Chuyên đề Ôn tập 1: Cơ sở vật chất di truyền17508

Xem hình trang trang sau... 2n http://megabook.vn/ ThuVienDeThi.com... 10 http://megabook.vn/ ThuVienDeThi.com... Vùng mã hóa: mang thông tin mã hóa các axit amin.. Có vùng mã hóa khôn

http://megabook.vn/ Trang 5

ÔN T P 1: C S V T C( T D) TRUY N Khái quát v v t ch t di truy n các nhóm sinh v t

A Tiêu chu n c a v t ch t di truy n

VCDT ph i có đ 3 tính ch t

- Mang thông tin DT đ c tr ng cho lo{i

- Có kh năng tái b n VCDT ph i có kh năng hình thành các b n sao ch a đ y đ thông tin di truy n

- Có kh năng bi n đ i

B V t ch t di truy n các nhóm sinh v t

m i lo{i sinh v t VCDT đ u l{ axit nucleic

- SV ch a có c u t o t b{o virus ADN ho c ARN m ch đ n ho c m ch kép th ng

ho c vòng

- SV nh}n s vi khu n x khu n VCDT chính l{ ph}n t ADN vùng nh}n có d ng kép vòng v{ không liên k t v i protein histon Ngo{i ra còn có c|c plasmit l{ nh ng ph}n t ADN d ng kép vòng n m r i r|c trong t b{o ch t

- SV nh}n th c gi i nguyên sinh n m đ ng v t th c v t VCDT chính ph}n b ch

y u trong nh}n t b{o d i d ng NST g m ADN d ng th ng kép liên k t ch y u v i protein histon Ngo{i ra trong c|c b{o quan ti th l p th trong t b{o ch t có ch a

m t s ph}n t ADN d ng kép vòng nh sinh v t nh}n s

Axít nucleic (ADN và ARN) đ u đ c c u t o theo nguyên t c đa ph}n v i đ n

phân là nuclêotit

2 C u t o c a nuclêôtit

G m th{nh ph n ph}n t đ ng C ph}n t baz nit v{ nhóm photphát (PO43-)

ThuVienDeThi.com

M t nucleotít Nu c u t o nên ADN M t nucleotít Nu c u t o nên ARN

- Đ ng DeoxyRibose là C5H10O4 - Đ ng Ribose là C5H10O5

- trong lo i baz nit A T G X - 1 trong 4 lo i baz nit A U G X

- 1 nhóm photphát (PO43-) - 1 nhóm photphát (PO43-)

3 C u trúc c a phân t ADN

C u trúc phân t c a ADN

L{ chu i xo n kép g m m ch song song ng c chi u 5, 5 3 )

Trên m t m ch các Nu liên k t v i nhau b ng liên k t photphodieste

Gi a m ch, các Nu liên k t v i nhau b ng liên k t hiđrô theo NTBS:

+ A liên k t v i T b ng liên ki t hiđrô

G liên k t v i X b ng liên ki t hiđrô

Trên ADN, ch có m ch là mang thông tin mã hóa cho các aa v{ g i l{ m ch

m~ g c m ch còn l i g i l{ m ch b sung

4/ ARN

ARN đ c sinh ra nh qu| trình phiên m~ t m ch m~ g c c a gen

Có lo i ARN mARN (ARN thông tin), tARN ARN v n chuy n , rARN (ARN riboxom)

Trang 7

5/ M t s công th c v ADN (gen)

Đ n v mm 3m = 106 nm = 107 A0)

N u ta g i N s Nu L chi u d{i M kh i l ng , C (vòng xo n c a gen ta có

Bi t m i Nucleotit Nu n ng đvc d{i A0

 S nu c a ADN: N = 2

3.4

L

 S nu c a ADN N =

300 M

 S nu c a ADN: N = 2A + 2G

 S nu c a ADN N = 20C

 T l ph n trăm s c a ADN:

o A% = T% = 1% 2%

2

A A

= 1% 2% 2

T T

o G% = X% = 1% 2%

2

G C

= 1% 2%

2

X G

 S liên k t hyđrô c a ADN: H = 2A + 3G

 S liên k t hóa tr LK phôtphođieste

o S liên k t hóa tr gi a các nucleotid trong phân t ADN hay gen là: 2 1

2 N

  

o T ng s LK HT trong ADN là:

2

N

HT     N N

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com

ÔN T P 2: NGUYÊN P(ÂN G) M P(ÂN

I NST S)N( V T N(ÂN T( C

 Đa s c|c lo{i giao ph i trong t b{o sinh d ng t b{o xôma h u nh t t c c|c nhi m s c th đ u t n t i th{nh t ng c p t ng đ ng gi ng nhau v hình d ng kích th c v{ c u trúc Trong đó m t có ngu n g c t b m t có ngu n g c t m )

II NGUYÊN PHÂN

Cu i kì trung gian NST t nh}n đôi t o th{nh NST kép g m crômatit dính nhau

t}m đ ng v{ b c v{o nguyên ph}n Nguyên ph}n tr i qua kì đ u gi a sau và

cu i

Kì đ u

- Nhi m s c th kép b t đ u đóng

xo n

Trang 9

Kì gi a - Các NST kép xo n c c đ i và x p

thành 1 hàng trên m t ph ng xích đ o

Kì sau

- M i NST kép tách nhau ra tâm

đ ng thành 2 NST th đ n

- C|c NST đ n phân li 2 c c c a t bào

Kì cu i - NST dãn xo n

V N D NG:

Câu 1: Trên m i NST xét gen m t c th có ki u gen l{ AaBb

a (~y vi t ki u gen c a t b{o kì gi a v{ kì cu i c a nguyên ph}n trong tr ng

h p c|c NST ph}n li bình th ng

b N u NST kép AA không ph}n li kì sau thì t o c|c t b{o con có ki u gen nh

th n{o

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com

III GI M PHÂN

G m 1 l n nh}n đôi v{ l n phân bào (GP 1 và GP 2)

Kì

đ u

- Các NST kép b t đôi v i nhau theo t ng

c p t ng đ ng, có th x y ra trao đ i đo n

NST

- NST kép b t đ u đóng xo n

- NST v n tr ng thái n NST kép, Các NST

co xo n l i

Kì

gi a

- NST kép đóng xo n t i đa và x p thành 2

hàng trên m t ph ng xích đ o

- Các NST kép t p trung thành 1 hàng trên

m t ph ng xích đ o c a t bào

Kì

sau

- M i NST kép trong c p NST kép t ng

đ ng di chuy n v 2 c c c a t bào trên thoi

vô s c

- Các NST kép tách ra th{nh NST đ n ph}n

li v 2 c c c a TB

Kì

cu i

K t qu :

- T o 2 TB con có b NST là n NST kép

K t qu : T o 4 t bào có b NST n đ n

(Xem hình trang trang sau)

Trang 11

K T LU N: S NST môi tr ng cung c p cho c quá trình phát sinh giao t t các t bào sinh

d c s khai

- T ng s NST ch a trong a t bào sinh d c s khai lúc đ u: a 2n

- T ng s NST ch a trong toàn b các giao t t o ra: a 2 x 4 n = a 2 x 2n 2

(x: s l n nguyên phân c a 1 t bào sinh d c s khai đ t o các t bào sinh giao t )

- S NST môi tr ng cung c p cho a t bào sinh d c s khai t o giao t :

a 2 x 2n 2 a 2n = (2 2 x 1) a 2n = (2 x+1 1) a 2n

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com

BÀ) T P V N D NG:

Câu 1 Gi s t b{o có NST đ c kí hi u l{ A v{ a D a v{o di n bi n c a qu| trình nguyên ph}n v{ gi m ph}n h~y ho{n th{nh b ng bên d i

KG XY GP ) và GP )) đ u bình th ng KG XY GP I b t th ng GP )) bình th ng

KG XY GP ) bình th ng, GP II b t th ng KG XY GP ) và GP )) đ u b t th ng

Trang 13

Câu 2 Gi s c th có ki u gen Aa Gi m ph}n ph|t sinh giao t bình th ng

1 N u là cá th đ c thì t o bao nhiêu tinh trùng? Bao nhiêu lo i tinh trùng?

2 N u là c th cái thì t o bao nhiêu tr ng? Bao nhiêu bao nhiêu th đ nh h ng? Vi t ki u gen c a các

tr ng và th đ nh h ng

Câu 3 Qu| trình nguyên ph}n t m t h p t c a ru i gi m (có 2n = 8) đ~ t o ra t b{o m i S

l ng NST đ n kì cu i c a đ t nguyên ph}n ti p theo l{

A 64 B 256 C 128 D 512

Câu 4 CĐ m t lo{i th c v t cho lai hai c}y l ng b i v i nhau đ c c|c h p t F 1 M t trong c|c h p t n{y nguyên ph}n liên ti p đ t kì gi a c a l n nguyên ph}n th t ng i ta đ m

đ c trong t t c c|c t b{o con có crômatit S nhi m s c th có trong h p t n{y l{

Câu 5 m t lo{i có b NST n M t nhóm t b{o nguyên ph}n cùng m t s l n l n cu i cùng

đ m đ c NST đang x p th{nh h{ng m t ph ng xích đ o S l ng t b{o ban đ u l{ bao nhiêu

bi t s l ng t b{o ban đ u g p l n s đ t nguyên ph}n

A 4 B 6 C 8 D 10

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com

P( N NĂM: DI TRUY N ( C

C( NG ) C C( D) TRUY N VÀ B) N D BÀ) GEN MÃ D) TRUY N VÀ QUÁ TRÌN( N(ÂN ĐÔ) C A ADN

I GEN

1 Khái ni m Gen l{ m t đo n ADN mang thông tin m~ hóa cho m t s n ph m x|c

đ nh có th l{ các ARN hay chu i polipeptit)

2 Phân lo i

- D a v{o ch c năng s n ph m c a gen gen g m có lo i l{ c u trúc v{ đi u hòa

Gen c u trúc: mang thong tin m~ hóa cho c|c s n ph m t o nên th{nh ph n c u

trúc hay ch c năng c a t b{o enzim hoocmon kh|ng th

Gen đi u hòa T o ra s n ph m ki m so|t ho t đ ng c a gen kh|c

3 C u trúc chung c a gen

a C u trúc chung c a gen c u trúc

- M i gen m~ hóa protein g m vùng

Vùng đi u hoà: n m đ u c a gen mang tín hi u kh i đ ng v{ ki m so|t qu| trình phiên m~ Vùng mã hóa: mang thông tin mã hóa các axit amin

Vùng k t thúc: n m đ u c a gen mang tín hi u k t thúc phiên mã

b C u trúc không phân m nh và phân m nh c a gen

C u trúc gen sinh v t nhân th c C u trúc gen sinh v t nhân s

Đ c

đi m

Có vùng mã hóa liên t c (gen không phân

m nh)

Có vùng mã hóa không liên t c (gen phân

m nh xen k c|c đo n mã hóa axit amin exôn l{ c|c đo n không mã hóa axit amin

Trang 15

(intrôn)

II MÃ D) TRUY N

1 Khái ni m M~ di truy n l{ trình t s p x p các nucleotit trong gen trong m ch

khuôn quy đ nh trình t s p x p c|c axit amin trong protein

2 Đ c đi m c a mã di truy n

 M~ di truy n l{ m~ b ba c Nu đ ng k ti p nhau quy đ nh axit amin

 M~ di truy n đ c đ c theo 1 chi u t đi m x|c đ nh trên mARN - v{ liên

t c t ng b Nu không g i lên nhau

 M~ di truy n mang tính thoái hoá, nghĩa là nhi u b ba khác nhau cùng mã hoá cho 1 lo i axit amin, tr AUG và UGG

 M~ di truy n có tính đ c hi u, nghĩa là 1 b ba ch mã hoá 1 lo i axit amin

 M~ di truy n có tính ph bi n, nghĩa l{ t t c c|c lo{i đ u dùng chung m t m~ di truy n tr v{i ngo i l

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com

b m~ l{m nhi m v mã hóa aa (AUG l{ m~ m đ u Trong b ba

3 b m~ l{m nhi m v m~ k t thúc: UAA, UAG, UGA

 Chú ý:

B ba AUG: mã m đ u (và quy đ nh a amin Metionin SV nh}n th c v{ foocmin mêtiônin SV nh}n s

Trang 17

V N D NG

Câu 1 M~ di truy n l{ gi?

A Trình t s p x p c|c nuclêôtittrên gen qui đ nh trình t các axit amin trên prôtêin

B Trình t s p x p c|c nuclêôtittrên gen qui đ nh trình t các axit amin trên c u trúc b c hai c a prôtêin

C Trình t s p x p c|c nuclêôtittrên gen qui đ nh trình t các axit amin trên c u trúc b c ba c a prôtêin

D Trình t s p x p c|c nuclêôtittrên gen qui đ nh trình t các axit amin trên c u trúc b c b n c a prôtêin

Câu 2 Mã di truy n trên mARN đ c đ c theo

A M t chi u t đ n

B M t chi u t đ n

C Hai chi u tu ỳ theo v trí xúc tác c a enzym

D Liên t c theo chi u t đ n

Câu 3 M~ di truy n mang tính tho|i hóa nghĩa l{

A Có m t b ba kh i đ u

B Có m t s b ba không mã hóa các axitamin

C M t b ba mã hóa m t axitamin

D M t axitamin có th đ c mã hóa b i hai hay nhi u b ba

Câu 4 S m~ b ba ch u tr|ch nhi m m~ ho| cho c|c axit amin l{

Câu 5 Gi s gen ch đ c c u t o t lo i nu G v{ X Trên m ch g c c a gen đó có th có

t i đa s b ba

Câu 6 M t mARN tr ng th{nh c a ng i đ c t ng h p nh}n t o g m lo i Nu A G X S

lo i b ba m~ hóa axit amin t i đa có th có trên mARN trên là:

Câu 7 M t mARN tr ng th{nh c a ng i đ c t ng h p nh}n t o g m lo i Nu A U X S

lo i b ba m~ hóa axit amin t i đa có th có trên mARN trên l{

Câu 8 M t mARN tr ng thành c a ng i đ c t ng h p nh}n t o g m lo i Nu A U G S

lo i b ba m~ hóa axit amin t i đa có th có trên mARN trên l{

Câu 9 M t mARN tr ng th{nh c a ng i đ c t ng h p nh}n t o g m lo i Nu A U G S

lo i b ba t i đa có th có trên mARN trên là:

Câu 10 Có t t c bao nhiêu b m~ có ch a nu lo i A

A 37 B 38 C 39 D 40

Câu 11 M t mARN nh}n t o có lo i nu v i t l A U G

a/ T l b mã có ch a đ 3 lo i nu trên:

A 3% B 9% C 18% D 50%

b/ T l b mã luôn ch a 2 trong 3 lo i nu nói trên :

A 66% B 68% C 78% D 81%

Câu 12 T lo i ribonuclêôtit A,U,G,X thì xác su t t o lo i b ba ch a ít nh t U l{

A 37/64 B.27/64 C.9/64 D.16/64

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com

III QUÁ TRÌN( N(ÂN ĐÔ) C A ADN sao chép hay tái b n

(S v hình

Nguyên t c nhân đôi

c a ADN nguyên t c

V i n là s l n nhân đôi N là s nucleotit c a ADN m

S ADN con t o

ra

S Nu môi

tr ng cung c p

C ch quá trình nhân đôi c a ADN

Trang 19

(1) Nh enzim ligaza m{ c|c đo n Okazaki đ c n i v i nhau hình thành m ch m i theo chi u

(2) Nh các enzim tháo xo n mà t m t đi m kh i đ u đ~ hình th{nh ch c ch Y ng c chi u nhau

(3) Trên m ch khuôn m ch m i đ c t ng h p theo t ng đo n Okazaki có chi u

(4) Trên m ch khuôn có chi u m ch m i đ c t o ra liên t c theo chi u

(5) Hai phân t ADN m i t o th{nh trong đó m i ADN con có m t m ch là c a m và m t m ch

m i t o thành (nguyên t c bán b o toàn)

=> Trình t đúng c a tái b n là:

S TÁ) B N S)N( V T N(ÂN T( C VÀ N(ÂN S K(ÁC N(AU N( T( NÀO

- Ch có m t đ n v nh}n đôi

- Ít lo i enzim h n

- Th i gian ng n -40')

-T c đ nhanh nu s

- Có nhi u đ n v nh}n đôi VD n m men b|nh mì đvnđ m i đvnđ ch a c p nu

- Nhi u lo i enzim đ~ x|c đ nh có ít nh t lo i ADN-polimeraza khác nhau)

- Th i gian d{i 6-8h)

- T c đ ch m -100nu/s)

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com

C ch nhân đôi và vai trò các lo i enzim tham gia quá trình nhân đôi vi khu n E.coli

