần SXKD của các loại hình doanh nghiệp khác để có sự đánh giá chính xác hơn

Đối với hiệu quả xã hội, giai đoạn 2006-2008 và 2009-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN

có hiệu quả tăng trong việc nâng cao mức sống người dân, còn các giai đoạn 2005 -2006 và giai đoạn 2008-2009 có hiệu quả giảm, đặc biệt giai đoạn 2008-2009 hiệu quả giảm rõ rệt Nhìn chung trong cả giai đoạn 2005-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả giảm rõ rệt trong việc nâng cao mức sống cho người dân

Về lao động, từ 2005-2007, hiệu quả ĐTPT từ NSNN trong việc tăng thêm số lao động bình quân trong khu vực nhà nước giảm dần, giai đoạn 2008-2009 tăng lên Nhìn chung trong cả giai đoạn 2005-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả tăng nhưng thiếu ổn định

ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc giảm hộ nghèo ở nông thôn có hiệu quả tăng lên Chênh lệch thu nhập bình quân đầu người một tháng giữa nhóm thu nhập cao nhất và thấp nhất phân theo vùng là chỉ số thể hiện mức chênh lệch mức sống, sự bình đẳng tiến bộ xã hội Nếu thu nhập tăng nhưng chênh lệch lớn thì hiệu quả KTXH thấp, và như vậy ĐTPT chưa có hiệu quả

Về bình ổn giá cả, giai đoạn 2005-2008 và 2009-2010 ĐTPT từ NSNN có hiệu quả tăng, giai đoạn 2008-2009 hiệu quả giảm Nhìn chung, trong cả giai đoạn 2005-2010 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN đóng góp vào bình ổn giá cả còn thiếu ổn định và hiệu quả thấp

Từ năm 2005-2010 tình hình lạm phát khó lường và khó kiểm soát ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ít có hiệu quả trong việc bình ổn giá cả và chống lạm phát

Về NSLĐ, giai đoạn 2006-2007 hiệu quả tăng và giai đoạn 2008-2009 hiệu quả giảm Tính chung cho cả giai đoạn 2005-2010, hiệu quả ĐTPT từ NSNN tăng nhưng thiếu ổn định

CHƯƠNG 3 ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

Từ lý luận về ĐTPT, kinh nghiệm thực tiễn được phân tích ở chương 1 và đánh giá hiện trạng, hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN giai đoạn 2005-2010 ở chương 2 luận án đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ĐTPT từ NSNN ở Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vừa phải được tự đổi mới theo hướng phát huy

ưu điểm, khắc phục nhược điểm để nâng cao hiệu quả, vừa phải bám sát định hướng phát triển KTXH của đất nước mới đạt được mục tiêu phát triển Mục tiêu đó bao gồm mục tiêu tổng quát, mục tiêu cơ bản

3.1 CÁC MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN CHỦ YẾU

3.1.1 Mục tiêu tổng quát

Chiến lược phát triển KTXH giai đoạn 2011 – 2020 của Việt Nam đã được thông qua xác định đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp Để đạt mục tiêu đó cần xây dựng nền KTTT, đẩy mạnh CNH, HĐH, phát triển kinh tế tri thức Phát triển kinh tế gắn liền với phát huy và bảo tồn các giá trị văn hóa; phát triển nguồn lực lao động có chất lượng để tạo

ra NSLĐ cao là yếu tố cốt lõi; bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia Phát triển đi đôi với giải quyết hài hòa các mối quan hệ lớn như đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị, KTTT và vai trò Nhà nước, đổi mới và ổn định, tăng trưởng kinh tế và phát triển VHXH, phát triển LLSX

và đổi mới QHSX, tăng trưởng và công bằng, an sinh, phúc lợi XH,…

3.1.2 Một số mục tiêu cơ bản

3.1.2.1 Kinh tế

Một là, tăng trưởng kinh tế nhanh, liên tục, bền vững

Hai là, cơ cấu kinh tế được đổi mới phù hợp theo hướng CNH, HĐH

Ba là, năng suất lao động tăng cao

Bốn là, kết cấu hạ tầng phát triển và đồng bộ

Năm là, nền KTTT được xác lập và phát triển

3.1.2.2 Văn hóa, xã hội

Mục tiêu phát triển kinh tế phải đi liền với mục tiêu phát triển văn hóa xã hội; xây dựng

xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, hoạt động theo pháp luật Theo Chiến lược phát triển KTXH của Việt Nam, đến năm 2020 chỉ số HDI đạt nhóm trung bình cao trên thế giới; tuổi thọ bình quân đạt 75 tuổi; bình quân 9 bác sỹ/ 1 vạn dân; 26 giường bệnh/1 vạn dân; số lao động qua đào tạo 70%; số hộ nghèo giảm 2 - 3%/năm; mức thu nhập dân cư gấp 3,5 lần năm 2010; nhà ở kiên cố 70%, bình quân 25 m2/người, xóa nhà ở đơn sơ, tranh tre nứa lá Giáo dục và đào tạo, KHCN phát triển đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH, phát triển nông nghiệp trình độ cao Đến năm 2020, có một số lĩnh vực KHCN, giáo dục, y tế đạt trình độ tiên tiến, hiện đại Số sinh viên đạt 450 người/1 vạn dân Nền văn hóa Việt Nam phát triển theo hướng tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

3.1.2.3 Môi trường

Chiến lược phát triển KTXH Việt Nam xác định đến năm 2020 đưa tỷ lệ che phủ rừng cả nước lên 45% Tính đến 1/1/2010 độ che phủ rừng mới đạt 39,1% với diện tích 13.258.700

ha, trong đó rừng tự nhiên 10.338.900 ha, rừng trồng là 2.919.800 ha Như vậy từ 2011 đến

2020 phải nâng độ che phủ rừng thêm 5,9%, tức trung bình mỗi năm phải tăng thêm 0,536% Hầu hết dân cư thành thị và nông thôn được sử dụng nước sạch và hợp vệ sinh Kiểm soát để 100% cơ sở SXKD mới tạo lập phải áp dụng công nghệ sạch hoặc trang bị các thiết bị giảm ô

nhiễm, xử lý chất thải Trên 80% các cơ sở SXKD hiện có phải đạt tiêu chuẩn về môi trường Các đô thị từ loại 4 trở lên và tất cả các KCN, khu chế xuất có hệ thống xử lý nước thải tập trung 95% chất thải rắn thông thường, 85% chất thải nguy hại và 100% chất thải y tế được xử

lý đạt tiêu chuẩn Cải thiện, phục hồi môi trường khu vực bị ô nhiễm nặng, hạn chế tác hại của thiên tai, biến đổi khí hậu, đặc biệt là nước biển dâng

3.2 ĐỊNH HƯỚNG

3.2.1 Tình hình đất nước

Giai đoạn 2005 - 2010, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể, đất nước đã ra khỏi tình trạng kém phát triển, bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhập trung bình Nhiều mục tiêu chủ yếu đã đạt được, LLSX và QHSX có bước phát triển mới Kinh tế tăng trưởng nhanh, liên tục với tốc độ bình quân giai đoạn 2001- 2010 khoảng 7,2%/năm Năm

2010 GDP bình quân đầu người 1.200 USD Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực Thể chế KTTT tiếp tục được hoàn thiện, các lĩnh vực VHXH phát triển, mức sống của người dân được nâng lên, chính trị - xã hội ổn định, ANQP được giữ vững, hội nhập quốc tế sâu rộng hơn

Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tạo ra sự đột phá Nền kinh tế phát triển chưa bền vững, còn nhiều bất ổn, chất lượng tăng trưởng, năng suất, hiệu quả, sức cạnh tranh còn thấp, các cân đối kinh tế vĩ mô chưa vững chắc, hệ thống tài chính ngân hàng, DNNN nhiều bất cập, tiềm ẩn nguy cơ phức tạp Việc huy động và hiệu quả sử dụng các nguồn lực còn hạn chế Tăng trưởng kinh tế còn dựa nhiều vào các yếu tố chiều rộng, chậm phát triển theo chiều sâu Các lĩnh vực VHXH còn nhiều bất cập Khoảng cách giàu nghèo còn lớn, bất bình đẳng trong XH còn phổ biến Môi trường ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm nặng nề Thể chế KTTT, chất lượng nguồn nhân lực, KCHT còn yếu, cản trở sự phát triển Nền tảng để Việt Nam trở thành nước công nghiệp chưa hình thành đầy đủ Vẫn tiềm ẩn những yếu tố gây mất ổn định chính trị - xã hội và đe dọa chủ quyền quốc gia đặc biệt là biển đảo và vùng biên giới

3.2.2 Bối cảnh quốc tế

Thế giới đang thay đổi nhanh chóng, phức tạp và khó lường Dự báo giai đoạn 2011

-2020, hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn, nhưng xung đột sắc tộc, tôn giáo, tranh giành tài nguyên, lãnh thổ, biển đảo, nạn khủng bố cùng những vấn đề toàn cầu khác như đói nghèo, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, thảm họa thiên nhiên,…là nguy cơ lớn

3.2.3.5 Tập trung ĐTPT từ nguồn vốn NSNN về KCHT kinh tế tạo bước đột phá

3.2.3.6 Quan tâm ĐTPT từ nguồn vốn NSNN để tạo ra sự cân đối, hài hòa giữa các vùng miền lãnh thổ, đô thị và nông thôn

3.2.3.7 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho các lĩnh vực VHXH, đảm bảo phát triển VHXH hài hòa với phát triển kinh tế

3.2.3.8 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho sự nghiệp y tế hướng tới mục tiêu ĐTPT vì con người

3.2.3.9 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của sự phát triển

3.2.3.10 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho KHCN để KHCN thực sự là động lực then chốt của phát triển nhanh, bền vững, phát triển kinh tế trí thức

3.2.3.11 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN để bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường, chủ động ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu

3.2.3.12 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN phục vụ mục tiêu giữ vững độc lập dân tộc, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội;

mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động hội nhập, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

3.2.3.13 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN phải được đặt trong bối cảnh tiếp tục hoàn thiện thể chế KTTT, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô trên cơ sở huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực

3.3 QUAN ĐIỂM VỀ ĐTPT TỪ NGUỒN VỐN NSNN

3.3.1 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN lấy hiệu quả làm thước đo hàng đầu

3.3.2 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN phải góp phần khẳng định vai trò của Nhà nước trong nền KTTT

3.3.3 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN phải có tỷ trọng phù hợp

3.3.4 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN phải có trọng tâm, trọng điểm

3.3.5 ĐTPT từ NSNN phải hài hòa giữa vốn NSTW và NSĐP, các cấp ngân sách với nhau, giữa ngân sách cứng và mềm

3.3.6 ĐTPT từ NSNN phải nâng cao tính cạnh tranh trong nội bộ

3.4 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐTPT TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

3.4.1 Phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm trong ĐTPT từ NSNN

Những khuyết điểm, yếu kém của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN giai đoạn 2005-2010 đã được phân tích, đánh giá kỹ ở chương 2 Nếu không đổi mới, điều chỉnh để khắc phục các yếu kém, khuyết điểm đó thì ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả hạn chế và mục tiêu phát triển khó đạt được

Khắc phục nhược điểm, yếu kém phải đi liền với việc phát huy ưu điểm, tiềm năng, lợi thế Từ phân tích ở chương 1 cho thấy, cần phải tận dụng thời cơ, sự thuận lợi về vị trí địa lý

và lịch sử, bối cảnh trong nước và quốc tế, xu thế khu vực hóa, toàn cầu hóa và hội nhập kinh

tế quốc tế để bứt phá trong ĐTPT mang lại hiệu quả cao Một số vùng miền lãnh thổ, khu vực kinh tế có điều kiện tự nhiên không thuận lợi, tài nguyên thiên nhiên hạn chế và để khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên đó một cách có hiệu quả cần phải đầu tư lớn, dự kiến hiệu quả đầu tư thấp, thì Nhà nước cần xem xét để quyết định đầu tư đúng, có lộ trình

