ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN ĐẢNG LÃNH ĐẠO HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN ĐẢNG LÃNH ĐẠO HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

ĐỀ CƯƠNG MÔN ĐẢNG LÃNH ĐẠO HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

Câu 1:Vị trí, vai trò của các tổ chức thành viên hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay?

Câu 2:Phân tích đặc điểm của hệ thống chính trị VN hiện nay?

Câu 3:Phân tích vai trò của đảng cộng sản việt nam trong hệ thống chính trị?

Câu 5 Trình bay quan điểm,mục tiêu đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay?

Câu 6: phân tích tính tất yếu về vai trò lãnh đạo của đảng với nhà nước

Câu 9: Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam?

Câu 12: Phân tích nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn TNCS HCM? Cho ví dụ minh họa?

Câu 13: Phân tích nhiệm vụ và giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn TNCS HCM trong giai đoạn cách mạng mới?

Câu 1: Vị trí, vai trò của các tổ chức thành viên hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay?

Hệ thống chính trị là toàn bộ liên minh của thiết chế chính trị, chính trị - xã hội, hoạt động trong mối liên hệ biện chứng, trong đó vai trò lãnh đạo thuộc về Đảng nhằm thực hiện triệt để quyền lực của nhân dân, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam, góp phần vào hòa bình và phong trào cộng sản và công nhân thế giới

Hệ thống chính trị gồm Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận tổ quốc và các thành viên gồm ĐTNCSHCM, Tổng LĐLĐ Việt Nam, HNDVN, HLHPNVN, HCCBVN

1.Vị trí, vai trò của Đảng cộng sản Việt nam

Vị trí

Địa vị chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam được Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội (bổ sung và phát triển năm 2011) và Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng thông qua đã ghi nhận như sau:

+ “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc”

+ “Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội” + “Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”

+ Ðiều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Ðảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; dựa vào nhân dân để xây dựng Ðảng; đoàn kết và lãnh đạo nhân dân tiến hành sự nghiệp cách mạng Ðảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là một bộ phận của hệ thống ấy Ðảng lãnh đạo, tôn trọng và phát huy vai trò của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội”

Vai trò

*Đảng cộng sản VN đóng vai trò lãnh đạo với hệ thống chính trị và toàn XH

+XD và bảo vệ tổ quốc là nhiệm vụ chiến lược xuyên suốt CM VN gắn với vai trò

LĐ của đảng

+tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa đản với nhân dân, phát huy quyền làm chủ của ND, chăm lo cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân

+LĐ nhân dân giành, thiết lập chính quyền do nhân dân làm chủ XD NN, HTCT trong sạch, vững mạnh, có hiệu quả

+không ngừng đổi mới, chỉnh đốn, XDD vững mạnh cả về c.trị, tư tưởng, tổ chức,

có bản lĩnh c.trị vững vàng, trình độ trí tuệ cao, đảm bảo vai trò LĐ của đảng -Giữa ĐCS, NN MTTQ và các đoàn thể nhân dân có mối quan hệ mật thiết, hữu cơ không thể tác rời của 1 chính thể cấu thành chế độ chính trị Việt Nam trong đó ĐCSVN là hạ nhân LĐ, NN là trụ cột, MTTQ và các tổ chức chính trị là cơ sở c.trị của đảng và chính quyền ND

* Vị trí, vai trò của NN CHXHCNN

Vị trí

-Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, là tổ chức quyền lực thể hiện

và thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộ hoạt động của đời sống xã hội, NN chịu sự lãnh đạo của giai cấp CN mà đội tiên phong là ĐCSVN

Vai trò

-Nhà nước là trụ cột của hệ thống chính trị ở nước ta, là công cụ tổ chức thực hiện

ý chí và quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân để quản lý toàn bộ hoạt động của đời sống xã hội

-Nhà nước quản lý, điều hành nền kinh tế bằng pháp luật, quy hoạch, kế hoạch và các công cụ điều tiết trên cơ sở tôn trọng quy luật khách quan của thị trường

-Đảng lãnh đạo Nhà nước thực hiện và bảo đảm đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân

=> Như vậy, Nhà nước XHCN vừa là quyền lực, vừa là bộ máy hành chính, cừa là

tổ chức quản lí kinh tế, văn hóa, xã hội của nhân dân.Quyền lực nahf nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp và hành pháp

*Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể

Vị trí

-Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của

tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam định

cư ở nước ngoài

Vai trò

-Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc;

-Đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, chăm lo lợi ích của các đoàn viên, hội viên, thực hiện dân chủ và xây dựng xã hội lành mạnh; -Thực hiện giám sát, phản biện XH, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước; hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

-Giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng, quyền và nghĩa vụ công dân, thắt chặt mối liên hệ giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước

Câu 2:Phân tích đặc điểm của hệ thống chính trị VN hiện nay?

- Hệ thống chính trị là toàn bộ liên minh của thiết chế chính trị, chính trị - xã hội, hoạt động trong mối liên hệ biện chứng, trong đó vai trò lãnh đạo thuộc về Đảng nhằm thực hiện triệt để quyền lực của nhân dân, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam, góp phần vào hòa bình và phong trào cộng sản và công nhân thế giới

- Hệ thống chính trị ở VN là 1 chỉnh thể thống nhất gắn bó hữu cơ gồm: ĐCSVN,

NN, MTTQ và các đoàn thể nhân dân đặt dưới sự LĐ của đảng, HTCT ở VN vận hành theo cơ chế đảng LĐ, NN quản lý, nhân dân làm chủ

Đặc điểm của HTCT của nước ta hiện nay

HTCT ở nước ta do ĐCSVN duy nhất cầm quyền lãnh đạo

+Chế độ chính trị ở Việt Nam là thể chế chính trị một đảng duy nhất lãnh đạo và cầm quyền, không có chính đảng đối lập trong lịch sử ngoài ĐCSVN ra còn có

đảng dân chủ và đảng XH nhưng 2 đảng này thực chất là các đoàn thể chính trị, là thành viên của MTTQ VN là đồng minh chíến lược của ĐCSVN thừa nhận vai trò lãnh đạo và vị trí cầm quyền duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam

+ Nhất nguyên về tổ chức: Hệ thống chính trị ở Việt Nam gắn liền với vai trò tổ

chức và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đảng sáng lập ra các bộ phận trong hệ thống chính trị để đoàn kết, tập hợp nhân dân mà qua đó lại thể hiện được

sự LĐ của đảng với XH

+Nhất nguyên về tư tưởng: Toàn bộ hệ thống chính trị đều được tổ chức và hoạt

động trên nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

HTCT ở VN có tính thống nhất cao

Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm nhiều tổ chức có tính chất, vị trí, vai trò, chức năng khác nhau nhưng có quan hệ chặt chẽ, gắn bó với nhau, tạo thành một thể thống nhất.

-Tính thống nhất của hệ thống chính trị ở nước ta được xác định bởi các yếu tố sau:

+Sự lãnh đạo thống nhất của một đảng duy nhất cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam

+Sự thống nhất về mục tiêu chính trị của toàn bộ hệ thống là xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam với nội dung: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

+Sự thống nhất ở nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động là tập trung dân chủ

+Sự thống nhất của hệ thống tổ chức ở từng cấp, từ Trung ương đến địa phương, với các bộ phận hợp thành

HTCT ở Việt Nam mang bản chất dân chủ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân

-Tính dân chủ nhân dân và sự gắn bó mật thiết giữa hệ thống chính trị với nhân dân được thể hiện trên các yếu tố:

+Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ đại diện cho lợi ích giai cấp công nhân mà còn đại diện cho lợi ích của nhân dân và lợi ích dân tộc

+Nhà nước là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

+Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội là những tổ chức quần chúng của các tầng lớp nhân dân đại diện cho lợi ích chính đáng và hợp pháp của các tầng lớp nhân dân

+Hệ thống chính trị là công cụ thực hiện dân chủ của nhân dân Mỗi tổ chức trong

hệ thống chính trị là phương thức thực hiện quyền làm chủ đai diện của nhân dân

HTCT ở Việt Nam có sự kết hợp giữa tính giai cấp và tính dân tộc

-Đặc điểm nổi bật của hệ thống chính trị ở Việt Nam là hệ thống chính trị đại diện cho các giai cấp, tầng lớp nhân dân Các giai cấp, tầng lớp nhân dân được đại diện bởi các tổ chức thành viên trong hệ thống chính trị, đều thừa nhận vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Do vậy, hệ thống chính trị ở nước ta mang bản chất giai cấp công nhân và tính dân tộc sâu sắc

-Lịch sử nền chính trị của VN là cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp gắn liền với giải phóng dân tộc và bảo vệ nền độc lập dân tộc.các giai cấp đã đoàn kết cùng nhau đấu tranh giành độc lập, MTTQ là yếu tố quan trọng tăng cường sự đoàn kết, kết hợp giữa các giai cấp trong XH

-Sự kết hợp giữa tính giai cấp và tính dân tộc được khẳng định trong bản chất của từng tổ chức thuộc hệ thống chính trị Ví dụ: Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động

và của dân tộc Việt Nam Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

HTCT ở VN tổ chức và hoạt động được đảm ở mức độ cao nguyên tắc quyền lực thuộc về nhân dân

-Đây là điều tất yếu bởi hệ thống chính trị Việt Nam của nhân dân, vì nhân dân và

do nhân dân

-Hệ thống chính trị là công cụ thực hiện quyền lực của nhân dân

Hệ thống chính trị hoạt động bằng ngân sách nhà nước

-Ngân sách nhà nước là nguồn kinh phú chính cho hoạt động của hệ thống chính trị -Bên cạnh đó còn một số nguồn thu khác như tiền phí của các thành viên trong từng tổ chức của hệ thống chính trị ( Đảng phí, Đoàn phí, Hội phí …)

Câu 3: P hân tích vai trò của đảng cộng sản việt nam trong hệ thống chính trị?

* Lãnh đạo: là một hoạt động của chủ thể nhằm đề ra chủ trương, đường lối và tổ chức, động viên đối tượng thực hiện để đạt được mục đích đề ra

*Hệ thống chính trị là là hệ thống các tổ chức chính trị trong xã hội bao gồm các đảng chính trị, Nhà nước và các tổ chức chính trịm xã hội hợp pháp được liên kết với nhau nhằm tác động vào quá trình của đời sống xã hội để củng cố, duy trì và phát triển chế độ phù hợp với lợi ích của chủ thể giai cấp cầm quyền

Trong hệ thống chính trị ở Việt Nam ĐCS Việt Nam có vai trò đặc biệt: Đảng Cộng sản vừa là người lãnh đạo, vừa là thành viên trong hệ thống chính trị.

*Vai trò của Đảng trong thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc

- 1945 đảng lãnh đạo nhân dân thực hiện thành công cách mạng Tháng Tám, lập

nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

- 1945 – 1954: Đảng lãnh đạo nhân dân thực hiện cuộc kháng chiến chốn xâm lược

của Thực dân pháp thành công, giành sự kiểm soát hành chính trên một nửa đất nước Việt Nam

- 1954 – 1975: hoàn thành nhiệm vụ cách mạng 2 miền nam bắc.

- 1975 – 1976: giải phóng miền nam, thống nhất đất nước

- Với những thắng lợi giành được Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, từng bước đi lên xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

* Vai trò của Đảng trong công cuộc xây dựng đất nước, bảo vệ tổ quốc

- 1986 tiến hành đổi mới toàn diện đất nước

- Đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế sau gần 30 năm

- Từng bước tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, mục tiêu là đưa Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp vào năm 2020

* Vấn đề lý luận và thực tiễn

- Trong cưỡng lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và đại hội X ghi nhận

+ “ ĐCSVn là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam”

+ ĐCSVN là đảng cầm quyền, lãnh đạo nhà nước và xã hội

+ Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị và là bộ phận của hệ thống chính trị ấy

- Điều lệ Đảng khẳng định:

+ Đảng cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, dựa vào dân để xây dựng

Đảng…

- Trong các bản Hiến Pháp

- Trải qua những giai đoạn đầy khó khăn thử thách, Đảng cộng sản Việt Nam không ngừng lớn manh, cơ sở pháp lý và vai trò của Đảng trong hệ thống chính trị càng được khẳng định rõ nét hơn:

+ Nếu như trong hiến pháp năm 1946 vai trò của Đảng chưa được ghi nhận

+ Thì đến hiến pháp năm 1959 đã được đưa vào lời nói đầu

+ Đến Hiến pháp năm 1980, 1992 đã được ghi nhận bằng 1 điều luật (Điều 4) + Kế thừa, Hp năm 2013 đã tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đoạc ảu Đảng cộng sản Việt Nam đối với nhà nước, xã hội”

“ Đảng cộng sản VN là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng HCM, là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến Pháp và pháp luật.

- Trong HTCT Vn, vai trò lãnh đạo của ĐCS đối với nhà nước và xã hội không phải là một thực tế lịch sử ngẫu nhiên mà là 1 lịch sử mang tính tất yếu khách quan

- ĐCS trở thành chính đảng độc tôn vai trò lãnh đạo đất nước và xã hội vì những lý

do tất yếu sau:

+ ĐCS là đội tiên phong của gccn – lực lượng tiên tiến, cách mạng, mang sứ mệnh lịch sử

+ Bằng thực tiễn đấu tranh Đảng đã chiếm được lòng tin của nhân dân, đánh bại các đảng chính trị khác, khẳng định vai trò của mình

+ ĐCSVN là một chính đảng kiên trì đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, chống chủ nghĩa quốc tế, chủ nghĩa thực dân, tạo được uy tín đối với quốc tế

Câu 5 Trình bay quan điểm,mục tiêu đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay?.

- Trong những năm qua, Đảng ta ngày càng nhận thức rõ hơn về phương thức lãnh đạo của Đảng và ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương đã có nhiều đổi mới và đạt được những kết quả quan trọng, đồng thời vẫn còn nhiều hạn chế

- Xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới, Hội nghị

Trung ương 5, khóa X đã thảo luận và ban hành Nghị quyết số 15-NQ/TW Về Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị Nghị quyết đã chỉ rõ mục tiêu, quan điểm , nhiệm vụ và giải pháp đổi mới

phương thức lãnh đạo hệ thống chính trị của Đảng

1 Mục tiêu

Nghị quyết chỉ rõ: Tiếp tục đổi mối phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị nhằm:

- Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, nâng cao tính khoa học, năng lực và hiệu quả lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và toàn xã hội, sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân

- Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

- Phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân

- Tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng và toàn xã hội để đất nước phát triển nhanh và bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa

2 Quan điểm chỉ đạo

Nghị quyết nêu 4 quan điểm chỉ đạo:

Một là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống

chính trị phải đặt trong tổng thể nhiệm vụ đổi mới và chỉnh đốn Đảng, tiến hành đồng bộ với đổi mới các mặt của công tác xây dựng Đảng

- Đồng bộ với đổi mới tổ chức và hoạt động của cả hệ thống chính trị, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

- Đồng bộ với đổi mới kinh tế, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

- Thích ứng với những đòi hỏi của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước

Hai là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống

chính trị phải trên cơ sở kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng

- Thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ

- Thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng và trong xã hội.

- Đẩy mạnh phân cấp, tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu

Ba là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống

chính trị phải là công việc hệ trọng

- Phải chủ động, tích cực, có quyết tâm cao

- Cần thận trọng, có bước đi vững chắc, vừa làm vừa tổng kết, rút kinh nghiệm

Bốn là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống

chính trị phải ở mỗi cấp, mỗi ngành vừa phải quán triệt các nguyên tắc chung, vừa phải phù hợp với đặc điểm, yêu cầu, nhiệm vụ lãnh đạo của từng cấp, từng ngành

Câu 6: phân tích tính tất yếu về vai trò lãnh đạo của đảng với nhà nước

Là hoạt động của chủ thể nhằm đề ra chủ trương, đường lối, chính sách, tổ chức, động viên đối tượng để thực hiện mục tiêu đã định

*Tính tất yếu về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước.