Mục tiêu: HS thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng như các hoạt động tư duy của con người..
Trang 1Ngày soạn : 22-8-2009
Tiết 1:
I Mục tiêu:
HS thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học
Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng như
các hoạt động tư duy của con người
Nắm được phương pháp học tập đặc thù của môn học cơ thể người và vệ sinh,
phương pháp học tốt nhất để đạt được mục đích trên
2 Kỹ năng
Rèn kỹ năng hoạt động nhóm, kỹ năng tư duy độc lập và làm việc với SGK
3 Thái độ:
Có ý thức bảo vệ giữ gìn vệ sinh cơ thể
II Chuẩn bị
Bảng phụ: Bài tập xác định những đặc điểm chỉ có ở người… (sgk)
Những mẩu chuyện về các nhà bác học, về các giáo sư, bác sĩ giỏi ở Việt Nam
Hs: Ôn lại kiến thức đã học trong chương trình sinh học 7
? Đã học các ngành động vật nào?
? Ngành động vật có vị trí tiến hoá cao nhất?
III Hoạt động dạy và học
.ổn định lớp : 8A 8C
Vào bài:
Gv giới thiệu sơ qua về bộ môn cơ thể người và vệ sinh trong chương trình sinh học
lớp 8
* Hoạt động 1 Vị trí của con người trong tự nhiên
Mục tiêu: Hs thấy được con người có vị trí cao nhất trong thế giơí sinh vật do
cấu tạo cơ thể hoàn chỉnh và các hoạt động có mục đích.
Gv yêu cầu hs:
? Kể tên các ngành ĐV đã học?
? Ngành ĐV nào có vị trí tiến hoá cao
nhất?
Gv treo bảng phụ ghi nội dung bài tập
mục Hướng dẫn hs xác định được
HS đọc lệnh, nhớ lại kiến thức đã học
Trả lời câu hỏi Yêu cầu kể đủ, sắp xếp theo sự tiến hoá
6 ngành ĐV: Đv nguyên sinh, ruột khoang, các ngành giun, thân mềm, chân khớp, đv có xương sống.
Trong ngành đv có xương sống thì lớp thú có vị trí tiến hoá cao nhất, đặc biệt
là bộ khỉ
Hs tự nghiên cứu thông tin sgk -> trao
đổi nhóm, hoàn thành bài tập
Cử đại diện lên bảng làm vào bảng phụ,
Trang 2Hoạt động dạy Hoạt động học
những đặc điểm chỉ có ở người mà
không có ở đv
Gv phân tích, đưa ra đáp án đúng
( ô đúng: 2, 3, 5, 7, 8)
Qua đó hướng dẫn hs rút ra kết luận
về vị trí phân loại của con ng
các nhóm có ý kiến khác bổ sung
Kết luận:
Loài người thuộc lớp thú Con người có tiếng nói, chữ viết, tư duy trừu tượng, hoạt động có mục đích, sống thành xã hội, biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động … -> Làm chủ thiên nhiên
* Hoạt động 2 Nhiệm vụ của môn cơ thể người và vệ sinh
Mục tiêu: Hs chỉ ra được nhiệm vụ cơ bản của môn học cơ thể người và vệ sinh Biết đề ra biện pháp bảo vệ cơ thể.
Chỉ ra được mối liên quan giữa môn học với các môn khoa học khác
Gv yêu cầu học sinh nghiên cứu
thông tin sgk
Gv nhấn mạnh
Nhiệm vụ:
+ Tìm hiểu đặc điểm cấu tạo và
chức năng sinh lý của cơ thể người
trong mối quan hệ với môi trường
+ Đề ra các biện pháp rèn luyện
thân thể, bảo vệ sức khoẻ, bảo vệ
môi trường
Gv chiếu tranh 1.1, 1.2, 1.3 yêu cầu
học sinh quan sát, thảo luận nhóm
câu hỏi hoạt động? Lấy được ví dụ
cụ thể về mối quan hệ đó?
Gv hướng dẫn, điều khiển hoạt
động, bổ sung kiến thức cho hs
? Vì sao phải nghiên cứu cơ thể cả
về 3 mặt: Cấu tạo, chức năng và
sinh lý?
Gv giới thiệu thành công của các
Hs tự nghiên cứu thông tin Nêu được nhiệm vụ của môn học
Hs quan sát, thảo luận nhóm tìm câu trả lời Các nhóm cử đại diện báo cáo Các nhóm có ý kiến khác bổ sung, góp ý -> Nêu được:
Kiến thức về cơ thể người có liên quan tới nhiều ngành nghề trong xã hội như
y học , tâm lý giáo dục, TDTT, hội hoạ, thời trang…
Nêu 1 số ví dụ
Hs phân tích: Muốn hiểu rõ được chức năng của 1 cơ quan, cần hiễu rõ cấu tạo của cơ quan đó Mặt khác, khi đã rõ cấu tạo và chức năng của một cơ quan ta có thể đề ra biện pháp vệ sinh cơ quan này
Trang 3Hoạt động dạy Hoạt động học
bác sĩ Việt Nam trong việc ghép
thận ghép gan, tách 2 trẻ sinh đôi…
? Vậy ý nghĩa của việc học bộ môn?
Yêu cầu hs lấy thêm ví dụ Cá nhân hs trả lời:
Học bộ môn sẽ giúp ta
* Biết cách Rèn luyện thân thể Bảo vệ sức khoẻ Bảo vệ môi trường
* Có kiến thức cơ bản để học lên và đi sâu vào các ngành nghề khác trong xã hội
* Hoạt động 3 Phương pháp học tập bộ môn
Mục tiêu: Chỉ ra được phương pháp đặc thù của bộ môn, đó là học qua mô hình, tranh, thí nghiệm
IV Kiểm tra đánh giá:
Gv yêu cầu hs trả lời câu hỏi củng cố
? Vị trí phân loại của con người trong tự nhiên?
? Nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người?
? ý nghĩa của việc học bộ môn?
Gv chỉ định 1 số hs trả lời, số khác bổ sung
V Hướng dẫn học bài
Trả lời câu hỏi sgk
Kẻ sẵn bảng 2 bài cấu tạo cơ thể người
Ôn tập lại hệ cơ quan ở đv thuộc lớp thú
Ngày soạn : 23-8-2008
Ngày giảng : 26-
8-2008
Chương I Khái quát về cơ thể người
Tiết 2 : cấu tạo cơ thể người
I Mục tiêu:
1 Kiến thức
Hướng dẫn hs tự xác định được tên, vị trí các cơ quan trong cơ thể người
Chứng minh được tính thống nhất trong hoạt động của các cơ quan trong cơ thể người.
2 Kỹ năng
Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết kiến thức
Rèn tư duy tổng hợp lô gíc, kỹ năng hoạt động nhóm
? Nêu các phương pháp cơ bản để học
tốt bộ môn?
Gv lấy ví dụ cụ thể minh hoạ cho các
phương pháp
? Nêu các phương pháp cơ bản để học tốt bộ môn?
Trang 43 Thái độ
Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể tránh tác động mạnh vào 1 số hệ cơ quan quan trọng
II Đồ dùng dạy học
Gv: Tranh hệ cơ quan của thú ; hệ cơ quan của người
Mô hình tháo lắp các hệ cơ quan , sơ đồ phóng to hình 2.3 (SGK) ; bảng phụ ; phiếu học tập
H/s : Kẻ bảng 2 sgk ; ôn tập lại hệ cơ quan ở đv thuộc lớp thú
III Hoạt động dạy học :
1 ổn định lớp: 8A 8C
2 Bài cũ :
?Hãy cho biết nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh
?Nêu những p2 cơ bản học tập bộ môn cơ thể người và vệ sinh
3 Bài mới
Trong chương trình SH8 chúng ta sẽ tìm hiểu các hệ cơ quan vận động, tuần hoàn, tiêu hoá, hô hấp……
Vì vậy bài học hôm nay sẽ tìm hiểu khái quát về cấu tạo cơ thể người.
