KHẢO SÁT BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP TRÊN CHÓ, PHÂN LẬP, DỊNH DANH VÀ THỰC HIỆN KHÁNG SINH ĐỒ CÁC VI KHUẨN PHÂN LẬP TỪ DỊCH MŨI CHÓ

- Đ/c ñi m sinh hóa: vi khu%n lên men không sinh hơi 1 s lo i ñư ng như glucose, maltose, mannitol, saccharose, không lên men inulin, raffinose, salicin... - Đ/c ñi m sinh hóa: vi khu%n

B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O TRƯ NG Đ I H C NÔNG LÂM THÀNH PH H CHÍ MINH

KHÓA LU N T T NGHI P

KH O SÁT B NH ĐƯ NG HÔ H P TRÊN CHÓ, PHÂN L P,

Đ NH DANH VÀ TH C HI N KHÁNG SINH Đ CÁC

VI KHU N PHÂN L P T D CH MŨI CHÓ

H và tên sinh viên : NGUY N TH THÀNH TH O

KH O SÁT B NH ĐƯ NG HÔ H P TRÊN CHÓ, PHÂN L P, Đ NH DANH VÀ TH C HI N KHÁNG SINH Đ CÁC VI KHU N PHÂN L P

T D CH MŨI CHÓ

Tác gi

NGUY N TH THÀNH TH O

Khóa lu n ñư c ñ trình ñ ñáp ng yêu c u c p b ng Bác s ngành Thú y

Giáo viên hư ng d n:

TS Lê Anh Ph ng BSTY.Ngô Th Minh Hi n

Tháng 09/2008

L I C M T

Xin g i l i tri ân sâu s c ñ n cha m , nh ng ngư i ñã sinh thành và d y d con nên ngư i Cha m luôn là ch d a v ng ch c nh t giúp con vư t qua m i khó khăn, th thách c a cu c ñ i

TS Lê Anh Ph!ng, BSTY Ngô Th" Minh Hi n ñã h t lòng ch# d n, truy$n ñ t

nh ng kinh nghi m quí báu giúp tôi hoàn thành ñ$ tài t t nghi p

Các anh ch" t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr" - Chi C!c Thú Y Thành Ph H Chí Minh ñã t o ñi$u ki n, giúp ñ& tôi trong su t th i gian th c t p

Các b n l p Thú Y 29 ñã h tr , giúp ñ& tôi trong th i gian qua

NGUY'N TH( THÀNH TH)O

TÓM T T LU N VĂN

Đ$ tài ”Kh o sát b nh hô h p trên chó, phân l p, ñ"nh danh và th c hi n kháng sinh ñ các vi khu%n phân l p t* d"ch mũi chó” ñư c ti n hành t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr" - Chi C!c Thú Y Thành Ph H Chí Minh, th i gian t* 22/01

ñ n 30/05/2008

Qua kh o sát lâm sàng 1974 chó b nh ñư c ñem ñ n khám t i tr m, có 442 chó

có bi u hi n tri u ch ng b nh hô h p Đ"nh danh và th c hi n kháng sinh ñ các vi khu%n phân l p t* 63 d"ch mũi chó b nh hô h p

K t qu thu ñư c như sau:

- T, l chó b nh có tri u ch ng hô h p là 22,39% Trong ñó chó 2 - 6 tháng tu-i

có t, l b nh cao nh t (29,1%), chó ngo i b nh nhi$u hơn chó n i (24,25% so v i 19,1%, theo th t ) Không có s khác bi t v$ t, l b nh gi a chó ñ c và chó cái

- Các tri u ch ng lâm sàng ch y u trong b nh ñư ng hô h p là thay ñ-i t n s

hô h p (76,74%), ho (50%), ch y nư c mũi (47,29%), s t (41,63%) Ngoài tri u ch ng

hô h p ñơn thu n chó còn ghép các b nh như viêm ru t, viêm da, viêm m t và các tri u ch ng c a b nh khác như: viêm gan, viêm th n, ñ ng kinh, viêm t cung,…

- Các vi khu%n ñư c phân l p t* 63 m u d"ch mũi chó b nh ñư ng hô h p có

tri u ch ng ch y nư c mũi bao g m: Staphylococcus spp (39,68%), Staphylococcus aureus (23,81%), E coli (17,46%), Streptococcus (6,35%) Bordetella (4,76%), Klebsiella (6,35%) và Pseudomonas (1,59%)

- Qua th c hi n kháng sinh ñ , các kháng sinh có tác d!ng cao v i

Staphylococcus aureus và Staphylococcus spp là amoxicillin; Streptococcus là doxycyclin; E coli và Klebsiella là amoxicillin và colistin; Bordetella và Pseudomonas nh y c m v i: ofloxacin, norfloxacin, ciprofloxacin, tobramycin, gentamycin

- Hi u qu ñi$u tr" b nh ñư ng hô h p chó khá cao (71,67%) Trong ñó hi u

qu ñi$u tr" kh.i b nh ñư ng hô h p trên (82,47%) cao hơn b nh ñư ng hô h p

dư i (54,94%) Hi u qu ñi$u tr" kh.i b nh ñ i v i nh ng chó b nh có làm kháng sinh

