Vận dụng quan điểm của hồ chí minh về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, trong xây dựng nền văn hoá việt nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay

Vận dụng quan điểm của hồ chí minh về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, trong xây dựng nền văn hoá việt nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay Vận dụng quan điểm của hồ chí minh về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, trong xây dựng nền văn hoá việt nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay Vận dụng quan điểm của hồ chí minh về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, trong xây dựng nền văn hoá việt nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay

Họ và tên: Mã Sinh viên:

Khoá/Lớp: (tín chỉ): HVE0244NC5821.9_LT1

(Niên chế):

BÀI THI MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Hình thức thi: Tiểu luận Thời gian thi: 3 ngày

Mã đề thi: 3 (lẻ)

ĐỀ TÀI:

Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, trong xây dựng nền văn hoá Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”

hiện nay

MỤC LỤC

Trang

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 2

PHẦN I: QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC 2

1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa 2

1.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hoá với các lĩnh vực khác 2

PHẦN II: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM “TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC” HIỆN NAY 3

2.1 Tầm quan trọng của vấn đề trong bối cảnh hiện nay 3

2.2 Đánh giá thực trạng xây dựng nền văn hoá “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay 4

2.2.1 Những thành tựu đạt được 4

2.2.2 Những hạn chế còn tồn tại 5

2.2.3 Nguyên nhân của hạn chế 6

2.2.4 Những giải pháp khắc phục 7

C KẾT LUẬN 8

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

A MỞ ĐẦU Văn hóa vừa là sản phẩm sáng tạo của con người, vừa là môi trường nhân tạo để nuôi dưỡng đời sống vật chất và tinh thần của con người, trở thành động lực của sự tiến bộ xã hội Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, vấn đề về văn hoá luôn chiếm một vị trí quan trọng Những quan điểm của Người đã góp phần vào sự tiến bộ và phát triển nền văn hoá dân tộc, đồng thời là kim chỉ nam để Đảng ta hoạch định đường lối, chính sách phát triển văn hoá qua các giai đoạn xây dựng đất nước Người đã sớm nhận thức rõ mối quan hệ giữa dân tộc và việc giữ gìn bản sắc dân tộc Đặc biệt là trong thời kì toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ và sâu sắc như hiện nay, không chỉ

có kinh tế, xã hội bị ảnh hưởng mà văn hoá cũng trở nên mở rộng và thay đổi theo Điều này càng cần đòi hỏi ý thức trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam trong giữ gìn, phát huy nền văn hoá dân tộc tiên tiến, đậm đà bản sắc Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, đó là lý do ta đi sâu vào nghiên cứu đề tài “Vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, trong xây dựng nền văn hoá Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay”

Mục đích chính của đề tài là tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc và từ đó vận dụng quan điểm ấy trong xây dựng nền văn hoá Việt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung chính của bài tiểu luận được trình bày trong hai phần:

Phần I: QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC

Phần II: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM “TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC” HIỆN NAY

B NỘI DUNG PHẦN I: QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN

HÓA DÂN TỘC 1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa

Năm 1943, trong tập Nhật kí trong tù Hồ Chí Minh đã đưa ra quan niệm nhấn mạnh ý nghĩa của văn hoá: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật nhũng công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo phát minh đó tức là văn hóa Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi sự sinh tồn.”

1.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hoá với các lĩnh vực khác

Trong quan hệ với chính trị: văn hóa có vai trò quan trọng ngang với kinh tế, chính trị, xã hội Chính trị, xã hội được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng Chính trị giải phóng mở đường cho văn hóa phát triển Trong quan hệ với kinh tế: Kinh tế thuộc về cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa, xây dựng kiến trúc thượng tầng

Trong quan hệ giữa văn hóa với xã hội: Giải phóng chính trị đồng thời giải phóng xã hội, từ đó văn hóa mới có điều kiện phát triển; Xã hội thế nào văn hóa thế ấy

Về giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, tiếp thu văn hoá nhân loại Bản sắc văn hoá dân tộc là những giá trị văn hoá bền vững của cộng đồng các dân tộc Việt Nam; là thành quả quá trình lao động, sản xuất, chiến đấu và giao lưu của con người Việt Nam

Bản sắc văn hoá dân tộc được nhìn nhận qua hai lớp quan hệ Về nội dung, đó là lòng yêu nước, thương nòi; tinh thần độc lập, tự cường, tự tôn dân

tộc…Về hình thức, cốt cách văn hoá dân tộc biểu hiện ở ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lễ hội, truyền thống, cách cảm và nghĩ…