Từ việc phân tích, đánh giá, nhận xét ở chương 2 cho thấy, thực tiễn ĐTPT trong những năm qua là kinh nghiệm quý giá và cơ sở để tiếp tục bổ sung, điều chỉnh trong ĐTPT từ nguồn vốn NSNN đạt hiệu quả cao hơn Cụ thể như sau:

- Từ năm 2005-2010, đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào tăng trưởng GDP khu vực kinh tế nhà nước có xu hướng tăng nhưng không ổn định; hiệu quả đầu tư từ NSNN kém hơn các khu vực vốn khác Do vậy vừa phải quản lý chặt chẽ ĐTPT từ nguồn vốn NSNN, vừa

phải giảm tỷ lệ ĐTPT từ nguồn vốn NSNN hợp lý để góp phần nâng cao hiệu quả ĐTPT chung

- Giai đoạn 2005-2010 chỉ số ICOR của Việt Nam liên tục tăng nhanh, thể hiện việc ĐTPT nói chung hiệu quả thấp ICOR kinh tế nhà nước tăng nhanh và cao hơn đầu tư ngoài nhà nước và đầu tư nước ngoài Từ đó rút ra trong giai đoạn 2005-2010 ĐTPT từ nguồn vốn NSNN kém hiệu quả so với các khu vực vốn khác ICOR trong khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản cao thể hiện hiệu quả ĐTPT thấp; ICOR trong công nghiệp khai thác mỏ, công nghiệp chế biến thấp hơn nông nghiệp; khu vực dịch vụ có tiến bộ so với nông nghiệp và công nghiệp Do vậy, cần định hình việc lựa chọn ngành nghề, sản phẩm chủ lực để ĐTPT làm cân đối và kéo dần hệ số ICOR xuống khoảng bằng 3

- Đối với thu NSNN, trong giai đoạn 2005-2010 đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ngày càng có hiệu quả Tuy nhiên thu từ dầu thô còn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu cho thấy hiệu quả thu NSNN từ nguồn lực tài nguyên thiên nhiên vẫn chiếm tỷ lệ lớn Cần phải tiếp tục đổi mới ĐTPT để có hiệu quả cao hơn trong việc huy động các nguồn lực khác cho ĐTPT như con người, khoa học, công nghệ,…Nhà nước cần quan tâm đến ĐTPT chiều sâu bên cạnh ĐTPT chiều rộng, dựa vào khai thác cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên

- Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào tiêu dùng cuối cùng từ 2006 - 2008 có hiệu quả tăng, các giai đoạn khác hiệu quả có xu hướng giảm Do vậy cần phải điều chỉnh tiêu dùng cuối cùng vừa đảm bảo mức sống, vừa tiết kiệm để ĐTPT Đặc biệt trong tiêu dùng cuối cùng của Nhà nước thì Nhà nước phải tiếp tục tiết kiệm hơn

- ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả trong việc tăng xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ Do vậy, cần phải tiếp tục đầu tư nhưng lựa chọn ngành chủ lực, vùng miền trọng điểm, lựa chọn sản xuất một số mặt hàng có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường thế giới, có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu để tiếp tục nâng cao hiệu quả vững chắc và ngày càng cao Đồng thời Nhà nước phải hỗ trợ các khu vực vốn khác để tăng xuất siêu

- ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có tác động kém hiệu quả vào cân đối cán cân thương mại quốc tế và không giảm được nhập siêu Do vậy, cần phải tiếp tục điều chỉnh ĐTPT từ các loại nguồn vốn khác nhau để đảm bảo cân đối cán cân thương mại, tránh nhập siêu

- Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN ngày càng có hiệu quả trong việc gia tăng doanh thu thuần SXKD của các DNNN Từ 2005-2007, sự đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào sự gia tăng vốn SXKD bình quân hàng năm của các DNNN nhìn chung có hiệu quả Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào sự gia tăng TSCĐ và đầu tư tài chính dài hạn của các DNNN thiếu ổn định Từ đó cho thấy những nguy cơ tiềm ẩn việc ĐTPT từ nguồn vốn NSNN được giao cho DNNN thực hiện ngày càng nhiều, hiệu quả không ổn định

Do vậy cần xem xét điều chỉnh ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong các DNNN ngày càng hợp

lý, đổi mới DNNN

Đối với hiệu quả xã hội, từ kết quả phân tích ở chương 2 cho thấy:

- Trong việc nâng cao mức sống của người dân, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả tăng nhưng thiếu ổn định vững chắc, vì vậy phải được tiếp tục điều chỉnh để ĐTPT từ NSNN

có hiệu quả xã hội ổn định hơn

- Từ 2005-2007, hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc tăng thêm số lao động bình quân trong khu vực nhà nước giảm dần, giai đoạn 2008-2010 tăng lên Nhìn chung trong

cả giai đoạn 2005-2010, ĐTPT từ nguồn vốn NSNN có hiệu quả tăng nhưng thiếu ổn định Nhà nước cần phải xem xét để điều chỉnh ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc tạo thêm việc làm Tuy nhiên, Nhà nước không nên dùng ĐTPT từ nguồn vốn NSNN làm công cụ để điều chỉnh việc tạo thêm việc làm mới Đóng góp của ĐTPT từ NSNN để tăng thêm việc làm

Nhà nước cần giao phó cho khu vực ngoài nhà nước, FDI, xuất khẩu lao động và hỗ trợ cho các khu vực này

- Đóng góp của ĐTPT từ nguồn vốn NSNN đối với việc giảm đói nghèo có hiệu quả Tuy nhiên, nếu để tỷ lệ ĐTPT từ nguồn vốn NSNN cho khu vực này cao thì sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng chung và Nhà nước thiếu nguồn lực để tái đầu tư Do vậy, Nhà nước phải khuyến khích các thành phần kinh tế, kêu gọi các nhà hảo tâm, định hướng cho các tổ chức xã hội tham gia chung tay cùng Nhà nước giải quyết giảm đói nghèo

- ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào sự bình ổn giá cả có hiệu quả thấp và thiếu ổn định Cần tiếp tục điều chỉnh ĐTPT từ nguồn vốn NSNN để đảm bảo bình ổn giá cả, hạn chế lạm phát

- Hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN trong việc tăng NSLĐ không cao và thiếu ổn định

Do vậy, Nhà nước phải tăng cường ĐTPT chiều sâu, đổi mới công nghệ, cải cách tổ chức quản lý theo hướng lấy năng suất, chất lượng, hiệu quả làm thước đo, hạn chế ĐTPT theo chiều rộng

Ngoài ra, xem xét một số chỉ tiêu khác cho thấy:

- Đóng góp của ĐTPT vào việc thu hút FDI trong giai đoạn 2005-2008 có xu hướng hiệu quả, giai đoạn 2008 -2010 ngày càng kém hiệu quả Việc xem xét chỉ tiêu này có thể thực hiện để đánh giá hiệu quả ĐTPT theo các ngành kinh tế, theo đối tác đầu tư, theo lãnh thổ,…Cần phải lựa chọn, hạn chế một số ngành nghề, lãnh thổ trong tiếp nhận đầu tư FDI nhằm làm tăng hiệu quả chung, giảm ô nhiễm môi trường, đưa công nghệ lạc hậu vào trong nước