ñ trư c ho/c trong ñi$u tr" (82,54%) cao hơn nh ng chó b nh không làm kháng sinh

ñ trong ñi$u tr" (69,71%) Th i gian ñi$u tr" b nh có hi u qu nh t là 3 - 7 ngày

M C L C

Trang

Trang t a i

L i c m t ii

Tóm t t lu n văn iii

M!c l!c iv

Danh sách các b ng vii

Danh sách các hình và bi u ñ viii

Chương 1: M Đ U 1

1.1 Đ0T V1N Đ2 1

1.2 M3C ĐÍCH 2

1.3 YÊU C4U 2

Chương 2: T NG QUAN 3

2.1 C1U T5O H6 TH7NG HÔ H1P C8A CHÓ 3

2.1.1 Mũi 3

2.1.2 Y t h u 3

2.1.4 Khí qu n 4

2.1.5 Ph qu n 4

2.1.6 Ph-i 4

2.2 HO5T Đ9NG SINH LÍ HÔ H1P VÀ BI:U HI6N R7I LO5N HÔ H1P 5

2.2.1 Ho t ñ ng sinh lí hô h p 5

2.2.2 R i lo n hô h p 6

2.3 M9T S7 B6NH THƯ<NG G0P TRÊN ĐƯ<NG HÔ H1P = CHÓ 7

2.3.1 B nh ñư ng hô h p trên 7

2.3.2 B nh ñư ng hô h p dư i 8

2.4 M9T S7 VI SINH V>T GÂY B6NH TRÊN ĐƯ<NG HÔ H1P 11

2.4.1 Virus 11

2.4.2 Vi khu%n 11

2.4.3 Kí sinh trùng 16

2.5 SƠ LƯ@C V2 KHÁNG SINH 16

2.5.2 Phân lo i 16

2.5.3 Cơ ch tác ñ ng c a kháng sinh 17

2.5.4 Cách th c s d!ng kháng sinh 17

2.5.5 S ñ$ kháng c a vi khu%n 18

2.6 LƯ@C DUY6T M9T S7 CÔNG TRÌNH NGHIÊN CBU B6NH ĐƯ<NG HÔ H1P TRÊN CHÓ = THÀNH PH7 HC CHÍ MINH 19

Chương 3: N I DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C!U 21

3.1 TH<I GIAN VÀ Đ(A ĐI:M THDC HI6N Đ2 TÀI 21

3.1.1 Th i gian 21

3.1.2 Đ"a ñi m 21

3.2 V>T LI6U 21

3.2.1 Đ i tư ng kh o sát 21

3.2.2 Thi t b" và d!ng c! 21

3.2.3.1 Hóa ch t 22

3.3 N9I DUNG NGHIÊN CBU 23

3.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CBU 23

3.4.1 B trí kh o sát 23

3.4.2 Khám lâm sàng 23

3.4.3 Xét nghi m m u d"ch mũi 24

3.4.4 Đánh giá hi u qu ñi$u tr" 28

3.5 CÁC CHE TIÊU THEO DÕI 29

3.6 PHƯƠNG PHÁP XF LÝ S7 LI6U 29

Chương 4: K"T QU VÀ TH O LU N 30

4.1 TÌNH HÌNH CHÓ CÓ TRI6U CHBNG B6NH ĐƯ<NG HÔ H1P 30

4.1.1 T, l chó có bi u hi n tri u ch ng hô h p 30

4.1.2 T, l chó có bi u hi n tri u ch ng hô h p theo nhóm gi ng, tu-i, gi i tính 31

4.2 TRI6U CHBNG LÂM SÀNG TRÊN CHÓ B6NH ĐƯ<NG HÔ H1P 34

4.2.1 M t s tri u ch ng lâm sàng trên chó b nh ñư ng hô h p 34

4.2.2 T, l chó có tri u ch ng hô h p ghép v i các tri u ch ng khác 36

4.3 KGT QU) PHÂN L>P VÀ THF KHÁNG SINH ĐC CÁC VI KHUHN TRONG D(CH MŨI CHÓ B6NH ĐƯ<NG HÔ H1P 37

4.3.1 K t qu phân l p vi khu%n trong d"ch mũi chó b nh ñư ng hô h p 37

4.3.2 K t qu th kháng sinh ñ các vi khu%n phân l p ñư c 39

4.4 HI6U QU) ĐI2U TR( B6NH ĐƯ<NG HÔ H1P TRÊN CHÓ 43

4.4.1 Li u pháp ñi$u tr" Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr" - Chi C!c Thú Y Thành Ph H Chí Minh 43

4.4.2 Hi u qu ñi$u tr" b nh ñư ng hô h p trên chó 43

4.4.3 Th i gian ñi$u tr" có hi u qu trên chó b nh ñư ng hô h p 45

Chương 5: K"T LU N VÀ Đ# NGH 47

5.1 KGT LU>N 47

5.2 Đ2 NGH( 48

TÀI LI6U THAM KH)O 49

PH3 L3C……… 51

DANH SÁCH CÁC B NG

Trang

B ng 2.1: Phân bi t gi a ñ$ kháng kháng sinh do ñ t bi n nhiJm s c th và do plasmid

18

B ng 4.1: T, l chó có tri u ch ng b nh ñư ng hô h p 30

B ng 4.2: T, l chó b nh ñư ng hô h p theo nhóm gi ng, tu-i, gi i tính 31

B ng 4.3: M t s tri u ch ng lâm sàng trên chó bi u hi n b nh hô h p 34

B ng 4.4: T, l chó có tri u ch ng b nh hô h p ghép v i các tri u ch ng khác 37

B ng 4.5: T, l phân l p các vi khu%n t* d"ch mũi chó b nh hô h p……… 37

B ng 4.6: K t qu kháng sinh ñ ñ i v i Staphylococcus aureus, Staphylococcus spp và Streptococcus 39

B ng 4.7: K t qu kháng sinh ñ ñ i v i vi khu%n E coli và Klebsiella 41

B ng 4.8: K t qu th kháng sinh ñ ñ i v i vi khu%n Bordetella và Pseudomonas 42

B ng 4.9: Hi u qu ñi$u tr" b nh ñư ng hô h p trên chó 44

B ng 4.10: Th i gian ñi$u tr" có hi u qu trên chó b nh ñư ng hô h p 45

DANH SÁCH CÁC HÌNH VÀ BI$U Đ

Trang

Hình 2.1: Các thành ph n c a h th ng hô h p chó 3

Hình 2.2: Các thùy c a ph-i 4

Hình 2.3: Khu%n l c Staphylococcus aureus trên môi trư ng th ch máu 12

Hình 2.4:Vi khu%n E coli nhu m Gram (x 1000) 13

Hình 2.5:Vi khu%n Pseudomonas trên môi trư ng th ch máu 14

Hình 3.1: Cách l y d"ch mũi chó 24

Hình 4.1: Chó ch y d"ch mũi ñ!c 36

Hình 4.2: Kháng sinh ñ vi khu%n Staphylococcus spp trên môi trư ng MHA 40

Hình 4.3: Kháng sinh ñ vi khu%n Pseudomonas trên môi trư ng MHA……….43

Bi u ñ 4.1: T, l chó có tri u ch ng b nh ñư ng hô h p so v i các b nh khác 30

Bi u ñ 4.2: T, l chó b nh ñư ng hô h p theo nhóm gi ng 31

Bi u ñ 4.3: T, l chó b nh ñư ng hô h p theo nhóm tu-i 32

Bi u ñ 4.4: T, l chó b nh ñư ng hô h p theo gi i tính 33

Bi u ñ 4.5: T, l các tri u ch ng lâm sàng trên chó b nh ñư ng hô h p 34

Bi u ñ 4.6:T, l phân l p các vi khu%n trong d"ch mũi 39

Bi u ñ 4.7: Hi u qu ñi$u tr" b nh hô h p trên chó có làm kháng sinh ñ và không làm kháng sinh ñ 44

Bi u ñ 4.8: T, l v$ th i gian ñi$u tr" có hi u qu b nh hô h p trên chó 45

Chúng đư c nuơi đ gi nhà, b t chu t, săn thú

Ngày nay, v i s phát tri n c a xã h i, đ i s ng nhân dân đư c nâng cao, nhu

c u nuơi chĩ tr nên ph- bi n hơn, chúng đư c xem là thú cưng Chúng đư c nuơi dư&ng, hu n luy n đ ph!c v! trong y khoa, trong cơng tác qu c phịng, phát hi n hàng qu c c m, bi u diJn trong các đồn xi c thú, trong phim nh,…

Vi c m r ng giao lưu v i các nư c và vi c kinh doanh thú c nh đã nh p vào

nư c ta nhi$u gi ng chĩ m i, làm đàn chĩ nư c ta tăng nhanh v$ s lư ng và ch ng

lo i Vì th , v n đ$ b nh t t là khơng th tránh kh.i Bên c nh nh ng b nh truy$n nhiJm nguy hi m cĩ th phịng ng*a b ng v c xin, thì b nh nhiJm khu%n trên đư ng

hơ h p cũng gây nh hư ng r t l n đ n s c kh.e đàn chĩ, t o đi$u ki n cho các b nh khác phát sinh, cĩ th d n đ n t vong n u khơng đư c phát hi n và đi$u tr" k"p th i