Bản sắc văn hoá dân tộc chứa đựng giá trị lớn và có một ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nó phản ứng những nét độc đáo, đặc tính dân tộc Nó là ngọn nguồn đi tới chủ nghĩa Mác – Lênin Trong giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, phải biết tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Tiếp biến văn hoá (tiếp nhận và biến đổi) là một quy luật của văn hoá Theo Hồ Chí Minh, “văn hoá Việt Nam ảnh hưởng lẫn nhau của văn hoá Đông phương và Tây phương chung đúc lại… Tây phương hay Đông phương có cái gì tốt ta học lấy để tạo ra một nền văn hoá Việt Nam Nghĩa là lấy kinh nghiệm tốt của văn hoá xưa và văn hoá nay, trau dồi cho văn hoá Việt Nam thật có tinh thần thuần tuý Việt Nam để hợp với tinh thần thuần tuý Việt Nam để hợp với tinh thần dân chủ” Ngoài ra, Người còn chú trọng chắt lọc tinh hoa văn hoá nhân loại

Hồ Chí Minh chỉ rõ mục đích tiếp thu văn hoá nhân loại là để làm giàu cho văn hoá Việt Nam hợp với tinh thần dân chủ Nội dung tiếp thu là toàn diện bao gồm Đông, Tây, kim, cổ, tất cả các mặt, các khia cạnh Tiêu chí tiếp thu là

có cái gì hay, cái gì tốt là ta học lấy Mối quan hệ giữa giữ gìn cốt cách văn hoá dân tộc và tiếp thu văn hoá nhân loại là phải lấy văn hoá dân tộc làm gốc, đó là điều kiện, cơ sở để tiếp thu văn hoá nhân loại

PHẦN II: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG NỀN VĂN HOÁ VIỆT NAM “TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC

DÂN TỘC” HIỆN NAY

2.1 Tầm quan trọng của vấn đề trong bối cảnh hiện nay

Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một chủ trương lớn, nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam, được

đề cập từ Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII Trong đó, tính tiên tiến và bản sắc dân tộc được hòa quyện, gắn bó hữu cơ trong các yếu tố cấu thành của nền

văn hóa, đảm bảo tính kế thừa và phát triển, vừa giữ gìn các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đồng thời đảm bảo tiếp thu tinh hoa của văn hóa nhân loại Nền văn hóa tiên tiến trước hết là nền văn hóa yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người Bản sắc văn hóa dân tộc, là các giá trị đặc trưng phản ánh cốt cách, bản chất riêng của nền văn hóa, là dấu hiệu cơ bản để phân biệt các nền văn hóa khác nhau, được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác

Ngày nay, trong xu thế giao lưu, hội nhập toàn cầu, văn hóa chính là nguồn lực nội sinh quan trọng trong quá trình ổn định, tăng trưởng bền vững của quốc gia, làm nên sức mạnh của dân tộc Tuy nhiên, nền văn hóa của chúng

ta đang đứng trước những sức ép khủng khiếp trước những văn hóa ngoại lai đang dần thâm nhập Mặc dù chúng ta đã có sự chuẩn bị nhưng vẫn chưa thể nào hạn chế được khả năng nền văn hóa ngàn năm đang dần phai nhạt Chính

vì vậy, trước tình hình đó, vấn đề tiếp tục sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là vô cùng quan trọng 2.2 Đánh giá thực trạng xây dựng nền văn hoá “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” hiện nay

2.2.1 Những thành tựu đạt được

Thời gian qua, nước ta đã nhận được nhiều giải thưởng quốc tế về văn hóa, nghệ thuật tại các cuộc thi, triển lãm, liên hoan quốc tế Cùng với lực lượng hoạt động văn hóa, nghệ thuật chuyên nghiệp, đông đảo đã góp phần làm phong phú, đa dạng sự giao lưu văn hóa của nước ta với cả ở trong và ngoài nước Các truyền thống văn hoá tốt đẹp về tưởng nhớ cội nguồn,tổ tiên, về cách mạng và kháng chiến, các hoạt động tưởng nhớ, đền ơn đáp nghĩa, hay các ngày lễ truyền thống vẫn được duy trì đến ngày nay không chỉ ở trong nước

mà còn có cộng đồng người Việt Nam đang sống và hoạt động tại nước ngoài

Nhiều bộ môn nghệ thuật truyền thống: rối nước, tuồng, chèo,…, những

lễ hội dân gian được gìn giữ truyền lại cho thế hệ sau, được tổ chức, biểu diễn

và thu hút nhiều người quan tâm Các di tích văn hóa lịch sử đang được bảo tồn, tôn tạo để các thế hệ sau có thể cảm thụ, nâng cao hiểu biết về lịch sử dân tộc, tiêu biểu là bảy di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận: Di sản văn hóa vật thể: Vịnh Hạ Long, Phong Nha - Kẻ Bàng, Phố cổ Hội An, Cố đô Huế, Thánh địa Mỹ Sơn Di sản văn hóa phi vật thể: Nhã nhạc Cung đình Huế, cồng chiêng Tây Nguyên

Giới trẻ nói chung và sinh viên nói riêng hiện nay, trong thời kỳ đổi mới

và hội nhập cũng đã có ý thức bảo tồn và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Nhiều hội nhóm những bạn trẻ yêu thích văn hóa truyền thống Việt Nam đã ra đời, điển hình là chuỗi sự kiện của Tuần lễ Văn hóa, Tóc xanh – Vạt áo là ngày hội Việt phục do các hội nhóm yêu thích cổ phong, cổ phục Việt Nam kết hợp với Trường ĐH KHXH&NC tổ chức

Tiếp thu quan điểm của Hồ Chí Minh: “Hòa nhập nhưng không hòa tan”, nền văn hoá hiện nay có sự giao thoa, kết hợp hài hòa giữa truyền thống

và hiện đại, giữa dân tộc và quốc tế như trang phục truyền thống được cách tân phù hợp, âm nhạc hiện đại kết hợp với chất liệu văn hoá dân gian gần gũi và dễ tiếp cận hơn…

2.2.2 Những hạn chế còn tồn tại

Trước hết, nhận thức về trách nhiệm kế thừa, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc chưa thật sự sâu sắc Các thế lực thù địch có cơ hội xuyên tạc, bôi nhọ, đả kích bản sắc văn hóa dân tộc; đặc biệt là truyền thống văn hóa, văn nghệ cách mạng Chẳng hạn như thời gian gần đây, nhiều bộ phim của nước ngoài thường cài cắm những chi tiết không đúng, xuyên tạc về chủ quyền lãnh thổ và lịch sử của Việt Nam Trong khi trong nước còn thiếu những bộ phim về lịch sử dân tộc đủ tầm để thế hệ trẻ họ có cái nhìn đúng đắn về lịch sử cũng như mang tác phẩm đó ra thế giới

Sản phẩm văn hóa và các dịch vụ văn hóa vẫn rất thiếu những tác phẩm văn học, nghệ thuật sáng tạo mới mẻ có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật,

có giá trị cách tân đích thực phản ánh sâu sắc những thay đổi to lớn của xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

Môi trường văn hóa còn tồn tại những biểu hiện thiếu lành mạnh, ngoại lai, trái với thuần phong mỹ tục Tình trạng nhập khẩu, quảng bá, tiếp thu dễ dãi, thiếu chọn lọc sản phẩm văn hóa nước ngoài đã tác động tiêu cực đến đời sống văn hóa của một bộ phận lớp trẻ Ví dụ như thị hiếu âm nhạc của giới trẻ hiện nay chủ yếu là ưa chuộng nhạc nước ngoài, chạy theo xu hướng và văn hoá Kpop trong khi âm nhạc dân tộc hay nghệ thuật văn hoá dân gian lại ít được biết đến và dần mai một Ngoài ra, ngày càng xuất hiện nhiều ca khúc “rác” lan tràn với tốc độ chóng mặt qua mạng xã hội, trang nhạc trực tuyến

Đấu tranh chống sự xâm nhập của văn hóa phẩm độc hại trên lĩnh vực

tư tưởng văn hóa còn nhiều bất cập, dễ bị lôi kéo bởi các tiêu cực bên ngoài xã hội, trong đó có những tác động tiêu cực của thời kì hội nhập Thời gian qua, nhiều sản phẩm văn hoá độc hại từ bên ngoài đã xâm nhập vào nước ta bằng nhiều con đường như băng, đĩa và sách có nội dung tuyên truyền mê tín dị đoan; những ca khúc tâm lý chiến, phản động sáng tác từ thời chế độ cũ có nội dung kích động hằn thù, bôi nhọ và xuyên tạc lịch sử, đả kích Đảng, Nhà nước 2.2.3 Nguyên nhân của hạn chế

Sự tồn tại của những hạn chế trong việc xây dựng nền văn hoá Việt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” là do nhiều nguyên nhân, cụ thể: Thứ nhất, nhiệm vụ xây dựng văn hóa trong Đảng, bộ máy nhà nước chưa được triển khai tích cực, có nơi còn bị xem nhẹ, không ít cán bộ, đảng viên chưa nêu được tấm gương văn hóa cho quần chúng

Thứ hai, còn nhiều thiếu sót trong công tác đào tạo, bồi dưỡng tài năng, nâng cao năng lực của những người hoạt động, sáng tạo văn hóa; coi nhẹ cuộc đấu tranh trên lĩnh vực lý luận, phê bình văn học - nghệ thuật

Thứ ba, một bộ phận đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, những người hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, thể thao, thông tin, báo chí truyền thông và xuất bản còn thiếu tính sáng tạo và hoạt động nghiệp vụ, chiều theo

thị hiếu thấp kém đã tạo ra một số sản phẩm văn hóa chất lượng thấp, thậm chí

là thông tin sai lệch, thiếu tính tuyên truyền văn hoá tích cực

Thứ tư, ý thức của mỗi cá nhân, đặc biệt bộ phận giới trẻ trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc còn thấp, chỉ chạy theo những xu hướng mới mà bỏ quên các giá trị văn hóa lâu đời của đất nước; chưa có ý thức chủ động tự tìm hiểu, quan tâm những truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc,

Thứ năm, sự mơ hồ, bàng quan, thiếu kiến thức và mất cảnh giác trước những luận điệu thù địch, xuyên tạc, bôi nhọ chế độ ta, tệ sùng bái nước ngoài, coi thường những giá trị văn hóa dân tộc, chạy theo lối sống thực dụng, … 2.2.4 Những giải pháp khắc phục

Một là, tăng cường công tác kiểm duyệt và có biện pháp quản lý Nhà nước hiệu quả đối với các hoạt động văn hóa, xuất bản, báo chí, bảo tồn các giá trị văn hóa, biểu diễn nghệ thuật, bản quyền tác giả, quảng cáo, các hoạt động dịch vụ văn hóa, internet công cộng, kinh doanh văn hóa phẩm

Hai là, đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, chuyên môn nghiệp vụ cho ngành văn hóa, nhất là đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ văn hóa là người dân tộc thiểu số

Ba là, tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyềnviệc học tập, làm theo

tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để nâng cao nhận thức cộng đồng

về tầm quan trọng của bản sắc văn hóa dân tộc, hình thành ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc một cách chủ động, tích cực và tự giác

Bốn là, thế hệ trẻ cần trang bị cho mình những kiến thức về văn hóa, sẵn sàng đấu tranh với những hoạt động, sản phẩm văn hóa không lành mạnh, xuyên tạc những giá trị truyền thống của dân tộc

Năm là, chú trọng bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa, bản sắc và truyền thống dân tộc Coi trọng sưu tầm, khai thác các giá trị văn hóa vật thể

và phi vật thể

Sáu là, mở rộng giao lưu văn hóa quốc tế, tiếp thu chọn lọc các giá trị khoa học, nhân văn, tiến bộ của nước ngoài Tích cực truyền bá những tinh hoa

văn hóa, thực hiện các hoạt động văn hóa nghệ thuật để kết nối cộng đồng người Việt, đồng thời quảng bá văn hóa Việt Nam ở nước ngoài

C KẾT LUẬN

Có thể nói, Hồ Chí Minh chính là một biểu tượng đẹp đẽ của văn hoá, tâm hồn dân tộc Việt Nam Trong hệ thống tư tưởng của Người, quan điểm về giữ gìnbản sắc văn hoá dân tộc có một ý nghĩa vô cùng to lớn, làm động lực mạnh mẽ cho sự phát triển ổn định và bền vững của xã hội

Chính vì vậy, nhận thức rõ được giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá, trong quá trình hội nhập, bên cạnh cơ hội được tiếp thu và phát huy những tinh hoa văn hoá thì đất nước ta đang phải đối diện với những nguy cơ, thách thức trong việc nhận biết và ngăn chặn, đẩy lùi những mặt tiêu cực của nền văn hóa bên ngoài Nói cách khác, việc vận dụng được tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng một nền văn hoá Việt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” góp phần nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần của xã hội luôn được coi là nhiệm

vụ quan trọng và cấp bách trong quá trình hội nhập quốc tế hiện nay