Đánh giá quy định pháp luật về đối tượng khởi kiện vụ án hành chính bình luận về đối tượng khởi kiện vụ án hành chính tại bản án lệ số 10

Đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính là một trong những điều kiện quan trọng để chủ thể có thể thực hiện việc khởi kiện vụ án hành chính. Tuy nhiên trên thực tiễn, khi khởi kiện có nhiều trường hợp chủ thể lúng túng trong việc xác định đối tượng khởi kiện hoặc bảo đảm các điều kiện của đối tượng khởi kiện để thực hiện thủ tục khởi kiện vụ án hành chính. Bài tiểu luận dưới đây của tôi sẽ làm rõ hơn vấn đề này, với đề bài

TRƯỜNG ĐẠI HỌC

**********

BỘ MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH MÔN HỌC TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

ĐỀ BÀI:

Đánh giá quy định pháp luật về đối tượng khởi kiện vụ án hành chính Bình luận về đối tượng khởi kiện vụ án hành chính tại bản án

lệ số 10

HỌ VÀ TÊN : MSSV : LỚP :

Hệ :

MỞ ĐẦU

Đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính là mộttrong những điều kiện quan trọng để chủ thể cóthể thực hiện việc khởi kiện vụ án hành chính.Tuy nhiên trên thực tiễn, khi khởi kiện có nhiềutrường hợp chủ thể lúng túng trong việc xác

định đối tượng khởi kiện hoặc bảo đảm các điều

kiện của đối tượng khởi kiện để thực hiện thủ tụckhởi kiện vụ án hành chính Bài tiểu luận dưới đâycủa tôi sẽ làm rõ hơn vấn đề này, với đề bài:

“Đánh giá quy định pháp luật về đối tượng khởi kiện vụ án hành chính Bình luận về đối tượng khởi kiện vụ án hành chính tại bản án

lệ số 10.”

đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích của

2 Khởi kiện vụ án hành chính

Khởi kiện vụ án hành chính là sự kiện pháp lý,

là hành vi tố tụng đầu tiên và thuộc quyền địnhđoạt của người khởi kiện làm phát sinh quan hệpháp luật tố tụng hành chính giữa Tòa án với các

thành phần tham gia tố tụng và tiến hành tố tụngkhác.

3 Đối tượng khởi kiện hành chính

Đối tượng khởi kiện hành chính là những quyếtđịnh hành chính mang tính cá biệt do cơ quanhành chính có thẩm quyền ban hành hay lànhững hành vi hành chính của công chức nhànước thực hiện quyền quản lý nhà nước áp dụngđối với các cá nhân, tổ chức và một số đối tượngkhác được cho là xâm hại tới quyền và lợi ích hợppháp của cá nhân, tổ chức đó

II NỘI DUNG CHÍNH

1 Đánh giá quy định pháp luật về đối

tượng khởi kiện vụ án hành chính

 Quyết định hành chính

Trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước,các cơ quan có thẩm quyền có thể ban hành rấtnhiều quyết định hành chính Về cơ bản, cácquyết định hành chính bao gồm ba loại là quyếtđịnh chủ đạo, quyết định quy phạm và quyết định

cá biệt Trong các loại quyết định hành chính này,chỉ có quyết định hành chính cá biệt được coi làđối tượng khởi kiện vụ án hành chính Quyết địnhhành chính cá biệt là văn bản của cơ quan, tổchức, cá nhân trong cơ quan, tổ chức đó có thẩmquyền ban hành, áp dụng một lần với một hoặcmột số đối tượng cụ thể Người khởi kiện khiquyết định hành chính cá biệt xâm phạm đếnquyền, lợi ích của người khởi kiện Vấn đề cầnphải xác định thêm là loại quyết định giải quyếtkhiếu nại nào thuộc đối tượng khởi kiện vụ ánhành chính, loại quyết định nào không Theo cách

hiểu của tôi về vấn đề này, không phải mọi quyếtđịnh giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chínhđều là đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính.

