Các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực của các trường trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Luận văn Các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực của các trường trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh TP Hồ Chí Minh là đô thị có nguồn nhân lực lớn nhất nước, với khoảng 4,7 triệu người trong độ...

TR NG TRUNG C P CHUYÊN NGHI P

TR NG TRUNG C P CHUYÊN NGHI P

H U

TE

Cán b h ng d n khoa h c:

1 H và tên: Ti n s Phan Ng c Trung

2 H c hàm, h c v : Ti n s Kinh t - Gi ng viên chính

3 Chuyên ngành: Kinh t

Lu n v n th c s đ c b o v t i Tr ng i h c K thu t Công ngh TP HCM ngày 18 tháng 04 n m 2012

Thành ph n H i đ ng đánh giá lu n v n th c s bao g m:

1 TS L u Thanh Tâm – Ch t ch h i đ ng

2 PGS TS Ph c Minh Hi p – Ph n bi n 1

3 TS Lê Kinh V nh – Ph n bi n 2

4 TS Phan M H nh – Th k

5 TS oàn Liêng Di m - y viên

Xác nh n c a Ch t ch H i đ ng đánh giá Lu n sau khi Lu n v n đã đ c

s a ch a

Ch t ch H i đ ng đánh giá LV

H tên h c viên: Nguy n Ng c Khánh D ng Gi i tính: Nam

Ngày, tháng, n m sinh: 11/05/1982 N i sinh: TP HCM Chuyên ngành: Qu n tr kinh doanh MSHV: 1084011045

I- TÊN TÀI: Các gi i pháp nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c c a các tr ng trung c p chuyên nghi p trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

1 Nhi m v :

a ra các gi i pháp nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c c a các

tr ng trung c p chuyên nghi p trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

2 N i dung:

- Trình bày c s lỦ thuy t

- Phân tích th c tr ng tình hình đào t o hình đào t o ngu n nhân l c c a các

tr ng trung c p chuyên nghi p trên đ a bàn TP HCM

- S d ng ki n th c lỦ thuy t k t h p tình hình th c t đ a ra các gi i pháp

nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c c a các tr ng trung c p chuyên

nghi p trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

III- NG ÀY GIAO NHI M V : 15/09/2011

H U

TE

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan Lu n v n này là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các

s li u, k t qu nêu trong lu n v n là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong

b t k công trình nào khác Tôi xin cam đoan r ng m i s giúp đ cho vi c hoàn thành lu n v n này đã đ c c m n và các thông tin trích d n trong lu n v n đã

đ c ch rõ ngu n g c

H c viên th c hi n Lu n v n

Nguy n Ng c Khánh D ng

ch , b n bè đã giúp đ em trong quá trình h c t p

Em xin đ c bi t g i l i c m n đ n th y TS Phan Ng c Trung, gi ng viên

h ng d n và cô Tô Th Thanh Nga, nguyên Cán b S Giáo d c và ào t o Thành

ph H Chí Minh đã t n tình h ng d n, giúp đ em hoàn thành lu n v n này

Em c ng xin g i l i c m n đ n Ban lãnh đ o và t p th giáo viên Tr ng Cao

đ ng i n l c Thành ph H Chí Minh đã t o đi u ki n cho em hoàn thành t t khóa

CHUYÊN NGHI P TRÊN A BÀN TP.H CHệ MINH

Ngày nay, th gi i đã b c sang m t giai đo n phát tri n m i, trong đó giáo d c đào t o cùng v i khoa h c - công ngh tr thành l c l ng s n xu t tr c ti p, có vai trò h t s c quan trong trong s phát tri n Vi t Nam, ng và Nhà n c coi giáo

d c cùng v i khoa h c - công ngh là qu c sách hàng đ u i h i XI c a ng coi phát tri n giáo d c là m t trong nh ng đ ng l c quan tr ng đ thúc đ y nghi p công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c, là đi u ki n đ phát huy ngu n l c con ng i, y u

t c b n đ phát tri n xã h i, t ng t ng kinh t nhanh và b n v ng

kinh t phát tri n, xã h i n đ nh và ti n b , đ i s ng c a ng i dân v n minh, no m; đ t n c c n có m t l c l ng lao đ ng có đ o đ c, có k n ng gi i quy t v n đ , có ki n th c, có k n ng ngh nghi p đ làm vi c trong môi tr ng toàn

c u hóa, v a h p tác v a c nh tranh Vi t Nam có h n 65% dân s trong đ tu i lao

đ ng, nh ng trình đ ki n th c l n k n ng ngh nghi p c a l c l ng này còn th p so

v i nhi u n c trong khu v c; nhi u l nh v c thi u h t nghiêm tr ng nhân l c có trình

đ cao, c c u đ i ng lao đ ng đã qua đào t o ch a h p lỦ Nhu c u nhân l c qua đào

t o đang t o ra m t s c ép r t l n đ i v i s nghi p giáo d c đào t o c a c n c

Trong nh ng n m qua, h th ng tr ng TCCN c a thành ph H Chí Minh đã góp ph n tích c c trong vi c đáp ng nhu c u nhân l c cho thành ph ; nh ng m t khác ngay chính h th ng này c ng b c l nhi u b t c p trong quá trình đào t o, cung ng nhân l c trong th i k đ y m nh công nghi p hóa, hi n đ i hóa c a thành ph :

C s v t ch t tr ng l p, thi t b k thu t ph c v d y và h c còn h n ch và thi u đ ng b N i dung ch ng trình và ph ng pháp d y h c ch a theo k p yêu c u phát tri n không ng ng c a th c ti n lao đ ng xã h i i ng cán b qu n lỦ và giáo viên còn thi u c v s l ng l n k n ng th c hành, nghi p v qu n lỦ Ch t l ng

đ u vào c a h c sinh th p và không đ ng đ u ào t o phát tri n giáo d c TCCN h u

nh không có Ngu n l c đ u t cho giáo d c TCCN ch a t ng x ng v i yêu c u nâng cao ch t l ng đào t o Xã h i còn coi tr ng b ng c p cao nên thanh niên trong