- Chi NSNN cho ĐTPT trong tổng chi NSNN từ 2005-2010 có xu hướng giảm dần Đây

là xu hướng tốt, nhưng việc giảm chi chưa đảm bảo tỷ lệ thích hợp, cần phải tiếp tục điều chỉnh giảm Mặt khác phải cơ cấu lại chi NSNN phù hợp hơn Chuyển hướng chi tiêu NSNN, trong đó ĐTPT từ NSNN tập trung nhiều hơn cho phúc lợi xã hội (giáo dục, y tế, nhà ở, an sinh xã hội,…) Việc xã hội hóa giáo dục, y tế,… là để huy động xã hội tham gia nhiều hơn và thúc đẩy nâng cao chất lượng chứ không phải là để người dân phải chi trả ngày càng nhiều chi phí phúc lợi công Kiểm soát các khoản đóng góp này cũng là vấn đề đặt ra bên cạnh tăng đầu

tư của Nhà nước ĐTPT từ NSNN để đảm bảo dịch vụ công thiết yếu cho nhân dân, như phổ cập giáo dục, khám chữa bệnh thông thường, hỗ trợ người nghèo và các nhóm yếu thế trong

xã hội, v.v với quy mô ngày càng mở rộng và chất lượng ngày càng nâng cao Nó nhằm phân phối lại của cải của XH để đảm bảo cơ hội bình đẳng cho mọi người, hỗ trợ nhóm người thiệt thòi, tạo điều kiện đảm bảo điều kiện sống tối thiểu, nâng cao chất lượng cuộc sống Đây chính chức năng phát triển XH của Nhà nước và cũng là định hướng XHCN của sự phát triển Theo Niên giám Thống kê 2010, giai đoạn 2005-2010, chi thường xuyên của NSNN cho giáo dục khoảng 11-13%; y tế, KHH gia đình khoảng 3-4%; văn hóa, phát thành truyền hình, TDTT khoảng 1-1,5% tổng chi Tổng các khoản chi cho y tế, văn hóa, thể dục thể thao xấp xỉ bằng chi cho QLNN Tổng chi cho sự nghiệp phát triển XH chưa đến 20% Còn riêng ĐTPT cho các mục tiêu XH chỉ vào khoảng 15-20% Giai đoạn 2011-2020, cần nâng tỷ lệ chi NSNN

và ĐTPT của nhà nước cho phát triển XH lên tới ít nhất 30%

- Đóng góp của ĐTPT từ NSNN vào phát triển nông nghiệp có xu hướng chung tăng nhưng không ổn định Cần phải tái cơ cấu và nâng cấp ĐTPT trong nông nghiệp theo hướng phát huy lợi thế so sánh, đầu tư công nghệ cao, công nghệ sạch, CNH và HĐH lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất sản phẩm nông nghiệp nhiệt đới trình độ cao, có khả năng cạnh tranh quốc

tế Hiệu quả ĐTPT từ NSNN vào lĩnh vực lâm nghiệp có tăng nhưng thiếu ổn định vững chắc Việc tăng thêm giá trị SX lâm nghiệp còn làm tăng độ che phủ rừng, góp phần thay đổi môi trường sinh thái, hạn chế bão lụt, chống xói mòn,… nghĩa là hiệu quả của ĐTPT về môi trường sống được nâng lên Giai đoạn 2011-2020 cần phải tăng cường ĐTPT từ nguồn vốn

NSNN cho lâm nghiệp Đóng góp của ĐTPT từ NSNN vào thủy sản tăng nhưng thiếu ổn định Đây cũng là một vấn đề đặt ra đối với Nhà nước khi ĐTPT, bởi ngành thủy sản Việt Nam đã trở thành một trong những ngành kinh tế phát triển, có khả năng xuất khẩu lớn trong lúc ĐTPT từ NSNN còn hạn chế Mặt khác ĐTPT cho kinh tế biển vừa đảm bảo hiệu quả kinh

tế, vừa đảm bảo hiệu quả ANQP

- Trong giai đoạn 2005-2006, ĐTPT từ NSNN vào công nghiệp có hiệu quả giảm, giai đoạn 2006-2008 hiệu quả tăng Tính chung cả giai đoạn 2005-2010, ĐTPT từ NSNN trong công nghiệp không có hiệu quả bằng ĐTPT chung toàn xã hội trong khu vực công nghiệp Nhà nước phải tái cơ cấu và nâng cấp công nghiệp hợp lý vì đây là khu vực kinh tế trọng điểm, có khả năng tăng trưởng cao, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước CNH

- ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào năng lượng chiếm ưu thế Tuy nhiên thực tế cho thấy sản xuất và cung cấp, phân phối điện năng còn nhiều vấn đề bất ổn Cần phải đưa ngành điện

đi thẳng vào HĐH như ngành bưu chính viễn thông và thả nổi thị trường điện năng, khí đốt, xăng dầu Nhà nước không nên bao cấp mà chỉ thực hiện nhiệm vụ QLNN, thu thuế, dự trữ quốc gia

- Hiệu quả ĐTPT từ nguồn vốn NSNN vào lĩnh vực du lịch nhìn chung tăng nhưng không

ổn định Nhà nước nên khuyến khích tư nhân và đầu tư nước ngoài Còn ĐTPT từ NSNN ở lĩnh vực này phải giảm thiểu đến mức tối đa cho phép

- ĐTPT từ NSNN vào lĩnh vực GTVT có số vốn rất lớn nhưng phân tích cho thấy hiệu quả không ổn định Từ đó phải điều chỉnh giảm ĐTPT từ NSNN và tăng đầu tư bằng các hình thức khác như BOT, BT, đổi đất lấy hạ tầng,…

- ĐTPT từ NSNN vào sự phát triển bưu chính viễn thông có bước phát triển tốt Các công nghệ được lựa chọn đi thẳng vào HĐH ĐTPT từ NSNN tạo ra cú hích ban đầu và sau đó Nhà nước kêu gọi các thành phần kinh tế khác, kể cả đầu tư nước ngoài vào nền kinh tế Tuy nhiên, khi đã đạt đến trình độ nhất định, giai đoạn 2011-2020, Việt Nam cần lựa chọn để đầu

tư theo những đột phá mới về công nghệ nội dung, đi tắt đón đầu công nghệ mới, đầu tư ra nước ngoài, xuất khẩu dịch vụ (một số nước Châu Phi, Campuchia, Lào,… về viễn thông,…), tham gia vào chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu mà không chỉ dừng lại ở mức giảm giá cước, cạnh tranh tăng số thuê bao,…

- Giáo dục có vai trò to lớn trong ĐTPT Đổi mới giáo dục là nền tảng để ĐTPT có hiệu quả theo chiều sâu và bền vững ĐTPT từ NSNN cho giáo dục từng bước được nâng cao hiệu quả Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển cần phải đổi mới giáo dục và cải cách giáo dục triệt để

- ĐTPT từ NSNN cho phát triển y tế ngày càng cao và đưa lại những hiệu quả nhất định Tuy nhiên, về y tế cần phải có những cải cách căn bản vừa đảm bảo nhu cầu khám chữa bệnh cho người dân, vừa thực hiện công bằng xã hội và thể hiện tính nhân đạo

- ĐTPT từ NSNN cho lĩnh vực văn hóa chiếm ưu thế đối với các khu vực vốn khác Tuy nhiên trong thời gian qua việc ĐTPT cho lĩnh vực văn hóa còn nhiều nơi nhiều chỗ mang tính hình thức, nhiều chủ trương đầu tư còn sai, dàn trải, không hiệu quả, lãng phí Nhà nước nên tăng cường xã hội hóa ĐTPT trong lĩnh vực văn hóa Cũng như lĩnh vực văn hóa, lĩnh vực phát triển TDTT cần được xã hội hóa sâu rộng Đồng thời Nhà nước phải phòng chống tham nhũng, chống đầu tư sai, hình thức trong lĩnh vực này

- ĐTPT từ NSNN đã góp phần tích cực vào tăng tuổi thọ bình quân, đưa tuổi thọ bình quân người Việt Nam năm 2009 lên 73 Để đạt mức 75 vào năm 2020, Nhà nước phải tiếp tục đầu tư để tăng tuổi thọ GDI của Việt Nam tăng lên 0,723 vào năm 2009 và xếp thứ 94 trên thế giới Nhà nước phải tiếp tục đầu tư để cải thiện thứ hạng của Việt Nam Vai trò phụ nữ