Cụ thể là, nếu quyết định giải quyết khiếu nạiđược ban hành theo quy định của Luật Khiếu nại,

tố cáo chỉ xem xét tính đúng sai của nội dungkhiếu nại mà không làm thay đổi nội dung củaquyết định hành chính, hành vi hành chính bịkhiếu nại thì không phải là đối tượng khởi kiệncủa vụ án hành chính Ngược lai, nếu quyết địnhgiải quyết đơn khiếu nại mà làm thay đổi nộidung của quyết định hành chính, hành vi hànhchính bị khiếu nại, thì quyết định đó được xem làđối tượng khởi kiện của vụ án hành chính, cùngvới quyết định hành chính, hành vi hành chính bịkhiếu nại ban đầu

Như vậy theo Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ

án hành chính trước đây thì quyết định hànhchính phải được thể hiện bằng văn bản với hìnhthức là quyết định, nhưng theo Luật Tố tụng hànhchính thì hình thức văn bản có thể được coi làquyết định hành chính không nhất thiết phải làquyết định mà có thể được biểu hiện bằng hìnhthức khác như: Thông báo, kết luận, công vănv.v… do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan,

tổ chức khác hoặc người có thẩm quyền trong các

cơ quan, tổ chức đó ban hành, có chứa đựng nộidung của quyết định hành chính, được áp dụngmột lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể

về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lýhành chính mà người khởi kiện cho rằng quyền,lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (trừnhững văn bản thông báo của cơ quan, tổ chức

hoặc người có thẩm quyền của cơ quan, tổ chứctrong việc yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức bổsung, cung cấp hồ sơ, tài liệu có liên quan đếnviệc giải quyết, xử lý vụ việc cụ thể theo yêu cầucủa cá nhân, cơ quan, tổ chức đó).

 Hành vi hành chính

Định nghĩa hành vi hành chính được giải thíchtại khoản 3 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015như sau:

“Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.”

Hành vi hành chính là đối tượng xét xử của Tòahành chính, là hành vi trực tiếp gây ra thiệt hại

hoặc xâm hại trực tiếp đến quyền và lợi ích hợppháp của công dân và giữa chúng có mối quan hệnhân quả Vậy hành vi hành chính được coi là mộtdạng của quyết định hành chính Hành vi hànhchính có thể được thực hiện dưới dạng hành độnghoặc không hành động Hành vi hành chính khixâm phạm đến quyền, lợi ích của người khởi kiệnthì sẽ có thể bị khởi kiện và trở thành đối tượngkhởi kiện vụ án hành chính Mặc dù những quyếtđịnh hành chính, hành vi hành chính thuộc đốitượng khởi kiện vụ án hành chính nêu trên, tuynhiên trong một số trường hợp, quyết định hànhchính, hành vi hành chính không bị khởi kiện Cụthể, tại khoản 1 Điều 30 Luật Tố tụng Hành chính

2015 quy định:

“Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính, trừ các quyết định, hành vi sau đây:

(i) Quyết định hành chính, hành vi hành chính thuộc phạm vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo quy định của pháp luật;

(ii) Quyết định, hành vi của Tòa án trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính, xử lý hành vi cản trở hoạt động tố tụng;

(iii) Quyết định hành chính, hành vi hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức.”

Hành vi hành chính mang tính nội bộ của cơquan, tổ chức cũng bị loại trừ khỏi danh mục đốitượng khỏi kiện của vụ án hành chính Việc xử lýnhững quyết định này sẽ làm can thiệp sâu vàohoạt động điều hành, quản lý của cơ quan, tổchức, không đảm bảo tính ổn định, trật tự trongchỉ đạo, điều hành của cơ quan, tổ chức

 Quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức giữ chức vụ từ Tổng cục trưởng và tương đương trở xuống

Quyết định kỷ luật buộc thôi việc là văn bảnđược thể hiện dưới hình thức quyết định củangười đứng đầu cơ quan, tổ chức Việc khởi kiệnquyết định kỷ luật buộc thôi việc chỉ áp dụng đốivới các công chức giữ chức vụ Tổng cục trưởng vàtương đương trở xuống Trong các hình thức kỷluật thì hình thức kỷ luật buộc thôi việc là hìnhthức kỷ luật cao nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến đờisống và danh dự của công chức bị kỷ luật Vì lý

do đó sự tác động của quyết định kỷ luật buộcthôi việc đối với công chức đã vượt ra khỏi phạm

vi là quản lý nội bộ, gây tác động đến xã hội bênngoài phạm vi cơ quan, tổ chức Do đó Luật tốtụng hành chính năm 2015 quy định quyết định

kỷ luật buộc thôi việc đối với công chức là đốitượng khởi kiện vụ án hành chính, nhằm bảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của công chức

 Quyết định giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh

Vụ việc cạnh tranh là các hành vi hạn chế cạnhtranh hoặc các hành vi cạnh tranh không lànhmạnh Khi xảy ra vụ việc cạnh tranh, các bênkhông có quyền khởi kiện vụ án hành chính Việc

xử lý vụ việc cạnh tranh do Hội đồng xử lý vụ việccạnh tranh giải quyết đối với các hành vi hạn chếcạnh tranh, do Thủ trưởng cơ quan quản lý cạnhtranh giải quyết đối với các hành vi cạnh tranhkhông lành mạnh Kết quả của việc giải quyết vụviệc cạnh tranh là quyết định xử lý vụ việc cạnhtranh Sau khi có quyết định xử lý vụ việc cạnhtranh, nếu không đồng ý với quyết định các bên

tranh chấp có thể khiếu nại đối với quyết định xử

lý vụ việc cạnh tranh, kết quả của hoạt động giảiquyết khiếu nại này là quyết định giải quyết khiếunại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh Nếu cácbên tiếp tục không đồng ý thì mới được khởi kiện

vụ án hành chính đối với quyết định giải quyếtkhiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnhtranh Thực tế, quyết định giải quyết khiếu nại vềquyết định xử lý vụ việc cạnh tranh cũng là mộtloại quyết định hành chính, nen nó cũng mangnhững dấu hiệu của một quyết định hành chính

 Danh sách cử tri

Danh sách cử tri có thể bị khởi kiện bao gồm:

+ Danh sách cử tri bầu cử Đại biểu Quốc hội;

+ Danh sách cử tri bầu cử Hội đồng nhân dân;

+ Danh sách cử tri trưng cầu ý dân

Danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội haydanh sách cử tri bầu cử đại biểu Hội đồng nhândân là danh sách những người đạt độ tuổi nhấtđịnh, đủ năng lực hành vi, không bị hạn chếquyền công dân trên một địa bản, một khu vựcbầu cử sẽ tham gia bỏ phiếu bầu cử đại biểuQuốc hội đại biểu, đại biểu Hội đồng nhân dântrong một giai đoạn nhất định Việc quy định việclập danh sách cử tri là một đối tượng đặc biệttrong xét xử của Tòa án thế hiện mối quan tâmcủa nhà nước đối với quyền chính trị quan trọngcủa công dân là quyền bầu cử

Quy định pháp luật về đối tượng khởi kiện vụ ánhành chính gồm: Quyết định hành chính; Hành vihành chính; Quyết định kỷ luật buộc thôi việccông chức giữ chức vụ từ Tổng cục trưởng vàtương đương trở xuống; Quyết định giải quyết

khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh;

Danh sách cử tri Nhìn chung, đối tượng khởi kiện

của vụ án hành chính được quy định khá chặt chẽtrong Luật Tố tụng hành chính và các văn bảnhướng dẫn Bên cạnh việc kế thừa các quy địnhcủa Luật Tố tụng hành chính 2010, đối tượng khởikiện của vụ án hành chính trong luật Tố tụnghành chính 2015 còn bổ sung một số quy định vềđối tượng khởi kiện

2 Bình luận về đối tượng khởi kiện vụ án

hành chính tại bản án lệ số 10

Án lệ số 10/2016/AL được Hội đồng Thẩm phánTòa án nhân dân tối cao thông qua ngày17/10/2016 và được công bố theo Quyết định số698/QĐ-CA ngày 17/10/2016 của Chánh án Tòa

án nhân dân tối cao

Tóm tắt nội dung vụ án:

Để thực hiện dự án dự án xây dựng trại giốngvật nuôi nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long tại xã Tân AnLuông, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long Ngày15/5/2009, Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long có nhândân tỉnh Vĩnh Long, bà Võ Thị Lựu có đơn khiếunại yêu cầu nâng giá bồi thường nhưng Ủy bannhân dân tỉnh Vĩnh Long không chấp nhận khiếunại của bà Võ Thị Lựu.

– Ngày 08/8/2011, bà Võ Thị Lựu có đơn khởi kiệntại Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long yêu cầu hủyQuyết định số 1216/QĐ-UBND ngày 04/6/2009của Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Ngày18/12/2012, Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long đãthụ lý và xét xử sơ thẩm tuyên bác yêu cầu khởikiện của bà Võ Thị Lựu tại Bản án hành chính sơthẩm số 12/2012/HC-ST

– Ngày 29/12/2012, bà Võ Thị Lựu có đơn khángcáo Bản án hành chính sơ thẩm của Tòa án nhândân tỉnh Vĩnh Long Ngày 25/4/2013, Tòa phúcthẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố HồChí Minh đã chấp nhận kháng cáo, thụ lý và xét

xử phúc thẩm (Bản án hành chính phúc thẩm số96/2013/HC-PT) tuyên hủy Bản án hành chính sơthẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long và đìnhchỉ giải quyết vụ án Ngày 28/6/2013, Ủy bannhân dân tỉnh Vĩnh Long có Công văn số1816/UBND-NC và ngày 02/8/2013, Ủy ban Thẩmphán Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long có Côngvăn số 547/TAT-HC đề nghị giám đốc thẩm Bản

