Câu 2 1,5 điểm Những thành tựu về tư tưởng, tôn giáo của Trung Quốc và Ấn Độ thời kỳ phong kiến?. Câu 3 2,5 điểm Những sự kiện lịch sử nào trong thời kỳ phong kiến Tây Âu là những cu
Trang 1SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
-ĐỀ CHÍNH THỨC
KÌ THI CHỌN HSG LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2011-2012
ĐỀ THI MÔN: LỊCH SỬ Dành cho học sinh trường THPT Chuyên
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian giao đề
-Câu 1 (1,0 điểm)
Chứng minh văn hóa của Vương quốc Cam-pu-chia và Lào tiếp thu những giá trị văn hóa truyền thống Ấn Độ
Câu 2 (1,5 điểm)
Những thành tựu về tư tưởng, tôn giáo của Trung Quốc và Ấn Độ thời kỳ phong kiến? Ảnh hưởng của các yếu tố này đến văn hoá Việt Nam?
Câu 3 (2,5 điểm)
Những sự kiện lịch sử nào trong thời kỳ phong kiến Tây Âu là những
cuộc đấu tranh công khai trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng của giai cấp tư sản
chống phong kiến? Trình bày nguyên nhân bùng nổ và ý nghĩa lịch sử của các
sự kiện trên
Câu 4 (2,5 điểm)
Phân tích nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thế kỉ XV? Giải thích vì sao Lê Lợi - Nguyễn Trãi tổ chức hội thề Đông Quan
Câu 5 (2,5 điểm)
Những nét chính về cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên lần thứ
ba (1288) của quân dân nhà Trần Làm rõ những công lao của anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo
-Hết -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh……….Số báo danh………
Trang 2SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
————
ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM
ĐỀ THI CHỌN HSG LỚP 10 NĂM HỌC 2011-2012
MÔN: LỊCH SỬ Dành cho học sinh trường Chuyên
(Đáp án- Thang điểm có 03 trang)
1 Chứng minh văn hóa của Vương quốc Cam-pu-chia và Lào tiếp thu
những giá trị của văn hóa truyền thống Ấn Độ 1,0
- Cùng với quá trình tồn tại và phát triển, cư dân Cam-pu-chia và Lào đã
sáng tạo nên một nền văn hoá bản địa có cội nguồn chung từ thời tiền sử
và sơ sử, trước khi tiếp thu những giá trị của văn hoá truyền thống Ấn
- Chữ viết: trên cơ sở chữ Phạn của Ấn Độ người Khơ-me có hệ thống
chữ viết riêng Người Lào có hệ thống chữ viết riêng, được xây dựng
sáng tạo trên cơ sở vận dụng các nét chữ cong của Cam-pu-chia và
- Tôn giáo: Đạo Phật Đại thừa ảnh hưởng đến Cam-pu-chia, đạo Phật
- Kiến trúc, điêu khắc: ở Cam-pu-chia và Lào đã xuất hiện một số công
trình kiến trúc Phật giáo tiêu biểu như quần thể kiến trúc Ăng-co Vát và
2 Nh ững thành tựu về tư tưởng, tôn giáo của Trung Quốc và Ấn Độ thời
k ỳ phong kiến? Ảnh hưởng của các yếu tố này đến văn hoá Việt Nam? 1.5
1 Nh ững thành tựu về tư tưởng, tôn giáo của Trung Quốc và Ấn Độ thời kỳ
phong ki ến
- Trung Quốc
+ Tư tưởng Nho giáo do Khổng Tử khởi xướng Đến thời Hán Vũ Đế,
Nho giáo trở thành công cụ sắc bén phục vụ cho nhà nước phong kiến
tập quyền, trở thành cơ sở lý luận và tư tưởng của chế độ phong kiến
+ Thời Tây Hán, Phật giáo từ Ấn Độ truyền vào Trung Quốc Lúc đầu,
Phật giáo được tryền bá rộng rãi trong nhân dân, chùa chiền được xây
dựng Đến thời Tùy, Đường, Phật giáo thịnh hành…Thời kỳ nhà Tống,
cùng với sự tôn sùng đạo Phật, Nho giáo được phát triển thêm một
- Ấn Độ.
+ Đạo Phật xuất hiện ở Ấn Độ và được truyền bá rộng khắp dưới thời
vua A-sô-ca, tiếp tục dưới triều Gúp-ta, Hậu Gúp-ta, Hác-sa Đạo
Hin-Đu (Ấn Độ giáo) ra đời và phát triển Đây là tôn giáo bắt nguồn từ tín
ngưỡng cổ xưa của người Ấn Xã hội Ấn Độ tôn thờ rất nhiều thần thánh,
+ Đạo Hồi được du nhập vào Ấn Độ ở thế kỉ XIII và từ đó văn hóa Hồi
giáo được phát triển, tạo nên một Ấn Độ với nền văn hoá phong phú và
2 Ảnh hưởng đến Việt Nam.
Trang 3- Đạo Phật của người Ấn Độ sớm ảnh hưởng đến Việt Nam, thời kỳ nhà
Lý, nhà Trần Đạo Phật được truyền bá rộng rãi Các triều đại phong kiến
đã tiếp thu có chọn lọc phù hợp với văn hoá người Việt: Chùa chiền xây
- Nho giáo của Trung Quốc sớm ảnh hưởng đến Việt Nam, đặc biệt thời
3 Những sự kiện lịch sử nào trong thời kỳ phong kiến Tây Âu là
những cuộc đấu tranh công khai trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng của
giai cấp tư sản chống phong kiến? Trình bày nguyên nhân bùng nổ
và ý nghĩa lịch sử của các sự kiện trên.
2,5
- Văn hóa Phục hưng và Cải cách tôn giáo là những cuộc đấu tranh công
khai trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng của giai cấp tư sản chống phong
1 Văn hóa Phục hưng.
- Nguyên nhân:
+ Bước vào thời hậu kỳ trung đại, bộ mặt kinh tế của các nước Tây Âu
có nhiều thay đổi Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hình thành từ trong
lòng chế độ phong kiến Khoa học- kỹ thuật có những tiến bộ giúp con
người thoát khỏi tình trạng lạc hậu, nhận thức được bản chất của thế giới 0,25 + Giai cấp tư sản ra đời song những thành tựu về văn hóa từ thế kỷ XI
đến thế kỷ XIII không đáp ứng được nhu cầu của họ Ngược lại, họ còn
chịu sự ràng buộc bởi hệ tư tưởng khắt khe của giáo hội Thiên Chúa Do
vậy, giai cấp tư sản cần phải có hệ tư tưởng và nền văn hóa riêng để phục
vụ cho đời sống tinh thần của mình, để đấu tranh với hệ tư tưởng lỗi thời
của giáo hội và giai cấp quý tộc phong kiến đang cản trở sự phát triển
+ Phong trào cải cách tôn giáo diễn ra mạnh mẽ, cuộc đấu tranh của nông
dân diễn ra sôi nổi trở thành hậu thuẫn cho cuộc đấu tranh của giai cấp tư
+ Giai cấp tư sản nhìn thấy trong tinh hoa của nền văn hóa Hi Lạp, Rôma
có những điều phù hợp với mình, nên đã phục hồi tinh hoa văn hóa cổ
đại, đấu tranh để xây dựng một xã hội dựa trên nhân bản và tự do, một
nền văn hóa mới Bắt đầu từ Italia, phong trào Văn hóa Phục hưng nhanh
chóng lan rộng khắp các nước Tây Âu và trở thành trào lưu rộng lớn 0,25
- Ý nghĩa:
+ Phong trào Văn hóa Phục hưng là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên
trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng của giai cấp tư sản chống lại giai cấp
+ Phong trào Văn hóa Phục hưng đã đánh bại tư tưởng lỗi thời của chế
độ phong kiến, góp phần quan trọng giải phóng tư tưởng, tình cảm của
con người khỏi sự kìm hãm và trói buộc của Giáo hội; đề cao những giá
trị tốt đẹp của con người; cổ vũ và mở đường cho sự phát triển cao hơn
2 Cải cách tôn giáo
- Nguyên nhân:
+ Thời trung đại, Kitô giáo là chỗ dựa vững chắc nhất và là hệ tư tưởng
Trang 4của chế độ phong kiến, chi phối đời sống tinh thần của xã hội Khi giai
cấp tư sản ra đời, Giáo hội có xu hướng ngăn cản, chống lại các phong
+ Trong xã hội Tây Âu xuất hiện những nhà tư tưởng theo chủ nghĩa nhân
văn: như Luthơ, Can vanh khởi xướng các phong trào Cải cách tôn giáo 0,25
- Ý nghĩa: Tấn công trực tiếp vào giáo hội Thiên chúa và vào chế độ
phong kiến, châm ngòi làm bùng nổ các cuộc đấu tranh của quần chúng
vốn đang bất mãn với chế độ phong kiến, làm bùng nổ các cuộc chiến
tranh nông dân, mở đường cho các cuộc cách mạng tư sản bùng nổ 0,25
4 Phân tích nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thế kỉ
XV? Giải thích vì sao Lê Lợi, Nguyễn Trãi tổ chức hội thề Đông Quan 2.5
1 Nguyên nhân thắng lợi
- Với tinh thần “Quyết không đợi trời chung cùng quân giặc” nghĩa quân
Lam Sơn đã chiến đấu kiên cường, bất khuất, sẵn sàng hi sinh gian khổ
- Nghệ thuật quân sự độc đáo của cuộc khởi nghĩa: Với tư tưởng “Lấy
nhân nghĩa để thắng hung tàn, đem chí nhân mà thay cường bạo”, nghệ
thuật đánh lâu dài , trận quyết chiến chiến lược , kết thúc chiến tranh 0,5
- Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn có một bộ chỉ huy nghĩa quân vừa kiên định
2 Hội thề Đông Quan thể hiện nghệ thuật kết thúc chiến tranh độc đáo
của Lê Lợi, Nguyễn Trãi
- Nghĩa quân Lam Sơn đã giành thắng lợi quân sự quyết định chiến thắng
Chi Lăng-Xương Giang, tiêu diệt đạo quân tiếp viện của nhà Minh, quân
- Với thiện chí nhân nghĩa của dân tộc, đỡ nhọc tướng tá, bớt hao tổn
xương máu, mở đường hiếu sinh hai dân tộc, giữ nền hòa bình muôn
thuở, ngăn chặn âm mưu của một cuộc chiến tranh mới ,năm 1428 Lê
Lợi, Nguyễn Trãi tổ chức hội thề Đông Quan Vương Thông đồng ý rút
5 Những nét chính về cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên
lần thứ ba (1288) của quân dân nhà Trần Làm rõ những công lao
của anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo.
2,5
1.Cuộc kháng chiến lần thứ 3
- Tháng 12-1287, sau thất bại hai lần xâm lược Đại Việt, vua Nguyên
huy động hàng chục vạn quân do Thoát Hoan, Ô Mã Nhi chỉ huy theo
- Tháng 1-1288 quân Nguyên vào Thăng Long, Nhà Trần thực hiện rút
lui khỏi kinh thành để bảo toàn lực lượng, quân địch bị nhân dân chống
trả quyết liệt ở nhiều nơi lâm vào tình thế khó khăn phải rút về nước theo
- Trần Hưng Đạo tổ chức trận địa cọc ngầm sông Bạch Đằng Tháng
4-1288, toàn bộ đạo quân Ô Mã Nhi bị tiêu diệt Đạo quân Thoát Hoan rút
chạy theo hướng Lạng Sơn bị ta phục kích đánh tan ngày 18-4-1288,
cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ 3 kết thúc thắng lợi bảo
Trang 52 Cụng lao của Trần Hưng Đạo
- Là người anh hựng dõn tộc kiết xuất, một thiờn tài quõn sự của nước
- Lónh đạo nhõn dõn Đại Việt đỏnh bại hoàn toàn õm mưu xõm lược của
quõn Mụng-Nguyờn, bảo vệ độc lập chủ quyền của đất nước 0,5
- Trần Hưng Đạo là nhà lý luận quõn sự thiờn tài với Binh thư yếu lược,
Hịch tướng sỹ để lại những tư tưởng quõn sự cú giỏ trị cho cuộc đấu
tranh giành và bảo vệ độc lập dõn tộc: kế sỏch giữ nước, nghệ thuật huy
động sức mạnh toàn dõn, rỳt lui chiến lược, trận quyết chiến chiến lược
(Lưu ý: Trên đây là những nội dung cơ bản khi làm bài học sinh phải đề cập tới Bài viết đủ nội dung, chính xác, lôgic thì mới cho điểm tối đa)