Xu t phát t* th c t trên, đ c s đ ng ý c a Khoa Chăn Nuơi - Thú Y trư ng

Đ i H c Nơng Lâm Thành Ph H Chí Minh, dư i s hư ng d n c a TS Lê Anh Ph!ng và BSTY Ngơ Th" Minh Hi n t i Tr m Ch%n Đốn Xét Nghi m và Đi$u Tr" - Chi C!c Thú Y Thành Ph H Chí Minh chúng tơi đã ti n hành th c hi n đ$ tài:

“Kh&o sát b'nh đư)ng hơ h*p trên chĩ, phân l+p, đ nh danh và th,c hi'n kháng sinh đ- các vi khu.n phân l+p đư/c t0 d ch mũi chĩ”

Chương 2

T NG QUAN

2.1 C U T O H TH NG HÔ H P C2A CHÓ

V$ c u trúc t-ng quát, h th ng hô h p bao g m các xoang và các ng d n,

ñư c chia thành 2 ph n: ñư ng hô h p trên g m: mũi, y t h u, thanh qu n, khí qu n;

ñư ng hô h p dư i g m: ph qu n và ph-i

Đ ng th i nó sư i m không khí nh có nhi$u m ch máu và tăng ñ %m cho không khí

nh các tuy n (Lâm Th" Thu Hương, 2002)

Thùy ñ#nh

Thùy tim

Thùy hoành cách mô

Cơ hoành cách mô

không cho th c ăn tràn vào khí qu n nh s!n ti u thi t Ph n trư c c a thanh qu n r t

nh y c m, khi có v t l rơi vào nó sV t o ph n x t c thì ñ ñ%y v t l ra kh.i ñư ng hô

h p Dây âm g m các bó s i ñàn h i n i t* s!n giáp lên s!n phJu Âm phát ra có

cư ng ñ l n hay nh., âm t n cao hay th p là do lư ng gió ñi qua và ñ căng c a các dây âm (Phan Quang Bá, 2004)

2.1.4 Khí qu&n

Là ng d n khí b t ñ u t* s!n nh n c a thanh qu n ñ n ngã ba ph qu n C u trúc chính c a khí qu n là các vòng s!n hình ch C ghép liên t!c v i nhau Niêm m c trong khí qu n có nhi$u tuy n ti t d"ch nhày, nhưng không nh y c m b ng niêm m c thanh qu n (Phan Quang Bá, 2004)

2.1.5 Ph3 qu&n

Là hai nhánh t n cùng c a khí qu n, m i ph qu n ñi vào m t nhánh ph-i tương

ng Khi ñi vào ph-i nó ti p t!c chia thành nhi$u nhánh nh ñ ñ n t n cùng các ph nang và thư ng ñi song song v i m ch máu T* ph qu n g c sV phân chia ñi vào các

ti u ph qu n ti u thùy hay ph qu n trong ph-i r i ñ n ti u ph qu n, ti u ph qu n

t n cùng, ti u ph qu n hô h p, ti u ng ph nang và cu i cùng là túi ph nang Không khí ñi t* các cơ quan hô h p trên ñ n ti u ph qu n t n cùng sV ñư c sư i m, làm

s ch và gi hơi nư c (Phan Quang Bá, 2004)

2.1.6 Ph5i

G m 2 lá ph-i ph i và trái, chi m g n tr n v n n a xoang ng c Lá ph-i m.ng phía trư c, dày phía sau và l i lõm theo m t s c u t o khác có xoang ng c Thông thư ng dung tích c a lá ph-i ph i l n hơn lá ph-i trái

Hình 2.2 Các thùy c a ph-i http://www WashingtonStateUniversity.htm

Nhu mô ph-i Thùy ñ#nh

Thùy tim

Ph-i trái g m có 3 thùy: thùy ñ#nh, thùy tim, thùy hoành cách mô Ph-i ph i có

3 thùy như ph-i trái và thùy th tư g i là thùy gi a hay thùy Azygot

Đơn v" nh nh t c a m i lá ph-i là ph nang, là nơi trao ñ-i khí chính M/t trong là m t l p mô bì lát ñ/c bi t, x p sát nhau, bên dư i là mô liên k t, m t h th ng

s i và m ng lư i m ch máu dày ñ/c, do ñó ph-i có tính ñàn h i r t cao

Các ph nang k t l i thành chùm ph nang, bao b c các ti u ph nang Các ti u

ph nang liên k t l i thành các ti u thùy Các ti u thùy liên k t l i thành thùy ph-i Các thùy ph-i t o nên lá ph-i Xen kV các t- ch c ph-i như trên, còn có m t m ng lư i dày ñ/c các m ch máu Ph-i bình thư ng có màu h ng sáng hay ñ nh t N u có t! máu thành màu ñ s m hay ñen (Phan Quang Bá, 2004)

2.2 HO T Đ NG SINH LÍ HÔ H P VÀ BI$U HI N R I LO N HÔ H P 2.2.1 Ho6t ñ7ng sinh lí hô h*p

Theo NguyJn Văn Phát (2006), t n s hô h p c a chó t* 10 - 30 l n/phút, nh"p

th (t# l th i gian hít vào và th ra) 1:1,64 Chó kh.e th th ng c Hô h p là s trao ñ-i khí liên t!c gi a cơ th s ng và môi trư ng chung quanh g m s ti p thu, v n chuy n và th i các ch t khí, trong ñó quan tr ng nh t là O2 và CO2

H th ng hô h p có ch c năng cung c p O2 cho các t bào trong cơ th và th i

ra ngoài khí CO2 thông qua các t bào h ng c u c a h th ng tu n hoàn, ñi$u hòa thân nhi t b ng cách tăng t n s hô h p, giúp h p thu và bài th i m t s ch t bay hơi Ngoài

ra, h th ng hô h p còn tham gia vào quá trình phát âm c a thú nh s lưu chuy n c a không khí qua thanh qu n, tham gia vào vi c giúp cơ quan kh u giác nh n bi t mùi

c a không khí (Phan Quang Bá, 2004)

Khi vào ñư ng hô h p, không khí ñư c hâm nóng, làm %m và l c s ch b!i, vi sinh v t nh h th ng m ch qu n niêm m c mũi, các lông rung r i m i vào ph nang Các ph n x ho, h t hơi chó cũng có vai trò lo i b các s n v t ra kh.i cơ quan

hô h p

H th ng hô h p ch"u s chi ph i tr c ti p c a h th n kinh th c v t Th n kinh phó giao c m hưng ph n sV c ch trung khu hô h p, th n kinh giao c m hưng ph n làm tăng tính hưng ph n trung khu hô h p (NguyJn Như Pho, 2000)

2.2.2 R8i lo6n hô h*p

Theo NguyJn Như Pho (2000), các nguyên nhân làm r i lo n hô h p như vi sinh v t, các y u t ngo i c nh khác như nhi t ñ , %m ñ , khí ñ c, s thông thoáng c a không khí tác ñ ng tr c ti p lên niêm m c ñư ng hô h p gây ph n ng ti t d"ch, sau

ñó d n ñ n quá trình viêm, làm thay t- ch c h c cơ quan hô h p ñưa ñ n r i lo n trao ñ-i ch t khí

V n ñ$ chăm sóc nuôi dư&ng cũng nh hư ng ñ n s c ñ$ kháng c a cơ th thú

ñ i v i b nh Thú ñư c chăm sóc t t, tiêm phòng ñ y ñ và x- giun ñ"nh kì sV ít b nh

t t hơn nh ng thú thi u s quan tâm chăm sóc c a ch

Ngoài ra, các nguyên nhân t* m t quá trình b nh lí khác c a cơ th cũng nh

hư ng ñ n ho t ñ ng hô h p.Ví d! thi u vitamin A làm niêm m c m t, ph-i, c- h ng,

ng tiêu hóa b" t-n thương và hóa s*ng, kh năng ch ng s xâm nh p m m b nh gi m sút B nh c a tim m ch cũng nh hư ng ñ n ho t ñ ng hô h p (NguyJn Như Pho, 2000)

Theo Ph m Ng c Th ch và ctv (2006), s r i lo n hô h p có 2 m/t:

(1) R i lo n s th ngoài: là s r i lo n trao ñ-i oxy và khí CO2 trong các m ch

qu n ph nang S r i lo n này do:

- R i lo n trung khu hô h p (khi trung khu hô h p b" t-n thương, huy t, b"

- Thành ph n c a máu thay ñ-i

(2) R i lo n s th trong: t c là s r i lo n trao ñ-i khí gi a máu và mô bào trong cơ th S r i lo n này do r i lo n trao ñ-i ch t trong các mô bào, r i lo n v$ các tuy t n i ti t, khi cơ th trúng ñ c

2.3 M T S B NH THƯ NG G%P TRÊN ĐƯ NG HƠ H P CHĨ

2.3.1 B'nh 9 đư)ng hơ h*p trên

Chĩ thư ng s t nh hay khơng s t, ti ng ho m nh, ch y nư c mũi, nh y mũi liên t!c, âm hơ h p nghe t t nhưng đơi khi chĩ hít th nhanh

2.3.1.1 B'nh viêm mũi (NguyJn Như Pho, 2000)

- Nguyên nhân: b nh thư ng xu t hi n khi th i ti t thay đ-i đ t ng t, chu ng

tr i b%n, dinh dư&ng kém, ho/c thú làm vi c quá s c B nh cũng k phát t* các b nh truy$n nhiJm

- Tri u ch ng: thú h t hơi liên t!c, thư ng l c đ u ho/c l y chân cào vào mũi Niêm m c mũi cĩ hi n tư ng viêm, lúc đ u nư c mũi trong và nhi$u, vài ngày sau đ/c

l i trong viêm mũi c p tính Nư c mũi khi ít khi nhi$u, thư ng khơng mùi, niêm m c mũi tr ng b ch B nh thư ng kéo dài hàng tháng trong b nh viêm mũi mãn tính

- Ch%n đốn: d a vào tri u ch ng khĩ th , h t hơi, nư c mũi ch y, niêm m c mũi sưng, xung huy t

- Đi$u tr": nguyên t c đi$u tr" là lo i b nguyên nhân gây viêm mũi k t h p đi$u tr" tri u ch ng Cho v t ngh# ngơi, gi m Dùng kháng sinh di t vi khu%n (tetracyclin, streptomycin, sulfamid), xơng mũi b ng nư c nĩng pha d u b c hà, cĩ th dùng atropin tiêm dư i da đ làm gi m s ti t ch t nh y Ngồi ra ph i chăm sĩc, nuơi dư&ng th t t t đ tăng s c đ$ kháng cho chĩ

2.3.1.2 B'nh viêm thanh khí qu&n (NguyJn Như Pho, 2000)

- Nguyên nhân: do thú c m l nh ho/c hít ph i khơng khí dơ b%n, các ch t kích thích niêm m c như b!i, khĩi, n m mĩc…Do k phát t* nhiJm trùng vùng h ng do

Ngoài ra, khi chó nhiJm Adenovirus type 2 sV gây ra b nh viêm thanh khí qu n

truy$n nhiJm hay còn g i là b nh ho cũi chó B nh thư ng x y ra chó 6 tu n - 6 tháng tu-i v i các tri u ch ng: chó ch y nư c mũi, h t hơi, ho khan, ói sau cơn ho, s t

nh hay s t cao, kém ăn ho/c b ăn, khó th

Vi c ñi$u tr" như b nh viêm thanh khí qu n, bên c nh ñó ph i ch ng ng*a v c xin cho chó lúc 6 - 8 tu n tu-i, l p l i hàng tháng, tái ch ng hàng năm (Tr n Thanh Phong, 1996)

2.3.1.3 B'nh ch&y máu mũi (H Văn Nam và ctv, 1987)

- Nguyên nhân: có th do niêm m c b" t-n thương, viêm niêm m c xu t huy t

do các khí quan lân c n b" t-n thương, do huy t tĩnh m ch ph-i hay hi n tư ng tăng

huy t áp

- Tri u ch ng: tùy theo nguyên nhân mà hi n tư ng ch y máu bi u hi n khác nhau như viêm niêm m c mũi máu ch y ra có l n d"ch nh y N u do t-n thương thì máu ch y ra c hai l- mũi N u do xu t huy t ph-i thì máu ch y ra ñ tươi, có l n

b t khí, thú khó th

- Đi$u tr": c m máu cho thú b ng cách chư m ñá lên s ng mũi, lên trán, dùng bông th m vào dung d"ch adrenalin 1% nhét vào mũi ch y máu, ñ ng th i d a vào nguyên nhân ñ có bi n pháp can thi p k"p th i

2.3.2 B'nh 9 ñư)ng hô h*p dư i

Chó có bi u hi n b ăn hay ăn ít, m t ñ- ghèn, cơ th suy như c, ho y u, thú

th th b!ng, d"ch mũi ñ!c ñôi khi quánh l i dính xung quanh khóe mũi Chó s t cao, gương mũi khô, âm ph-i nghe r t x u, có âm ran

2.3.2 1 B'nh viêm ph3 qu&n (NguyJn Như Pho, 2000)

- Nguyên nhân: do thú b" c m l nh, chăm sóc nuôi dư&ng kém làm thú suy

gi m s c ñ$ kháng, dJ nhiJm các lo i vi trùng như Staphylococcus, Streptococcus, Bordetella, Pasteurella, Mycoplasma

- Tri u ch ng: thú s t, ho, khó th , ti ng rít ph qu n, xu t hi n âm ran, ch y nhi$u nư c mũi, khi ch!p X - quang th y xu t hi n vùng sáng màu

Trư ng h p mãn tính: chó ho kéo dài, ch m l n, kém ăn, th tr ng y u, khó th

- Đi$u tr": dùng kháng sinh k t h p v i các bi n pháp chăm sĩc qu n lí t t, cĩ

th cung c p thu c h s t, gi m ho, tr hơ h p, gi m viêm, tăng s c kháng b nh b ng

B - complex, vitamin C

2.3.2.2 B'nh viêm ph5i (NguyJn Văn Bi n, 2001)

- Nguyên nhân: thư ng do k phát b nh viêm hơ h p trên Virus như: canine distemper , adenovirus I và II, parainfluenza tác h i trên đo n cu i đư ng hơ h p t o

đi$u ki n cho nhiJm trùng th phát Các vi trùng thư ng th y là bordetella,

pasteurell a, pseudomonas,… M t s lo i u trùng c a kí sinh trùng ph qu n như Filaroides, Actustrongylus, và n m Aspergillus cũng gây viêm ph-i

- Tri u ch ng: chĩ l* đ*, b ăn là ph- bi n, k đ n là nh ng cơn ho ng n nhưng sâu, thư ng ho ít nhưng ho khĩ và cĩ vY đau Chĩ th khĩ, th nhanh, nơng, th th b!ng, nhi t đ cơ th thư ng tăng chút ít Nh ng bi n ch ng c a cơ th cĩ th x y ra như viêm ph m c, viêm trung th t, cĩ s xâm nh p c a m t s vi trùng cơ h i

- Ch%n đốn: d a vào tri u ch ng c a b nh

- Đi$u tr": s d!ng kháng sinh đ di t vi sinh v t gây b nh và ng*a ph! nhiJm Dùng thu c kháng viêm, h s t, tr hơ h p khi c n thi t, nâng cao s c đ$ kháng b ng

B - complex, vitamin C, chăm sĩc thú b nh chu đáo

- Phịng b nh

Theo Vương Đ c Ch t - Lê Th" Tài (2004), vi c phát hi n s m v t b" b nh (ho

và th ) thì r t c n thi t đ đi$u tr" và cách li k"p th i C n th c hi n t t v sinh thú y và

v sinh mơi trư ng Chăm sĩc nuơi dư&ng t t, đ"nh kì tiêm phịng các lo i v c xin cho chĩ, mèo

Ngồi ra, b nh Carré cũng gây viêm ph-i cho chĩ B nh do virus thu c h

Paramyxoviridae gây nên v i các tri u ch ng như h t hơi, ch y nư c mũi đ!c đơi khi

cĩ máu, th khị khè, viêm d dày ru t, da vùng b!ng n-i nh ng m!n m , s*ng hĩa da gan bàn chân, da vùng mũi Giai đo n cu i c a b nh xu t hi n tri u ch ng th n kinh,

2.3.2.3 B'nh viêm màng ph5i (NguyJn Như Pho, 2000)

Viêm màng ph-i là viêm trên m/t vách ng c hay trên b$ m/t c a ph-i, d"ch viêm ti t ra làm c n tr ho t đ ng hơ h p

- Nguyên nhân: Nguyên nhân chính do các vi sinh v t như Pasteurella, Streptococcus, Staphylococcus. Ngồi ra, cịn do các tác nhân v t lí tác đ ng m nh vào ph-i như ch t đ c, nhi t đ kh c nghi t,…

- Tri u ch ng: thú cĩ bi u hi n s t khơng qui lu t, khĩ th , th th b!ng, đau vùng ng c Gõ ph-i nghe âm đ!c cĩ m/t trên n m ngang, nghe âm bơi cùng v i nh"p

th X - quang th y vùng ng c sáng c hai tư th ch!p nghiêng và ch!p đ ng Giai

đo n cu i khi d"ch rút đi nghe ti ng c ph m c, hi n tư ng phù th ng xu t hi n

ph n th p c a cơ th

- Ch%n đốn: n u viêm khơ nghe ti ng c ph m c N u viêm cĩ d"ch gõ ph-i

cĩ vùng âm đ!c gi i h n trên song song m/t đ t và khi th xu t hi n âm bơi Ch c dị xoang ng c th y cĩ d"ch th m xu t, thú th nơng, vách ng c đau

- Đi$u tr": cho thú u ng ít nư c; s d!ng kháng sinh đ tiêu di t vi sinh v t gây

b nh; dùng thu c l i ti u, gi m s t, gi m đau, tr hơ h p, tr tim, ch ng thốt d"ch viêm; ch c dị xoang ng c l y d"ch ra khi thú khĩ th

2.3.2.4 B'nh giun tim (Lương Văn Hu n - Lê H u Khương, 1997)

- Nguyên nhân: do Dirofilaria immitis s ng ki sinh đ ng m ch ch , đ ng

m ch ph-i và tim chĩ, thư ng g/p chĩ 2 - 3 năm tu-i

- Tri u ch ng: thú thư ng th nhanh, ho, l đ , kém v n đ ng, lâu ngày thư ng

th y phù th ng, trong nư c ti u cĩ huy t s c t và hồng đ n

- Ch%n đốn: d a vào tri u ch ng lâm sàng, tìm u trùng trong máu Ch!p X - quang sV th y đ ng m ch ph-i và tâm th t ph i phình to Kĩ thu t ch%n đốn huy t thanh h c phát hi n kháng nguyên c a giun cái trư ng thành

- Đi$u tr": di t u trùng b ng ivermectin, levamisole, benzimidazole

2.4 M T S VI SINH V T GÂY B NH TRÊN ĐƯ NG HÔ H P

2.4.1 Virus

2.4.1.1 Paramyxovirus

Virus thu c h Paramyxoviridae, b gen là RNA 1 s i, hình c u, có v b c

Virus ñ$ kháng y u, dJ b" di t b i các ch t sát trùng, nh y c m v i pH < 4 Virus nhân lên trong t bào ch t

Nơi khu trú ñ u tiên và nhân lên c a virus là niêm m c ñư ng hô h p trên ho/c

h ch h nh nhân.Virus gây b nh cho chó dư i 1 năm tu-i khi s c ñ$ kháng c a cơ th thú gi m sút do nuôi thi u v sinh, b i dư&ng không h p lí, b" l nh (Tr n Th" Bích Liên – Lê Anh Ph!ng, 2001)

2.4.1.2 Adenovirus type 2

Virus thu c h Adenoviridae, DNA 2 s i, không có v b c, không b$n v i nhi t

ñ , nh y c m v i tia t ngo i, formol và các ch t sát trùng thông thư ng Virus ái l c

v i mô lympho, ph-i và ñư ng tiêu hóa…

2.4.2 Vi khu.n

2.4.2.1 Staphylococcus

Staphylococcus thu c h Micrococcaceae là c u khu%n Gram dương, không di

ñ ng, thư ng x p thành t*ng ñám gi ng chùm nho, không hình thành bào t Hi n nay

có ít nh t 28 loài, trong ñó loài Staphylococcus aureus có vai trò gây b nh quan tr ng

nh t

- Đ/c ñi m nuôi c y: vi khu%n hi u khí ho/c y m khí tùy nghi, nhi t ñ thích

h p cho s phát tri n là 30 - 370 C, pH 7,0 - 7,5 Môi trư ng nuôi c y thư ng s d!ng

là th ch máu

- Đ/c ñi m sinh hóa: vi khu%n lên men không sinh hơi 1 s lo i ñư ng như glucose, maltose, mannitol, saccharose, không lên men inulin, raffinose, salicin Các

ph n ng sinh hóa khác: indol-, H2S-, MR-, kh nitrat thành nitrit

- S c ñ$ kháng: vi khu%n có s c ñ$ kháng cao, kháng v i s khô h n, ch"u ñư c

n ng ñ mu i cao Vi khu%n nh y c m v i kháng sinh penicillin, ampicillin Tuy nhiên, có nhi$u dòng ñ$ kháng v i pencillin (do t o penicillinase phân gi i penicillin)

- Kh năng gây b nh: vi khu%n thư ng t n t i trên h th ng hô h p Khi s c ñ$ kháng c a cơ th y u hay do nhiJm vi khu%n có ñ c l c m nh sV gây ra b nh (Tô Minh Châu - Tr n Th" Bích Liên, 2001)

Hình 2.3: Khu%n l c Staphylococcus aureus trên môi trư ng th ch máu

(Ngu n: nh ch!p t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr")

2.4.2.2 Streptococcus

Streptococcus thu c h Streptococcaceae, là c u khu%n Gram dương, không

bào t , m t s ít có nha bào, không di ñ ng, thư ng x p thành ñôi hay chu i u n khúc dài hay ng n tùy loài và ñi$u ki n nuôi c y Kích thư c trung bình 1 µm

- Đ/c ñi m nuôi c y: vi khu%n y m khí tùy nghi, m t s y m khí b t bu c Môi trư ng nuôi c y c n giàu dinh dư&ng như th ch máu, th ch huy t thanh Nhi t ñ thích

h p cho s phát tri n c a vi khu%n là 370 C Trên môi trư ng th ch máu vi khu%n t o khu%n l c nh., trong su t gi ng h t sương, dung huy t α, β, γ

- Đ/c ñi m sinh hóa: vi khu%n lên men ñư ng glucose, lactose, không lên men mannitol, inulin Các ph n ng khác: catalase-, oxidase-, indol-, MR+, VP-, H2S+

- S c ñ$ kháng: ña s vi khu%n b" di t 500 C/30 - 60 phút, và b i các ch t sát trùng thông thư ng như acid phenic, formol, NaOH Vi khu%n nh y c m v i các kháng sinh penicillin, ampicillin tùy theo t*ng nhóm

- Kh năng gây b nh: vi khu%n thư ng có m/t trong ñư ng hô h p Đ ng v t

non dJ nhiJm b nh hơn ñ ng v t trư ng thành B nh do Streptococcus pneumoniae ít

khi là y u t m ñư ng mà thư ng là k phát theo các b nh do virus ñư ng hô h p

2.4.2.3 Escherichia coli (E coli)

E coli là tr c khu%n Gram âm, có giáp mô m.ng, không bào t , có lông tơ

xung quanh, kích thư c trung bình 0,5 x 1,5 µm

- Đ/c ñi m nuôi c y: là lo i vi khu%n hi u khí hay hi u khí tùy nghi, nhi t ñ thích h p cho s phát tri n là 370 C, pH 6,4 - 7,4 Trên môi trư ng th ch máu t o khu%n l c ư t, tròn, tr ng ñ!c Trên môi trư ng EMB t o khu%n l c màu tím ánh kim

Trên môi trư ng Mac Conkey Agar, E coli cho khu%n l c h ng Ph n ng trên môi

- Kh năng gây b nh: E coli ch# gây b nh khi s c ñ$ kháng c a con v t b" sút

kém, qu n lí chăm sóc kém (Tô Minh Châu - Tr n Th" Bích Liên, 2001)

Hình 2.4:Vi khu%n E coli nhu m Gram (x 1000)

(Ngu n: nh ch!p t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr")

- Đ/c ñi m sinh hóa: không lên men ñư ng, indol-, urease+, citrate+, H2S-, không gây tan ch y gelatin

- S c ñ$ kháng: vi khu%n ñ$ kháng y u v i nhi t ñ , b" di t 550 C/15 phút

- Kh năng gây b nh: vi khu%n s ng kí sinh ñư ng hô h p trên c a chó, khi

s c ñ$ kháng c a cơ th y u ho/c g/p ñi$u ki n thu n chúng tr nên gây b nh (Carter, 1991)

2.4.2.5 Pseudomonas

Pseudomonas còn g i là tr c khu%n m xanh, thu c h Pseudomonadaceae, là

tr c khu%n Gram âm, không bào t , không giáp mô, di ñ ng nh tiên mao ñ u, sinh

s c t màu xanh, kích thư c 0,5 x 1,5 - 3 µm

- Đ/c ñi m nuôi c y: hi u khí và y m khí tùy nghi, dJ nuôi c y, nhi t ñ thích

h p là 30 - 370 C, pH 6,6 - 7,0 Trên môi trư ng th ch máu gây dung huy t α, β

- Đ/c ñi m sinh hóa: không lên men ñư ng Các ph n ng khác: indol-, MR-,

VP-, H2S-, citrate+, NO3+

- Kh năng gây b nh: gây b nh m xanh ngư i và ñ ng v t (Tô Minh Châu -

Tr n Th" Bích Liên, 2001)

Hình 2.5:Vi khu%n Pseudomonas trên môi trư ng th ch máu

(Ngu n: nh ch!p t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr")

2.4.2.6 Pasteurella multocida

Pasteurella multocida thu c h Pasteurellaceae, là c u tr c khu%n nh., Gram

âm, không di ñ ng, không sinh nha bào, có giáp mô, có kh năng b t màu lư&ng c c

- Đ/c ñi m nuôi c y: vi khu%n hi u khí hay y m khí tùy nghi, m c t t nhi t

ñ 37 - 380 C, pH 7,2 - 7,8 Trên môi trư ng th ch máu vi khu%n không gây dung huy t, không m c trên MCK

- Đ/c ñi m sinh hóa: lên men ñư ng glucose, không lên men lactose, maltose, indol+, urea-, catalase+, oxydase+, không làm tan ch y gelatin

- S c ñ$ kháng: vi khu%n b" di t dJ dàng b i các ch t sát trùng, ánh sáng, s khô ráo và s c nóng T i 560 C vi khu%n ch t trong vòng 15 phút (NguyJn Th" Phư c Ninh, 2006)

- Kh năng gây b nh: Pasteurella multocida có ít trong ñ t, nư c và thư ng lây

truy$n qua v t c n hay v t cào sang cho ngư i Chó nuôi nhà nh t là chó ñ c con có

nhi$u Pasteurella multocida trong h ng (Tô Minh Châu - Tr n Th" Bích Liên, 2001)

2.4.2.7 Haemophilus

Haemophilus là vi khu%n ña hình thái, Gram âm, m c tương ñ i khó, thư ng

s ng trong ñư ng hô h p c a ngư i và thú

- Đ/c ñi m nuôi c y: là lo i vi khu%n hi u khí hay hi u khí tùy nghi, nhi t ñ thích h p cho s phát tri n là 370 C, pH 7,4 - 7,8 Vi khu%n thu c lo i khó nuôi c y c n

2 y u t tăng trư ng V (Hemin) và X (NAD) Môi trư ng th ch chocolate thư ng

ñư c dùng ñ phân l p Haemophilus

- Đ/c ñi m sinh hóa: vi khu%n lên men glucose, xylose, không lên men lactose, oxydase+, catalae+

- Kh năng gây b nh: Haemophilus thư ng kí sinh ñư ng hô h p trên, khi s c

ñ$ kháng c a cơ th y u chúng tr nên gây b nh B nh th hi n s nhiJm khu%n

ñư ng hô h p trên như viêm mũi, viêm h u, viêm khí qu n, viêm màng ph-i (Carter, 1991)

2.4.2.8 Klebsiella

Klebsiella là tr c khu%n Gram âm, không di ñ ng, thu c h vi trùng ñư ng

ru t Vi khu%n có kh năng ti t ñ c t gây s t, tăng b ch c u, gi m ti u c u, gây thi u máu và nhiJm ñ c máu có th gây ch t

- Đ/c ñi m sinh hóa: lên men ñư ng glucose, lactose Các ph n ng sinh hóa khác: H2S-, không làm tan ch y gelatin, MR-, VP+, urease+, kh nitrat thành nitrit, LDC+, Esculin+ (NguyJn Th" Khánh Linh, 2004)

2.4.2.9 Enterobacter

Enterobacter thu c h vi trùng ñư ng ru t, là tr c khu%n Gram âm, không sinh bào t , ph n l n di ñ ng, m t s lo i có giáp mô

- Đ/c ñi m nuôi c y: vi khu%n y m khí tùy nghi, dJ m c trên các môi trư ng

- Đ/c ñi m sinh hóa: lên men ñư ng glucose, lactose, H2S-, indol+, MR-, VP+, citrate+, tan ch y gelatin ch m, kh nitrat thành nitrit

- Kh năng gây b nh: Enterobacter có trong ng tiêu hóa ñôi khi là tác nhân

gây b nh hô h p chó (Tô Minh Châu - Lê Anh Ph!ng, 1996)

2.4.3 Kí sinh trùng

Dirofilaria immitis (giun tim): kí sinh ñ ng m ch ph-i, ñ ng m ch ch và tim

Paragonimus westermani (sán lá ph-i): kí sinh khí qu n, ph qu n, ph-i chó

Angiostrongylus vasorum (giun ph-i): kí sinh ñ ng m ch ph-i c a chó

Filaroides osleri (giun ph-i): kí sinh khí qu n, ph-i chó

Capillaria aerophila (giun ph-i): kí sinh khí qu n, ph qu n, ph-i chó

2.5 SƠ LƯ:C V# KHÁNG SINH

2.5.1 Đ nh nghĩa

Theo NguyJn Như Pho (2006), kháng sinh là h p ch t h u cơ có ngu n g c sinh h c, bán t-ng h p ho/c t-ng h p có tác d!ng c ch s phát tri n ho/c gi t ch t vi khu%n

2.5.2 Phân lo6i

Theo NguyJn Như Pho (2006), có nhi$u cách phân nhóm kháng sinh:

2.5.2.1 Phân nhóm d,a vào c*u trúc hóa h c

(1) Beta - lactam: pencillin, ampicillin, cephalosporin,…

(2) Aminosid: streptomycin, gentamycin, kanamycin, neomycin,…

(3) Polypeptid: colistin, bacitracin, polymycin,…

(4) Tetracyclin: tretracyclin, oxytetracyclin,…

(5) Phenicol: thiamphenicol, chloramphenicol,…

(6) Macrolid: erythromycin, spiramycin, tolysin,…

(7) Kháng sinh g n gũi v i nhóm macrolid: lincomycin, virginiamycin,…

(9) Diaminopyrimidin: trimethoprim, diaveridin,…

(10) Quinolon: norfloxacin, flumequin, acid nalidixic,…

(11) Nitrofuran: nitrofurazol, furazolidon, furaltadon,…

(12) Các nhóm khác: glycopeptid, pleuromutilin,…

2.5.2.2 Phân lo6i d,a theo cơ ch3 tác ñ7ng (NguyJn Như Pho, 2006)

- Kháng sinh tác ñ ng lên thành t bào vi khu%n: polymycin, vancomycin, penicillin, cephalosporin,…

- Kháng sinh tác ñ ng lên màng t bào ch t: polymycin, colistin,…

- Kháng sinh tác ñ ng ñ n quá trình t-ng h p protein c a t bào vi khu%n: tetracyclin, streptomycin, erythromycin,…

- Kháng sinh tác ñ ng lên s t-ng h p acid nucleic: trimethoprim, sulfamid, quinolon,…

2.5.2.3 Phân lo6i d,a theo cơ ch3 kháng khu.n

- Nhóm kháng sinh tĩnh khu%n: tetracyclin, macrolid, phenicol

- Nhóm kháng sinh sát khu%n: quinolon, aminosid, polypeptid, beta - lactam, sulfamid + diaminopyrimidin

2.5.3 Cơ ch3 tác ñ7ng c<a kháng sinh (NguyJn Như Pho, 2006)

- Tác ñ ng lên thành t bào ( c ch s t-ng h p peptidoglycan) Ví d!: lactamin c ch transpeptidase

Beta Tác ñ ng lên s tBeta ng h p protein c a vi khu%n Ví d!: nhóm aminoside bám vào ti u ñơn v" 30S, ngăn c n s gi i mã di truy$n c a RNA v n chuy n

- Tác ñ ng lên màng bào tương Ví d! polymyxin làm tăng tính th m c a m t

s ion, m t ñi tính th%m th u ch n l c c a màng

- Tác ñ ng lên s t-ng h p acid nucleic Nhóm quinolon: c ch men DNA c n thi t cho s nhân ñôi phân t DNA, li$u cao còn c ch RNA polymerase làm c ch t-ng h p RNA thông tin

2.5.4 Cách th=c s> d ng kháng sinh

Thu c kháng sinh ch# dùng ñ ñi$u tr" ho/c ñi$u tr" bao vây (có cân nh c) các d"ch b nh truy$n nhiJm, các quá trình b nh lý do nhiJm khu%n gây nên (Ph m Kh c

Hi u, 2003)

Theo NguyJn Như Pho (2003), nguyên t c s d!ng kháng sinh trong đi$u tr" như sau:

- Ch n đúng lo i kháng sinh c n dùng: ch n kháng sinh phù h p v i vi khu%n gây b nh, khơng s d!ng kháng sinh tùy ý mà khơng qua ch%n đốn b nh c a thú y viên N u cĩ đi$u ki n nên làm kháng sinh đ trư c khi dùng thu c

- Dùng ngay li$u đi$u tr" khi c n thi t: ch# s d!ng li$u đ đ di t vi khu%n, khơng nên dùng li$u quá cao sV d n đ n tình tr ng tai bi n nhưng cũng khơng dùng li$u quá th p vì như v y dJ gây ra tình tr ng vi khu%n đ$ kháng thu c gây khĩ khăn trong cơng tác đi$u tr" sau này

- S d!ng kháng sinh ngay l p t c khi cĩ ch# đ"nh dùng kháng sinh: khi đã ch%n đốn b nh chính xác c n ph i cung c p kháng sinh phù h p ngay cho thú đ tăng hi u

Theo NguyJn Như Pho (2006), vi khu%n đ$ kháng sinh theo 2 cơ ch :