án hành chính phúc thẩm nêu trên

– Ngày 05/3/2014, Chánh án Tòa án nhân dân tốicao đã ban hành Quyết định số 05/2014/KN- HCkháng nghị Bản án hành chính phúc thẩm số

96/2013/HC-PT ngày 25/4/2013, đề nghị Hội đồngThẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giámđổc thẩm hủy Bản án hành chính phúc thẩm nêutrên và giao hồ sơ vụ án cho Tòa phúc thẩm Tòa

án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minhxét xử phúc thẩm lại Ngày 19/8/2014, Hội đồngThẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hànhQuyết định giám đốc thẩm số 08/2014/HC-GĐTchấp nhận Kháng nghị số 05/2014/KN-HC ngày05/3/2014 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao

và hủy Bản án hành chính phúc thẩm số 96/2013/HC-PT và Bản án hành chính sơ thẩm số 12/2012/HC-ST, giao hồ sơ vụ án về Tòa án nhân dân tỉnhVĩnh Long xét xử sơ thẩm lại theo quy định củapháp luật

Đối tượng khởi kiện vụ án hành chính tại bản án

lệ số 10:

Quyết định về việc phê duyệt phương án hỗ trợ

và tái định cư của Ủy ban nhân dân tỉnh có nộidung dẫn chiếu đến văn bản khác mà văn bản đó

có nội dung tác động trực tiếp đến quyền và lợi

ích của người khởi kiện Trường hợp này, nội dung

của văn bản được dẫn chiếu thuộc quyết định hành chính và quyết định hành chính đó là đối

tượng khởi kiện vụ án hành chính tại bản án lệ số10

Khi đối chiếu Khoản 1, Khoản 2 Điều 3 và Khoản 1Điều 30 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 thì cơ

sở pháp lý không đủ sức thuyết phục xác địnhQuyết định 1216/QĐ-UBND ngày 4/6/2009 củaUBND tỉnh Vĩnh Long là đối tượng khởi kiện vụ ánhành chính Đây chính là lý do khiến Tòa án cấp

phúc thẩm cho rằng: Quyết định số UBND là quyết định mang tính tổng thể, khôngphải đối tượng khởi kiện vụ án hành chính nên đã

1216/QĐ-xử hủy bản án sơ thẩm số 12/2012/HC-ST ngày18/12/2012 của Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long

và đình chỉ giải quyết vụ án hành chính

Tuy nhiên, đối chiếu với Điều 2 Luật ban hànhvăn bản quy phạm pháp luật năm 2015 cũng khó

có thể xác định Quyết định số 1216/QĐ-UBND làvăn bản quy phạm pháp luật bởi trong Quyết địnhnày tại Điều 2 dẫn chiếu về Tờ trình số177/TTr.STC ngày 15/5/2009 về phần bồi thườngđất cho người khởi kiện

Rõ ràng Quyết định số 1216/QĐ-UBND không phải

là Quyết định hành chính theo Khoản 1, Khoản 2Điều 3 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 nhưngtrong Quyết định vẫn có nội dung ảnh hưởng trực

tiếp đến quyền và lợi ích của bà Võ Thị Lựu bởivậy việc xác định Quyết định số 1216/QĐ-UBND

là đối tượng khởi kiện Tôi cho rằng, Tòa án nhândân tối cao xác định Quyết định số 1216/QĐ-UBND là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính làhoàn toàn đúng

LỜI KẾT

Trên thực tế hiện nay, việc xác định đúng đốitượng khởi kiện vụ trong án hành chính khôngphải là chuyện dễ dàng đối với người dân Điềunày một mặt do hoạt động quản lý hành chínhnhà nước hết sức đa dạng kéo theo sự đa dạngcủa các loại quyết định hành chính, hành vi hànhchính; mặt tương đối, do nhận thức về quyết địnhhành chính, hành vi hành chính là đối tượng khiếukiện hành chính, còn có sự chưa thống nhất; cũngnhư việc xác định đâu là quyết định hành chính,

đâu là hành vi hành chính cũng gặp nhiều khókhăn.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Luật Tố tụng hành chính 2015;

3 Giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam,

trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công annhân dân, Hà Nội 2014