Chính sách thuế đối với các chủ thể trên thị trường chứng khoán việt nam

Trong quan điểm phát triển thị trường được nêu tại Quyết định 252/QĐ-TTg ngày 1 tháng 3 năm 2012 về việc Phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2011 -

Chính sách thuế đối với các chủ thể trên thị

trường chứng khoán Việt Nam

Vũ Trọng Hiếu

Trường Đại học Kinh tế Luận văn ThS ngành: Tài chính ngân hàng; Mã số: 60 34 20

Người hướng dẫn: TS Nguyễn Sơn

Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Nghiên cứu các chính sách về thuế đối với thị trường chứng khoán Phân tích

những tồn tại của chính sách thuế đối với chứng khoán trong thời gian qua áp dụng ở Việt

Nam Đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách thuế đối với chứng khoán

Keywords: Tài chính ngân hàng; Chính sách thuế; Thị trường chứng khoán

Content

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua hành trình gần 12 năm phát triển với vai trò quan trọng là công cụ thu hút vốn đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế Trong quan điểm phát triển thị trường được nêu tại Quyết định 252/QĐ-TTg ngày 1 tháng 3 năm 2012 về việc Phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 đã nêu rõ: “Nhà nước thực hiện quản lý bằng công cụ pháp luật, có các chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện để thị trường chứng khoán phát triển ổn định, vững chắc; phát huy vai trò của các tổ chức tự quản, hiệp hội nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và khuyến khích các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán’’

Qua gần 12 năm hình thành và phát triển, các chính sách về thuế áp dụng cho các chủ thể tham gia TTCK bước đầu đã đáp ứng là công cụ điều chỉnh đối với thị trường, góp phần đảm bảo thị trường vận hành trơn trôi chảy Sau một thời gian vận hành, thị trường chứng khoán đã có nhưng bước phát triển nhất định và các đối tượng tham gia thị trường đã ít nhiều có những kinh nghiệm, kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán Các quy định đã được ban hành

trước đây chỉ đáp ứng được yêu cầu trước mắt và cần thiết phải có sự điều chỉnh cho phù hợp với thông lệ quốc tế và hỗ trợ (ưu đãi) với thị trường

Chính vì vậy tác giả chọn đề tài “Chính sách thuế đối với các chủ thể trên thị trường

chứng khoán Việt Nam” nhằm phân tích các mặt tồn tại của chính sách thuế đối với chứng khoán

và đưa ra biện pháp nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách thuế thúc đẩy sự phát triển ổn định của

thị trường chứng khoán Việt Nam

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Chính sách thuế nói chung và chính sách thuế đối với TTCK nói riêng đang được Quốc hội và Chính phủ từng bước hoàn thiện để sớm đưa vào thực tế Hiện có một số công trình nghiên cứu về thuế đối với TTCK, tuy nhiên các đề xuất chưa bao quát và toàn diện, do đó đề tài

sẽ bổ sung thêm các luận điểm nhằm hoàn thiện hơn chính sách thuế chứng khoán

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Mục tiêu chính của đề tài là nghiên cứu các chính sách về thuế đối với TTCK ; phân tích những tồn tại của chính sách thuế đối với chứng khoán trong thời gian qua áp dụng ở Việt Nam

và đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách thuế đối với chứng khoán

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng chính của đề tài là chính sách thuế áp dụng đối với các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán;

Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập chung phân tích tác động của thuế đối với chứng khoán trên thị trường chứng khoán Việt Nam

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện đề tài, tác giả đã sử dụng các phương pháp :

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp chuyên gia

6 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN

Luận văn dự kiến sẽ đóng góp các luận điểm khoa học về chính sách thuế hiện hành đối với thị trường chứng khoán Việt Nam Những đóng góp này tổng hợp các vấn đề đã được nêu trên báo chí thời gian qua để đưa ra quan điểm độc lập về chính sách thuế Trên cơ sở đó luận văn có hy vọng sẽ đóng góp ý kiến để hoàn thiện chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới

7 BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN

Nội dung của đề tài gồm 3 chương sau đây:

Chương 1: Tổng quan về thị trường chứng khoán và chính sách thuế đối với thị trường

chứng khoán

Chương 2: Thực trạng chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam

Chương 3: Hoàn thiện chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ TTCK VÀ CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI TTCK 1.1 Tổng quan về thị trường chứng khoán

1.1.1 Khái quát chung

1.1.1.1 Khái niệm: Thị trường chứng khoán được định nghĩa theo từ điển tiếng Anh

Longman Dictionary Business English, như sau: một thị trường có tổ chức là nơi các chứng khoán được mua bán tuân theo những quy tắc đã được ấn định Tại điều 6 Luật chứng khoán số 70/2006/QH11 ngày 29/06/2006 thì thị trường chứng khoán được định nghĩa là địa điểm hoặc hình thức trao đổi thông tin để tập hợp lệnh mua, bán và giao dịch chứng khoán

1.1.1.2 Phân loại thị trường chứng khoán

Phân loại theo hàng hoá của thị trường chứng khoán

Thị trường trái phiếu: là thị trường mà hàng hoá được giao dịch trao đổi, mua bán tại đó

là các trái phiếu

Thị trường cổ phiếu là thị trường mà hàng hoá được giao dịch trao đổi, mua bán tại đó là các cổ phiếu

Thị trường các công cụ phái sinh

Phân loại theo quá trình luân chuyển vốn

Thị trường sơ cấp: Thị trường sơ cấp là thị trường nơi các chứng khoán được phát hành

và bán cho những người mua đầu tiên (vì vậy còn được gọi là thị trường phát hành)

Thị trường thứ cấp: Thị trường thứ cấp là thị trường giao dịch mua bán, trao đổi những

chứng khoán đã được phát hành nhằm mục đích kiếm lời, di chuyển vốn đầu tư hay di chuyển tài sản xã hội

Phân loại theo hình thức tổ chức của thị trường

Sở giao dịch chứng khoán (SGDCK): SGDCK là thị trường giao dịch chứng khoán được

thực hiện tại một địa điểm tập trung

Thị trường chứng khoán phi tập trung: Thị trường chứng khoán phi tập trung là thị

trường không có trung tâm giao dịch tập trung, đó là một mạng lưới các nhà môi giới và tự doanh chứng khoán mua bán với nhau và với các nhà đầu tư, các hoạt động giao dịch của TTCK phi tập trung được diễn ra tại các quầy (sàn giao dịch) của các ngân hàng và công ty chứng khoán thông qua điện thoại hay máy vi tính diện rộng

Thị trường tự do: Thị trường tự do là thị trường giao dịch tất cả các loại cổ phiếu được

phát hành thông qua việc thương lượng và thoả thuận trực tiếp giữa bên mua và bên bán tại bất

cứ nơi đâu, vào bất kỳ lúc nào

1.1.2 Các chủ thể tham gia vào thị trường chứng khoán

Chủ thể phát hành

Chủ thể phát hành là người cung cấp các chứng khoán - hàng hoá của TTCK Các chủ thể phát hành bao gồm:

Chính phủ: Chính phủ là chủ thể phát hành các chứng khoán: trái phiếu Kho bạc, trái

phiếu công trình, tín phiếu Kho bạc nhằm mục đích tìm vốn tài trợ cho những công trình lớn thuộc cơ sở hạ tầng, phát triển sự nghiệp văn hoá giáo dục, y tế, hoặc bù đắp thiếu hụt Ngân sách

Nhà nước

Doanh nghiệp: Doanh nghiệp là chủ thể phát hành các cổ phiếu hoặc trái phiếu doanh

nghiệp để tìm vốn tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Quỹ đầu tư: Quỹ đầu tư là những tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, được hình thành bằng

vốn góp của các nhà đầu tư để tiến hành đầu tư vào chứng khoán và các loại hình đầu tư khác

Nhà đầu tư

Chủ thể đầu tư là những người có tiền, thực hiện việc mua và bán chứng khoán trên TTCK để tìm kiếm lợi nhuận Nhà đầu tư có thể chia thành 2 loại: nhà đầu tư cá nhân và nhà đầu

tư có tổ chức

Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán

Công ty chứng khoán

Các ngân hàng thương mại (NHTM)

