Luận văn các tỉnh ven biển đồng bằng sông cửu long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng

Luận văn Các tỉnh ven biển Đồng bằng sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng Đây là vùng đất thấp chịu ảnh hưởng mạnh của triều Biển Đông và Biển Tây. Theo khuyến cáo của...

H U

L i c m n đ u tiên em xin chân thành g i đ n quý th y cô tr ng i H c

K Thu t Công Ngh Tp.HCM c ng nh quý th y cô Phòng Qu n lý Sau i H c

và khoa Môi Tr ng và Công Ngh Sinh H c đã gi ng d y cho em trong su t th i gian h c t i tr ng

Em xin chân thành c m n th y PGS.TS HOÀNG H NG đã t n tình h ng

d n giúp em hoàn thành lu n v n này

Em xin g i l i c m n t i các anh ch công tác t i Vi n Khoa H c Th y L i

Mi n Nam đã s n sàng t o đi u ki n cho em v m t s li u, tài li u c n thi t cho em

H U

Vùng ven bi n ng b ng sông C u Long ( BCSL) g m có 8 t nh: Long An,

Ti n Giang, B n Tre, Trà Vinh, Sóc Tr ng, Cà Mau, B c Liêu và Kiên Giang có chi u dài b bi n 700km, chi m 23% so v i c n c, 25 c a l ch l n và nh Vùng ven bi n còn có h th ng sông ngòi t nhiên và nhân t o dày đ c thu n l i cho vi c thông th ng v i các t nh khác và các qu c gia láng gi ng

V i t ng di n tích các huy n ven bi n là 18,066.6 km2 , chi m g n 46 % di n tích c a toàn BSCL, dân s 10,88 tri u ng i vào n m 2010 chi m 50% dân s

c a vùng Kinh t vùng ven bi n này ch y u ph thu c vào nông nghi p và th y

s n, chi m 53 % GDP c a BSCL Trong nh ng n m g n đây ngành du l ch c ng phát tri n m nh góp ph n thúc đ y kinh t c a c n c, chi m 35% GDP d ch v toàn vùng Nh ng đây là vùng th p nên s ch u nhi u nh h ng do bi n đ ng c a

bi n đ i khí h u toàn c u, n c bi n dâng và ho t đ ng c a các n c th ng ngu n sông Mêkong Trong mùa khô n c m n xâm nh p sâu vào n i đ ng gây khó kh n trong s n xu t và sinh ho t c a ng i dân Tr c tình hình c p bách đó, các t nh ven bi n BSCL đã và đang th c hi n các bi n pháp đ ng phó và thích nghi v i tình hình bi n c p bách nh hi n nay

of the Mekong Delta In recent years the tourism industry is also growing, contributing to the country's economy, accounting for 35% GDP services in the region But here's the low areas will be greatly influenced by the fluctuation of global climate change, rising sea levels and activities of the upper Mekong River In the dry season saline intrusion into the internal difficulties in the production and living of the people Urgent situation, the coastal provinces and the Mekong Delta

is implementing measures to cope with and adapt to the changes of urgency today.

