KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC BẤM RĂNG HEO CON LÚC 1 NGÀY TUỔI VÀ 3 NGÀY TUỔI TỚI SỰ SINH TRƯỞNG, TỶ LỆ BỆNH TRÊN HEO CON TỪ SƠ SINH ĐẾN CAI SỮA

PHAN QUANG BÁ... Phan Chí Nhân... sau ñó tăng d n lên tùy theo s lư ng heo con theo m2... sót nhau không, tiêm tr s c vitamin C, kháng sinh, Oxytoxin... B máy tiêu hóa heo con phát tri n

TRƯ NG Đ I H C NÔNG LÂM TP H CHÍ MINH

KHOA CHĂN NUÔI - THÚ Y

KHÓA LU N T T NGHI P

KH O SÁT NH HƯ NG VI C B M RĂNG HEO CON LÚC

1 NGÀY TU I VÀ 3 NGÀY TU I T I S SINH TRƯ NG,

T L B NH TRÊN HEO CON T SƠ SINH Đ N CAI S A

H và tên sinh viên : PHAN CHÍ NHÂN

KH O SÁT NH HƯ NG VI C B M RĂNG HEO CON LÚC

1 NGÀY TU I VÀ 3 NGÀY TU I T I S SINH TRƯ NG, T L

B NH TRÊN HEO CON T LÚC SƠ SINH Đ N CAI S A

Tác gi

PHAN CHÍ NHÂN

Khóa lu n ñư c ñ trình ñ ñáp ng yêu c u c p b ng Bác s nghành Thú Y

Giáo viên hư ng d n:

Ths PHAN QUANG BÁ

Ban Giám Hi u, cùng toàn th quý th y cô trong khoa Chăn Nuôi - Thú Y và toàn

th cán b công nhân viên Trư ng Đ i H c Nông Lâm Thành Ph H Chí Minh ñã t n tình gi ng d y, truy n ñ t kinh nghi m, ki n th c quý báu và t o m i ñi u ki n t t cho chúng tôi trong su t quá trình h c t p

Thành kính ghi ơn

Th y Phan Quang Bá ñã t n tình giúp ñ , hư ng d n t ng bư c, t ng chi ti t cho

em trong su t th i gian th c hi n ñ tài, hoàn thành lu n văn t t nghi p

Thành th t cám ơn

T t c ngư i thân, b n bè và t p th các b n l p Thú Y 29 ñã ñ ng viên, giúp ñ tôi trong th i gian qua.

Phan Chí Nhân

TÓM T T LU N VĂN

Đ tài: “Kh o sát nh hư ng vi c b m răng heo con lúc 1 ngày tu i và 3

ngày tu i t i s sinh trư ng, t! l b nh trên heo con t∀ lúc sơ sinh ñ%n cai s&a”

Đ tài ñư c th c hi n trên 120 heo con, ñư c chia làm hai lô: b m răng 1 ngày tu i

và 3 ngày tu i Kh o sát trên m t s ch tiêu: tăng tr ng bình quân, t l tiêu ch y, t

l heo còi, t l nuôi s ng t sơ sinh ñ n cai s a, s l n bú, th i gian bú, t l b nh khác Các k t qu ñư c ghi nh n như sau:

- Tr ng lư ng cu i kỳ và tăng tr ng tích lũy c a lô II (410,5 kg;321,1 kg) cao hơn lô I (374,6 kg; 284,8 kg)

- M c tăng tr ng trung bình c a heo ! lô II (0,191 kg) cao hơn lô I (0,17 kg), nhưng s khác bi t này không có ý nghĩa v i P > 0,05

- T l tiêu ch y trên lô I (63,8%) cao hơn lô II (50%) nhưng không có ý nghĩa

- T l heo con ch t ! 2 lô thí nghi m ñ u là (3,45%)

- Th i gian bú ! lô II cao hơn lô I là 41,38%

- T l xây sát trên heo con ! lô I là (8,33%) và ! lô II là (38,33%)

M∋C L∋C

Trang

Trang t a i

L#I C∃M T% ii

TÓM T&T LU∋N VĂN iii

M)C L)C iv

Chương 1 M Đ(U 1

1.1 Đ∗t v n ñ 1

1.2 M+c ñích và yêu c u 2

1.2.1 M+c ñích 2

1.2.2 Yêu c u 2

Chương 2 T NG QUAN 3

2.1 T ng quan 3

2.1.1 V, trí tr−i chăn nuôi 3

2.1.2.Cơ c u ñàn 3

2.2 Các ki u chu.ng 3

2.2.1 Chu.ng nái khô 3

2.2.2 Chu.ng nái nuôi con 3

2.2.3 Chu.ng sàn cai s a 4

2.2.4 Chu.ng heo th,t 4

2.3 Th c ăn, ngu.n nư c và x/ lý ch t th i .4

2.3.1 Th c ăn 4

2.3.2 Ngu.n nư c 6

2.3.3 X/ lý ch t th i 6

2.4 Qui trình chăm sóc nuôi dư0ng 6

2.4.1 Đ i v i heo nái 6

2.4.2 Đ i v i heo con 7

2.5 Các b nh thông thư ng 7

2.5.1 1 heo nái 7

2.5.1.3 B−i li t 8

2.5.1.4 Sót nhau 9

2.5.2 Đ i v i heo con 9

2.6 M t s ñ∗c ñi m sinh lý ! cơ th heo nái và heo con 10

2.6.1 M t s ñ∗c ñi m sinh lý heo nái nuôi con 10

2.6.1.1 S n lư ng s a heo nái 10

2.6.1.2 Nh ng y u t nh hư!ng ñ n s n lư ng s a 10

2.6.2 Đ∗c ñi m heo con theo m2 11

2.6.2.1 Đ∗c ñi m sinh lý cơ th heo con theo m2 11

2.6.2.2 Đ∗c ñi m h th ng mi3n d,ch và s h p thu kháng th trong s a ñ u trên heo con 12

2.7 B răng 14

2.7.1 C u t−o răng 14

2.7.2 Các lo−i răng 15

2.7.2.1 Răng c/a 15

2.7.2.2 Răng nanh 15

2.7.2.3 Răng ti n hàm và răng hàm 16

2.7.3 M t s nghiên c u trư c ñây liên quan ñ vi c c4t răng trên heo con sơ sinh 16

Chương 3 N)I DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TI N HÀNH 17

3.1 Th i gian và ñ,a ñi m kh o sát 17

3.2 Đ i tư ng kh o sát 17

3.3 D+ng c+ và n i dung kh o sát 17

3.3.1 D+ng c+ 17

3.3.2 N i dung 17

3.4 Phương pháp ti n hành 18

3.4.7 T l ch t heo con 22

3.4.8 T l b nh khác 22

3.5 Cách phân tích s li u 22

Chương 4 K T QU VÀ TH O LU N 23

4.1 So sánh tr ng lư ng cu i kỳ, tăng tr ng tích lũy gi a 2 lô: 1 ngày tu i và 3 ngày tu i 23

4.2 So sánh m c tăng tr ng trung bình gi a 2 lô 24

4.3 So sánh t l tiêu ch y 27

4.3.1 T l tiêu ch y qu n th c a 2 lô 27

4.3.2 T l ngày con tiêu ch y 28

4.4 So sánh t l heo còi 30

4.5 So sánh t l ch t trên heo con 30

4.6 So sánh th i gian bú và s l n bú 31

4.7 Các v n ñ khác 31

Chương 5 K T LU N VÀ Đ∗ NGH+ 34

5.1 K t lu n 34

5.2 Đ ngh, 34

TÀI LI U THAM KH O 35

PH∋ L∋C 37

DANH SÁCH CÁC B NG

Trang

B ng 4.1 Tr ng lư ng cu i kỳ, tăng tr ng tích lũy gi a 2 lô 23

B ng 4.2 So sánh m c tăng tr ng trung bình gi a 2 lô 24

B ng 4.3 So sánh t l tiêu ch y c a 2 lô 27

B ng 4.4 So sánh t l ngày con tiêu ch y ! 2 lô 28

B ng 4.5 So sánh t l heo còi 30

B ng 4.6 T l ch t trên heo con 30

B ng 4.7 So sánh t ng th i gian bú và t ng s l n bú trên 2 lô 31

B ng 4.8 S l n bú và th i gian bú trung bình trên m5i heo con 31

B ng 4.9 So sánh t l tr y ñ u gi a 2 lô 32

Chương 1

M Đ(U

1.1 Đ,t v n ñ−

Ngành chăn nuôi heo ! nư c ta hi n nay ñang r t phát tri n Do ñó ta c n ph i

áp d+ng nh ng bi n pháp khoa h c k thu t, chăm sóc và nuôi dư0ng t t nh t ñ tác

ñ ng ñ n s c kh6e và s sinh trư!ng c a heo nh m mang l−i hi u qu kinh t cao nh t Trong ñó, vi c tác ñ ng ñ n heo trong giai ño−n t lúc sơ sinh ñ n cai s a là h t s c quan tr ng

Trong giai ño−n ñ u lúc sơ sinh, h mi3n d,ch c a heo con chưa ho−t ñ ng, heo con khi m i sinh ra h u như trong máu không có kháng th Song lư ng kháng th ñó tăng lên r t nhanh sau khi heo con bú s a ñ u S a ñ u có t l protein r t cao trong

nh ng gi ñ u, trong s a ñ u có t i 18-19% protein trong ñó lư ng γ-globulin chi m

s lư ng r t l n 34-35% trên t ng s protein, s c ñ kháng c a heo con trong vài ngày

ñ u là nh nh ng kháng th này Chính vì v y mà nh ng tác ñ ng ñ n heo con trong giai ño−n này s8 gây stress, làm gi m s h p thu ch t dinh dư0ng và kháng th

Theo qui trình hi n t−i, ña s các tr−i chăn nuôi heo áp d+ng qui trình b m răng cho heo con ngay th i ñi m v a m i sinh ra, vi c này có th gây stress cho heo con

d n ñ n vi c gi m s c bú và gi m h p thu kháng th t s a ñ u M t s ý ki n hi n nay ñ ngh, b m răng heo con sau 24-36 gi k t lúc sinh ra ñ c i thi n kh năng

h p thu kháng th trong 24 gi sau khi sinh

Xu t phát t nh ng quan ñi m trên và ñư c s ñ.ng ý c a khoa CN-TY, b môn Cơ Th Ngo−i Khoa trư ng ĐHNL, dư i s hư ng d n c a th y Phan Quang Bá

chúng tôi kh o sát ñ tài: “Kh o sát nh hư ng vi c b m răng heo con lúc 1 ngày

tu i và 3 ngày tu i t i s sinh trư ng, t! l b nh trên heo con t∀ lúc sơ sinh ñ%n cai s&a”

Kh o sát s nh hư!ng c a vi c b m răng heo con ! 1 ngày tu i và 3 ngày tu i

ñ n m t s ch ti u: tăng tr ng, t l tiêu ch y, t l heo còi, t l heo con còn s ng

ñ n cai s a, th i gian bú, s l n bú

Chương 2

T NG QUAN

2.1 T ng quan

2.1.1 V0 trí tr1i chăn nuôi

9p 1, xã Thư ng tân, Huy n Tân Uyên, T nh Bình Dương

2.1.2.Cơ c u ñàn

Tính ñ n ngày 28/05/2008, cơ c u ñàn như sau:

Nái sinh s n 60

Nái h u b, 9

Heo th,t 216

Heo cai s a 135

Heo con theo m2 130

T ng ñàn 550

2.2 Các ki2u chu3ng

2.2.1 Chu3ng nái khô

- Là chu.ng s4t, có máng ăn và núm u ng riêng

- Đư c s/ d+ng cho nái khô ch ph i và nái khô s a, v i ưu ñi m:

+ Cung c p th c ăn ñúng ñ,nh lư ng cho t ng cá th

+ Tránh ñánh nhau

+ D3 quan sát lên gi ng và x/ lý thu c thú y

2.2.2 Chu3ng nái nuôi con

- Là d−ng chu.ng sàn ñư c làm b ng s4t, sàn heo nái ñư c làm b ng bêtông, còn sàn hai bên cho heo con làm b ng s4t, ñư c s d+ng cho nái ñ: và nuôi con trong su t

th i gian theo m2

- Di n tích: 2,3 m x 1,7 m v i khung nái 0,6 m x 2,3 m và chi u cao là 1m, ñư c

b trí m t máng ăn và hai núm u ng (m t cho nái, m t cho heo con), trong chu.ng còn

b trí thêm bóng ñèn 75-100W ñ sư!i m heo con

- Ưu ñi m

+ H−n ch heo m2 ñè heo con

+ Heo con bú t do trong su t th i gian theo m2

+ Gi m b t b nh t t nh t là tiêu ch y trên heo con so v i chu.ng n n

2.2.3 Chu3ng sàn cai s&a

Chu.ng sàn cai s a ñư c làm b ng s4t 1,9 m x 1,8 m, cao 0,4m, m5i ô trung

bình là 10-12 con, có 1 máng ăn và 1 núm u ng t ñ ng

- Ưu ñi m

+ Chu.ng luôn khô ráo

+ Ti n cho vi c v sinh và chăm sóc

2.2.4 Chu3ng heo th0t

Là chu.ng n n nuôi theo ki u t p th N n ñư c xây d c 3 -5%, vách xây

tư ng M5i ô trung bình là 12 con Chu.ng ñư c b trí 1 máng ăn và 1 núm u ng t

ñ ng

- Ưu ñi m

+ Ít t n công cho ăn

+ Th c ăn ít b, rơi

+ Heo ăn, u ng t do

2.3 Th4c ăn, ngu3n nư c và x5 lý ch t th i

2.3.1 Th4c ăn

- Cám dùng cho heo con t p ăn: Hiro 551 c a CP

+ Đ−m t i thi u : 14%

+ Colistin t i ña : 88 mg/kg

- Cám cho heo cai s a: Hiro 552S c a CP

+ Đ−m t i thi u : 14% + Protein thô : 18,5%

+ Xơ thô : 6%

+ Năng lư ng trao ñ i t i thi u : 3150 kcal/kg

+ Ca (t i thi u-t i ña) : 0,8-1%

+ Xơ thô : 8%

+ Năng lư ng trao ñ i t i thi u : 3000kcal/kg

+ Ca (t i thi u-t i ña) : 0,8-1%

+ P : 0,6%

+ NaCl (t i thi u-t i ña) : 0,4-0,6%

- Cám cho heo nái h u b, và mang thai: s 10 c a Thanh Bình

+ <m ñ : 14%

+ Protein thô : 12%

+ Xơ thô : 8%

+ Năng lư ng trao ñ i t i thi u : 3000kcal/kg

+ Ca (t i thi u-t i ña) : 0,7-1,3%

+ P : 0,5%

+ NaCl (t i thi u-t i ña) : 0,5-1%

- Cám cho nái nuôi con: D c a Thanh Bình

+ <m ñ : 14%

+ Protein thô : 16%

+ Ca (t i thi u-t i ña) ; 0,5-0,8%

2.3.3.X5 lý ch t th i

Do tr−i làm mô hình vư n – ao – chu.ng nên t t c phân hàng ngày ñ u ñư c ñưa xu ng ao qua h th ng ng d n

2.4 Qui trình chăm sóc nuôi dư6ng

2.4.1 Đ7i v i heo nái

Nái ch/a trư c khi sinh 7-10 ngày ñư c chuy n t chu.ng nái khô và mang thai sang l.ng nái ñ:, nuôi con kèm theo th: nái và phi u ñi u tr, cho t ng nái Chu.ng ñ: trư c ñó ph i r/a s−ch và sát trùng b6 tr ng 7 ngày

Nái ch/a s4p sinh ñư c t4m m5i ngày m t l n, cho ăn t 3,5-4 kg m5i ngày, sau

ñó gi m d n t 2,5-3 kg ho∗c 2 kg/con, m5i ngày cho ăn hai b a: sáng vào lúc 6h30, chi u vào lúc 14h

3 ngày trư c khi sinh lư ng th c ăn ñư c gi m d n sau ñó tăng d n lên tùy theo s lư ng heo con theo m2

Áp d+ng công th c:

sót nhau không, tiêm tr s c vitamin C, kháng sinh, Oxytoxin Tuỳ thu c vào tình tr−ng s c kho: c a nái mà áp d+ng phương pháp ñi u tr, h p lý

M t ngày sau khi sinh nái ñư c c p:

+ 2 tu n sau khi sinh: tiêm t+ huy t trùng, d,ch t

+ 3 tu n sau khi sinh: tiêm FMD

+ Trư c khi cai s a 2 ngày: tiêm Parvo

2.4.2 Đ7i v i heo con

- Heo con sau khi sinh ra ñư c lau khô r.i b m răng, ñ,nh vú cho heo con

- M t ngày sau khi sinh: b m tai, c4t ñuôi, cân tr ng lư ng sơ sinh

- Trong tu n l3 ñ u tr−i luôn chú tr ng vi c úm heo con b ng bóng ñèn 100w

- 3 ngày sau khi sinh tiêm s4t (m5i con 2cc)

- 7 ngày tiêm phòng Mycoplasma

Đi u tr,:

Bơm r a t/ cung b ng dung d,ch thu c tím (KMnO4 1‰), 2 l n/ngày, liên ti p

3 ngày

C p vitamin C, kháng sinh và glucose 5%

- D−ng m : m ch y ra có màu tr4ng ñ+c, có khi màu vàng xanh dính trên mép

âm h , s n s t, ñ ng vũng trên n n chu.ng B nh xu t hi n 12 – 36 gi sau khi sinh

Do thú thi u v n ñ ng trong th i gian mang thai, thi u vitamin D, thi u khoáng calcium và phospho

- Tri u ch ng:

Thú có tri u ch ng ñ ng d y khó khăn sau khi sinh kéo dài trong vài gi ho∗c

li t ph n chi sau trong vài ngày hay vài tu n

B nh thư ng x y ra sau khi sinh t lúc ñ: ñ n 24h sau, th b−i li t, li t nh2 chi m t l cao kho ng 80%

Thú thư ng h t ho ng, c b t ngư i ñ ng d y, thú ch t thư ng do ñ u ñ p

2.5.1.4 Sót nhau

- Nguyên nhân:

Heo nái b, viêm niêm m−c t/ cung nên sau khi ñ: nhau không ra h t, can thi p v i vàng, thô b−o, không ñúng k thu t nên nhau b, ñ t và sót l−i, heo nái quá già, ñ: nhi u ñu i s c, t/ cung co bóp kém, không ñ=y nhau ra ñư c,…

- Bi n pháp kh4c ph+c:

Chăm sóc nuôi dư0ng heo nái ñúng qui trình k thu t, ñáp ng nhu c u chu.ng tr−i, v n ñ ng, th c ăn và dinh dư0ng, can thi p k,p th i và ñúng k thu t,… Tiêm Oxytoxin ñ kích thích co bóp t/ cung ñ=y nhau ra h t Sau khi nhau ra h t, dùng thu c tím n.ng ñ 1‰ ho∗c nư c mu i 9‰ ñ r/a t/ cung trong 3 ngày liên t+c

2.5.2 Đ7i v i heo con

Heo con trong giai ño−n theo m2 thư ng th y xu t hi n m t s b nh sau:

- Heo con còi, suy dinh dư0ng, xù lông, tiêu ch y Heo con tiêu ch y do s a m2 thi u ch t, heo l: b y tiêu ch y khi m i nh p ñàn,…

2.6 M9t s7 ñ,c ñi2m sinh lý cơ th2 heo nái và heo con

2.6.1 M9t s7 ñ,c ñi2m sinh lý heo nái nuôi con

2.6.1.1 S n lư:ng s&a heo nái

Heo nái cũng như các loài khác, hàm lư ng lactose trong s a gia tăng nhanh lúc

g n sinh Thành ph n c a s a cũng không khác nhau nhi u gi a các b u vú n u các

b u vú ñư c bú như nhau S a heo thi u s4t và ñ.ng dù kh=u ph n c a heo m2 ñ ch t này M∗t khác n.ng ñ k8m và mangan trong s a tăng khi tăng các ch t này trong kh=u ph n theo m2 S tích t các kháng th ch x y ra trong vòng 2 ngày cu i c a thai

kỳ Hàm lư ng kháng th trong s a ñ u gia tăng theo l a ñ: Heo nái ñ: l a 1 có hàm

lư ng kháng th th p nh t trong s a ñ u (Tr n Th, Dân, Dương Nguyên Khang, 2006)

S a ñ u (colostrum) ch a nhi u ch t dinh dư0ng cung c p nhi u γ-globulin giúp cho heo con ch ng ñ0 ñư c nhi u b nh t t

S a ñ u ñư c ti t trong vòng 2-3 ngày sau khi sinh, có nhi u protein, ch t béo,

Thành ph n s a ñ u (Tr n Th, Dân, Dương Nguyên Khang, 2006)

- Ch t d tr trong th i gian mang thai

2.6.2 Đ,c ñi2m heo con theo m;

2.6.2.1 Đ,c ñi2m sinh lý cơ th2 heo con theo m;

Heo con r t d3 b, tác ñ ng b!i các y u t ngo−i c nh như: nhi t ñ , khí h u,

ñi u ki n chăm sóc nuôi dư0ng

B máy tiêu hóa heo con phát tri n nhanh nhưng chưa hoàn thi n Trong quá trình nuôi dư0ng thì m i hoàn thi n d n Do ñó khi thay ñ i th c ăn cho heo m2 nh hư!ng r t l n ñ n heo con B máy tiêu hóa heo con có kh năng h p thu ch t béo cao (béo chi m 1/3 v t ch t khô trong s a), các ch t b t ñư ng, protein… ñư c tiêu hóa nhi u t ngày 21 tr! ñi Trong giai ño−n này, kh năng ñ kháng kém Do ñó chăm sóc nuôi dư0ng heo con theo m2 tránh làm xao tr n ñàn heo và v sinh t t (Tr n Th, Dân, Dương Nguyên Khang, 2006)

Heo con ñòi h6i nhu c u dinh dư0ng cao nên c n ph i ăn nhi u b a trong ngày

Cơ ch ñi u hòa thân nhi t kém, h th n kinh và cơ quan c m th+ bên ngoài kém Do v y, cơ ch ñi u hòa thân nhi t không v ng ch4c Cơ th heo con ph+ thu c nhi t ñ m i trư ng r t l n d3 ñưa ñ n nhi u b nh lý

L p m0 dư i da heo sơ sinh r t ít, kh năng gi thân nhi t ch ng l−nh kém, mà

di n tích b m∗t so v i 1kg th tr ng c a heo con l n g p 3 ñ n 5 l n nên t6a nhi t nhi u

Heo con sơ sinh g∗p nhi t ñ môi trư ng th p hơn nhi u so v i nhi t ñ trong b+ng m2 nên thân nhi t heo con gi m r t nhanh Do v y heo con sơ sinh c n ñư c úm, chu.ng heo con theo m2 ph i m và khô Qua 2 ñ n 3 ngày thân nhi t m i tr! l−i bình thư ng Ngu.n năng lư ng ñ n ñ,nh thân nhi t là s a ñ u quan tr ng là m0 s a (trích d n Tr,nh H u Phư c, 1990)

T c ñ sinh trư!ng nhanh

Theo thí nghi m Alexandrovic cho th y heo con theo m2 có t c ñ tăng nhanh

- 10 ngày tu i tr ng lư ng g p 2 l n tr ng lư ng sơ sinh

- 30 ngày tu i tr ng lư ng g p 5 l n tr ng lư ng sơ sinh

- 56 ngày tu i tr ng lư ng g p 10 l n tr ng lư ng sơ sinh

Ngu.n dinh dư0ng ñ heo con l n lên ch y u là s a m2 Nhưng ñ n 21 ngày tu i

lư ng s a m2 gi m d n trong khi nhu c u ñòi h6i c a heo con r t l n, do ñó ph i t p cho heo con ăn s m Cám t p ăn ph i ñ m b o ch t lư ng 20 – 22% ñ−m và ph=m ch t

t t (Lê Văn Th , Đ m Đình Ti n, 1992)

2.6.2.2 Đ,c ñi2m h th7ng mi<n d0ch và s h p thu kháng th2 trong s&a ñ/u trên heo con

H th ng mi3n d,ch trên heo g.m nhi u y u t , thành ph n khác nhau liên k t l−i

ñ giúp cơ th ch ng l−i các tác nhân gây b nh t ngoài vào như: vi khu=n, virus,