Cơ quan quản lý và giám sát các hoạt động thị trường chứng khoán

Cơ quan quản lý Nhà nước về TTCK do Chính phủ của các nước thành lập với mục đích bảo vệ lợi ích của người đầu tư và bảo đảm cho TTCK hoạt động lành mạnh, an toàn và phát triển bền vững

Các tổ chức có liên quan: Sở giao dịch chứng khoán; Hiệp hội các nhà kinh doanh

chứng khoán; Tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán; các công ty đánh giá hệ số tín nhiệm

1.1.3 Các loại hàng hóa trên thị trường chứng khoán

1.1.3.1 Cổ phiếu

Cổ phiếu là một loại chứng khoán được phát hành dưới dạng chứng chỉ hoặc bút toán ghi

sổ, xác nhận quyền sở hữu và lợi ích hợp pháp của người sở hữu cổ phiếu đối với tài sản hoặc vốn của một công ty cổ phần

Cổ phiếu gồm 2 loại chính: cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi

1.1.3.2 Trái phiếu

Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của người phát hành (người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ chứng khoán (người cho vay) một khoản tiền xác định, thường

là trong những khoảng thời gian cụ thể, và phải hoàn trả cho khoản cho vay ban đầu khi nó đáo hạn

Nếu căn cứ vào tính chất có thể chia trái phiếu ra làm bốn loại: Trái phiếu vô danh, Trái phiếu ghi danh, Trái phiếu chính phủ, Trái phiếu công ty

1.1.3.3 Chứng chỉ quỹ đầu tư:

Chứng chỉ quỹ đầu tư là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn góp trong quỹ đại chúng Quỹ đại chúng bao gồm hai loại là quỹ đóng và quỹ mở

1.1.3.4 Chứng khoán có thể chuyển đổi

Chứng khoán có thể chuyển đổi là những chứng khoán cho phép người nắm giữ nó, tùy theo lựa chọn và trong những điều kiện nhất định, có thể đổi nó lấy một chứng khoán khác

1.1.3.5 Các chứng khoán phái sinh: Quyền mua cổ phiếu, chứng quyền, hợp đồng kỳ hạn,

hợp đồng tương lai, quyền lựa chọn

1.2 Chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán

1.2.1 Chính sách thuế chung

1.2.1.1 Tổng quan thuế

a Khái niệm

Thuế là một khoản nộp bằng tiền mà các thể nhân và pháp nhân có nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện theo luật đối với Nhà nước; không mang tính chất đối khoản, không hoàn trả trực tiếp cho người nộp thuế và dùng để trang trải cho các nhu cầu chi tiêu công cộng

b Phân loại

 Căn cứ vào phương thức đánh thuế: thuế được phân ra làm hai loại chung đó là

thuế trực thu và thuế gián thu

Thuế trực thu: Là loại thuế thu trực tiếp vào khoản thu nhập của các tổ chức kinh tế hoặc

cá nhân; người chịu thuế đồng thời là người nộp thuế cho nhà nước

Thuế gián thu: Là loại thuế không trực tiếp đánh vào thu nhập hay tài sản của người nộp thuế mà đánh một cách gián tiếp thông qua giá cả hàng hoá, dịch vụ Người chịu thuế là những người tham gia tiêu dùng những dịch vụ, hàng hoá đó

 Căn cứ vào đối tượng đánh thuế

1.2.1.2 Vai trò của chính sách thuế và các nhân tố tác động tới chính sách thuế

a Vai trò của chính sách thuế

- Pháp luật thuế là công cụ chủ yếu của Nhà nước nhằm huy động tập trung một phần của cải vật chất trong xã hội vào ngân sách Nhà nước

- Pháp luật thuế là công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh tế và đời sống xã hội

- Pháp luật thuế là công cụ góp phần đảm bảo sự bình đẳng giữa các thành phần kinh

tế và công bằng xã hội

b Các nhân tố tác động đến chính sách thuế

- Tác động từ phía Nhà nước

- Tác động của nền kinh tế

- Tác động của các yếu tố bên ngoài khác

1.2.1.3 Mục tiêu xây dựng một chính sách thuế

- Tính hiệu quả kinh tế

- Tính linh hoạt

- Tính minh bạch

- Tính công bằng

1.2.2 Chính sách thuế đối với chủ thể tham gia TTCK

a Chủ thể phát hành hay chủ thể đi vay

Là những người huy động vốn bằng cách phát hành và bán các chứng khoán trên thị trường sơ cấp Thuộc loại này có: Chính phủ, các cơ quan Chính phủ, các tổ chức tài chính, các doanh nghiệp và các công ty cổ phần Trong số đó chủ yếu là Chính phủ và các công ty cổ phần

Chính sách thuế đối với pháp nhân kinh doanh là thuế TNDN và thuế GTGT ngoài ra chủ thể này còn có nghĩa vụ thu thuế khấu trừ tại nguồn đối với lãi tiền vay hoặc lợi tức cổ phần

Chủ thể là pháp nhân không kinh doanh như Nhà nước phát hành trái phiếu, công trái thì không phải thực hiện các nghĩa vụ thuế Đơn vị khi chi trả lãi cho tổ chức hoặc cá nhân có nghĩa

vụ thuế khấu trừ tại nguồn

b Chủ thể đầu tƣ hay chủ thể cho vay

Chủ thể đầu tư thành hai loại: Nhà đầu tư cá nhân và Các tổ chức đầu tư: các quỹ hưu bổng, quỹ tương hỗ, các công ty bảo hiểm, các Ngân hàng thương mại, các công ty đầu tư đa quốc gia, các quỹ tài chính công, các quỹ bảo hiểm xã hội, các quỹ cứu trợ …

Chính sách điều tiết đối với các chủ thể đầu tư là TNDN đối với các tổ chức đầu tư và thuế TNCN đối với nhà đầu tư cá nhân cụ thể:

Chính sách thuế đối với cổ phiếu và trái phiếu

Cổ tức là khoản thu nhập được chia từ thu nhập còn lại sau khi đã nộp thuế thu nhập Cổ tức do bị đánh thuế ở cấp công ty nếu chia lại cho cổ đông lại đánh thuế thì mức độ điều tiết đối với khoản thu nhập này quá nặng, các cá nhân sẽ cân nhắc lựa chọn hình thức đầu tư dưới dạng góp vốn cổ phần hay cho vay vốn

Lãi từ trái phiếu được coi là khoản tiền trả cho việc sử dụng vốn vay dưới bất kỳ hình thức nào Tổ chức cá nhân kinh doanh khi chi trả lãi tiền đi vay được hạch toán là khoản chi phí kinh doanh vì vậy khoản thu nhập này đối với bên cho vay chưa bị đánh thuế ở cấp độ công ty Bên cho vay có thu nhập nên phải chịu thuế thu nhập

Đối với thuế GTGT nhiều nước không áp dụng vì đây là hình thức đầu tư gián tiếp không xác định chủ thể kinh doanh, mặt khác khó xác định giá trị tăng thêm để làm căn cứ tính thuế

Chủ thể trung gian

Các nhà trung gian chứng khoán có thu nhập từ hoạt động môi giới, bảo lãnh chịu thuế TNDN hoặc thuế TNCN

Người quản lý, giám sát và điều chỉnh hoạt động của thị trường chứng khoán:

Thông thường các hoạt động quản lý nhà nước sẽ không bị điều chỉnh về yếu tố thuế (chỉ có một

số loại phí dịch vụ), còn đối với hoạt động của các SGDCK thì tùy theo mô hình cấu trúc tổ chức

để có nghĩa vụ thuế cụ thể

1.3.Kinh nghiệm áp dụng chính sách thuế của một số nước

1.3.1 Kinh nghiệm của Hàn Quốc

1.3.2 Kinh nghiệm của Trung Quốc

1.3.3 Kinh nghiệm của Nhật Bản:

1.3.4 Một số kinh nghiệm của một số quốc gia khác:

1.3.5 Những vấn đề rút ra từ nghiên cứu chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán các nước:

Trên cơ sở nghiên cứu chính sách thuế đối với TTCK các nước có thể rút ra những vấn đề chính sau:

Về thuế giá trị gia tăng:

Thuế giá trị gia tăng (GTGT) là thuế gián thu đánh vào việc tiêu dùng hàng hoá và dịch

vụ, doanh nghiệp là người nộp thuế còn người tiêu dùng là người chịu thuế Rất nhiều quốc gia hiện nay đều miễn thuế GTGT trong lĩnh vực chứng khoán Tùy vào điều kiện kinh tế, tình hình phát triển của TTCK cũng như thị trường tài chính, sự tương quan giữa các lĩnh vực kinh doanh

mà mỗi quốc gia lại có quy định riêng về vấn đề này

Thuế đối với lãi tiền vay và lợi tức cổ phần:

Các khoản thu nhập từ kinh doanh chứng khoán như lãi tiền cho vay và lợi tức cổ phần đều là khoản thu nhập chịu thuế Thông thường các nước đều áp dụng phương pháp thu thuế khấu trừ tại nguồn đối với lãi từ tiền cho vay và lợi tức cổ phần Khoản thuế này có thể là khoản thuế tạm thời (tức là người nhận thu nhập sẽ phải kê khai và tính thuế lại trong tổng thu nhập của mình) hoặc là khoản thuế cuối cùng (tức là chỉ chịu thuế khấu trừ tại nguồn, thu nhập còn lại không phải kê khai nữa)

Hầu hết các nước đều miễn thuế đối với lãi tiền vay có bản chất là lãi tiền gửi tiết kiệm ngân hàng, lãi từ trái phiếu chính phủ, lãi từ giao dịch các chứng khoán được thừa kế, biếu tặng Tuỳ theo từng nước mà có các mức miễn giảm thuế khác nhau

Thuế đánh vào lãi vốn từ giao dịch chứng khoán:

Đối với thuế lãi vốn liên quan đến chứng khoán, quy định của Hàn Quốc là không đánh thuế đối với đối tượng là cổ đông nhỏ giao dịch cổ phiếu niêm yết, nhưng lại đánh thuế đối với

cổ đông nhỏ giao dịch chứng khoán chưa niêm yết Chính sách này thể hiện sự ưu đãi rất lớn của Hàn Quốc nhằm khuyến khích và thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư nhỏ lẻ, nhưng lại thể hiện sự nghiêm ngặt và hạn chế trong việc phát triển tự do Đây là một nét thể hiện được vai trò của thuế là một công cụ nhằm khuyến khích hay hạn chế phát triển thị trường và là một trong những biện pháp mà trong chính sách thuế của Việt Nam nên xem xét áp dụng

Thuế chuyển nhượng chứng khoán:

Thuế chuyển nhượng cổ phiếu: Tại Hàn Quốc thuế suất đánh vào lãi thu được từ giao dịch các cổ phiếu trên sàn thường thấp hơn so với các cổ phiếu giao dịch ngoài sàn Thuế chuyển nhượng các hợp đồng tương lai được áp dụng tại Trung Quốc cũng mở ra một hướng mới cho Việt Nam khi TTCK dự kiến sẽ giao dịch các sản phẩm mới này, khi đó việc đánh thuế là cần thiết

Thuế chuyển nhượng đối với chứng khoán trên Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc quy định thấp hơn trên thị trường Kosdaq và đặt biệt thấp hơn nhiều so với thị trường tự do Đồng thời, nhà nước cũng tính áp dụng mức thuế suất là 0,5% trên giá trị giao dịch đối với chứng khoán niêm yết mà được giao dịch trên thị trường tự do nhằm hạn chế việc giao dịch trên thị trường này

Thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp:

Thuế thu nhập liên quan đến chứng khoán được đánh theo đối tượng là người cư trú và người không cư trú tại nhưng việc đánh thuế không có sự phân biệt đáng kể giữa hai đối tượng này

Về thuế thu nhập doanh nghiệp, tuỳ theo mỗi nước có những mức thuế suất khác nhau và

có một số doanh nghiệp thuộc dạng được ưu đãi thuế, điển hình là các công ty đã niêm yết Không chỉ công ty niêm yết được ưu đãi thuế mà cổ đông của công ty đó cũng nhận được những

ưu đãi về thuế Đối với doanh nghiệp nước ngoài cũng được xem xét miễn giảm trong một số trường hợp và thông thường các nước thường ký hiệp định tránh đánh thuế hai lần với nhau để tránh đánh thuế hai lần với doanh nghiệp nước ngoài

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG CHỨNG

KHOÁN VIỆT NAM 2.1 Khái quát sự ra đời và phát triển của TTCK Việt Nam

TTCK Việt Nam được ra đời trên cơ sở Nghị định 48/1998/NĐ-CP ngày 10/07/1998 của Thủ tướng Chính phủ về Chứng khoán và Thị trường chứng khoán cùng với Quyết định 127/1998/QĐ-TTg ngày 11/07/1998 thành lập hai (02) Trung tâm Giao dịch Chứng khoán (TTGDCK) tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh Ngày 20/07/2000, TTGDCK Tp.HCM đã chính thức khai trương đi vào vận hành, và thực hiện phiên giao dịch đầu tiên vào ngày 28/07/2000 với hai loại cổ phiếu giao dịch REE và SAM

2.2 Khung pháp lý hiện hành thuế đối với TTCK Việt Nam

2.2.1 Về thuế Giá trị gia tăng:

Hiện tại, Thông tư 06/2012/TT-BTC ngày 11/1/2012 hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế GTGT quy định các đối tượng hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán thuộc dịch vụ tài chính thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT

2.2.2 Về thuế Thu nhập doanh nghiệp:

 Đối với công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán

Công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ trong giai đoạn đâu hoạt động của thị trường được hưởng các ưu đãi miễn giảm thuế và thuế suất thuế TNDN Kể từ ngày Nghị định số 108/2006/NĐ-CP có hiệu lực thi hành không được hưởng ưu đãi về thuế TNDN đối với điều kiện ngành nghề ưu đãi đầu tư và đối xử như các doanh nghiệp bình thường khác

 Đối với các tổ chức đầu tư chứng khoán

Trước đây, các tổ chức đầu tư chứng khoán thực hiện chính sách thuế theo quy định tại Thông tư 100/2004/TT-BTC ngày 20/10/2004 hướng dẫn về thuế GTGT và thuế TNDN đối với lĩnh vực chứng khoán và Thông tư 72/2006/TT-BTC ngày 10/08/2006 sửa đổi, bổ sung Thông tư 100/2004/TT-BTC Từ ngày 1/1/2009, Luật thuế TNDN số 14/2008/QH12 có hiệu lực, các tổ chức đầu tư chứng khoán thực hiện chính sách thuế TNDN theo quy định của Luật thuế này và các văn bản hướng dẫn thực hiện

 Đối với các Quỹ đầu tư chứng khoán

Quỹ đầu tư chứng khoán không thuộc đối tượng nộp thuế TNDN Khi Quỹ đầu tư chứng khoán chia lợi tức cho các nhà đầu tư thì phần lợi tức được chia của tổ chức đầu tư (không phân biệt tổ chức đầu tư trong nước hay tổ chức đầu tư nước ngoài) phải chịu thuế TNDN theo thuế suất thuế TNDN

 Đối với tổ chức niêm yết trên SGDCK:

Trước năm 2007, các tổ chức phát hành có chứng khoán được niêm yết lần đầu tại Trung tâm giao dịch chứng khoán được giảm 50% số thuế TNDN phải nộp trong 2 năm kể từ khi thực hiện niêm yết Từ 2007 trở đi, doanh nghiệp niêm yết lần đầu không còn được hưởng ưu đãi thuế TNDN

 Đối với Sở Giao dịch chứng khoán, Trung tâm lưu ký chứng khoán

Khi các đơn vị này chính thức chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thì việc nộp thuế TNDN sẽ áp dụng như đối với các doanh nghiệp khác, với mức thuế suất hiện hành là 25%

 Đối với các tổ chức khác bao gồm các tổ chức nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc

có thu nhập phát sinh tại Việt Nam; quỹ đầu tư nước ngoài, tổ chức nước ngoài được thành lập theo pháp luật nước ngoài, không có tư cách pháp nhân tại Việt Nam nhưng có mở tài khoản đầu

tư chứng khoán tại Việt Nam Các đơn vị này nộp thuế chuyển nhượng chứng khoán, trái phiếu (trừ trái phiếu thuộc diện miễn thuế) sẽ áp dụng mức thuế suất 0,1% trên doanh thu bán chứng khoán, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi tại thời điểm chuyển nhượng Đối với thu nhập từ cổ tức thì

không phải chịu thuế;

2.2.3 Về thuế Thu nhập cá nhân:

Bắt đầu từ ngày 1/1/2009 khi Luật thuế Thu nhập cá nhân có hiệu lực thì nhà đầu tư cá nhân trong nước và nước ngoài sẽ bị đánh thuế thu nhập đối với cổ tức, trái tức, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, thu nhập từ nhận thừa kế là chứng khoán, thu nhập từ nhận quà tặng là chứng khoán Cụ thể như sau:

Đối với cá nhân cư trú

Thuế suất đối với thu nhập từ đầu tư vốn áp dụng theo biểu thuế toàn phần với thuế suất

là 5%

Thuế suất đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán sẽ là 20% thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán; hoặc 0,1% trên giá trị chuyển nhượng (giá trị bán)

Đối với cá nhân không cư trú:

Thuế đối với thu nhập từ đầu tư vốn là 5%

Thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán là 0,1%

2.2.4 Về thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài:

Từ 1/1/2004, thu nhập của các nhà đầu tư nước ngoài khi chuyển ra nước ngoài không phải nộp thuế

2.3 Thực trạng triển khai chính sách thuế đối với TTCK Việt Nam

2.3.1 Thuế đối với nhà đầu tư tham gia thị trường

Về chính sách thuế thu nhập cá nhân:

Mức thu 20% đối với thu nhập chuyển nhượng chứng khoán hiện tại là mức thuế cao, mang tính tận thu, không khuyến khích người dân tham gia đầu tư chứng khoán, chưa thích hợp với thời điểm TTCK Việt Nam vẫn còn non trẻ như hiện nay

Mức thuế suất 0,1% giá trị giao dịch không phải nhỏ và mang tính cào bằng, bởi khoản đầu tư lỗ hay lời đều phải nộp thuế Cứ giao dịch chứng khoán là phải nộp 0,1% bất kể anh có lợi nhuận hay thua lỗ

Theo quy định của Luật thì mức thuế suất 5% đối với cổ tức và lãi trái phiếu hiện vẫn đang còn rất nhiều băn khoăn Đối với cổ tức do đã bị đánh thuế ở cấp công ty nếu chia cho cổ đông lại đánh thuế thì mức độ điều tiết đối với khoản thu nhập này tức là bị đánh hai lần thuế thu nhập, các cá nhân sẽ cân nhắc lựa chọn hình thức đầu tư dưới dạng góp vốn cổ phần hay cho vay vốn

Đối với lãi từ trái phiếu, bên cho vay có thu nhập nên phải chịu thuế thu nhập

Về chính sách thuế đối với nhà đầu tư tổ chức:

Nhà đầu tư tổ chức trong nước có thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán thì khoản thu nhập này được xác định là khoản thu nhập khác và kê khai vào thu nhập chịu thuế khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo thuế suất 25%

Đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, trước đây chuyển nhượng chứng khoán (cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư, trái phiếu, trừ trái phiếu thuộc diện miễn thuế), số thuế phải nộp được xác định bằng 0,1% tổng giá trị chứng khoán bán ra tại thời điểm chuyển nhượng Tuy nhiên đến công văn số 12501/BTC-CST của Bộ Tài chính ngày 20/9/2010 hướng dẫn về chính sách thuế đối với hoạt động chuyển nhượng cổ phần trong các công ty cổ phần lại quy định nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư vào công ty đại chúng phải chịu thuế chuyển nhượng là 0,1% trên giá trị bán chứng khoán, nhưng khi đầu tư vào công ty không đại chúng thì chịu mức thuế khoán là 25% trên chênh lệch giữa giá trị mua và giá trị bán

Về chính sách thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài: