Giáo trình Hàn hồ quang tay SMAW/111 (Nghề: Hàn - Cao đẳng): Phần 2 - Trường CĐ nghề Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội (Tập 2)

(NB) Giáo trình Hàn hồ quang tay SMAW/111 (tập 2) cung cấp cho người học những kiến thức như: Hàn leo trên mặt phẳng; Hàn góc chữ T-Vị trí 3F (hàn từ dưới lên); S= (5~10)mm; Hàn góc chữ T-Vị trí 3F (hàn từ trên xuống); S= (3~10)mm; Hàn leo góc ngoài có khe hở; S=(5~10)mm; Cắt kim loại bằng hồ quang;...Mời các bạn cùng tham khảo nội dung giáo trình phần 2 dưới đây.

84

Bài 8 Hàn giáp mối vát cạnh chữ v-vị trí 2g

S = 10mm Mục tiêu

Sau khi học xong bài này, người học sẽ có khả năng:

Kiến thức

- Tính toán chế độ hàn phù hợp với chiều dày vật liệu phù hợp, với từng lớp hàn

- Trình bày được mối hàn giáp mối ở vị trí 2G với chiều dày10mm

Kỹ năng

- Chuẩn bị phôi hàn sạch và các loại dụng cụ, thiết bị hàn đầy đủ

- Hàn được mối hàn giáp mối ở vị trí 2G trình tự đạt các yêu cầu kỹ thuật

- Kiểm tra đánh giá đúng chất lượng mối hàn

Thái độ

- Thực hiện công tác an toàn và vệ sinh phân xưởng

- Rèn luyện tính cẩn thân, tỉ mỉ, chính xác trong công việc

An toàn

- Chỉ được hàn khi có đầy đủ trang bị bảo hộ lao động dành cho thợ hàn

- Nối đầy đủ dây tiếp đất cho các thiết bị

- Thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn khi hàn hồ quang tay

- Dừng thực tập khi nền xưởng bị ẩm ướt

- Khi phát hiện sự cố phải ngắt điện kịp thời và báo cho người có trách nhiệm sử lý

- Thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng cháy chữa cháy

Nội dung:

A LÝ THUYẾT

8.1 Vị trí mối hàn 2G trong không gian

Trong đó:

d :là đường kính que hàn (mm)

s: Chiều dầy vật liệu (mm)

Vì mối hàn thực hiện ở vị trí hàn ngang trong suốt quá trình hàn kim loại mối hàn chịu tác dụng của trong lực dễ sinh ra khuyết tật để giảm bớt khuyết tật

có thể xảy ra chúng ta chọn đường kính nhỏ

8.2.2 Cường độ dòng điện hàn

Khi hàn ở vị trí ngang do kim loại lỏng của bể hàn chịu tác dụng của trong lực luôn có xu hướng rơi xuống dưới Để khắc phục hiện tượng này, ta phải giảm lượng nhiệt của bể hàn xuống giới hạn cho phép Vì vậy Ih giảm 10 ÷ 15 %

a :là tổng điện áp rơi trên anôt và catôt, a = (15 ÷ 20) V

b :là tổng điện áp rơi trên một đơn vị chiều dài cột hồ quang, b = 15,7 V/cm

Lhq :là chiều dài cột hồ quang, Lhq = 0,32 (cm) Thay số ta được : Uh = (20 ÷ 25) V Khi hàn giáp mối vị trí ngang chọn hồ quang ngắn nên ta chọn Uh = 21 V

- Phương pháp dao động que hàn

+ Phương pháp đưa que hàn theo hình răng cưa:

Cho đầu que hàn chuyển động liên tiếp theo hình răng cưa hướng về phía

trước và ở hai cạnh mối hàn thì ngừng một lúc để đề phòng khuyết cạnh

Mục đích là khống chế tính lưu động của kim loại chảy và bề rộng mối hàn

để cho mối hàn hình thành tương đối tốt

Phương pháp này dễ thao tác, cho nên trong sản xuất được dùng tương đối

nhiều nhất là khi hàn những tấm thép có chiều dày

Khi que hàn lên cạnh trên mối hàn phải rút ngắn chiều dài hồ quang và

dừng lại một chút để kịp làm nóng chảy phía trên và kim loại lỏng có thời gian

8

0 0 -85 0

- Khi hàn cần đảm bảo đúng góc độ của que hàn như ( hình vẽ)

- Dùng que hàn 2.5(mm) điều chỉnh dòng điện hàn ở mức 65~ 70(A)

- Que hàn di chuyển theo hình bán nguyệt

- Que hàn di chuyển từ trái qua phải trong quá trình hàn luôn quang sát sự

nóng chảy của hai mép hàn và bể hàn để biết đường hàn có ngấu và lồi ra phía

sau không

- Tại điểm đầu và điểm cuối đường hàn cần điều chỉnh góc độ của que hàn

sao cho que hàn tạo với hướng hàn một góc  900

- Khi hàn luôn giữ hồ quang ngắn đồng thời phải dừng lại ở 2 bên cạnh hàn một chút

70 0

 85 0

85 0

88

* Ngắt hồ quang và nối mối hàn:

- Khi ngắt hồ quang ta từ từ rút ngắn hồ quang và ngắt nhanh

- Khi nối mối hàn ta gõ xỉ làm sạch tại điểm nối dài khoảng 20~30mm, sau

* Hàn lớp thứ 2 (hình vẽ)

89

- Gõ xỉ làm sạch lớp thứ nhất bằng máy mài và bàn chải sắt

- Dùng que hàn 3,2(mm) điều chỉnh dòng điện hàn ở mức 100110(A)

- Hàn từ trái qua phải và chuyển động ngang que hàn theo hình tròn lệch

- Khi hàn luôn giữ hồ quang ngắn

- Hàn lớp 2 mỏng và phẳng

* Hàn lớp 3

- Ta thực hiện hàn 2 đường tạo thành một lớp

- Gõ xỉ và làm sạch lớp thứ 2

- Dùng que hàn 3,2(mm) Điều chỉnh dòng điện hàn ở mức (90100 (A)

- Các đường hàn bắt đầu từ dưới lên trên

- Thay đổi và giữ góc độ của que hàn theo đúng hình vẽ

- Điều chỉnh kim loại cho chiều cao mối hàn thấp hơn bề mặt vật hàn khoảng (0,51)mm là hợp lý nhất

- Trong quá trình hàn thường xuyên quan sát sự nóng chảy ở hai bên cạnh hàn để điều chỉnh tốc độ hàn và bước tiến cho phù hợp

90

* Hàn lớp 4( lớp phủ mặt)

- Ta thực hiện hàn 3 đường tạo thành một lớp

- Dùng que hàn 3,2(mm) Điều chỉnh dòng điện hàn ở mức (90100 (A)

- Góc độ của que hàn cần điều chỉnh theo từng đường hàn cho phù hợp( hình vẽ)

- Điều chỉnh tốc độ hàn sao cho mối hàn cao hơn bề mặt vật hàn 12 (mm)

- Điều chỉnh cho bề rộng mối hàn lớn hơn 2 (mm), so với bề rộng mép hàn

- Que hàn di chuyển theo hình răng cưa nhỏ luôn duy trì chiều dài hồ quang ngắn

- Sau khi hàn xong gõ xỉ và làm sạch cẩn thận toàn bề mặt vật hàn

8.4 Làm sạch và kiểm tra

- Làm sạch toàn bộ đường hàn và vật hàn

- Kiểm tra bề mặt mối hàn và sự đồng đều của vẩy hàn

- Kiểm tra khuyết tật mối hàn (cháy cạnh, chảy xệ, không ngấu )

- Kiểm tra sự đồng đều về chiều rộng chiều cao của mối hàn

8.5 Phương pháp kiểm tra chất lượng mối hàn

Trong sản xuất hàn, khâu kiểm tra không nhất thiết phải là khâu cuối cùng Nhiều khi nguyên công kiểm tra được tiến hành xen kẽ giữa các nguyên công Mặt khác các khuyết tật hàn như đã giới thiệu, rất đa dạng và phức tạp Việc tiến hành kiểm tra cần phải sử dụng nhiều phương pháp khác nhau- riêng rẽ hoặc phối hợp

Thử nghiệm phá hủy thường được tiến hành trên mẫu đối chứng, trên mô

hình và đôi khi trên chính sản phẩm Mẫu đối chứng được hàn theo công nghệ

và vật liệu đúng theo liên kết hàn Theo lệ thường các thử nghiệm cho phép nhận được các số liệu đặc trưng của độ bền, chất lượng và độ tin cậy của liên kết Nếu hàn và thử phá hủy mẫu trong phòng thí nghiệm thì những thử nghiệm này đặc trưng cho chất lượng các mẫu không có khuyết tật sản xuất Người ta thử nghiệm cơ tính kim loại và liên kết hàn bằng kéo, uốn, va đập Theo đặc trưng tải trọng tiến hành thử tĩnh, động và mỏi

Các phương pháp thử nghiệm “không mẫu” như kiểm tra độ cứng, phân tích kim tương, phân tích hóa học, kiểm tra ăn mòn cũng được xếp vào nhóm này

Các phương pháp không phá hủy

Định nghĩa:

Kiểm tra không phá hủy (KTKPH) là sử dụng các phương pháp vật lý để

phát hiện các khuyết tật bên trong cấu trúc vật liệu, chi tiết, sản phẩm mà không làm tổn hại đến khả năng hoạt động, chịu tải sau này của chúng KTKPH liên quan đến việc phát hiện khuyết tật trong vật kiểm nhưng tự bản thân nó không thể dự đoán những nơi nào khuyết tật sẽ hình thành và phát triển

Đặc điểm – Các phương pháp KTKPH có đặc điểm chung:

- Sử dụng một môi trường để kiểm tra sản phẩm

- Sự thay đổi trong môi trường kiểm tra chứng tỏ trong vật kiểm tồn tại bất liên tục

- Là phương tiện để phát hiện sự thay đổi trong môi trường kiểm tra

- Giải đoán những thay đổi để nhận biết các thông tin về khuyết tật trong vật kiểm

Phân loại

KTKPH được chia ra theo SNT-TC-1A-2006:

- Phát xạ âm

- Điện từ - gồm bốn phương pháp:

92

+ Đo trường dòng xoay chiều (AC Field Measurement)

+ Dòng xoáy

+ Rò thông lượng (Flux Leakage)

+ Trường xa (Remote Field)

- Laser - gồm hai phương pháp:

Đối với liên kết hàn 2G ta tiến hành

Kiểm tra ngoại dạng bằng mắt thường (hoặc kính lúp) và kiểm tra mối hàn

bằng thước để xác định:

- Bề mặt và hình dạng vảy mối hàn

- Cạnh của mối hàn

- Chiều cao mối hàn

- Điểm bắt đầu, kết thúc của mối hàn

- Khuyết tật của mối hàn: cháy cạnh, lẫn xỉ

93

Sau khi hàn, ngoài việc kiểm tra kích thước dung sai theo các phương pháp thông thường còn phải đánh giá chất lượng.Trước tiên phải nhìn bằng mắt thường hoặc kính lúp xem sản phẩm có bị nứt, rãnh cắt, cháy thủng, chảy loang, không ngấu chân, lệch mép hay không? Một vài khuyết tật trong số đó không thể chấp nhận được, phải phá ra hàn lại Khi quan sát ngoại dạng (VT) người ta cũng xác định được khuyết tật hình dáng mối hàn, phân bố vảy, đặc trưng phân

bố kim loại trong hàn đắp, không ngấu, không thấu

Mỗi một phương pháp hàn, cũng như vị trí không gian của mối hàn đều có dạng mặt ngoài đặc trưng Vảy xếp không đều, chiều rộng chiều cao đường hàn thay đổi là do dao động công suất, hồ quang tắt đột ngột hoặc mỏ hàn không ổn định

Khi hàn trong khí bảo vệ hoặc chân không mặt ngoài mối hàn phải nhẵn bóng, không có vảy và dạng của nó như dải kim loại nóng chảy Hàn titan và các vật liệu có hoạt tính cao cần phải kiểm tra màu sắc và độ lớn vùng chạy màu Khi quan sát ngoại dạng, bề mặt vật kiểm cần phải đủ độ sáng và tầm nhìn phải thích hợp Thông số hình học được đo bằng dưỡng hoặc các dụng cụ đo khác

Chỉ sau khi quan sát ngoại dạng để kiểm tra khuyết tật bên ngoài, người ta mới dùng tiếp các phương pháp vật lý- cơ học, hóa học để xác định khuyết tật bên trong Kiểm tra ngoại dạng cẩn thận- thường là nguyên công rất đơn giản-

có thể cũng được dùng để cảnh báo và phát hiện khuyết tật đạt hiệu quả cao

B THẢO LUẬN

Chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm khoảng 3 - 5 học sinh (tùy theo số lượng học sinh mỗi lớp)

Thảo luận làm rõ các nội dung sau;

1 Ảnh hưởng của góc độ, dao động que hàn đến hình dáng và kích thước của mối hàn

2 Ảnh hưởng của chế độ hàn đến hình dáng và chất lượng mối hàn

200 x 100x8

8.2 Bản vẽ liên kết hàn

Hình vẽ minh họa Yêu cầu đạt

cơ bản

- Hiểu được yêu cầu kỹ thuật

- Phôi phẳng, thẳng không bị pavia

- Phôi đúng kích thước

- Gá đính Thiết bị

hàn hồ quang tay

15

- Mối đính nhỏ gọn, đủ bền, đúng vị trí

- Chọn chế độ hàn từng lớp hợp lý

2 Tiến

hành hàn

Thiết bị hàn hồ quang tay

- Lớp thứ nhất: Mối hàn ngấu,

bề mặt mối hàn phẳng

96

- Lớp phủ: Đảm bảo mối hàn đạt đúng kích thước và

khuyết tật

3 Kiểm tra Thước

kiểm tra mối hàn

15 20

MM

MM

15 1/2

15 20

MM

MM

15 1/2

15 20

MM

MM

15 1/2

MM

- Phát hiện được các khuyết tật của mối hàn

8.4 Các dạng khuyết tật hàn Nguyên nhân- Biện pháp khắc phục

TT Tên Hình vẽ minh họa Nguyên nhân Cách khắc phục

1 Cháy

cạnh

- Dòng điện hàn lớn

- Hồ quang dài

- Dao động que không hợp lý

- Giảm cường độ dòng điện

- Dùng hồ quang ngắn để hàn, dao động que đúng kỹ thuật

2 Chảy

xệ

- Dòng điện hàn lớn

- Góc độ que hàn không phù hợp

- Giảm Ih

- Dao động đúng

kỹ thuật

97

không được làm sạch các vết dầu mỡ, sơn, gỉ sét

- Dòng điện hàn nhỏ, tốc độ hàn lớn góc nghiêng và chuyển động que hàn chưa hợp lý

- Làm sạch mép vật hàn khỏi các vết dầu mỡ, sơn ,gỉ sét

- Tăng dòng điện hàn điều chỉnh tốc

độ hàn, điều chỉnh góc nghiêng que hàn và phương pháp dao động phù hợp

Kết quả thực hiện của người học

1,5

4 Trình bày đúng phương pháp

kiểm tra chất lượng mối hàn

(kiểm tra ngoại dạng mối

hàn )

Làm bài tự luận, đối chiếu với nội dung bài học

1,5

98

II Kỹ năng

1 Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, thiết

bị đúng theo yêu cầu của bài

thực tập

Kiểm tra công tác chuẩn bị, đối chiếu với kế hoạch đã lập

1

2 Vận hành thành thạo thiết bị

hàn điện hồ quang tay

Quan sát các thao tác, đối chiếu với quy trình vận hành

1,5

3 Chuẩn bị đầy đủ vật liệu

đúng theo yêu cầu của bài

thực tập

Kiểm tra công tác chuẩn bị, đối chiếu với kế hoạch đã lập

2

6 Kiểm tra chất lượng mối hàn Theo dõi việc thực

hiện, đối chiếu với quy trình kiểm tra

3 6.1 Mối hàn đảm bảo độ sâu

1.1 Đi học đầy đủ, đúng giờ Theo dõi việc thực

hiện, đối chiếu với nội quy của trường

1 1.2 Không vi phạm nội quy lớp

2

3 Đảm bảo an toàn lao động và

vệ sinh công nghiệp

Theo dõi việc thực hiện, đối chiếu với quy định về an toàn

và vệ sinh công nghiệp

3

3.2 Đầy đủ bảo hộ lao động(

quần áo bảo hộ, giày, mũ,

yếm da, găng tay da,…)

100

* SMAW: que hàn Ф2.6, Ф3.2 mm E7016 (LB-52 KOBELCO) hoặc tương đương

- Thời gian: 1,5 giờ (kể cả thời gian chuẩn bị và gá đính)

Yêu cầu kỹ thuật:

- Mối hàn đúng kích thước

- Mối hàn không bị khuyết tật

CHỈ DẪN ĐỐI VỚI HỌC SINH THỰC HIỆN BÀI TẬP ỨNG DỤNG

1 Bài tập ứng dụng phải thực hiện đúng phương pháp, đúng vị trí hàn theo qui định Nếu học sinh lựa chọn sai phương pháp, sai vị trí hàn bài đó sẽ bị loại

và không được tính điểm

- Hàn hồ quang tay: SMAW - MMA - 111

6 Thời gian cho phép chỉnh máy và thử trước khi hàn là 10 phút

7 Tổng điểm và kết cấu điểm của các bài như sau:

Tổng số điểm tối đa cho bài: 100 điểm, kết cấu như sau:

a, Điểm ngoại dạng khách quan: Tổng cộng 70 điểm

b, Điểm tuân thủ các qui định: 30 điểm

- Thời gian thực hiện bài tập vượt quá 5% thời gian cho phép sẽ không được đánh giá

- Thí sinh phải tuyệt đối tuân thủ các qui định an toàn lao động, các qui định của xưởng thực tập, nếu vi phạm sẽ bị đình chỉ thi

101

Bài 9 Hàn giáp mối vát cạnh chữ v-vị trí 4g

S = (810)mm Mục tiêu

- Hình thành kỹ năng hàn giáp mối vát cạnh chữ V vị trí 4G với các phương pháp dao động của đầu que hàn;

- Chuẩn bị được thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn;

- Hàn được mối hàn giáp mối vát cạnh chữ V vị trí 4G đạt yêu cầu kỹ thuật trong thời gian qui định;

- Thể hiện được tính cẩn thận, chính xác, tỷ mỉ trong quá trình luyện tập;

- Đảm bảo an toàn lao động cho người và thiết bị trong quá luyện tập

9.1 Điều kiện thực hiện

- Làm sạch toàn bộ bề mặt vật hàn bằng chổi đánh gỉ hoặc bàn trải sắt

- Làm sạch mép hàn bằng máy mài tay như hình vẽ

9.2.2 Hàn đính

- Đặt vật hàn lên mặt phẳng (đặt chiều vát xuống phía dưới)

- Hiệu chỉnh khe hở giữa hai tấm khoảng (1,53)mm

104

9.2.4 Hàn lớp thứ hai

- Gõ xỉ và làm sạch lớp thứ nhất

- Điều chỉnh dòng điện hàn ở mức Ih= (90110)A

- Bắt đầu hàn tương tự như lớp thứ nhất

- Di chuyển que hàn theo hướng hàn, duy trì hồ quang ngắn, dao động đầu que hàn theo hình răng cưa, bán nguyệt

- Giữ hồ quang luôn ổn định luôn ở phía trước của xỉ hàn

- α= (75-80)0

9.2.5 Hàn lớp tiếp theo

- Gõ xỉ và làm sạch lớp thứ hai

- Điều chỉnh dòng điện hàn ở mức Ih= (105)A; Φ3,2mm

- Bắt đầu hàn tương tự như lớp thứ hai

- Di chuyển que hàn theo hướng hàn, duy trì hồ quang ngắn, dao động đầu que hàn theo hình răng cưa, dừng mooth chút ở hai biên

- Kết thúc đường hàn dùng phương pháp hồ quang ngắt

- Giữ hồ quang luôn ổn định luôn ở phía trước của xỉ hàn

105

9.2.6 Hàn lớp cuối cùng

- Gõ xỉ và làm sạch lớp thứ hai

- Điều chỉnh dòng điện hàn ở mức Ih= (105)A; Φ3,2mm

- Bắt đầu hàn tương tự như lớp thứ hai

- Di chuyển que hàn theo hướng hàn, duy trì hồ quang ngắn, dao động đầu que hàn theo hình răng cưa, dừng mooth chút ở hai biên

- Kết thúc đường hàn dùng phương pháp hồ quang ngắt

- Giữ hồ quang luôn ổn định luôn ở phía trước của xỉ hàn

9.2.7 Làm sạch và kiểm tra mối hàn

- Làm sạch toàn bộ đường hàn và vật hàn

- Kiểm tra bề mặt và sự đồng đều của vẩy hàn

- Kiểm tra sự đồng đều và chiều rộng mối hàn

- Kiểm tra sự đồng đều chiều cao phần kim loại đắp

- Kiểm tra điểm bắt đầu, điểm nối, điểm kết thúc của mối hàn

- Kiểm tra các khuyết tật cháy cạnh, chảy tràn, không ngấu, chảy xệ

106

9.3 Đánh giá kết quả

TT Tiêu chí đánh giá Cách thức và

phương pháp đánh giá

Điểm tối đa

Kết quả thực hiện của người học

1,5

4 Trình bày đúng phương pháp

kiểm tra chất lượng mối hàn

(kiểm tra ngoại dạng mối hàn)

Làm bài tự luận, đối chiếu với nội dung bài học

1,5

II Kỹ năng

1 Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, thiết

bị đúng theo yêu cầu của bài

thực tập

Kiểm tra công tác chuẩn bị, đối chiếu với kế hoạch đã lập

1

2 Vận hành thành thạo thiết bị

hàn điện hồ quang tay AC/DC

Quan sát các thao tác, đối chiếu với quy trình vận hành

1,5