- S đ$ kháng t nhiên: là kh năng sdn cĩ c a vi khu%n đ ch ng l i tác đ ng

c a kháng sinh.Ví d!: Streptococcus đ$ kháng t nhiên v i aminosid do thành t bào

vi khu%n khơng cho thu c qua

- S đ$ kháng thu nh n: do đ t bi n trên nhiJm s c th ho/c do plasmid

B&ng 2.1: Phân bi t gi a đ$ kháng kháng sinh do đ t bi n nhiJm s c th và do plasmid

2.5.5.1 Cơ ch3 c<a s, ñ? kháng (NguyJn Như Pho, 2006)

- Vi khu%n s n xu t các enzyme làm bi n ñ-i ho/c vô ho t kháng sinh Ví d! vi khu%n sinh betalactamase phá h y các betalactam

- Thay ñ-i c u trúc ñi m ti p nh n Ví d! vi khu%n thay ñ-i ribosom 30S không cho kháng sinh nhóm aminosid g n vào

- Ngăn c n s v n chuy n kháng sinh vào trong t bào Ví d! vi khu%n ñ$ kháng

v i tetracyclin

- Thay ñ-i quá trình bi n dư&ng Ví d! vi khu%n ñ$ kháng v i sulfamid

2.5.5.2 Bi'n pháp h6n ch3 s, ñ? kháng (NguyJn Như Pho, 2006)

- Không s d!ng kháng sinh có ph- r ng ho/c kháng sinh th h m i trong khi kháng sinh có ph- h p, kháng sinh cũ v n có hi u qu

- Thư ng xuyên n m b t thông tin v$ tình hình d"ch tJ và kh năng nh y c m kháng sinh c a h vi khu%n

- Khi s d!ng kháng sinh v i m!c ñích phòng b nh, li$u dùng ph i trên n ng ñ

c ch t i thi u

2.6 LƯ:C DUY T M T S CÔNG TRÌNH NGHIÊN C!U B NH ĐƯ NG

HÔ H P TRÊN CHÓ THÀNH PH H CHÍ MINH

- Giang Th" Tuy t Linh (2002): t, l chó b nh ñư ng hô h p t i tr m Thú Y

Qu n Gò V p là 30,6%, có 7 nhóm vi khu%n ñư c phân l p trong d"ch mũi chó, trong

ñó Staphylococcus aureus chi m t, l cao nh t 52,94% Hi u qu ñi$u tr" b nh ñ t 79,89%

- Lý Th" Thanh Trân (2002): t, l chó b nh ñư ng hô h p t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr" - Chi C!c Thú Y Thành Ph H Chí Minh là 27,48%, có 6

nhóm vi khu%n ñư c phân l p trong d"ch mũi, trong ñó Staphylococcus spp chi m t,

l cao nh t là 38,46% Hi u qu ñi$u tr" b nh là 69,81%

- H Th" Bích Dung (2005): t, l chó b" b nh ñư ng hô h p t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m & Đi$u Tr" - Chi C!c Thú Y Thành Ph H Chí Minh là 22,43%,

có 5 nhóm vi khu%n gây b nh phân l p ñư c trong d"ch mũi, trong ñó Staphylococcus

chi m t, l cao nh t (62%) Hi u qu ñi$u tr" b nh khá cao (63,19%)

- Võ Văn Hùng (2006): t, l chó b nh ñư ng hô h p t i B nh Xá Thú Y Trư ng Đ i H c Nông Lâm Thành Ph H Chí Minh là 20,18%, có 4 nhóm vi khu%n

ñư c phân l p trong d"ch mũi, trong ñó Staphylococcus aureus chi m t, l cao nh t là

Chương 3

N I DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C!U

3.1 TH I GIAN VÀ Đ A ĐI$M TH C HI N Đ# TÀI

3.2.1 Đ8i tư/ng kh&o sát

- Chó ñư c mang ñ n khám và ñi$u tr" t i Tr m Ch%n Đoán Xét Nghi m và Đi$u Tr" - Chi C!c Thú Y Thành Ph H Chí Minh có bi u hi n b nh ñư ng hô h p

- D"ch mũi c a m t s chó b nh ñư ng hô h p ñư c l y ñ phân l p vi khu%n

3.2.3 Hóa ch*t, môi trư)ng dùng ñ phân l+p vi khu.n và th> kháng sinh ñ- 3.2.3.1 Hóa ch*t

- Nư c mu i sinh lý, c n 960, nư c oxy già

- Thu c nh m Gram: dung d"ch crystal violet, dung d"ch iodine, c n 960, dung d"ch safranin

- Đĩa gi y th sinh hóa: b Bis 14 (Bacterial Identification System With 14 - do

Tr ng Đ i H c Y Dư c Thành Ph H Chí Minh s n xu t) g m 14 ph n ng sinh hóa cơ b n: oxidase, kh nitrate, β-galactosidase (ONPG), lên men glucose, sinh indol, urease, esculin, Voges-Proskauer (VP), sinh H2S, phenyl alanin deaminase (PAD), s d!ng citrate, s d!ng malonate, lysine decarboxylase, kh năng di ñ ng

- Đĩa gi y t%m kháng sinh (Trư ng Đ i H c Y Dư c Thành Ph H Chí Minh

(13) Ofloxacin (14) Norfloxacin (15) Ciprofloxacin (16) Colistin

3.2.3.2 Môi trư)ng nuôi c*y phân l+p và th> kháng sinh ñ-

Môi trư ng th ch máu: môi trư ng dinh dư&ng cao dùng nuôi c y phân l p

nhi$u lo i vi khu%n t* d"ch mũi chó

Mac Conkey Agar: môi trư ng chuyên bi t dùng phân l p vi khu%n ñư ng ru t Mueller Hinton Agar: môi trư ng dùng th c hi n kháng sinh ñ

3.3 N I DUNG NGHIÊN C!U

- Phân lo i chĩ b nh cĩ tri u ch ng hơ h p theo nhĩm gi ng (chĩ n i, chĩ ngo i), tu-i, gi i tính

- Ghi nh n nh ng tri u ch ng lâm sàng xu t hi n trên chĩ cĩ d u hi u b nh

đư ng hơ h p và các tri u ch ng ghép

- Phân l p, đ"nh danh và th kháng sinh đ các vi khu%n cĩ trong d"ch mũi c a

m t s chĩ b nh đư ng hơ h p

- Đánh giá hi u qu đi$u tr" b nh đư ng hơ h p và so sánh hi u qu đi$u tr"

b nh trên chĩ cĩ làm kháng sinh đ và chĩ khơng làm kháng sinh đ

3.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C!U

Ghi l i tên, đ"a ch#, đi n tho i c a ch , tên hay s c a chĩ, gi ng (n i, ngo i),

gi i tính, tu-i, th tr ng, màu lơng da, l"ch tiêm phịng, …

Ph.ng v n ch nuơi v$ ngu n g c c a chĩ, đi$u ki n chăm sĩc, nuơi dư&ng, tình hình b nh trư c đây, tri u ch ng đã th y, thu c đã s d!ng đ cĩ hư ng ch%n đốn và đi$u tr" thích h p

3.4.2.2 Ch.n đốn b'nh

Khám chung

- Quan sát th tr ng thú: quan sát vY bên ngồi c a thú như linh ho t hay th!

đ ng, m p hay m