(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay(Luận văn thạc sĩ) Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI THỊ KIM THOA

QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN YÊN BÌNH, TỈNH YÊN BÁI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2021

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI THỊ KIM THOA

QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN YÊN BÌNH, TỈNH YÊN BÁI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền

THÁI NGUYÊN - 2021

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2021

Tác giả luận văn

Bùi Thị Kim Thoa

ii

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lới cảm ơn chân thành tới Lãnh đạo trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các Thầy giáo Cô giáo đã tham gia giảng dạy tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới đến PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền, người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ em

trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả c ng xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái; ban lãnh đạo, giáo viên, học sinh của 04 đơn vị trường trong huyện nơi tác giả điều tra khảo sát; cảm ơn các đồng nghiệp, các bạn bè và gia đình đã tạo điều kiện, động viên và giúp đỡ tác giả hoàn thành bản luận văn này

Em xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 7 năm 2021

Tác giả luận văn

Bùi Thị Kim Thoa

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Các nghiên cứu về xây dựng môi trường học tập thân thiện 6

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Thân thiện 10

1.2.2 Môi trường học tập 10

1.2.3 Môi trường học tập thân thiện 12

1.2.4 Khái niệm quản lý, quản lý nhà trường 12

1.2.5 Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện 14

1.3 Những vấn đề cơ bản về xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 15

iv

1.3.1 Bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay và yêu cầu đối với môi trường học

tập thân thiện ở trường trung học cơ sở 15

1.3.2 Trường Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân 17

1.3.3 Mục tiêu xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 19

1.3.4 Nội dung xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 20

1.3.5 Con đường xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 26

1.3.6 Các lực lượng tham gia xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 29

1.4 Những vấn đề cơ bản về quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 30

1.4.1 Lập kế hoạch xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 30

1.4.2 Tổ chức xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 31

1.4.3 Chỉ đạo triển khai xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 33

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 34

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 35

1.5.1 Những yếu tố khách quan 35

1.5.2 Những yếu tố chủ quan 36

Kết luận chương 1 39

v

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN Ở CÁC TRƯỜNG TH&THCS HUYỆN YÊN BÌNH,

TỈNH YÊN BÁI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 40

2.1 Khái quát về giáo dục TH&THCS huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái 40

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 42

2.2.1 Mục đích khảo sát 42

2.2.2 Nội dung khảo sát 42

2.2.3 Phạm vi và đối tượng khảo sát 42

2.2.4 Phương pháp khảo sát 42

2.2.5 Xử lý kết quả khảo sát 42

2.3 Thực trạng xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường Tiểu học và Trung học cơ sở trên địa bàn huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 44

2.3.1 Thực trạng nhận thức của CBQL, GV các trường TH&THCS huyện Yên Bình về mục tiêu xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 44

2.3.2 Thực trạng thực hiện nội dung xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 46

2.3.3 Thực trạng con đường xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 51

2.4 Thực trạng quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 55

2.4.1 Thực trạng lập kế hoạch xây dựng môi trường HTTT ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 55

2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 57

vi

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo triển khai xây dựng môi trường học tập thân thiện

ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

hiện nay 59

2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 62

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 63

2.6 Đánh giá chung công tác quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 65

2.6.1 Kết quả đạt được 65

2.6.2 Hạn chế 66

2.6.3 Nguyên nhân của hạn chế 67

Kết luận chương 2 69

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP 70THÂN THIỆN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN BÌNH, TỈNH YÊN BÁI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 70

3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 70

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục 70

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 70

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 70

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 71

3.1.5 Đảm bảo tính khả thi 71

3.1.6 Phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh 71

3.2 Biện pháp quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 72

vii

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, học sinh về xây

dựng môi trường học tập thân thiện 72

3.2.2 Chỉ đạo xây dựng quy định về văn hóa ứng xử trong nhà trường 74

3.2.3 Huy động các nguồn lực để xây dựng môi trường học tập thân thiện 76

3.2.4 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên 79

3.2.5 Chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động xây dựng môi trường học tập thân thiện 83

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 85

3.4 Khảo nghiệm các biện pháp 85

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 85

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 85

3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 86

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 86

Kết luận chương 3 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

1 Kết luận 91

2 Khuyến nghị 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

v

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô các trường TH&THCS trên địa bàn huyện Yên Bình,

tỉnh Yên Bái giai đoạn 2018-2020 40 Bảng 2.2 Ý nghĩa của điểm số bình quân 43 Bảng 2.3 Nhận thức của CBQL, GV về mục tiêu xây dựng môi trường

học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 44 Bảng 2.4 Đánh giá của CBQL, GV các trường TH&THCS huyện Yên

Bình về nội dung xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 47 Bảng 2.5 Đánh giá của HS các trường TH&THCS huyện Yên Bình về nội

dung xây dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 50 Bảng 2.6 Đánh giá của CBQL, GV về con đường xây dựng môi trường

học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 51 Bảng 2.7 Đánh giá của CBQL, GV về hiệu quả thực hiện con đường xây

dựng môi trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 52 Bảng 2.8 Đánh giá của HS về con đường xây dựng môi trường học tập

thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 53 Bảng 2.9 Đánh giá của CBQL, GV về lập kế hoạch xây dựng môi trường

học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 55 Bảng 2.10 Đánh giá của CBQL, GV về tổ chức xây dựng môi trường học

tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 57 Bảng 2.11 Đánh giá của CBQL, GV về chỉ đạo xây dựng môi trường học

tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 60 Bảng 2.12 Đánh giá của CBQL, GV về kiểm tra, đánh giá xây dựng môi

trường học tập thân thiện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 62

vi

Bảng 2.13 Đánh giá của CBQL, GV về các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý

xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 64 Bảng 3.1 Khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp quản lý xây dựng

môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 87 Bảng 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý xây dựng

môi trường học tập thân thiện ở trường TH&THCS huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 88

Đảng ta đặc biệt coi trọng vị trí con người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là

động lực của sự phát triển Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã nhấn mạnh: “Đẩy mạnh

công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển kinh tế tri thức, tạo nền tảng để đưa nước ta

cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020” [7]

Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định mục tiêu đổi mới cụ thể là:

“chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, trở thành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới Trong việc thực hiện sứ mệnh nặng nề và cao cả đó, mỗi trường học phải là một tập thể đoàn kết, tâm huyết và có trách nhiệm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ trở thành những công dân có văn hóa, có trình độ kiến thức, kỹ năng, có ý chí, có hoài bão vươn lên làm giàu cho đất nước, cho bản thân” [17]

Nghị định số 80/2017/NĐ-CP ngày 17/7/2017 của Thủ tướng Chính phủ đã Quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường Ở đó mỗi trường học phải xây dựng thành một môi trường tích cực, thân thiện giữa thầy với thầy, thầy với trò, giữa trò với trò, thân thiện giữa nhà trường với cộng

2

đồng, với chính quyền và với xã hội theo nguyên lý “Giáo dục nhà trường gắn liền với

giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” [18]

Để đáp ứng với yêu cầu đổi mới hiện nay nhằm phát triển toàn diện nhân cách của trẻ việc xây dựng môi trường học tập thân thiện chính là xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh tốt đẹp, là thiết lập các quan hệ tích cực để học sinh được sống, rèn luyện trong môi trường thuận lợi, nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường

sư phạm lành mạnh, an toàn tạo cơ sở vững chắc cho việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Môi trường học tập thân thiện, an toàn, lành mạnh là môi trường nơi học sinh được học tập trong điều kiện đảm bảo an toàn về cơ sở vật chất; tài liệu, học liệu sử dụng để giảng dạy phù hợp với mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục, bảo đảm tính khoa học, chính xác, tính sư phạm, tính nhân văn và tính thẩm mỹ Trong đó, học sinh được tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí, văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao phù hợp với độ tuổi, đặc điểm sinh lý, tâm lý đối với các thành viên trong cơ sở giáo dục Đặc biệt, học sinh được trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng, chống xâm hại trẻ em, bạo lực học đường, cơ sở giáo dục không bị ảnh hưởng xấu của các loại hình kinh doanh, dịch vụ xung quanh…

Hiện nay huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái chất lượng giáo dục thấp so với mặt bằng chung của cả nước và khu vực miền núi phía tây Bắc, nguyên nhân do điều kiện kinh tế xã hội huyện Yên Bình còn nhiều khó khăn, môi trường học tập ở các nhà trường chưa đáp ứng tốt hoạt động dạy học và giáo dục, cơ sở vật chất trường lớp nghèo nàn, lạc hậu, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học chưa phát huy được vai trò của học sinh, tầm nhìn, sứ mạng của nhà trường chưa được quan tâm, học sinh chưa hứng thú học tập

Làm thế nào để xây dựng môi trường học tập thân thiện trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay ở các trường THCS trên địa bàn huyện Yên Bình, để học sinh được học tập, rèn luyện trong môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn tạo cơ sở vững chắc cho việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện là câu hỏi đặt ra cho người quản

lý Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý xây dựng

môi trường học tập thân thiện ở các Tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay” với mong muốn góp

phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường

3

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các trường Tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình tỉnh Yên

Bái, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở

các trường Tiểu học và trung học cơ sở nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng môi trường học tập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở huyện Yên Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện

ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

3.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng xây dựng môi trường học tập thân thiện tại các

trường Tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

3.3 Đề xuất biện pháp quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện ở các

trường Tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu: xây dựng môi trường thân thiện ở trường Tiểu

học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

4.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện

ở các trường Tiểu học và trung học cơ sở huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

5 Giả thuyết khoa học

Hoạt động xây dựng môi trường học tập cho học sinh ở các trường TH&THCS huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái trong thời gian qua đã được quan tâm thực hiện, tuy nhiên trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay thì còn tồn tại những khó khăn, bất cập Nếu đề xuất được những biện pháp quản lý xây dựng môi trường học tập thân thiện đảm bảo tính khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế các nhà trường TH&THCS và yêu cầu đổi mới giáo dục hiện thì hoạt động xây dựng môi trường học tập thân thiện sẽ đạt hiệu quả cao, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục ở các trường TH&THCS huyện Yên Bình, Tỉnh Yên Bái, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Trong nghề dạy học, chất lượng học tập của học sinh và chất lượng hoạt động sư phạm của thầy có tương quan tỉ lệ thuận với nhau, để đảm bảo chất lượng học tập của học sinh cần quy định về trình độ năng lực của thầy Vì thế, chuyên nghiệp hóa nghề dạy học là cam kết của ngành đối với xã hội về chất lượng của lực lượng lao động nghề, đó c ng là cách để khẳng định giá trị của nghề sư phạm trong

xã hội Chính vì vậy mà GV cần phải luôn luôn trau đồi kinh nghiệm, năng lực và thành tích trong giảng dạy thông qua tham gia các hội thảo, lớp bồi dưỡng, thể hiện năng lực tự học suốt đời để giúp cho giáo viên không chỉ trau dồi kiến thức mà còn phát huy được những phẩm chất năng lực của một người thầy Để xây dựng văn hóa giảng dạy tích cực thì Hiệu trưởng nhà trường cần tổ chức các hoạt động phong trào để giáo viên có cơ hội tham gia và phát triển năng lực chuyên môn của mình Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra, đánh giá năng lực chuyên môn của giáo viên định kỳ theo học kỳ, năm học để GV nhận thấy sự yếu kém về năng lực nào từ đó có ý thức tự bồi dưỡng

Xây dựng văn hóa học tập sáng tạo, tích cực, phát huy phẩm chất và năng lực của HS: Với mục đích giúp cho HS nhận thức được việc học tập trước hết là vì bản

thân, để làm được điều này trước hết HS cần được định hướng trong các kế hoạch học tập như thời khóa biểu, đổi mới tư duy nâng cao năng lực tự giải quyết vấn đề Chính

25

vì vậy mà GV luôn là người gần g i, khích lệ HS tự tin, xây dựng các bài giảng phát huy được tính sáng tạo, khả năng hợp tác của học sinh, giáo dục cho HS các kỹ năng sống, định hướng giá trị nhân cách, từ đó trau dồi phẩm chất, đạo đức của bản thân Thông qua đó, học sinh có thể tự mình kiến tạo bản thân qua môi trường văn hóa được tiếp cận, các chỉ dẫn văn hóa đã lĩnh hội tiến đến có hành vi văn hóa chuẩn mực Làm được điều đó học sinh phải tích cực như có ý chí, động lực, động cơ hoạt động với điều kiện phải hiểu được tri thức văn hóa; có tình cảm, niềm tin về giá trị văn hóa để có hành vi văn hóa tự mình

Xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh và chuẩn mực trong nhà trường: Xây

dựng văn hóa ứng xử trong các trường học là một hoạt động giáo dục hệ giá trị, các chuẩn mực văn hóa giúp cho các thành viên trong nhà trường có nhận thức đúng, suy nghĩ, tình cảm, hành vi tốt đẹp, thực hiện văn hóa ứng xử lành mạnh, xây dựng cơ sở

để đảm bảo chất lượng giáo dục của Nhà trường

Ứng xử giữa lãnh đạo với GV thể hiện ứng xử có văn hóa của người lãnh đạo,

người lãnh đạo không chỉ có chuyên môn tốt mà phải có năng lực tổ chức hoạt động dạy học trong nhà trường, quan tâm và tạo điều kiện cho GV phát triển và học tập, chú ý đến năng lực cá nhân của từng người để giao việc phù hợp, vị tha độ lượng, tôn trọng GV với

tư cách là đồng nghiệp Ứng xử với giáo viên, cân sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, tôn trọng, khích lệ, động viên; nghiêm túc, gương mẫu, đồng hành trong công việc; bảo vệ

uy tín, danh dự, nhân phẩm và phát huy năng lực của giáo viên và nhân viên; đoàn kết, dân chủ, công bằng, minh bạch Không hách dịch, gây khó khăn, xúc phạm, định kiến, thiên vị, vụ lợi, né tránh trách nhiệm hoặc che giấu vi phạm, đổ lỗi

Ứng xử giữa các đồng nghiệp thể hiện qua sự tôn trọng nhau về chuyên môn,

cá tính và nhu cầu cá nhân Ngôn ngữ đúng mực, trung thực, thân thiện, cầu thị, chia

sẻ, hỗ trợ; tôn trọng sự khác biệt; bảo vệ uy tín, danh dự và nhân phẩm của đồng nghiệp, nhân viên Không xúc phạm, vô cảm, gây mất đoàn kết

Ứng xử giữa thầy cô với HS: Mối quan hệ giao tiếp rất cần cả hai bên tôn trọng

nhau Học sinh phải lễ phép, tôn trọng và vâng lời thầy cô giáo Thân thiện nhưng giữ khoảng cách thầy trò, tránh lợi dụng Đối với thầy cô cần sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, dễ hiểu, khen hoặc phê bình phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh; mẫu mực, bao dung, trách nhiệm, yêu thương; tôn trọng sự khác biệt, đối xử công bằng, tư vấn, lắng

26

nghe và động viên, khích lệ người học; tích cực phòng, chống bạo lực học đường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện Không xúc phạm, gây tổn thương, vụ lợi; không trù dập, định kiến, bạo hành, xâm hại; không thờ ơ, né tránh hoặc che giấu các hành vi vi phạm của người học

Ứng xử giữa học sinh với học sinh: Trường học là nơi rèn đức, luyện tài của

người học sinh Trong môi trường này, mỗi học sinh phải xác định rõ về bổn phận, trách nhiệm, nghĩa vụ với thầy cô, bạn bè và các mối quan hệ khác Với anh chị lớp trên thể hiện sự tôn trọng, xem như là anh em trong gia đình, khi có chuyện bất bình cần trình bày với giám thị, thầy cô, không được lôi kéo bạn bè, anh chị đến làm ảnh hưởng đến nền nếp của nhà trường Với bạn bè cùng trang lứa và các em lớp dưới có thái độ ôn hòa, nhã nhặn, đoàn kết tương thân tương ái, cùng nhau giải quyết những trở ngại trong cuộc sống, học tập

Như vậy, một môi trường học tập tốt là môi trường trong đó quan hệ giữa giáo viên với học sinh, giữa cá nhân học sinh với nhau, giữa cá nhân với nhóm, giữa nhóm

và cả lớp cần được phát triển theo xu hướng tăng cường sự hợp tác, hợp tác và cạnh tranh, tham gia và chia sẻ Để xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa GV-HS, HS-HS, hiệu trưởng cần giúp GV và HS hiểu và nhận thức rõ trách nhiệm của mình, ý nghĩa của môi trường tinh thần này sẽ tác động và mang lại hiệu quả đến kết quả dạy và học của GV và HS ra sao, từ đó có ý thức thực hiện, làm tròn trách nhiệm của bản thân

1.3.5 Con đường xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

- Thông qua việc xây dựng nội quy, quy chế, nề nếp dạy học

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, thông qua việc xây dựng những nội quy

và quy chế về hoạt động dạy và học của GV và học sinh Việc xây dựng những quy định về xây dựng nội quy, quy chế, nề nếp dạy học là một việc làm cần thiết, bởi nó

là cơ sở cho việc xây dựng nội dung giáo dục văn hóa trong nhà trường Đồng thời nó đảm bảo cho việc tạo dựng một môi trường giáo dục có văn hóa mà ở đó “trường ra trường, lớp ra lớp, thầy ra thầy và trò ra trò” và các hoạt động giáo dục có tính định hướng văn hóa Mọi sự vật hiện tượng đi vào đúng bản chất của nó

Bản chất của xây dựng văn hóa học đường là hoạt động Hoạt động của người dạy (nhà trường, nhà giáo dục) và hoạt động của người học sinh Trong đó người dạy vừa tạo ra môi trường văn hóa vừa đưa những chỉ dẫn, định hướng văn hóa đến người

27

học nhằm mục tiêu xây dựng văn hóa tổ chức, văn hóa ứng xử, văn hóa môi trường, văn hóa chất lượng… mà nhà trường đã lựa chọn xây dựng Hoạt động này của người dạy diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau như sinh hoạt lớp, tư vấn cá nhân, lồng ghép qua môn học, đánh giá giáo dục… Người dạy qua hoạt động này c ng phải gương mẫu trong thực hiện các chỉ bảo văn hóa này như đối với người học Điều đó không thể không có và c ng là nhằm tạo ra môi trường văn hóa chung của nhà trường Do đó trong quá trình xây dựng VHNT, cần đưa các hoạt động dạy của nhà trường và học động học của học sinh vào khuôn khổ, vào nề nếp Có như thế mới tạo dựng một môi trường giáo dục có văn hóa mà ở đó “trường ra trường, lớp ra lớp, thầy

ra thầy và trò ra trò” và các hoạt động giáo dục có tính định hướng văn hóa

- Thông qua xây dựng phong trào thi đua dạy tốt, học tốt

Tích cực đẩy mạnh các phong trào thi đua “dạy tốt - học tốt”; cuộc vận động

“Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”; “Dân chủ, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm”… gắn với Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” sâu rộng trong đội ng CB, GV Cụ thể hóa các phong trào đó, mỗi đơn vị, trường học đều xây dựng cho mình nội quy, quy chế làm việc, tác phong giảng dạy, vận động thầy, cô giáo thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, tích cực viết sáng kiến kinh nghiệm, làm đồ dùng dạy học, tìm tòi phương pháp dạy học hay để áp dụng vào thực tiễn, nâng cao hiệu quả, chất lượng giảng dạy

Cùng với các cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” và “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, để tiếp tục tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục toàn diện cho học sinh, việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” có ý nghĩa lớn lao đối với việc xây dựng văn hóa trường tiểu học

- Thông qua xây dựng văn hóa ứng xử trong nhà trường:

Hành vi ứng xử là biểu hiện rõ nhất của văn hóa nhà trường Chính vì vậy,trong xây dựng văn hóa nhà trường cần xây dựng hành vi ứng xử có văn hóa của lãnh đạo, cán bộ phục vụ, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh khi đến trường

Xây dựng văn hóa học tập, văn hóa giảng dạy giúp cho HS tiểu học hình thành

và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hoà về thể chất

và tinh thần, phẩm chất và năng lực của HS

28

Xây dựng văn hóa giao tiếp giữa GV với GV, GV với lãnh đạo thẳng thắn, cởi

mở hợp tác và làm việc đạt hiệu quả, lan tỏa được bầu không khí tích cực của các thành viên trong nhà trường

Xây dựng văn hóa giảng dạy gắn với đổi mới phương pháp dạy học, thầy, cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực đã khiến mối quan hệ thầy - trò trong nhà trường bắt đầu có sự thay đổi Phát huy vai trò tích cực của học sinh thể hiện tinh thần hứng thú, tự giác, tự tin, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập và rèn luyện c ng như phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả

Xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh và chuẩn mực trong nhà trường: văn hóa giao tiếp giữa GV và HS, GV coi trọng sự tiến bộ của HS, khích lệ HS trong học tập; bầu không khí tâm lí thân thiện, tích cực, để mọi thành viên trong nhà trường có thái

độ tôn trọng, hợp tác

Các hành vi ứng xử mà nhà trường xây dựng phải đảm bảo văn minh, lịch sự, tôn trọng lẫn nhau, thân thiện, vị tha,

- Xây dựng cảnh quan nhà trường xanh, sạch, đẹp: Thông qua các hoạt động

như tổ chức cho HS xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn, bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc cây thường xuyên Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân

- Thông qua việc huy động các nguồn lực tăng cường đầu tư cơ sở vật chất

đáp ứng yêu cầu dạy và học:

Trường học là công trình văn hóa giáo dục có mức đầu tư lớn và sử dụng lâu dài; là nơi thực hiện việc dạy học, giáo dục tập trung phải có kiến trúc xây dựng và cảnh quan phù hợp với nhiệm vụ trước mắt và lâu dài phù hợp với giáo dục - đào tạo hướng tới tương lai Cơ sở vật chất, thiết bị đồ dùng dạy học là điều kiện cơ bản quyết định sự hình thành và phát triển của nhà trường là yếu tố quan trọng đảm bảo yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học Ðối với các trường tiểu học, số phòng cơ