H U

TE

đ tu i lao đ ng ch a quan tâm ch n con đ ng h c TCCN đ ti n thân

T nh ng th c t trên, trong nh ng n m tr c m t, giáo d c ngh nghi p nói chung, giáo d c TCCN nói riêng ph i ph n đ u "m r ng quy mô, t ng c ng huy

đ ng ngu n l c trong xã h i" đ nâng cao ch t l ng đào t o, "cung c p đ y đ hi u

qu cho n n kinh t m t đ i ng nh ng ng i lao đ ng có tri th c ngh nghi p, tay ngh và đ o đ c ngh nghi p, luôn thích ng v i môi tr ng thay đ i" trên c s "tiêu chu n hóa giáo d c ngh nghi p, k t n i hi u qu v i nhu c u c a doanh nghi p và nhu c u vi c làm c a nhân dân"

tài nghiên c u này nh m đánh giá th c tr ng tr ng TCCN c a thành ph

H Chí Minh trên ba m t c t l i : ch ng trình đào t o; s l ng và ch t l ng đ i

ng cán b qu n lỦ và giáo viên; đi u ki n c s v t ch t và trang thi t b k thu t

ph c v cho ho t đ ng đào t o

Qua phân tích hi n tr ng, lu n v n đã đ xu t 03 nhóm gi i pháp ch y u v i mong mu n góp ph n làm chuy n bi n th t s ch t l ng và hi u qu đào t o ngu n nhân l c c a các tr ng TCCN thu c thành ph H Chí Minh./

H U

TE

TRAINING QUALITY IMPROVEMENT SOLUTIONS HUMAN RESOURCES OF

PROFESSIONAL INTERMEDIATE SCHOOLS

IN HO CHI MINH CITY

Nowadays, the world is developing in the new stage including education and training as well as technology and science that become the directed production force They play an important role in this development In Vietnam, the party and government state that science and technology play the most important role in the national policy The 11th general assembly emphasizes that education is one of the most important motivation to boost the industrialization and modernization It is the condition to promote the human resource, the basic factor to develop a society, and sustainable economic growth

To get the economy developed, the society stabilized and advanced, the people's life civilized and prospered, a country needs a workforce who has ethics, problem solving skill, knowledge, professional skill to work in a global environment which is both collaborative and competitive There are 65% of Vietnamese people in the working age, but their knowledge and professional skills are still weak compared with those in the region Many sectors are seriously in short of highly qualified manpower and the structure of trained workforce is insensible The need for trained manpower is creating a great pressure on the country's education

In the past few years, the system of Technical Vocational Education and Training (TVET) of Ho Chi Minh City has played a significant part in meeting the demand of labor force for the city However, this system has expressed lots of inadequacies in the training process, manpower provision in the city's industrialization and modernization There are still some limitations and unevenness in facilities and training equipment Besides, curriculum and methodology have not kept up with the continuous development of actual labor of the society The managerial and teaching

is unavailable The resources for TVET do not match the requirement of training enhancement In society, people under evaluate and look for higher other training levels, so few young people in the working age choose to go to TVET institutions to set their career

From those realities, in the next few years professional education in general and TVET in particular have to try their best to expand the size, to strengthen resources mobilization of society for the purpose of enhancing the training quality and providing the economy with a sufficient and effective labor force who have knowledge, professional skill as well as professional ethícs and adapt themselves to the changeable environment based on the standard of TVET and the linkage between enterprises' needs and people's needs

This research topic aims at evaluating the current situation of TVET of Ho Chi Minh city in three major issues: sizes, fields of training, the distribution of TVET institutions' system; the quantity and quality of managerial and teaching staffs; facilities and training equipment

After analyzing these current situations, thesis proposes three major solutions with a view contributing to the real change of quality and the effect of manpower training of Ho Chi Minh City's TVET institutions./

ISO International Organization for Standardization

(T ch c qu c t v tiêu chu n hóa)

H U

TE

DANH M C CÁC B NG

B ng 1.1 Quy đ nh s sinh viên quy đ i trên 1 gi ng viên

B ng 2.1 S GV, HS Trung c p chuyên nghi p qua các n m

B ng 2.2 Tình hình đ u t đ c i thi n đi u ki n c s v t ch t, trang thi t b

k thu t c a tr ng TCCN

B ng 2.3 Tình hình phát tri n đ i ng gi ng viên, giáo viên

B ng 2.4 Trình đ chuyên môn c a giáo viên n m h c 2009 - 2010

B ng 2.5 Th ng kê nghi p v s ph m c a giáo viên

B ng 2.6 Th ng kê thâm niên gi ng d y c a giáo viên

B ng 2.7 Th ng kê trình đ tin h c và ngo i ng c a giáo viên

H U

TE

Hình 1.1: Quan h gi a giáo viên, h c sinh và thi t b d y h c

Hình 1.2: M i quan h gi a 6 nhân t c t lõi c a quá trình đào t o

Bi u đ 2.2: Trình đ chuyên môn c a giáo viên n m 2009 - 2010

Bi u đ 2.3: Th ng kê nghi p v s ph m c a giáo viên

Bi u đ 2.4: Hi u su t đào t o toàn khoá m t s tr ng TCCN

H U

TE

M C L C

PH N M U 1

1 Lụ DO CH N TÀI 1

2 M C ệCH C A TÀI 2

3 I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U 2

4 CÁCH TI P C N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 2

5 K T QU D KI N T C 3

6 K T C U C A LU N V N 3

CH NG 1: T NG QUAN Lụ LU N V CH T L NG ÀO T O C A GIÁO D C TCCN 4

1.1 ÀO T O TRUNG C P TRONG H TH NG GIÁO D C VI T NAM 4

1.1.1 H th ng giáo d c qu c dân theo lu t Giáo d c 2005 4

1.1.2 M c tiêu c a giáo d c trung c p 4

1.2 H TH NG GIÁO D C NGH NGHI P C A M T S N C 5

1.3 CÁC NHỂN T C B N TRONG HO T NG ÀO T O 5

1.3.1 Ki m tra đánh giá 8

1.3.2 Ph ng ti n d y h c 11

1.3.3 i ng giáo viên 13

1.3.4 Ng i h c 17

1.3.5 N i dung ch ng trình đào t o 17

1.3.6 Qu n lỦ ho t đ ng đào t o 19

1.4 CH T L NG ÀO T O 20

1.4.1 Khái ni m 20

H U

TE

1.4.2 Qu n lỦ ch t l ng đào t o 23

1.4.3 Các mô hình qu n lỦ ch t l ng 25

1.5 KI M NH CH T L NG ÀO T O 28

1.5.1 Khái ni m 28

1.5.2 Vai trò c a ki m đ nh trong vi c nâng cao ch t l ng đào t o 29

1.6 S C N THI T C A ÀO T O NGU N NHỂN L C K THU T TRONG S NGHI P CỌNG NGHI P HịA, HI N I HịA 30

1.7 TịM T T CH NG 1 34

CH NG 2: PHỂN TệCH VÀ ÁNH GIÁ TH C TR NG CỌNG TÁC ÀO T O C A CÁC TR NG TCCN TRểN A BÀN THÀNH PH H CHệ MINH 35

2.1 KHÁI QUÁT V KINH T C A THÀNH PH H CHệ MINH 35

2.2 TH C TR NG V GIÁO D C CHUYểN NGHI P TRểN A BÀN THÀNH PH H CHệ MINH 38

2.2.1 Tình hình t ng quát 38

2.2.2 Th c tr ng v ch t l ng đào t o h TCCN 40

2.3 ÁNH GIÁ – NH N XÉT 64

2.3.1 M t m nh 64

2.3.2 M t t n t i 65

2.3.3 Nguyên nhân ch y u c a t n t i 65

2.4 TịM T T CH NG 2 67

CH NG 3: GI I PHÁP NỂNG CAO CH T L NG ÀO T O NGU N NHỂN L C C A CÁC TR NG TCCN TRểN A BÀN THÀNH PH H CHệ MINH 68

3.1 M C TIểU VÀ NHI M V C A CÁC TR NG TCCN TRểN A BÀN TP HCM GIAI O N 2011 - 2015 68

3.1.1 V m c tiêu 68

3.1.2 V nhi m v 68

3.2 NH H NG PHÁT TRI N GIÁO D C H TCCN TRểN A BÀN TP HCM GIAI O N 2011 – 2015 T M NHỊN 2020 70

3.3 Các nhóm gi i pháp nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c c a các tr ng TCCN trên đ a bàn Thành ph H Chí Minh 76

H U

TE

3.3.1 Nhóm gi i pháp 1: Nâng cao ch t l ng đào t o 77

3.3.2 Nhóm gi i pháp 2: Hoàn thi n công tác qu n lỦ 86

3.3.3 Nhóm gi i pháp 3: Nâng cao m i quan h gi a tr ng và các đ n v khác 93

3.4 KHUY N NGH 94

3.4.1 V i Chính ph 94

3.4.2 V i B Giáo d c và ào t o 95

3.4.3 V i y Ban Nhân Dân thành ph và S Giáo d c và ào t o 95

3.4.4 V i các tr ng TCCN c a thành ph 96

3.5 TịM T T CH NG 3 96

K T LU N 97

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Ngày nay, th gi i đã b c sang m t giai đo n phát tri n m i, trong đó giáo

d c đào t o cùng v i khoa h c - công ngh tr thành l c l ng s n xu t tr c ti p, có vai trò h t s c quan tr ng trong s phát tri n Vi t Nam, ng và Nhà n c coi giáo d c cùng v i khoa h c - công ngh là qu c sách hàng đ u i h i XI c a

ng coi phát tri n giáo d c là m t trong nh ng đ ng l c quan tr ng đ thúc đ y nghi p công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c, là đi u ki n đ phát huy ngu n l c con ng i, y u t c b n đ phát tri n xã h i, t ng t ng kinh t nhanh và b n

v ng

S ki n Vi t Nam gia nh p WTO vào n m 2006 s có tác đ ng r t l n đ n công tác đào t o ngu n nhân l c các trình đ , trong đó có đào t o trình đ trung

c p Nhu c u v lao đ ng gi n đ n s gi m nh ng nhu c u v lao đ ng k thu t có

ch t l ng cao l i t ng Nh v y, các tr ng đào t o đang đ ng tr c bài toán làm

th nào đ nâng cao ch t l ng đào t o trong khi l i ph i đ i đ u v i s c nh tranh gay g t h n

Tuy v y, ch t l ng giáo d c đào t o hi n nay đang là m t v n đ đang đ c

d lu n xã h i h t s c quan tâm Ch ng trình đào t o c a các tr ng trong h

th ng giáo d c ph n l n còn n ng tính lỦ thuy t, ch a quan tâm đúng m c đ n rèn luy n k n ng th c hành, k n ng ngh nghi p, n ng l c ho t đ ng sáng t o

Ph ng pháp gi ng d y ch y u v n là ph ng pháp gi ng gi i, thi u s h tr c a công ngh thông tin và các công c hi n đ i khác, không thích ng v i kh i l ng tri th c m i đang t ng nhanh, không khuy n khích s ch đ ng sáng t o c a ng i

h c, ch a l y ng i h c làm trung tâm c a quá trình đào t o C s v t ch t, trang thi t b đào t o c a các tr ng nhìn chung còn thi u th n và l c h u Tính chuyên nghi p trong qu n lỦ nhà tr ng còn b t c p S g n k t gi a các tr ng đào t o và

đ n v s d ng lao đ ng ch a ch t ch

H U

TE

Xu t phát t tình hình trên, tôi ch n đ tài “Các gi i pháp nơng cao ch t

l ng đƠo t o ngu n nhơn l c c a các tr ng Trung c p chuyên nghi p trên

đ a bƠn ThƠnh ph H Chí Minh” làm lu n v n t t nghi p v i mong mu n đóng

góp m t ph n nh vào s nghi p đ i m i giáo d c chung c a đ t n c

m i gia nh p WTO, s c nh tranh v ngu n nhân l c m i ngày m t cao

3 I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U

- i t ng nghiên c u: H đào t o Trung c p chuyên nghi p

- V n đ nghiên c u: M t s gi i pháp nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c cho h TCCN

- Ph m vi nghiên c u: M t s tr ng Trung c p chuyên nghi p trên đ a bàn

TP HCM

- Th i gian: n m 2005 đ n n m 2011

4 CÁCH TI P C N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

Nh ng ph ng pháp đ c s d ng trong lu n v n g m:

- Ph ng pháp nghiên c u lỦ lu n qua tài li u

- Ph ng pháp thu th p, phân tích, so sánh, đ i chi u

- Ph ng pháp quy n p, suy di n

H U

TE

5 K T QU D KI N T C

Kêt qua nghiên c u đê xuât cac giai phap nh m nâng cao chât l ng đao tao

c a các tr ng Viêc th c hiên nh ng giai phap nay se đem lai cho nha tr ng ,

ng i hoc va đ n vi s dung lao đông co l i ich sau:

 Vê phia nha tr ng nâng cao đ c chât l ng đao tao

 Vê phia ng i hoc đ c phuc vu tôt h n trong qua trinh hoc tâp , c hôi co viêc lam va phat triên nghê nghiêp sau khi tôt nghiêp se thuân

l i h n

 Vê phia ng i s dung lao đông se tuyên dung đ c lao đông co trinh

đô, k n ng t t

Nh ng l i ich ma ng i hoc va ng i s dung lao đông nhân đ c, ng c lai

s góp ph n t o th ng hi u t t và nâng cao n ng l c c nh tranh cho nhà tr ng

1.1.1 H th ng giáo d c qu c dơn theo lu t Giáo d c 2005

Lu t Giáo d c n m 2005 có hi u l c t ngày 01/01/2006 Theo Lu t này thì các c p h c và trình đ đào t o c a H th ng giáo d c qu c dân g m:

Giáo d c m m non có nhà tr và m u giáo;

Giáo d c ph thông có ti u h c, trung h c c s , trung h c ph thông;

Giáo d c ngh nghi p có trung c p chuyên nghi p và d y ngh ;

Giáo d c đ i h c và sau đ i h c (g i chung là giáo d c đ i h c) đào t o trình

đ cao đ ng, trình đ đ i h c, trình đ th c s , trình đ ti n s [11, i u 4]

1.1.2 M c tiêu c a giáo d c trung c p

i u 33 Lu t Giáo D c quy đ nh m c tiêu c a giáo d c ngh nghi p, trong

đó có m c tiêu đào t o trình đ trung c p nh sau:

- M c tiêu c a giáo d c ngh nghi p là đào t o ng i lao đ ng có ki n th c,

k n ng ngh nghi p các trình đ khác nhau, có đ o đ c, l ng tâm ngh nghi p,

Ủ th c k lu t, tác phong công nghi p, có s c kh e nh m t o đi u ki n cho ng i lao đ ng có kh n ng tìm vi c làm, t t o vi c làm ho c ti p t c h c t p nâng cao trình đ chuyên môn, nghi p v , đáp ng yêu c u phát tri n kinh t - xã h i, c ng

c qu c phòng, an ninh

- Trung c p chuyên nghi p nh m đào t o ng i lao đ ng có ki n th c, k

n ng th c hành c b n c a m t ngh , có kh n ng làm vi c đ c l p và có tính sáng

t o, ng d ng công ngh vào công vi c

- D y ngh nh m đào t o nhân l c k thu t tr c ti p trong s n xu t, d ch v

hi n vi c d y ngh theo hai trình đ trung cao (high secondary) và cao (tertiary education ho c higher education t c thu c vào b c H) ho c đ a vào giáo d c sau trung h c (post- secondary) nh Singapore Trình đ trung cao đ c c p ch ng ch (certificate) ho c tú tài ngh , tú tài k thu t (VT baccalaureat- nh Pháp), trình đ cao đ c c p ch ng ch ho c b ng (diploma- nh Anh, Australia, Singapore, Thái lan …) Có n c công nh n diploma ngh t ng đ ng v i cao đ ng (2 n m - nh Anh, Thái Lan, Hàn Qu c) Trung Qu c có m t trình đ ngh t ng đ ng trung

h c c s dành cho khu v c nông thôn, mi n núi cho nh ng HS không mu n vào cao đ ng, H và thay cho ch ng ch ph c p trung h c c s H th ng d y ngh

c a c tuy n sinh sau trung h c c s nh ng h c ch y u doanh nghi p, m i

tu n có m t ngày h c v n hoá tr ng trung h c (dual system)

a s các n c không h n ch s liên thông gi a h giáo d c ph thông v i

h d y ngh , tuy v y c n có m t khoá b túc ki n th c ph thông mà ch ng trình

d y ngh không có

H th ng tr ng l p trong d y ngh r t đa d ng, m t ph n do tính đa d ng và

m m d o trong vi c qu n lỦ các ch ng trình d y ngh a s các tr ng cao đ ng, cao đ ng c ng đ ng, các vi n k thu t đ u có các ch ng trình d y ngh m t s

n c các H c ng tham gia các ch ng trình d y ngh b c cao [2]

1.3 CÁC NHỂN T C B N TRONG HO T NG ÀO T O

B t k m t quá trình đào t o nào c ng bao g m 8 thành t c b n :

 Ng i d y – Nhà đào t o (Giáo viên)

 Ng i h c – Ng i đ c đào t o (H c sinh)

Trong ph m vi đ tài này, ch xin đ c p đ n các thành t có liên quan đ n

n i dung nghiên c u đã xác đ nh

Ba nhân t l c l ng Ng i d y (giáo viên), ng i h c (h c sinh), c s v t

ch t, ph ng ti n k thu t và đi u ki n đào t o (thi t b d y h c) là các l c l ng

v t ch t hi n th c hoá đ c, m c tiêu đào t o, tái t o, sáng t o n i dung đào t o và

ph ng pháp đào t o (hình 1.1)

Hình 1.1 : Quan h gi a giáo viên, HS vƠ thi t b d y h c(TB)

Có th s đ hóa m t cách t ng quát m i liên h t ng tác 6 y u t : Ng i

d y (giáo viên), ng i h c (h c sinh), c s v t ch t, ph ng ti n k thu t, đi u

ki n đào t o (thi t b d y h c), m c đích và m c tiêu đào t o (MT), ch ng trình và

TB

HS

GV

Hình 1.2 : M i quan h gi a 6 nhơn t c t lõi c a quá trình đƠo t o

Theo Tim Wentling thì ch ng trình đào t o đ c đ nh ngh a là m t b n thi t k t ng th cho m t ho t đ ng đào t o B n thi t k t ng th đó cho ta bi t toàn b n i dung c n đào t o, ch rõ ra nh ng gì ta có th trông đ i ng i h c sau khoá h c, nó phát ho ra quy trình c n thi t đ th c hi n n i dung đào t o, nó c ng cho ta bi t các ph ng pháp đào t o và các cách th c ki m tra đánh giá k t qu h c

t p và t t c nh ng cái đó đ c s p x p theo m t th i khóa bi u ch t ch (Tim Wentling, 1993) [1]

Các i u 41,35 Lu t Giáo d c 2005 c ng quy đ nh: Ch ng trình giáo d c (đ i h c ho c ngh nghi p) th hi n m c tiêu giáo d c (đ i h c ho c ngh nghi p); quy đ nh chu n ki n th c, k n ng, ph m vi và c u trúc n i dung giáo d c (đ i h c

ho c ngh nghi p), ph ng pháp và hình th c đào t o, cách th c đánh giá k t qu đào t o đ i v i m i môn h c, ngành h c, trình đ đào t o c a giáo d c (đ i h c

ho c ngh nghi p); b o đ m yêu c u liên thông v i các ch ng trình giáo d c khác [11]

Ki m tra là ph ng ti n c a đánh giá ánh giá là m c đích c a ki m tra

M c đích đánh giá quy t đ nh n i dung và hình th c c a ki m tra Ki m tra đánh giá có các ch c n ng sau đây:

 So sánh: so sánh gi a m c đích d y h c v i k t qu đ t đ c

 Ph n h i: t thông tin c a ki m tra đánh giá, ng i h c t giác s a

ch a các khuy t đi m, phát huy u đi m, l p đ y các l h ng ki n

H U

TE

1.3.1 2 Các ph ng pháp ki m tra

a) Ki m tra v n đáp (ki m tra mi ng)

ây là hình th c ki m tra có th s d ng b t c lúc nào trong quá trình d y

h c

Ki m tra v n đáp có nh ng u nh c đi m sau:

u đi m:

 Ki m tra v n đáp giúp GV d dàng n m đ c t t ng và cách suy

lu n c a ng i h c đ k p th i u n n n nh ng sai sót trong l i nói

l p h c

Nh c đi m:

 K t qu tr l i c a m t s HS không th coi là đ i di n cho c l p, không cho phép GV đánh giá đúng m c trình đ chung c a c l p

 Áp d ng ki m tra cho c l p m t nhi u th i gian Các câu h i phân

ph i cho HS có đ khó không đ u nhau

 Do nh ng y u t ngo i lai có th d n t i s ch quan c a GV

b) Ki m tra t lu n

Ki m tra t lu n th ng đ c s d ng đ ki m tra đ nh k sau khi h c xong

m t ch ng trình hay m t ph n, th i gian ki m tra th ng t m t ti t tr lên Ki m tra vi t c ng có th s d ng ngay trong lúc gi ng nh ng trong th i gian ng n, vì v y

đ h c t p c a ng i h c, nó có đ c đi m c b n là có tính tin c y cao Tính tin c y

c a tr c nghi m bi u hi n qua s n đ nh c a k t qu đo l ng i m s tr c nghi m không ph thu c vào ng i ch m nên còn g i là ki m tra tr c nghi m khách quan Tính tin c y c a tr c nghi m còn th hi n k t qu đo l ng phân bi t đ c trình đ c a HS

d ng tr c ti p vào quá trình d y h c đ chuy n t i n i dung, hình thành m c đích

d y h c và đ c s d ng ph bi n hi n nay v i thu t ng là ph ng ti n nghe nhìn

Ph ng ti n d y h c không ch là công c h tr ho t đ ng d y h c mà còn có vai trò thay th cho các s v t, hi n t ng và các quá trình mà GV và h c viên không

có đi u ki n ti p c n tr c ti p Các ph ng ti n d y h c có các ch c n ng ch y u sau:

 Có th là ngu n thông tin cung c p cho h c viên các ki n th c, hi u

bi t m t cách ch c ch n và rõ ràng, chính xác v s v t nh m u các nguyên li u, v t li u; mô hình, s đ các thi t b máy móc …

 T ng tính tr c quan c a các đ i t ng nh n th c và qua đó làm quá trình nh n th c d dàng và hi u qu h n do t o ra đ c các hình nh,

bi u t ng trong quá trình t duy, nh n th c

 Ti t ki m s c l c, th i gian gi ng d y do gi m b t th i gian v minh

h a, gi i thích, vi t b ng… và th i gian ghi chép c a h c viên, góp

ph n nâng cao hi u qu và n ng su t d y - h c

1.3.2 2 Phơn lo i ph ng ti n d y h c

Hi n nay, các ph ng ti n d y h c ngày càng phong phú hi n đ i t ng ng

v i s phát tri n c a khoa h c- k thu t phân lo i ph ng ti n d y h c, ng i ta

có th d a trên các tiêu chí khác nhau:

a) Theo đ c tính có 2 nhóm ph n c ng và ph n m m

 Nhóm ph n c ng bao g m các thi t b , máy móc, ph ng ti n k thu t nh : máy chi u, máy tính, thi t b thí nghi m, thi t b th c hành…

 Nhóm ph ng ti n ph n m m bao g m: sách giáo khoa và các tài li u

b) Theo tiêu chí tính ch t có các nhóm ph ng ti n sau đây:

 Nhóm ph ng ti n truy n tin: bao g m các ph ng ti n truy n tin

d i d ng kênh ti ng ho c kênh hình ho c k t h p c hai kênh ti ng

và hình nh máy chi u qua đ u (overhead projecter), máy tính…

 Nhóm ph ng ti n mang tin: bao g m các l ai tài li u in nh sách giáo khoa, tài li u k thu t, các lo i s đ , bi u b ng, các lo i đ a ghi tin, phim nh, mô hình, v t th t…

Ngoài ra còn có các cách phân l ai khác nh phân l ai theo cách s d ng, theo m c đ ph c t p c a vi c ch t o …

1.3.2 3 Các yêu c u s ph m khi l a ch n ph ng ti n d y h c

Ph ng ti n d y h c là m t thành t c a quá trình d y h c, nó có m i quan

h ph thu c vào các thành t khác c a quá trình d y h c C th là ph ng ti n

d y h c ch u s đ nh h ng c a m c đích, nhi m v d y h c đ ng th i góp ph n hoàn thi n nh ng y u t này T c là n i dung d y h c chi ph i vi c l a ch n, v n

 B o đ m vai trò ch đ o c a ng i GV trong quá trình d y h c Tránh

- s c lao đ ng” Thành qu lao đ ng c a ng i giáo viên v a tác đ ng vào hình thái

th có Ch th s 40 v xây d ng đ i ng nhà giáo và cán b qu n lỦ T Ch th này

Th t ng Chính ph ra Quy t đ nh s 09/2005/Q -TTg ngày 11/01/2005 v vi c phê duy t án “Xây d ng, nâng cao ch t l ng đ i ng nhà và cán b qu n lỦ giáo d c giai đ an 2005-2010”, v i m c tiêu t ng quát là: “Xây d ng đ i ng nhà giáo và cán b qu n lỦ theo h ng chu n hóa, nâng cao ch t l ng, b o đ m đ v

s l ng, đ ng b v c c u, đ c bi t chú tr ng nâng cao b n l nh chính tr , ph m

ch t đ o đ c, l i s ng, l ng tâm ngh nghi p và trình đ chuyên môn c a nhà giáo, đáp ng đòi h i ngày càng cao c a s nghi p giáo d c trong công cu c đ y

m nh công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c” Trong các nhi m v đ ra đã l u Ủ

vi c “T ng c ng s lãnh đ o c a ng đ ti p t c xây d ng và nâng cao ch t

l ng đ i ng nhà giáo, cán b qu n lỦ y m nh công tác tuyên truy n nâng cao

nh n th c c a toàn xã h i v vai trò, trách nhi m c a nhà giáo và nhi m v xây

d ng đ i ng nhà giáo, cán b qu n lỦ có ch t l ng cao, gi i v chuyên môn, nghi p v , trong sáng v đ o đ c, t n t y v i ngh nghi p, làm tr c t th c hi n các

m c tiêu nâng cao dân trí, đào t o nhân l c, b i d ng nhân tài

Nh ng yêu c u chung v xây d ng và phát tri n đ i ng GV:

- v s l ng;

- t chu n v ch t l ng;

- ng b v c c u

H U

TE

1.3.3 1 Yêu c u v ch t l ng giáo viên

Chu n ch t l ng GV có th quy v ba khía c nh:

 Chu n v trình đ chuyên môn, ngo i ng , tin h c

 Chu n v trình đ nghi p v s ph m

 Chu n v đ o đ c t cách

1.3.3 2 Yêu c u v s l ng giáo viên

Yêu c u v s l ng giáo viên H, cao đ ng và TCCN xác đ nh theo Quy t

đ nh s 693/Q -BGD T ngày 07/02/2007 ban hành Quy đ nh v vi c xác đ nh ch tiêu tuy n sinh, quy trình đ ng kỦ, thông báo ch tiêu tuy n sinh và ki m tra các quy

đ nh v xác đ nh ch tiêu tuy n sinh đào t o ti n s , th c s , H, cao đ ng và TCCN

n m 2007 và công v n s 1325/BGD T v vi c h ng d n cách xác đ nh s sinh viên, HS quy đ i trên m t gi ng viên, GV quy đ i:

 Quy mô sinh viên quy đ i đ i v i c s đào t o trình đ cao đ ng

1 Các c s đào t o k thu t, công ngh ,

nông lâm ng , th y l i, khoa h c t nhiên,

giao thông, xây d ng, m đ a ch t

ch đ ng cùng nhà tr ng tham gia vào quá trình đào t o b n thân h

c ng v là đ i t ng giáo d c, ng i h c có nhi m v , h c t p, rèn luy n theo ch ng trình, k ho ch giáo d c c a nhà tr ng; th c hi n n i quy, đi u l nhà

tr ng; ch p hành pháp lu t c a Nhà n c và ph i đ c ki m tra đánh giá m c đ đáp ng v ki n th c, tay ngh m i giai đo n đào t o

c ng v là khách hàng, ng i h c có quy n đ c nhà tr ng tôn tr ng và

đ i x bình đ ng, đ c cung c p đ y đ thông tin v vi c h c t p, rèn luy n c a mình; đ c s d ng trang thi t b , ph ng ti n ph c v các ho t đ ng h c t p, v n hóa, th d c, th thao; đ c tham gia ho t đ ng c a các đoàn th , t ch c xã h i trong nhà tr ng; đ c ki n ngh v i nhà tr ng, các gi i pháp góp ph n xây d ng nhà tr ng, b o v quy n, l i ích chính đáng c a h

1.3.5 N i dung ch ng trình đƠo t o

Hi n nay, có nhi u đ nh ngh a khác nhau v n i dung và c u trúc n i dung đào t o Theo cách hi u thông d ng, n i dung đào t o là t p h p các ki n th c v

v n hóa - xã h i, khoa h c - công ngh , các chu n m c thái đ - nhân cách, các k

n ng lao đ ng chung và chuyên bi t c n thi t đ hình thành nh ng ph m ch t và

n ng l c ngh nghi p phù h p v i m t l ai hình lao đ ng ngh nghi p c th N i dung đào t o c b n đ c ph n ánh trong các ch ng trình khung (curriculum standard)

Ch ng trình khung là v n b n Nhà n c ban hành cho t ng ngành đào t o

c th , trong đó quy đ nh c c u n i dung môn h c, th i gian đào t o, t l phân b

th i gian đào t o gi a các môn h c c b n và chuyên môn; gi a lỦ thuy t v i th c hành, th c t p Nó bao g m khung ch ng trình cùng v i nh ng n i dung c t lõi,

c u ki n th c cho các ch ng trình đào t o Khung ch ng trình xác đ nh s khác

bi t v ch ng trình t ng ng v i các trình đ đào t o khác nhau nh ng không cho

th y s khác bi t gi a các ngành đào t o

Ch ng trình giáo d c đ i h c đ c c u trúc t các h c ph n thu c hai kh i

ki n th c giáo d c đ i c ng và giáo d c chuyên nghi p Kh i ki n th c giáo d c

đ i c ng bao g m các môn khoa h c xã h i và nhân v n, ngo i ng , các môn khoa

h c t nhiên, giáo d c th ch t, giáo d c qu c phòng Kh i ki n th c giáo d c chuyên nghi p g m các môn ki n th c c s , các môn ki n th c ngành, các môn

ki n th c & k n ng ngh nghi p b tr và th c t p ngh nghi p

C u trúc ch ng trình giáo d c trung h c chuyên nghi p và trung c p ngh bao g m nh ng thành ph n c b n là kh i các môn h c chung (Giáo d c qu c phòng, Chính tr , Th d c th thao, Tin h c, Ngo i ng , Giáo d c pháp lu t) và kh i các môn c s và các môn chuyên môn (bao g m môn lỦ thuy t và môn th c hành)

Quá trình thi t k n i dung, ch ng trình đào t o c n tuân th theo các nguyên t c c b n sau:

 Nguyên t c khoa h c: N i dung ch ng trình b o đ m tính khoa h c

c a h th ng các ki n th c, k n ng ngh nghi p trong các l nh v c khoa h c - công ngh

 Nguyên t c th c ti n: M t m t, n i dung ch ng trình ph i đ m b o phù h p v i các đi u ki n (ph ng ti n, giáo viên…), b o đ m tính

kh thi c a ch ng trình M t m t ph i phù h p v i trình đ th c t

và d báo phát tri n k thu t - công ngh c a các l nh v c s n xu t -

d ch v

 Nguyên t c v a s c: N i dung ch ng trình phù h p v i đ i t ng

 Nguyên t c liên thông: N i dung, ch ng trình đào t o c n đ c thi t

k b o đ m yêu c u liên thông đào t o gi a các b c h c, ngành ngh đào t o

1.3.6 Qu n lỦ ho t đ ng đƠo t o

Công tác qu n lỦ ho t đ ng đào t o đóng vai trò nh là m t trong nh ng đi u

ki n quan tr ng nh t đ b o đ m s t i u hoá các thành t và s t ng tác gi a các thành t v i nhau Qu n lỦ đào t o chia làm hai c p đ : v mô và vi mô c p đ v

mô, qu n lỦ b ng cách xây d ng chi n l c, đ nh h ng phát tri n, đ a ra các chính sách, các c ch nh m thu hút huy đ ng các ngu n l c cho công tác đào t o ng

th i, qu n lỦ v mô ph i t o ra c h i cho các c s đào t o có đ c nh ng quy n

h n đ h có th ch đ ng và sáng t o trong vi c t ch c quá trình đào t o

c p đ vi mô, vi c qu n lỦ th c hi n b ng cách t ch c quá trình đào t o

m t cách có hi u qu Trong ho t đ ng qu n lỦ, vai trò c a ng i đ ng đ u b máy

c c k quan tr ng Ng i này ph i h i đ nh ng n ng l c và ph m ch t c n thi t

Tr c h t, đây ph i là nhà giáo d c gi i, nhà lãnh đ o tài ba, sáng t o, bi t ng phó

v i nh ng thay đ i đ xác đ nh h ng đi đúng đ n cho c s , cho t ch c c a mình

c bi t, ph i có kh n ng t ch c, t p h p đ c đ i ng toàn tâm, toàn Ủ và làm

vi c sáng t o cho công tác đào t o

Ch t l ng t t góp ph n vào vi c xây d ng nên th ng hi u, hình nh, danh

ti ng c a m t đ n v ti n hành công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c c n ph i

có m t l c l ng lao đ ng có ch t l ng cao Mu n v y thì ph i nâng cao ch t

l ng đào t o c a các tr ng Do đó, vi c nâng cao ch t l ng đào t o luôn là nhi m v quan tr ng nh t c a b t k c s đào t o nào

Trong l nh v c giáo d c, ch t l ng đào t o là m t khái ni m khó đ nh ngh a, khó xác đ nh, khó đo l ng, khó n m b t và cách hi u c a m i ng i, m i

c p, m i góc đ c ng khác nhau

Theo T đi n ti ng Vi t:

“Ch t l ng là cái làm nên ph m ch t giá tr c a m t v t”

Theo t ch c Qu c t v Tiêu chu n hóa (ISO):

"Ch t l ng là kh n ng c a t p h p các đ c tính c a m t s n ph m, h

th ng hay qúa trình đ đáp ng các yêu c u c a khách hàng và các bên có liên quan”

Các cách ti p c n v ch t l ng đào t o:

 Ch t l ng lƠ s phù h p v i các tiêu chu n

Ti p c n theo cách này, ch t l ng c a s n ph m hay d ch v đ c đo b ng

s phù h p c a nó v i các thông s hay tiêu chu n đ c quy đ nh tr c đó

Trong giáo d c đào t o, hi n nay ch a có m t chu n chung, nh t là v các k

n ng ngh , vì v y các tr ng t đ ra các tiêu chu n nh t đ nh v các l nh v c trong quá trình đào t o c a tr ng mình và ph n đ u theo các chu n đó Theo cách này,

đ nâng cao ch t l ng đào t o thì các tiêu chu n d n đ c nâng cao lên

 Ch t l ng lƠ s phù h p v i m c tiêu, m c đích

Ngoài s phù h p v i các thông s hay tiêu chu n đ c quy đ nh tr c, ch t

và có th s d ng đ phân tích ch t l ng đào t o các c p đ khác nhau

Ti p c n theo cách này, ch t l ng s đ c xem là m c đ đáp ng c a HS

t t nghi p đ i v i th tr ng lao đ ng

 Ch t l ng lƠ hi u qu c a vi c đ t m c đích c a nhƠ tr ng

Theo cách hi u này, m t tr ng có ch t l ng cao là tr ng tuyên b rõ m c đích c a mình và đ t đ c m c đích đó m t cách hi u qu và hi u su t cao nh t, đây chính là ch t l ng t ng đ i - bên trong Thông qua ki m tra, thanh tra ch t

l ng, các t ch c h u quan s xem xét, đánh giá h th ng đ m b o ch t l ng c a

tr ng đó có giúp nhà tr ng hoàn thành s m ng m t cách hi u qu và hi u su t cao hay không Trong ch t l ng đào t o có hi u qu đào t o - đào t o có ch t

l ng tr c h t ph i là đào t o có hi u qu

 Ch t l ng đƠo t o d i góc đ qu n lỦ

D i góc đ qu n lỦ và c ng là cách x a nay khi đánh giá ch t l ng đào t o

c a m t c s đào t o, tr c tiên là nhìn vào t l đ u/r t, t l h c viên t t nghi p, t

l h c viên b h c, t l h c viên khá, gi i Nh cách tính hi n nay c a ngành Giáo

d c, hi u su t đào t o đ c tính b ng t l ph n tr m s HS t t nghi p/ s HS nh p

h c

 Ch t l ng đƠo t o d i góc đ ng i s d ng

D i góc đ ng i s d ng, mà ph n l n là các doanh nghi p, ch t l ng đào t o s đ c đánh giá qua ki n th c, k n ng, tay ngh , kh n ng hoàn thành nhi m v đ c giao, kh n ng thích ng v i môi tr ng, đ o đ c, tác phong làm

vi c c a ng i đ c s d ng

 Ch t l ng đƠo t o d i góc đ gi ng d y

D i góc đ gi ng d y ch t l ng đào t o đ c xem xét trên c s truy n

nh p ròng mà nó đem l i cho ng i h c t o ra trong su t cu c đ i c a h sau khi

tr đi chi phí c n thi t Tuy nhiên đ tính đ c m t cách t ng đ i chính xác c ng

là r t khó kh n vì ph i:

- Tiên đoán đ c chính xác thu nh p ròng này ch t y u t giáo d c t o ra

- Bi t đ c su t l i nhu n trung bình c a n n kinh t theo ngh a chi phí c

h i đ đ a thu nh p trên v giá tr hi n t i Cách tính này là d a vào gi thi t h n là n m b t đ c giá tr th t trên th tr ng

 N gu n tài l c, c s v t ch t, sách và trang thi t b d y h c

ây c ng chính là các đi u ki n đ đ m b o ch t l ng đào t o Vì v y

mu n nâng cao ch t l ng đào t o thì ph i tác đ ng đ nâng cao ch t l ng, hi u

qu c a các y u t trên

1.4.2.2 Các ph ng th c qu n lỦ ch t l ng

Hi n nay trên th gi i có 3 ph ng th c qu n lỦ ch t l ng chính, 3 c p đ khác nhau ó là: Ki m soát ch t l ng, m b o ch t l ng và qu n lý ch t l ng

toàn di n

 Ki m soát ch t l ng:

i t ng qu n lỦ là các s n ph m M c tiêu là ng n ng a vi c t o ra, s n

xu t ra các s n ph m không đ t tiêu chu n Trong tr ng h c, s n ph m đào t o là

nh ng HS, sinh viên v i nh ng tri th c mà h l nh h i đ c ng n ng a vi c có

nh ng HS y u, kém, ph i ki m soát các y u t nh đ i ng gi ng viên, ph ng pháp gi ng d y, ch t l ng đ u vào, trang thi t b d y h c và y u t môi tr ng

Nh ng b ph n chuyên trách nh phòng đào t o, khoa, t b môn, là h i đ ng thi

t t nghi p ph i ph i h p ch t ch làm nhi m v ki m tra phát hi n, lo i ra nh ng

HS y u, kém tr c khi ra tr ng Ho t đ ng qu n lỦ ch t l ng c a c quan c p trên đ i v i c s là ho t đ ng thanh tra, ki m tra đ nh k

Vi c đ nh h ng và ki m soát v ch t l ng bao g m các ho t đ ng chính:

- L p chính sách, ho ch đ nh

- Xác đ nh m c tiêu và đ nh ra các tiêu chu n c n đ t đ c

- i chi u các tiêu chu n c n đ t v i k t qu th c hi n

- m b o và c i ti n đ có k t qu t t h n

v phòng ng a s ra đ i c a nh ng s n ph m không đ t tiêu chu n Quá trình này

di n ra tr c và trong su t quá trình v i m c đích ng n ch n ngay t đ u nh ng l i

có th m c đ kh c ph c k p th i, đ m b o r ng các s n ph m cu i quá trình không b l i Vi c qu n lỦ ch t l ng t p trung vào vi c đ m b o đ y đ các đi u

ki n cho vi c th c hi n quá trình và h th ng các th t c giám sát vi c th c hi n quá trình làm đ c đi u này, nhà tr ng c n xây d ng công tác qu n lỦ ch t

l ng thành m t h th ng hoàn ch nh, có c ch v n hành nghiêm ng t - ó chính

là h th ng đ m b o ch t l ng

Hi n nay trên th gi i, vi c qu n lỦ ch t l ng đào t o th ng áp d ng

ph ng th c này v i các mô hình khác nhau, tùy theo đ c đi m c a t ng c s

Vi c qu n lỦ ch t l ng trong các c s đào t o t p trung vào vi c xây d ng m t h