1 ADN pol I lo i b các nucleotit ARN thu c c|c đo n m i b t đ u t đ u r i thay th chúng

b ng các nucleotit ARN

2 ADN pol III

S d ng m ch ADN m l{m khuôn t ng h p m ch ADN m i b ng vi c b sung

c |c nucleotit v{o đ u c a m ch ADN s n có ho c đo n m i ARN = LK c ng hóa

tr

3 ADN ligase N i đ u c a đo n ADN đ~ đ c lo i b m i v i ph n còn l i c a đo n d n đ u,

ho c n i gi a c|c đo n Okazaki c a m ch ra ch m

4 Helicase Tháo xo n chu i xo n kép

5 Topoisomerase làm gi m l c căng phía tr c ch c sao chép b ng c|ch l{m đ t t m th i các m ch

ADN, lu n chúng qua nhau, r i n i l i

6 Primase T ng h p đo n m i ARN t i đ u c a m ch d n đ u và t i m i đo n Okazaki c a

m ch ra ch m

Ví d 1: M t đo n DNA c a vi khu n th c hi n nh}n đôi ng i ta đ m đ c t ng s đo n Okazaki S

đo n m i c n đ c t ng h p là

tái b n đ n v tái b n có đo n Okazaki đ n v tái b n có đo n Okazaki đ n v tái b n 3 có 20

đo n Okazaki S đo n RNA m i c n cung c p đ th c hi n quá trình tái b n trên là

Ví d 3: Gi s m t phân t ADN c a m t sinh v t nhân th c cùng lúc có đ n v tái b n gi ng nhau, trên 1 ch c ch Y c a m t đ n v tái b n ng i ta th y có đo n Okazaki S ARN m i đ~ đc t ng h p cho m t qu| trình nh}n đôi ADN l{

Trang 21

Ví d 4: M t gen th c hi n nh}n đôi 3 l n trên gen có đ n v tái b n và m i ch c ch Y có đo n okazaki S đo n m i c n t ng h p cho quá trình trên là:

A 2240 B 1190 C 172 D 2210

V N D NG

Câu 1 Qu| trình nh}n đôi c a ADN còn đ c g i l{

1 T sao 2 Sao mã 3 Tái sinh 4 Gi i mã 5 Sinh t ng h p ADN 6 Tái b n Câu tr l i đúng l{

A 1 và 2 B 1, 2 và 3 C 2 và 4 D 1, 5 và 6

Câu 2 ADN-Polimeraza có vai trò gì ?

A S d ng đ ng th i c 2 m ch khuôn đ t ng h p ADN m i

B Ch s d ng 1 m ch khuôn đ t ng h p m ch m i theo chi u 

C Ch s d ng 1 m ch khuôn đ t ng h p m ch m i theo chi u 

D Ch xúc tác tháo xo n ADN mà không t ng h p m ch m i

Câu 3 Qu| trình t nh}n đôi c a ADN có m ch m i đ c t ng h p t ng đo n ng n g i l{ c|c

đo n okazaki C|c đo n n{y đ c n i li n v i nhau t o th{nh m ch m i nh enzim

A.ADN polimeraza B.ARN polimeraza C.ADN ligaza D.Enzim redulaza

Câu 4 M t gen ti n h{nh t nh}n đôi liên ti p l n thì t ng s gen con đ c hình th{nh ho{n to{n do môi tr ng cung c p l{

Câu 5 M t ph}n t ADN t nh}n đôi l n liên ti p s t o đ c bao nhiêu ph}n t ADN con ho{n to{n m i không mang s i khuôn c a ADN ban đ u

Câu 6 M t ph}n t ADN nh}n đôi k l n s m ch đ n m i trong t t c c|c ph}n t ADN con l{

Câu 7 M t ph}n t ADN khi nh}n đôi liên ti p m t s l n thì MTNB cung c p cho qu| trình n{y s nucleotit g p l n s nucleotit có trong ph}n t ADN V y ph}n t ADN đ~ nh}n đôi m y

l n

Câu 8 (Bài 2/37/SGK NC) Ph}n t ADN vi khu n E.coli ch ch a N 15 phóng x N u chuy n

E.coli n{y sang môi tr ng ch có N 14 thì sau l n sao chép s có bao nhiêu ph}n t ADN còn

ch a N 15 ?

A 4 phân t ADN B 2 phân t ADN C 8 phân t ADN D 16 phân t ADN

- Bao nhiêu phân t ADN ch a N14

- Bao nhiêu phân t ADN ch ch a N14

- Bao nhiêu m ch đ n ch a ch a N14

- Bao nhiêu m ch đ n ch a ch a N15

Câu 9 Ng i ta chuy n m t s ph}n t ADN c a vi khu n Ecôli ch ch a N 15 sang môi tr ng

ch có N 14 T t c c|c ADN nói trên đ u th c hi n t|i b n l n liên ti p t o đ c ph}n t ADN S ph}n t ADN còn ch a N 15 là:

http://megabook.vn/

ThuVienDeThi.com