H U

M C L C

M U 1 

1 TÍNH C P THI T C A TÀI 1 

2 T NG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U 2 

2.1 Tình hình nghiên c u th gi i 2 

2.2 Tình hình hình nghiên c u t i Vi t Nam 4 

3 TÍNH M I C A TÀI 7 

4 M C TIÊU C A TÀI 7 

5 N I DUNG NGHIÊN C U 8 

6 PH NG PHÁP TI P C N CHÍNH 8 

7 I T NG, PH NG PHÁP NGHIÊN C U 8 

8 GI I H N C A TÀI 9 

9 K T QU D KI N 9 

CH NG 1: C I M T NHIÊN C A VÙNG VEN BI N BSCL 10 

1.1 V TRÍ A LÝ 10 

1.2 C I M A HÌNH 11 

1.3 C I M A CH T 12 

1.4 C I M KHÍ T NG TH Y V N 12 

1.4.1 c đi m khí t ng 12 

1.4.1.1 Nhi t đ không khí 12 

1.4.1.2 N ng và b c x 13 

1.4.1.3 m không khí 13 

1.4.1.4 Ch đ gió 14 

1.4.1.5 Mây: 15 

1.4.1.6 M a: 15 

1.4.2 c đi m th y v n 16 

1.4.2.1 Ch đ th y v n mùa c n 16 

1.4.2.2 Th y tri u khu v c ven bi n BSCL 16 

H U

1.5 TÀI NGUYÊN T 21 

1.6 TÀI NGUYÊN N C 23 

1.7 TÀI NGUYÊN SINH H C VÀ H SINH THÁI 24 

1.8 I U KI N KINH T - XÃ H I 26 

1.8.1 c đi m dân sinh 26 

1.8.2 c đi m kinh t 27 

1.8.2.1 Kinh t nông nghi p 27 

1.8.2.2 Kinh t công nghi p và xây d ng 28 

1.8.2.3 Kinh t d ch v 29 

1.8.2.4 i n n ng 30 

1.8.2.5 Giao thông v n t i 30 

1.8.2.6 B u chính vi n thông 31 

1.8.3 Y t 32 

1.8.4 V n hóa - Xã h i 32 

1.8.5 An ninh qu c phòng 33 

CH NG 2: T NG QUAN V BI N I KHÍ H U (B KH), HI N TR NG N C BI N DÂNG (NBD) C A CÁC T NH VEN BI N BSCL 35 

2.1 T NG QUAN V B KH 35 

2.1.1 nh ngh a B KH 35 

2.1.2 Nh ng bi u hi n c a B KH 35 

2.1.3 Hi n t ng trái đ t m d n lên 36 

2.3.4 Nguyên nhân gây ra bi n đ i khí h u: 36 

2.2 T NG QUAN V NBD 39 

2.2.1 Tình hình n c bi n dâng t i cc t nh ven bi n BSCL 39 

2.2.2 Nguyên nhân NBD 43 

CH NG 3 ÁNH GIÁ TÁC NG N C BI N DÂNG LÊN KHU V C VEN BI N BSCL 45 

3 1 CÁC C A SÔNG BSCL 45 

H U

3.1.2 Sông Ti n 49 

3.2 CH TH Y NG L C CÁC VÙNG VEN BI N BSCL 50 

3.2.1 Ch đ th y đ ng l c vùng bi n Hà Tiên – Cà Mau 50 

3.2.2 th y đ ng l c vùng bi n Cà Mau – B c Liêu 51 

3.2.3 Ch đ th y đ ng l c vùng bi n B c Liêu – Hàm Luông (Trà Vinh) 53 

3.2.4 Ch đ th y đ ng l c vùng bi n Trà Vinh – Gò Công 55 

3.3 HO T NG C A CÁC N C TH NG NGU N SÔNG MEKONG S LÀM O L N CH DÒNG CH Y – GIA T NG XÓI L H L U LÒNG SÔNG 56 

3.4 XÂY D NG K CH B N NBD 60 

3.4.1 Các k ch b n NBD 60 

3.4.2 K t qu tính toán theo k ch b n NBD 61 

3.5 NH H NG C A NBD I V I CÁC T NH VEN BI N BSCL 62 

3.5.1 C s tác đ ng m c n c vùng ven bi n và c a sông vùng BSCL 62 

3.5.2 Tác đ ng c a NBD đ n kinh t , xã h i 62 

3.5.3 Tác đ ng đ i v i nông nghi p 63 

3.5.4 Tác đ ng đ i v i th y s n 64 

3.5.5 Tác đ ng đ i v i n ng l ng, công nghi p, giao thông v n t i và xây d ng 66 

3.5.6 Tác đ ng đ i v i s c kh e, đ i s ng, ngh ng i và du l ch 67 

3.5.7 Tác đ ng đ n c s h t ng k thu t ven bi n: 68 

3.5.8 Tác đ ng đ i v i h sinh thái t nhiên 69 

3.5.9 Tác đ ng đ i v i môi tr ng và tài nguyên 70 

CH NG 4: CH NG TRÌNH HÀNH NG GI M THI U CÁC TÁC NG C A N C BI N DÂNG VÀ CÁC BI N PHÁP THÍCH NG 72 

4.1 PH NG H NG CHUNG 72 

4.2 XU T CÁC GI I PHÁP CHÍNH NG PHÓ V I TÌNH TR NG N C BI N DÂNG VÙNG VEN BI N BSCL HI N NAY 72 

4.2.1 Gi i pháp phi công trình 72 

H U

4.2.1.1 Gi i pháp không xây d ng m i các khu dân c g n c a sông, b bi n

73 

4.2.1.2 Gi i pháp ch n c c u cây tr ng v t nuôi phù h p cho t ng vùng có nguy c b ng p 75 

4.2.1.3 Gi i pháp t ng c ng giáo d c cho ng i dân v m i nguy B KH, NBD toàn c u c ng nh trong vùng và ho t đ ng c a các n c th ng ngu n đ ng phó k p th i tr c m i bi n đ ng 78 

4.2.2 Gi i pháp công trình 80 

4.2.2.1 Gi i pháp trong vùng ng p m n c n t ng c ng tr ng r ng ng p m n k t h p nuôi tr ng th y s n 80 

4.2.2.2 Gi i pháp xây d ng h th ng đê bao quanh nh ng vùng có nguy c b ng p 81 

4.3 NH H NG CÁC GI I PHÁP NG PHÓ V I TÌNH TR NG NBD 85 

4.3.1 Các bi n pháp b o v : 85 

4.3.2 Các bi n pháp thích nghi 85 

4.3.3 Các bi n pháp di d i: 86 

4.4 K HO CH HÀNH NG THÍCH NG V I N C BI N DÂNG VÙNG VEN BI N BSCL 86 

CH NG 5: K T LU N VÀ KI N NGH 89 

5.1 K T LU N 89 

5.2 KI N NGH 90 

H U

DANH M C HÌNH NH & BI U

Hình 1.1: B n đ vùng ng b ng Sông C u Long 11

Hình 1.2: Phân b nhi t đ trung bình n m vùng BSCL 14

Hình 1.3: Phân b l ng m a trung bình n m BSCL 16

Hình 1.4: So sánh đ m n n m 2010 và n m 2009 18

Hình 1.5: M ng l i sông r ch n i vùng BSCL: 19

Hình 1.6: Hình nh sông C u Long nhìn t v tinh ch còn 7 c a sông 20

Hình 1.7: L c đ t nhiên vùng BSCL 23

Hình 2.1: N c dâng cao làm s t l c a bi n ph ng Nhà Mát, Tp B c Liêu 40

Hình 2.2: M t đo n đê bi n t i p Vàm R y (xã Bình S n, huy n Hòn t) b xói l đ c ng i dân t gia c 41

Hình 2.3: Tình tr ng khô h n kéo dài khi n đ ng ru ng nhi m phèn m n, gây khó kh n trong vi c s n xu t c a nông dân t i t nh Cà Mau 42

Hình 2.4: Kinh Xáng Xà No, TX V Thanh, t nh H u Giang đang b n c m n l n sâu 43

Hình 3.1: B n đ sông Mekong 46

Hình 3.2a: Lu ng giao thông th y sông H u 47

Hình 3.2b: M t c t d c lòng d n sông H u cho giao thông th y t c ng C n Th ra bi n 47

Hình 3.3: Ph m vi c a mô hình v n chuy n bùn cát và th y đ ng 48

Hình 3.4: K t qu mô hình v n chuy n bùn cát/ th y đ ng 48

Hình 3.5: Các c a sông 49

Hình 3.6: p ng n m n c a sông Ba Lai 50

Hình 3.7: M c n c th c đo trong các ngày bão Linda đi qua vùng bi n Nam B t i tr m B n M - Gành Hào 53

Hình 3.8: ng quá trình m c n c gi bi n ông – bi n Tây 54

Hình 3.9: Th ng ngu n sông Mekong 56

Hình 3.10: p Ti u loan (Xiao wan) Trung Qu c cao 292m dung tích 15 t m3 57

đ i m t v i nguy c tuy t ch ng cao nh t nh: lugaluda.com 65

Hình 3.14 Cá đu i sông Mekong có th đ t t i chi u dài 5 m và n ng t i 30 kg

nh: AP 65

Hình 3.15: Cá chép kh ng l sông Mekong có chi u dài và kh i l ng có th đ t

2,4 m và 250 kg 66 Hình 3.16: Chép Thái kh ng l (còn g i là chép Xiêm, chép đen) trên sông Mekong

dài t i 3 m và n ng 300 kg đang gi m m nh b i tình tr ng đánh b t quá

m c nh: National Geographic 66

Hình 4.1: Mô hình k t h p nuôi tôm và b o v r ng ng p m n t i Cà Mau 81 Hình 4.2: H th ng đê bao ng n m n Kiên Giang 85

H U

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: Nhi t đ trung bình các tháng trong n m 13

B ng 1.2: m trung bình tháng 13

B ng 1.3: T c đ gió BSCL 15

B ng 1.4: L ng m a trung bình nhi u n m BSCL n v : mm 15

Hình 1.4: So sánh đ m n n m 2010 và n m 2009 18

B ng 1.5: T ng h p các nhóm đ t và quy mô đi n tích phân b theo 8 t nh ven bi n BSCL (đ n v : Ha) 22

B ng 4.1: Phân b di n tích r ng ng p m n các t nh ven bi n BSCL 80

IPCC y ban liên Chính ph v Bi n đ i khí h u

GDP Gross Domestic Product -T ng thu nh p qu c n i

KCN Khu công nghi p

NBD N c bi n dâng

ODA V n vi n tr phát tri n chính th c (Official Development

Assistance) UBND y ban Nhân dân

VPCTMTQG V n phòng Ch ng trình M c tiêu Qu c gia

Các t nh ven bi n ng B ng Sông C u Long ( BSCL) bao g m 8 t nh: Long

An, Ti n Giang, B n Tre, Trà Vinh, Sóc Tr ng, B c Liêu, Cà Mau, Kiên Giang, là vùng có h sinh thái đa d ng và phong phú nhi u đ c thù khác bi t, v i l i th c a thiên nhiên đã tr thành m t trong nh ng trung tâm s n xu t và cung ng s n ph m

l n S n l ng lúa và s n l ng th y s n chi m kho ng 50% s n l ng c a c

n c Do nh ng đ c thù trên s phát tri n kinh t c a vùng c ng ph thu c vào khí

h u Th y rõ nh ng y u t thi t th c và c p bách nh t là sau nh ng đ t thiên tai v a qua, ng và Nhà n c đã có nh ng ch tr ng và chính sách nh m ng phó v i

hi n t ng bi n đ i khí h u (B KH) và n c bi n dâng (NBD) Nh ng ti m n ng

và th m nh c a vùng đ c phát huy và s d ng có hi u qu

Tuy nhiên, tr c tình hình B KH mang tính ch t toàn c u, m c n c bi n có

th dâng cao d báo s có đ n 31% di n tích đ t nông nghi p n c ta b đe d a, s xâm nh p m n vào đ t li n di n ra v i t c đ nhanh h n, gây nh h ng đ n đ i

s ng c a ng i dân đ c bi t vùng BSCL Các t nh ven bi n c a vùng đang đ ng

tr c nhi u m i đe d a nh di n tích đ t tr ng tr t b thu h p, m t s loài đ ng th c

v t gi m có th đ ng tr c nguy c b đe d a tuy t ch ng, t l nghèo đói gia t ng, không th ki m soát đ c s di dân t do, nhi u ngu n tài nguyên thiên nhiên b

c n ki t, d ch b nh có nguy c bùng phát N u ch có NBD thì m c đ tác h i ch

gi i h n m t ph n di n tích ven bi n BSCL Nh ng n u thêm vào đó là các n c

th ng ngu n xây d ng hàng lo t các công trình th y đi n thì ph m vi xâm nh p

m n s l n sâu h n vào BSCL làm cho di n tích đ t nông nghi p gi m nhi u h n

V i nh ng nguy c trên, NBD cùng v i vi c nh ng tác đ ng c a các n c

th ng ngu n c a sông Mekong nh Trung Qu c đang có d án xây d ng 8 đ p

th y đi n th ng ngu n sông Mekong có th gây ra nh ng t n th t v i nh ng

m c đ khác nhau cho chính môi tr ng c a các t nh ven bi n BSCL và các vùng khác, …

H U

Toàn c nh trên cho th y vùng ven bi n BSCL đang g p ph i nh ng thách

th c l n, nh h ng không nh đ n s phát tri n chung c a vùng và đ t n c C n nghiên c u và đ a ra các gi i pháp đ xây d ng và phát tri n kinh t c a vùng theo

h ng phát tri n b n v ng

gi i quy t nh ng yêu c u khó kh n trên c n có m t đ tài nghiên c u v

n c bi n dâng và cách đ ra các bi n pháp ng phó tài “Các t nh ven bi n

ng B ng Sông C u Long ph i làm gì đ ng phó v i n c bi n dâng” nh m đáp

ng các yêu c u đó

Vi c th c hi n đ tài là c n thi t và phù h p v i nhu c u th c ti n t i vùng ven

bi n BSCL g n v i vi c phát tri n kinh t và b o v môi tr ng b n v ng

2 T NG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U

2.1 Tình hình nghiên c u th gi i:

Ngày nay v i s ti n b v t b t c a khoa h c k thu t và công ngh , góp

ph n không nh nâng cao ch t l ng cu c s ng c a con ng i Bên c nh đó v n t n

t i nh ng v n đ đáng lo ng i, B KH mang tính toàn c u chính là m t trong nh ng

v n đ mà c th gi i đang quan tâm

Các ho t đ ng c a con ng i trong nh ng th p niên g n đây đã tiêu th l ng

l n x ng d u, nhiên li u hóa th ch, khí đ t,… th i ra hàng lo t các ch t gây h i cho con ng i và môi tr ng nh là khói b i, CO2, NOX,… Các lo i rác th i nguy h i khó phân h y, làm cho B KH xu t hi n cùng v i các nh h ng nh : nhi t đ trái

đ t t ng lên, b ng tan, sóng th n, bão, NBD đã nh h ng và tác đ ng không nh

đ n s phát tri n b n v ng

Trong nh ng th p niên g n s B KH toàn c u và NBD đã gây ra nh ng h u

qu nghiêm tr ng trên toàn th gi i nh các n c châu Âu đã ng p chìm bão tuy t, nhi t đ xu ng th p nh t trong 10 n m g n đây gây thi t h i hàng tri u USD nh

h ng đ n s phát tri n kinh t xã h i Nh ng đ t sóng th n làm ch t nhi u ng i Thái Lan gây ra nh ng t n th t to l n v ng i và c a nh h ng không ít đ n ngành kinh t c a n c này, ngành du l ch b đình tr Nhi u cánh đ ng l n t i Trung Qu c b h n hán và thi u n c nghiêm tr ng d n đ n s n l ng l ng th c

H U

c a n c này gi m m t đáng k kho ng 4÷8% s n l ng c a c n m t ng đ ng 15÷25 tri u t n ng c c Vi t Nam m t trong n m n c ch u nh h ng n ng n

c a B KH tính riêng vùng BSCL theo th ng kê đ n n m tháng 12/2010, l đã gây thi t h i h n 4.000 t đ ng, 448 ng i ch t, 13.000 ha lúa m t tr ng, 77.000 ha cây n trái h h i

Tr c nh ng th c tr ng đó, các n c tiên ti n n m trong vùng ch u nh h ng

c a NBD đã có nh ng nghiên c u và nh ng gi i pháp nh m h n ch t i đa nh ng tác đ ng x u và đ ra nh ng gi i pháp phát tri n b n v ng Nh trình đ khoa h c

k thu t, ti m l c kinh t , trình đ dân trí cao mà m t s n c đã đ t đ c nh ng thành t u nh t đ nh

T i M , ngày 12/05/2010 đã thông qua d lu t v ch ng B KH nh m h n ch

l ng khí th i gây hi u ng nhà kính, ô nhi m môi tr ng, s d ng các ngu n n ng

l ng s ch h n ch vi c nh p kh u d u, phát tri n kinh t t o ra nhi u công vi c n

đ nh cho ng i dân V i m c tiêu n m 2020 c n c s gi m 17% l ng khí CO2

và các khí gây hi u ng nhà kính, n m 2050 s gi m đ c 80% so v i m c c a n m

2005 i n h t nhân, n ng l ng s ch khuy n khích s d ng thay th d n d u m

u t phát tri n công ngh xanh, xây d ng c i t o h th ng giao thông v n t i Nhi u ng i đã t t p t i qu ng tr ng th i đ i NewYork hô vang kh u hi u, tr ng bày hình nh v B KH

T i Nh t B n, chính ph đã dùng gói tài chính l n tr c p kho n 19,5 t USD

t nay đ n 2012 đ ng h các n c đang phát tri n ch ng l i B KH, tham gia v i

M , các n c Châu Âu h tr t o khung cho các n c này gi m phát th i các khí nhà kính và ô nhi m vào môi tr ng

Theo các nghiên c u khoa h c c a các n c Anh – Hà Lan cho th y m c n c

bi n dâng 2 cm vào cu i th k 18; 6 cm vào th k 19, t ng nhanh chóng đ n m c báo đ ng 19 cm và d báo 80cm đ n 150 cm vào trong th k 21 M c n c bi n dâng cao đe d a nhi u khu v c ven bi n th p, các thành ph l n trên th gi i nh

Luân ôn, NewYork, B c Kinh

Theo các nghiên c u c a các nhà khoa h c Australia, đ tránh th m h a NBD,

n m 1990, các n c công nghi p phát tri n ph i c t gi m m nh khí th i và s d ng các n ng l ng tái sinh

Các n c trên th gi i đang g p nhau trao đ i đ a ra nh ng bi n pháp m m

d o có tính ràng bu c pháp lý cao đ góp ph n thúc đ y quá trình ch ng B KH, NBD nhanh nh hi n nay Nhi u t ch c trên th gi i đã kêu g i ch ng l i tình

tr ng B KH và NBD Ngày 24/10/2010, nhi u cu c bi u tình di n ra nh m kêu g i

s quan tâm c a t t c các n c Austalia, ng i dân t t p d ng cao bi u ng

s “350”, là t l ph n tri u t i đa l ng khí CO2 khí quy n có th ch u đ c đ không gây hi u ng nhà kính

T i c, ng i dân đã kêu g i th t ng hành đ ng b ng cách c 350 ng i đeo m t n hình th t ng t p trung t i trung tâm thành ph Berlin

T i Anh, 600 ng i t t p th hi n s quan tâm c a ng i dân t i tình hình chung c a th gi i H x p thành hình s 5 trong ch s 350, các nh c công đ u

ch i nh c v i n t F nh m kêu g i c th gi i ch ng l i B KH

H ng ng v i tình hình th gi i các n c Châu Á c ng có các ho t đ ng nh phát đi thông đi p kêu g i s d ng n ng l ng s ch, ti t ki m đi n Các sinh viên

c a tr ng quan h công chúng Luân- ôn Jakarta, Indonesia đã h ng ng l i kêu g i này b ng cách x p thành ch s 350 trong khuôn viên c a tr ng

2.2 Tình hình hình nghiên c u t i Vi t Nam:

Vi t Nam n m trong nhóm các qu c gia ch u nh h ng l n do tác đ ng c a

hi n t ng B KH và NBD Các vùng đ t th p nh vùng h l u sông Mekong (Vi t Nam), sông Ganges - Brahmaputra (Bangladesh) và sông Nile (Ai C p) c

bi t là vùng ven bi n BSCL v i đ c thù v kinh t , xã h i và trình đ dân trí s

tr c ti p ch u nh h ng nghiêm tr ng do tác đ ng B KH di n ra Chúng ta c n tìm ra các gi i pháp và ti n hành m t cách nhanh chóng h p lý đ h n ch s nh

h ng c a tình hình này giúp cho BSCL nói chung và các t nh ven bi n c a vùng này nói riêng phát tri n theo h ng n đ nh và b n v ng

t ng s nghèo đói, thách th c nghiêm tr ng m c tiêu nâng cao cu c s ng c a

ng i dân, phát tri n xã h i b n v ng UBND t nh đã k t h p v i các đ a ph ng

đ a ra các hành đ ng c th nh m gi m thi u và thích ng v i tác đ ng c a

B KH và NBD T nh đã k t h p m t cách hài hòa gi a các gi i pháp công trình

và phi công trình đ có th thích ng v i tình hình hi n nay m t cách nhanh chóng

ho ch hành đ ng ng phó bi n đ i khí h u, n c bi n dâng trên đ a bàn t nh Ti n Giang nh m d báo nh ng bi n đ i khí h u, s gia t ng m c n c bi n đ t đó xây d ng k ho ch có tính kh thi và tri n khai k ho ch và hành đ ng ng phó k p

th i nh c ng c , nâng c p đê bi n, r ng phòng h ven bi n Gò Công, c ng c các

đê bao v n cây n trái, tái đ nh c , b o đ m s c kh e an sinh xã h i cho ng i

Trà Vinh là t nh n m gi a sông Ti n và sông H u, ti p giáp v i bi n ông là vùng đ t th p ven bi n nên ch u tác đ ng n ng n do B KH Mùa khô, nhi u khu

v c b n c m n xâm nh p, làm s n xu t đình tr , thi u n c ng t…NBD cao gây

ng p úng nhi u khu v c nh h ng nghiêm tr ng đ n cu c s ng c a ng i dân và

s n xu t

UBND t nh Trà Vinh đã cùng v i các ban ngành đ a ph ng và ph i h p ch t

ch v i S Tài nguyên & Môi tr ng c a t nh đã th c hi n ch ng trình m c tiêu

ng và Chính ph đã s m có nh ng bi n pháp nh m h n ch tình hình nh

h ng trên nh tham gia và phê chu n Công c khung c a liên hi p qu c v

B KH và ngh đ nh th Kyoto

Ngày 02/12/2008 th t ng chính ph Nguy n T n D ng đã ban hành quy t

đ nh s 158/ Q -TTg phê duy t ch ng trình m c tiêu qu c gia ng phó v i s

bi n đ i khí h u Quán tri t ch đ o c a ng, Chính ph , và các ban ngành ti n hành nghiên c u tình hình di n bi n c a B KH và NBD, đ a ra nh ng gi i pháp

ng phó v i tình hình c p bách này Trong nh ng n m qua, s l ng nghiên c u v

đ tài này c ng đ c các ban ngành h t s c quan tâm nh là tháng 6 n m 2009 B

“Các t nh ven bi n ng B ng Sông C u Long ph i làm gì đ ng phó v i

n c bi n dâng” đ tài đ a ra các gi i pháp góp ph n trong k ho ch qu n lý c a vùng ven bi n BSCL có th dùng đ d đoán đ c nguy c và các gi i pháp ng phó v i các tình hu ng x u khi x y ra M t nghiên c u mang tính khoa h c kh

n ng d báo đ tìm ra nguy c và gi i pháp

Tr c đây, ch a có nhi u nghiên c u đ c th c hi n, đa s là các d báo Tuy nhiên, các gi i pháp ng phó NBD đ c đ a ra theo nghiên c u này d a theo

nh ng s li u m i c a NBD c ng v i ho t đ ng c a các n c th ng ngu n sông Mekong

Vùng ven bi n BSCL ch a có nh ng nghiên c u rõ ràng v NBD Theo th c

t , t t c các vùng ven bi n đ u ch u s B KH, c th là NBD Vi c tìm ra gi i pháp t ng quát s giúp cho công vi c qu n lý t t h n

4 M C TIÊU C A TÀI

Các phân tích trên cho th y các t nh ven bi n BSCL phát tri n thi u b n

v ng, suy thoái môi tr ng ngày càng nghiêm tr ng Các nh h ng c a B KH ngày càng kh c li t Chính vì th m c tiêu chung c a đ tài là h ng đ n vi c xây

d ng các gi i pháp t t nh t đ h n ch nh h ng c a B KH và NBD d i áp l c dân s ngày càng t ng nhanh nh hi n nay

M c tiêu lâu dài:

B o v , khai thác có hi u qu tài nguyên thiên nhiên gi m thi u các nh

h ng do B KH mang l i, phát tri n hài hòa gi a thiên nhiên và con ng i góp

ph n phát tri n kinh t xã h i c a toàn khu v c và c n c

M c tiêu tr c m t:

(1) Xác đ nh các nh h ng c a B KH và NBD đ n các t nh ven bi n BSCL (2) Phân tích đánh giá và d báo các tác đ ng này đ n khu v c

(3) xu t các gi i pháp đ s d ng b n v ng các ngu n tài nguyên và thích

tài s t p trung gi i quy t các công vi c sau:

(1) Tìm hi u, thu th p s li u v quá trình gây ra n c bi n dâng vùng ven

bi n BSCL và chu n b cho công tác nghiên c u

(2) D a trên các s li u xây d ng gi thi t s b k ch b n NBD

(3) xu t các gi i pháp qu n lý nh m h n ch tác đ ng c a NBD khu v c ven bi n BSCL

6 PH NG PHÁP TI P C N CHÍNH

i t ng nghiên c u chính là các t nh ven bi n BSCL ây là vùng r ng

l n có nhi u ti m n ng và có h sinh thái đa d ng và đã có r t nhi u nghiên c u v vùng này Trên c s nghiên c u nh h ng c a NBD và đ xu t các gi i pháp ng phó, s d ng tài nguyên thiên nhiên b n v ng phát tri n kinh t Nh ng đ c đi m đó cùng v i m c tiêu và n i dung trên, h ng ti p c n c a đ tài:

Ti p c n t t ng th đ n chi ti t

7 I T NG, PH NG PHÁP NGHIÊN C U

i t ng nghiên c u: là tình tr ng NBD c a các t nh ven bi n BSCL kèm theo ho t đ ng các n c th ng ngu n sông Mekong

T p trung nghiên c u đ i t ng nghiên c u đ tìm ra đ c các gi i pháp ng phó v i s bi n đ i, d báo bi n đ i theo các k ch b n

a đi m và ph m vi nghiên c u: đ a đi m nghiên c u là các t nh ven bi n BSCL Ph m vi nghiên c u là nh h ng c a n c bi n dâng

Th i gian nghiên c u: 24/12/2010 đ n 01/07/2011

Các ph ng pháp nghiên c u đ c s d ng trong đ tài:

- Ph ng pháp đi u tra kh o sát, thu th p thông tin, d li u: đi u tra dân sinh, kinh t xã h i c a vùng, thu th p ý ki n các c quan ban ngành đoàn

th có liên quan

- Ph ng pháp phân tích, t ng h p : Phân tích các d li u, t ng h p các

H U

ph ng án

- Ph ng pháp t ng t : áp d ng đ đánh giá, d đoán các tác đ ng môi

tr ng d a trên các nghiên c u đã đ c công nh n

Không gian: các t nh ven bi n ng B ng Sông C u Long

i t ng :

- Ch đ th y đ ng l c h c c a vùng ven bi n BSCL

- Các v n đ nh h ng đ n vùng ven bi n BSCL do NBD và ho t

đ ng c a các n c th ng ngu n sông Mekong gây ra

Th i gian th c hi n đ tài: Kho ng 6 tháng k t ngày đ c ng đ c h i

đ ng xét duy t thông qua

9 K T QU D KI N

- C p nh t s li u môi tr ng bi n vùng ven bi n BSCL

- a ra các gi i pháp cho vùng ven bi n BSCL nh m h n ch nh

h ng c a NBD

Th , H u Giang, Sóc Tr ng, B c Liêu, Cà Mau, Kiên Giang ây là vùng châu th

h l u sông Mekong có di n tích 39.734 km2 chi m h n 79% di n tích c a tam giác châu Mekong

Vùng ven bi n BSCL bao g m 22 huy n ven bi n c a 8 t nh bao g m 2 huy n c a t nh Long An: C n c, C n Giu c; 3 huy n c a t nh Ti n Giang: Gò Công, Gò Công ông, Gò Công Tây; 4 huy n c a t nh B n Tre: Bình i, Ba Tri,

Gi ng Trôm, Th nh Phú; 4 huy n c a t nh Trà Vinh: C u Ngang, Châu Thành, Duyên H i, Trà Cú; 3 huy n c a t nh Sóc Tr ng: Long Phú, M Xuyên, V nh Châu; 3 huy n c a t nh B c Liêu: B c Liêu, Giá Rai, V nh L i; 5 huy n c a t nh Cà Mau: Cái N c, m D i, Ng c Hi n, Tr n V n Th i, U Minh

b i tích v nh bi n nông Nh ng khu v c n m trong n i đ a xa sông chính, xa bi n

nh Vùng ng Tháp M i, T Giác Long Xuyên, U Minh không nh n đ c s

b i đ p nên th p tr ng ng c l i nh ng vùng ven bi n, ven sông Ti n, ven sông

H u có đ a th cao BSCL đ c chia thành các cao đ chính nh sau:

- Th m phù sa c d c biên gi i Vi t Nam – Campuchia cao đ 2÷5m

- Các gò cao t nhiên d c sông Ti n, sông H u cao đ 1÷3m

Vùng ven bi n BSCL có chi u dài kho ng 700km, s phân b đ a ch t

t ng đ i ph c t p và có c u trúc là tr m tích b r i có chi u dày khá l n Khu v c Tây B c thu c các huy n Hà Tiên, Kiên Long, Hòn t có đá g c g n m t đ t, các khu v c còn l i có t ng đá g c cách m t đ t 300÷1.000m Thành ph n đ a ch t bao

g m sét, b i cát m n, cát thô, s i, cu i L p trên phân b ph c t p, m m y u, dày kho ng 5m, t l sét cao

C

m trung bình n m BSCL bi n đ i theo mùa và vùng, đ m t ng

đ i trung bình hàng n m 82÷83 %, kho ng 85% trong mùa m a và kho ng 70÷80%

trong mùa khô

Mùa m a có đ m 85%, mùa khô có đ m 70-80% Tháng Hai, tháng Ba

có đ m th p nh t 67÷81%, Tháng Tám, Chín, M i có đ m dao đ ng trong kho ng 85÷89% BSCL và các t nh ven bi n luôn luôn có đ m l n h n 30%

Cà Mau 83 81 80 81 87 88 88 88 89 89 87 85 86

R ch Giá 78 76 77 78 84 85 86 86 85 85 83 81 82

(Ngu n: Vi n khoa h c th y l i mi n nam 2010)

đ gió theo mùa và h ng gió theo h ng gió mùa toàn khu v c Mùa m a ch u nh

h ng c a gió mùa Tây Nam ch y u là các lu ng áp th p nhi t đ i Mùa n ng ch u

nh h ng gió mùa ông B c T c đ gió trung bình hàng n m 3÷3,9 m/s T c đ gió cao nh t vào tháng Hai, tháng Ba kho ng 2÷ 3,3m/s, t c đ gió th p nh t vào tháng M i kho ng 1,5÷2m/s Tháng M i Hai là giai đo n chuy n giao gi a hai mùa nên gió th i theo h ng Tây B c – ông Nam ng c dòng ch y sông C u Long đ y n c m n sâu vào trong n i đ a, gây khó kh n trong vi c s n xu t

BSCL ít g p bão h n so v i các vùng khác, th ng ch b nh h ng ít khi g p bão tr c ti p Các c n bão mi n trung th ng gây m a to, gió l n, s m ch p vùng BSCL Các c n giông trong mùa m a có gió gi t v i v n t c l n

ki t c a sông Mekong L ng m a BSCL ít b bi n đ ng Ch t l ng m a vùng này còn t ng đ i t t, s ch

L ng m a t ng quan và các y u t khí h u t ng quan chât ch v i nhau

L ng m a t l thu n v i nhi t đ , đ m, b c x m t tr i, l ng mây bao ph và

l ng m a c a l u v c trên đ a bàn các n c Mianma, Lào, Thái Lan, Campuchia

Di n bi n m c n c h l u sông Mekong c ng theo mùa m a, mùa khô c a l u

v c và nó c ng phù h p v i mùa m a, mùa khô BSCL

1.4.2.1 Ch đ th y v n mùa c n

Khu v c ven bi n BSCL có mùa c n b t đ u t tháng M i Hai đ n tháng Sáu n m sau Vào th i gian này l u l ng n c sông Mekong gi m còn kho ng 6.000 m3/s Các tháng Ba, tháng T ch đ t kho ng 2.000 m3

/s Th i gian này th y tri u bi n ông dao đ ng m nh gây nh h ng trên vùng di n tích l n kho ng 2,4 tri u ha Th i gian nh h ng tùy theo t ng khu v c

1.4.2.2 Th y tri u khu v c ven bi n BSCL

a Tri u bi n ông: D c theo bi n ông t c a Soài R p c c B c qua 8

c a sông C u Long đ n c a sông Gành Hào phía c c nam

Tri u bi n ông là y u t chi ph i h u nh toàn b t l dòng ch y BSCL vào mùa c n và có ch đ bán nh t tri u không đ u m i ngày có 2 đ nh và 2 chân

Do nh h ng c a l u l ng th ng ngu n mà th y tri u bi n ông xâm

nh p m n gây nh h ng đ n vùng ven bi n BSCL kho ng 1,2 tri u ha gây khó

kh n trong s n xu t và đ i s ng c a nhân dân vùng ven bi n này

b Tri u bi n Tây: Do có biên đ nh , lan truy n vào các kênh nh và sông Cái L n, khu v c Hà Tiên – Kiên Giang nên tri u bi n Tây ít nh h ng đ n khu

T dòng chính, dao đ ng m c n c và sóng l u l ng c ng truy n vào theo các kênh tr c và các kênh c p d i M c n c đ nh tri u Tân Châu ho c Châu c trong các tháng II, tháng III, tháng IV đ u th p h n m c n c cao nh t cùng ngày

c a sông do l u l ng sóng âm đ n Tân Châu, Châu c, cách bi n t i 200km, v n còn giá tr l n h n l u l ng ngu n ch y xuôi, nên có đ d c ng c vào trong Khi l u l ng ngu n t ng lên thì đo n mà đ ng bao đ nh có đ d c ng c

s b h n ch d n v n a h l u sông t o nên 1 vùng th p c a đ ng bao đ nh tri u

d c sông Ti n và sông H u

d S xâm nh p m n vùng c a sông C u Long

Di n bi n xâm nh p m n vùng BSCL: m n bi n ông kho ng 32÷33mg/l, t i các c a sông đ m n gi m d n do b pha loãng v i n c ng t

d ch v và đ i s ng nhân dân N m 2008, xâm nh p m n t i huy n Mông Th , t nh Kiên Giang đ n cách b bi n 10 km, n m 2009 tình tr ng xâm nh p m n di n ra nhanh chóng, m n đã xâm nh p t i th tr n Th nh An, Tp C n Th cách bi n 10

km m n cao nh t 7% đo đ c t i t nh An Giang và th xã V Thanh, H u Giang Nguyên nhân c a tình tr ng này là do gió tây m nh h n c ng v i l ng n c trên sông Mekong gi m, không đ n c đ y m n ra bi n

Hình 1.4: So sánh đ m n n m 2010 và n m 2009

(Ngu n báo Tu i tr ngày 01/03/2010)

xâm nh p m n vào vùng ven bi n BSCL ngày càng di n bi n ph c t p

C n có m t c c u s n xu t phù h p và s chuy n d ch nhanh chóng ng phó v i tình tr ng trên

H U

M ng l i sông r ch trong vùng: Sông Mekong là m t trong nh ng con

sông trên th gi i ch y qua vùng đ a hình b ng ph ng, lòng sông m r ng d n Sông Mêkông qua lãnh th Vi t Nam chia thành 2 nhánh là Mekong và Bassac (t c

là sông Ti n và sông H u)

Sông Mekong đóng vai trò quan tr ng trong vi c hình thành n n v n minh phát tri n xã h i c a các n c ch y qua Tuy nhiên trong th i gian v a qua các

n c th ng ngu n đã xây d ng nhi u th y đi n gây nh h ng nghiêm tr ng đ n con sông và ng i dân s ng d c theo hai b sông Nh ng nh h ng nh s c kh e,

an ninh l ng th c, thay đ i dòng ch y, h sinh thái c a vùng h ngu n…

p th y đi n c a Trung Qu c xây trên th ng ngu n sông Mekong Ngu n

đi n n ng sông Mekong mang l i cho Trung Qu c t ng đ i l n nh ng bên c nh đó còn có nh ng h u qu n ng n t các đ p này gây nh h ng đ n các qu c gia h l u

Hình 1.5: M ng l i sông r ch n i vùng BSCL:

BSCL có h th ng sông ngòi, kênh r ch ch ng ch t bao g m h th ng sông

t nhiên và kênh đào thu n l i cho giao thông đ ng th y H th ng sông r ch thiên nhiên bao g m sông Mekong v i 2 nhánh chính là sông Ti n và Sông H u, các c a

ra bi n, sông Vàm Nao, sông Vàm C g m Vàm C ông và Vàm C Tây Các h

- Sông Ti n, sông H u: Sông Mekong là con sông qu c t ch y qua nhi u lãnh

th , qu c gia khi đ n Vi t Nam chia thành hai nhánh song song là sông Ti n và sông H u đ ra chín c a sông nên g i là sông C u Long nh ng hi n nay ch còn 7

c a sông Sông Ti n và sông H u có vai trò quan tr ng trong s phát tri n c a vùng BSCL

- Sông Ti n có dòng sông r ng chuy n t i m t l ng n c l n N c nhi u phù sa, trên sông có nhi u cù lao t i t t thu n l i cho phát tri n du l ch Sông

Ti n ch y qua các huy n Hông Ng , Tân Châu đ n huy n Cái Bè và thành ph

V nh Long, sông Ti n tách thành hai nhánh là sông Ti n và sông C Chiên Sông

C Chiên đ ra bi n t i hai c a C Chiên và Cung H u

- Sông Ti n ch y đ n Cai L y tách thành 3 nhánh: sông Hàm Luông, Sông Ba Lai Sông Hàm Luông đ ra bi n t i c a Hàm Luông Sông Ba Lai đ bi n t i c a

Ba Lai nh ng c a này hi n nay đã b ch n do làm công ng n s xâm nh p m n t

bi n Sông Ti n đ ra bi n b ng c a Ti u và c a i

- Sông H u nh h n sông Ti n, ch y thành m t đ ng th ng t p, chia hai

tr c khi đ ra bi n ch ng 30 km qua c a nh An, Ba S t, Tr n nh ng hi n nay c a Ba S t đã b b i l p và m t h n

Hình 1.6: Hình nh sông C u Long nhìn t v tinh ch còn 7 c a sông

H th ng sông Cái L n – Cái Bé: g m các sông vùng tri u, c a sông có lòng

r ng nh ng không sâu Do n i v i sông H u b i nhi u kênh đào nên h th ng sông này ch u nh h ng dòng ch y sông H u, Sông Giang Thành có ch đ dòng ch y

nh h ng b i sông H u

D c sông Ti n, sông H u còn nhi u sông r ch nh n i v i n i đ ng có đ c

đi m c a sông l n, sâu thu h p khi vào n i đ ng tuy đã bi n d ng m t tính t nhiên

do ho t đ ng c a con ng i nh ng v n mang tính ch t thiên nhiên ph c v r t nhi u cho vi c t i tiêu, s n xu t, giao thông

H th ng kênh đào: kênh đào vùng BSCL trong nh ng n m 90 phát tri n

m nh đ thu n l i cho phát tri n nông nghi p và giao thông v n t i hình thành nên

h th ng kênh c p 1, c p 2, c p 3 Bên c nh nh ng thu n l i mà h th ng kênh đào mang l i nó còn gây nh h ng đ n dòng ch y c a các dòng sông t nhiên, làm cho

th y tri u và m n xâm nh p sâu vào n i đ ng, làm cho ch đ dòng ch y n i đ ng ngày càng ph c t p

1.5 TÀI NGUYÊN T

BSCL có c u t o do tr m tích sông bi n t ch y u là phù sa tr , sa c u

n ng, thi u lân Các nhóm đ t chính vùng ven bi n BSCL:

+ t cát: chi m 1,5 % di n tích toàn vùng, ch y u ven bi n, t Ti n Giang

đ n B n Tre, Trà Vinh, Sóc Tr ng và B c Liêu và đ c hình thành t các gi ng c

+ t phèn: chi m 41,13% di n tích c a vùng bao g m đ t phèn ti m tàng và

đ t phèn ho t t phèn ng p m n th ng xuyên do th y tri u chi m 2,44% di n tích c a vùng

+ t m n: chi m trên 26,83% di n tích c a vùng, phân b nhi u nh t t nh

Cà Mau, Sóc Tr ng, B c Liêu ít nh t t nh Ti n Giang

+ t phù sa: chi m kho ng 20,10 % ch y u Kiên Giang, Long An, Sóc

B ng 1.5: T ng h p các nhóm đ t và quy mô đi n tích phân b theo 8 t nh ven bi n

B c Liêu

430 t nu c ng t và b i đ p cho vùng 150÷200 tri u t n phù sa L ng n c m a hàng n m 16,8 t m3 H th ng kênh r ch BSCL đan xen nhau, thu n l i cho vi c cung c p nu c ng t quanh n m Mùa ki t t tháng 11 đ n tháng 4, ngu n nu c cung c p cho vi c s d ng c a vùng là nu c sông Mekong ây là các ngu n tài nguyên quý giá c a vùng

N c m t: Tr c đây, l u l ng n c c a sông Mekong đáp ng đ c nhu

c u dùng n c c a vùng BSCL nh ng hi n nay nhu c u này càng ngày càng không đáp ng k p do các ho t đ ng c a ng i dân và vi c xây d ng các đ p th y

đi n c a các n c th ng ngu n.Vùng BSCL có ngu n nu c m t phong phú, có hai mùa mùa l t tháng VI đ n tháng XI, trong th i gian này dòng ch y thu ng

bi n đ ng Tháng X dòng ch y th ng n đ nh và xu t hi n đ nh l L ng nu c mùa l chi m 90% tr lu ng nu c c a c n m L u lu ng trung bình 34.000 ÷

H U

35.000 m3/s Mùa ki t t tháng XII n m tru c đ n tháng V n m sau L u lu ng

nu c trong tháng III, tháng IV còn kho ng 2.300÷2.400m3/s Ch t l ng nu c m t vùng BSCL di n bi n ph c t p theo th i gian và không gian, ch t lu ng t ng

đ i t t, có th s d ng làm ngu n nu c sinh ho t

Vùng ven bi n BSCL là vùng b nhi m m n theo t ng th i k Mùa m a

nu c kênh r ch là nu c nu c ng t nh nu c m a và n c sông Mekong Mùa khô, kênh r ch vùng này b tri u m n xâm nh p gây nhi m m n v i nhi u m c đ khác nhau Các khu v c càng g n bi n, th i gian b m n càng dài t 6÷8 tháng, đ

m n dao đ ng trong kho ng 10÷25g/l

Mùa khô hàm lu ng các ch t hòa tan cao, mùa l hàm lu ng này th p h n,

nh ng bù l i nu c có ch a nhi u phù sa Nu c không chua, đ pH trung bình 6÷7 Tháng VII đ n tháng IX dòng sông v n chuy n phù sa vào đ ng l n, sau đó gi m

d n T ng l ng n c dùng cho m i nhu c u s n xu t sinh ho t và công nghi p ch chi m m t t l r t nh l ng n c trong sông Ti n, sông H u Ngu n n c cung

c p d i dào thu n l i cho nhu c u c a nhân dân Di n bi n ch t l ng nu c trong vùng BSCL khá ph c t p, ch u s chi ph i t đi u ki n t nhiên, ch đ khí h u,

th y v n và ho t đ ng phát tri n kinh t xã h i c a con ngu i

Nu c ng m: nu c ng m hi n nay là ngu n cung c p nu c cho vùng b nhi m

m n Các t ng nu c ng m đu c hình thành t r t lâu, các m ch nu c ng m t t đ sâu 1.500m T ng l ng n c ng m khai thác toàn vùng trên d i 1 tri u m3/ngày cung c p cho nhân dân Do nhu c u s d ng n c t ng nhanh trong nh ng n m g n đây do tình tr ng xâm nh p m n sâu vào n i đ ng, ho t đ ng s n xu t và sinh ho t

c a nhân dân vùng này nên hi n nay tình tr ng khai thác quá m c d n đ n c n ki t ngu n tài nguyên này trong t ng lai

1.7 TÀI NGUYÊN SINH H C VÀ H SINH THÁI

Vùng BSCL có tính đa d ng sinh h c cao v i 98 loài cây r ng ng p m n Ngoài ra các h sinh thái đ t ng p n c có đ n 36 loài thú, 182 loài chim, 34 loài

bò sát và 6 loài l ng c Vùng bi n và ven bi n có đ n 260 loài cá và th y s n

H U

R ng ng p m n: Là h sinh thái giàu tài nguyên sinh h c và có ch c n ng

quan tr ng trong vi c n đ nh và phát tri n vùng BSCL Vùng ven bi n BSCL là vùng ng p m n l n nh t Vi t Nam v i t ng di n tích ch a t i 100.000 ha, t p trung các t nh Cà Mau, B c Liêu, Sóc Tr ng, Trà Vinh, B n Tre, Kiên Giang, Long An

R ng ng p m n ch u s chi ph i c a th y tri u bi n v i h th c v t r ng ph bi n

là các loài m m tr ng, đ c, b n tr ng, b n chua, v t tách, giá, cóc vàng, d a

n c, Hi n nay di n tích này gi m nhi u do phát tri n nuôi tôm t i các t nh Trà Vinh, Sóc Tr ng, B c Liêu, Cà Mau

t ng p n c n i đ a: h l u sông Mekong có vùng ng p n c r ng l n

theo chu k Th m th c v t vùng này là r ng tràm có m c đ đa d ng sinh h c r t cao Trong th i gian g n đây di n tích này gi m m nh do tác đ ng c a con ng i làm nh h ng đ n môi tr ng sinh thái c a toàn vùng

Vùng BSCL ch y u là canh tác nông nghi p ch y u là lúa n c Ngoài ra

tr ng các lo i cây n trái nh d a, chu i, d a, …

ng v t:

H đ ng v t BSCL g m có 23 loài có vú, 386 loài và b chim, 6 loài

l ng c và 260 loài cá H đ ng v t th ng l n nh t trong các khu r ng tràm và

r ng ng p m n còn l i có s l ng l n và đa d ng

Vùng có s loài đ ng v t trên c n và th y sinh phong phú Các loài sinh v t có ngu n g c t bi n nh giáp sát, giun ch t , các loài t o r t phong phú ây là ngu n th c n cho tôm cá Ven bi n có nhi u loài th y s n n c m n, n c l có giá tr nh tôm th , tôm sú, cá kèo, cua, … Có nhi u th y s n n c ng t cá rô, cá lóc, l n, ch ch, … g n đây nuôi tôm sú c ng phát tri n m nh

Các loài l ng c , bò sát c ng r t phong phú Vùng ven bi n BSCL có nhi u

v n chim v i quy mô l n phát tri n đã giúp thúc đ y phát tri n kinh t c a vùng

Hi n nay s l ng chim t i các v n chim BSCL gi m sút đáng k so v i tr c Các v n chim thiên nhiên là nh ng ngu n l i quan tr ng c a đ t n c, c n b o v

ch t ch Các loài đ ng v t hoang dã nh h , báo, nai, kh , ngày càng c n ki t v

gi ng loài và s l ng

1.8.1 c đi m dân sinh

BSCL là vùng đ ng b ng có dân s đông th hai sau đ ng b ng Sông H ng chi m 22% dân s c a c n c trong đó 80% ho t đ ng trong nông nghi p Dân s BSCL t ng nhanh trong nh ng th p niên g n đây N m 1880 dân s toàn vùng có 1,5 tri u ng i, n m 1930 là 4,3 tri u ng i BSCL tính đ n h t n m 1976 có s dân 10,6 tri u ng i, n m 1992 t ng lên 15 tri u ng i n n m 2005 t ng lên 17 tri u ng i, m t đ dân s là 410 ng i/km2

Dân c BSCL phân b không đ u, t p trung nh ng thành ph l n và th xã,

th a th t nh ng vùng sâu nh ng Tháp M i, T Giác Long Xuyên, bán đ o

Cà Mau Do có xu h ng di chuy n v các khu đô th cho nên t l t ng dân s c

h c các khu v c này t ng đ i cao Tuy nhiên, đây c ng là th m nh v ngu n nhân l c đ đ y nhanh quá trình đô th hóa, nâng cao m c s ng c a ng i dân

c đi m thành ph n dân c là:

- Ch y u là ng i Kinh chi m 92% dân s

- Dân t c ít ng i chi m 8% g m có ng i Khmer, Hoa, Ch m, Ng i Khmer t p trung nhi u Sóc Tr ng, Trà Vinh Ng i Ch m t p trung nhi u An Giang Ng i Hoa t p trung nhi u các đô th , th xã, đông nh t Hà Tiên

h p, phát tri n ngành ngh truy n th ng đang đ c các ban ngành quan tâm, gi i quy t và tích c c tri n khai

1.8.2 c đi m kinh t

BSCL là m t trong nh ng vùng kinh t tr ng đi m c a c n c đ ng sau

đ ng b ng Nam B , đ ng b ng Sông H ng nh ng l i là vùng kinh t nông nghi p quan tr ng c a c n c là n i b o đ m an ninh l ng th c cho qu c gia N i này là trung tâm s n xu t ch bi n nông th y s n, l ng th c th c ph m l n c a Vi t Nam cung ng h n 95% s n l ng g o xu t kh u, 65% s n l ng th y s n xu t kh u hàng n m

BSCL là vùng kinh t n ng đ ng, có t c đ t ng tr ng kinh t cao nhanh 7,5% giai đo n 1996-2000 và 9,7% giai đo n 1997-2003, c h i giao th ng l n

v i t t c các n c ti u vùng sông Mekong, đ a hình thu n l i cho s phát tri n c a các ngành du l ch sinh thái, Trong t ng lai BSCL s là vùng kinh t nh h ng quan tr ng đ n s phát tri n c a đ t n c

N m 2007, kim ng ch xu t kh u đ t h n 4 t USD, chi m g n 10% t ng kim

ng ch c a c n c T ng giá tr s n xu t công nghi p n m 2006 đ t 105 nghìn t

đ ng, chi m t tr ng 8,8% c n c

1.8.2.1 Kinh t nông nghi p

BSCL là v a lúa l n nh t n c Di n tích canh tác nông nghi p n m 1880

ch có 522.000 ha đ n n m 1910 lên đ n 1.528.000 ha, n m 1985 t ng lên 2.413.000 ha, n m 1995 là 2.572.000 ha, n m 2000 là 2.950.000 ha, di n tích đ t nông nhi p ti p t c t ng các khu v c nhi m m n ven bi n b ng các công trình

ng n m n Vùng chi m 52% di n tích lúa c a c n c (n m 1999), nhi u nh t các

t nh An Giang, C n Th , Long An, ng Tháp

N ng su t trung bình so c n c đ t 40,3 t /ha S n l ng g n 16,3 tri u t n (1999), chi m 52,8% s n l ng c n c Bình quân l ng th c theo đ u ng i đ t