* Hoạt động 1 Cấu tạo
Mục tiêu : HS chỉ rõ được các phần của cơ thể xác định được 1 số cơ quan trên mô hình
Trình bày sơ lượcthành phần, chức năng các hệ cơ quan
a , Các phần cơ thể
Hoạt động dạy Hoạt động học
Gv treo tranh 1,2 SGK phóng to lên
bảng, yêu cầu hs
? Kể tên các hệ cơ quan ở động vật
thuộc lớp thú ?
Gv yêu cầu hs trả lời câu hỏi sgk
Gv nêu câu hỏi :
? Cơ thể chúng ta được bao bọcbằng
cơ quan nào ? Chức năng chính của cơ
quan này là gì ?
- Gv tổng kết ý đúng của các nhóm và
thông báo ý đúng
Hs nhớ lại kiến thức kể đủ 7 hệ cơ quan
Hs quan sát tranh, hình thảo luậnnhóm hoàn thành câu trả lời
Đại diện nhóm trình bày -> nhóm khác bổ sung góp ý
Hs nắm được :
=>Da bao bọc toàn bộ cơ thể Cơ thể gồm 3 phần : đầu, thân, tay chân Cơ hoành ngăn khoang ngực và khoang bụng
Khoang bụng: chứa ruột ,dạ dày,gan, thận, bóng đái……
Khoang ngực: Chứa tim, phổi
b, Các hệ cơ quan
Hoạt động dạy Hoạt động học
Gv giới thiệu theo nội dung thông tin
sgk; tên một số hệ cơ quan trong cơ thể
Trang 5Gv treo bảng phụ 2 lên bảng yêu cầu hs
hoàn thành cột 2 vào bảng
Gv ghi ý kiến bổ sung, thông báo đáp án
đúng
Phát phiếu học tập :
Xác định chức phận của từng hệ cơ quan
qua sắp xếp các ý giữa hệ cơ quan và
chức năng cho tương ứng trong bảng
sau?
Hs nghiên cứu sgk tranh vẽ ; liên hệ thực
tế bản thân; kết hợp với kiến thức của Đv hoàn thành cột 2 theo nhóm
Đại diện các nhóm lên ghi nội dung,nhóm khác bổ sung
Các nhóm làm phiếu bài tập Một số nhóm cử đại diện lên trình bày
đáp án
Phiếu học tập
1 Hệ vận động
2 Hệ tiêu hoá
3 Hệ tuần hoàn
4 Hệ hô hấp
5 Hệ bài tiết
6 Hệ thần kinh
a, Lọc từ máu những chất thừa và có hại cho cơ thể để thải ra ngoài
b, Thực hiện sự trao đổi khí O2, CO2 giữa cơ thể và môi trường
c, Có chức năng sinh đẻ bảo tồn nòi giống
d, Tiếp nhận và biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng cung cấp cho cơ thể
e, Giúp cơ thể vận động
g, Vận chuyển các chất dinh dưỡng, O2, và hoóc môn đến từng tế bào, các chất thải để đưa ra ngoài cơ thể
h, Điều khiển, điều hoà và phối hợp hoạt động của các cơ quan trong cơ thể
Hoạt động dạy Hoạt động học
Gv đưa ra đáp án: 1e, 2d, 3g, 4b, 5a,
6h
Gv giới thiệu chức năng còn lại là
của hệ sinh dục
Gv hỏi thêm
? Ngoài các cơ quan trên, trong cơ
thể còn có hệ cơ quan nào?
Gv gọi 1 hs đọc trước lớp phần
thônh tin dưới bảng (trang 9)
Gọi 1 hs khác
? Phân tích xem bạn vừa rồi đã làm
Các nhóm đổi bài cho nhau, so sánh với đáp
án của gv để đánh giá bài của bạn
Trang 6những gì khi cô gọi hỏi? Nhờ đâu
bạn ấy làm được như thế?
Gv ghi mục 2
Hs trả lời được:
Bạn đó đã đứng dậy cầm sách đọc đoạn cô yêu cầu
Đó là nhờ sự phối hợp hoạt động giữa các cơ
quan tai (nghe), cơ chân co (đứng lên), cơ tay
co (cầm sách), mắt (nhìn), miệng (đọc)…
* Hoạt động 2 sự phối hợp hoạt động của các cơ quan
Mục tiêu: Chỉ ra được vai trò điều hoà hoạt động các hệ cơ quan của hệ thần kinh và nội tiết
Hoạt động dạy Hoạt động học
Gv hướng dẫn hs
? Phân tích một hoạt động của cơ thể: Chạy
Gv treo sơ đồ 2.3
? Các mũi tên từ hệ thần kinh và hệ nội tiết
tới các hệ cơ quan nói lên điều gì?
Gv giải thích sự điều hoà bằng cơ chế thần
kinh và cơ chế thể dịch
? Tại sao nói cơ thể người là một khối
thống nhất?
Hs tự nghiên cứu sgk mục thảo luận nhóm
Đại diện nhóm trình bày trước lớp Các nhóm có ý kiến khác bổ sung + Tim, mạch, hô hấp, bài tiết, tiêu hoá…tăng cường hoạt động
+Tăng cường cung cấp O2, chất dinh dưỡng cho cơ thể
Hs phân tích sơ đồ
Vì các cơ quan trong 1 hệ, các hệ cơ quan trong cơ thể có sự phối hợp hoạt
động dưới sự điều hoà của hệ thần kinh và hệ nội tiết
4,,4 4 Kiểm tra - đánh giá
Gv yêu cầu học sinh làm bài tập
? Trong cơ thể người có những hệ cơ quan nào? Nhiệm vụ cơ bản của mỗi hệ?
? Đánh dấu cộng (x) vào trước chữ cái chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:
A Khi chạy có những hệ cơ quan nào phối hợp hoạt động?
1 Hệ tuần hoàn 2 Hệ bài tiết 3 Hệ nội tiết
4 Hệ hô hấp 5 Hệ thần kinh 6 Hệ sinh dục 7 Hệ vận động
a, 1, 2, 3, 4, 5, 6 b, 1, 2, , 3, 4, 6, 7
c, 1, 2, 3, 4, 5, 7 d, 1, 3, 4, 5, 6, 7
Đáp án: Câu C
B Những hệ cơ quan nào dưới đây cùng có chức năng chỉ đạo hoạt động của các hệ cơ quan khác trong cơ thể ?
1 Hệ thần kinh và hệ nội tiết
2 Hệ vận động, hệ tuần hoàn, hệ tiêu hoá và hệ hô hấp
Trang 73 Hệ bài tiết, hệ sinh dục và hệ nội tiết
4 Hệ bài tiết, hệ sinh dục và hệ thần kinh
Đáp án: 1
? Cơ thể người là một thể thống nhất được thể hiện như thế nào?
5 Hướng dẫn học bài
Học bài, trả lời câu hỏi
Giải thích hiện tượng: Đạp xe, đá bóng
Ôn tập lại cấu tạo TB thực vật
Ngày soạn :
Ngày giảng :
Tiết 3 : Tế bào
I Mục tiêu.
1, Kiến thức:
Hs trình bày được thành phần cấu trúc cơ bản của tế bào gồm màng sinh chất, chất
tế bào (lưới nội chất, ri bô xôm, ti thể, bộ máy gôn ghi, trung thể…), nhân (NST và
nhân con)
Học sinh phân biệt được chức năng từng cấu trúc của TB
Chứng minh được TB là đơn vị chức năng của cơ thể
2, Kỹ năng:
Rèn kỹ năng quan sát kênh hình, mô hình tìm kiến thức; kỹ năng suy luận lôgíc,
kỹ năng hoạt động nhóm
3, Thái độ:
Giáo dục ý thức học tập, yêu thích bộ môn
II Đồ dùng dạy học.
Gv: Mô hình hay tranh vẽ câm cấu tạo TB động vật, tranh phóng to hình 2.2 (trang8),
Hs: Ôn lại cấu tạoTBTV, soạn các lệnh ở trong bài
III Hoạt động dạy học
1 ổn định lớp: 8A 8C
2 Bài cũ:
Một hs chỉ lên tranh 2.2: ?Kể tên các hệ cơ quan và chức năng của các hệ cơ quan này?
Hs khác: ? Đánh dấu (x) vào đầu câu trả lời đúng cho câu hỏi sau đây
Căn cứ vào đặc điểm nào sau đây mà ta nói cơ thể người là một cơ thể thống nhất?
a, Tất cả các cơ quan trong cơ thể người đều được cấu tạo từ TB
b, Sự hoạt động của tất cả các cơ quan trong một hệ cũng như sự hoạt động của các hệ cơ quan trong cơ thể người luôn liên quan với nhau nhờ sự điều hoà, phối hợp hoạt động của hệ thần kinh và hệ nội tiết
c, Tách rời một cơ quan khỏi cơ thể, cơ quan đó không sống được
d, Khi môi trường thay đổi, nhờ sự phối hợp hoạt động của các cơ quan mà cơ thể thích nghi được với sự thay đổi đó
Trang 8(Đáp án: Câu b)
3 Bài mới:
Mọi bộ phận, cơ quan của cơ thể đều được cấu tạo từ tế bào Vậy TB có cấu trúc và chức năng như thế nào? Tại sao lại nói TB là đơn vị chức năng của cơ thể?
Hoạt động 1 Cấu tạo tế bào
Mục tiêu: Hs nắm được các thành phần chính của TB là màng, chất nguyên sinh, nhân
Gv treo hình câm 3.1 yêu cầu hs chỉ rõ 3
thành phần cơ bản của TB?
Gv nhận xét thông báo đáp án đúng
Gv cho hs quan sát cột 1;2 bảng 3.1 để
xác định các bào quan trong TB Gv bổ
sung thêm 1 số thông tin
Hs quan sát hình vẽ Cá nhân tự xác định + Màng
+ Chất tế bào + Nhân
Đại diện nhóm trình bày Nhóm khác bổ sung
Hs nghiên cứu bảng ghi nhớ kiến thức
Màng: Có lỗ màng đảm bảo mối liên
hệ giữa Tb với môi trường trong
Chất TB : chứa các bào quan
Nhân TB : Trong dịch nhân chứa NST và nhân con
* Hoạt động 2 Chức năng của các bộ phận trong TB
Mục tiêu :
H/ S nắm được các chức năng quan trọng của các bộ phận của tế bào Thấy được cấu tạo phù hợp với chức năng và sự thống nhất giữa các thành phần của tế bào Chứng minh : TBào là đơn vị chức năng của cơ thể
Gv treo hình 3.1
Nêu câu hỏi
? Màng sinh chất có vai trò gì ?
? Chất TB , nhân đóng vai trò gì trong
hoạt động sống của TB ?
< Gv lưu ý chữ in nghiêng >
? Lưới nội chất có vai trò gì trong hoạt
động sống của TB
? Năng lượng để tổng hợp P lấy từ đâu?
? Màng sinh chất có vai trò gì ?
? Tại sao nói nhân là trung tâm của tế
bào?(Đ/ khiển mọi hoạt động sống của tế
bào )
Gv gọi h/s đọc câu hỏi hoạt động SGK
? Hãy giải trích mối quan hệ thống nhất
về chức năng giữa màng sinh chất , chất
H/s nghiên cứu bảngtự rút ra kiến thức H/s dựa vào bảng 3 để trả lời
Thảo luận nhóm tìm câu trả lời
Trang 9Hoạt động dạy Hoạt động học
TB và nhân TB ?
- Gv nhận xết, trình bày đáp án đúng
=>Màng giúp TB thực hiện trao đổi chất
với môi trường ngoài (lấy vào các chất
thải ra các chất ) để tổng hợp nên các
chất riêng của tế bào chất TB là nơi thực
hiện sự trao đổi chất bên trong TB (Tổng
hợp chất , phângiải chất để tạo ra năng
lượng cần cho hoạt động sống của TB
(nhờ ti thể)
NST trong nhân qui định đặc điểm cấu
trúc P được tổng hợp ở ribôxôm =>Các
bộ phận trong TB đã có sự phối hợp
thống nhất hoạt động để tế bào thực hiện
chức năng sống
Đại diện nhóm trình bày các nhóm khác
bổ sung
So sánh với đáp án của nhóm H/s ghi nhớ kiến thức
* Hoạt động 3 Thành phần hoá học của TB
Mục tiêu: Học sinh nắm đợc 2 thành phần hoá học chính của TB là chất vô cơ và chất hữu cơ
? Cho biết thành phần hoá học của TB
Gv nhận xét- thông báo đáp án đúng
TB gồm hỗn hợp nhiều chất hữu cơ và
vô cơ
a, Chất hữu cơ:
+ Prôtêin: C H O N S P
+ Gluxít: C H O
+ Lipít: C H O
+ Axít nuclếic: ADN, ARN
(prôtêin, axít nuclếic là quan trọng hơn
cả vì đây là hai thành phần chủ yếu của
cơ thể sống)
b, Chất vô cơ:
Muối khoáng chứa Ca, K, Na, Cu, Fe…
? Các chất hoá học cấu tạo nên TB có
mặt ở đâu? Chứng tỏ điều gì?
? Tại sao trong khẩu phần ăn cần có đủ
P, G, Li, vitamin, MK?
Hs tự nghiên cứu thông tin sgk tìm câu trả lời
1 hs trình bày trước lớp Hs khác bổ sung
=> Hs thu nhận kiến thức
=> Có sẵn trong tự nhiên -> chất sống do chất vô sinh phát triển thành
=> ăn đủ chất để xây dựng TB
* Hoạt động 4 Hoạt động sống của tế bào
Mục tiêu: Hs nêu được các đặc diểm sống của TB trao đổi chất, lớn lên,
phânchia, cảm ứng Chứng minh tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể
Hoạt động dạy Hoạt động học
Trang 10Gv chiếu sơ đồ 3.2
? Kể tên các hoạt động sống của TB?
? Sơ đồ muốn cho biết những gì?
? Mối quan hệ được biểu hiện như thế
nào?
? Tại sao nói Tb là đơn vị chức năng của
cơ thể?
- Yêu cầu 1 hs đọc kết luận đóng khung
sgk
Hs nghiên cứu sgk trình bày + Trao đổi chất, lớn lên, phân chia, cảm ứng là các hoạt động sống của Tb
+ Mối quan hệ giữa môi trường, cơ thể
và TB + Mt cung cấp O2 , nước muối khoáng, chất hữu cơ cho TB thực hiện các hoạt
động sống Đồng thời nhận lấy các sản phẩm bài tiết, CO2 từ TB cơ thể
+ Mọi hoạt động sống của cơ thể đều có cơ sở là các hoạt động sống của TB
4 Kiểm tra- đánh giá
? Làm bài tập 1sgk
? Nêu cấu tạo chung của tế bào
? Tìm câu trả lời đúng trong các câu sau :
1, Trong TB bộ phận nào là quan trọng nhất
a, Nhân, vì nhân là trung tâm điều khiển mọi hoạt động sống của TB và có vai trò
quan trọng trong di truyền
b, Màng sinh chất, vì màng sinh chất có vai trò bảo vệ tế bào và là nơi TĐC giữa TB
với môi trường
c, Chất TB ,vì đây là nơi diễn ra mọi hoạt động sống của TB
d, Các bào quan, vì chúng góp phần quan trọng vào các hoạt động sống của tế bào ? ( Đáp án : a )
2, Tại sao nói TB là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể người ?
a, Các cơ quan trong cơ thể người được cấu tạo bởi TB
b, Các hoạt động sống của tế bào là cơ sỡ cho các hoạt động sống của cơ thể
c, Khi toàn bộ các tế bào bị chết thì cơ thể sẽ chết
d, a và b đúng e, a và c đúng
g, b và c đúng h, a, b và c đúng
Đáp án: d
5.Hướng dẫn về nhà: Bài tập 1 , 2
Ngày soạn : 3 -9 2008
Ngày giảng :6 -9 - 2008
Tiết 4 : Mô
I Mục tiêu :
1, Kiến thức : H/ s phải nắm được K/n mô , phân biệt các loại mô chính trong cơ thể
H/s nắm được cấu tạo và chức năng của từng loại mô trong cơ thể
