Câu 3: 3,0 điểm a, Những đặc điểm cấu tạo nào của các cơ quan trong đường dẫn khí có tác dụng làm ấm, làm ẩm không khí đi vào phổi và những đặc điểm tham ra bảo vệ phổi tránh khỏi các t
Trang 1Trường THCS VĂN LUNG
đề thi học sinh giỏi lớp 8
môn sinh học
(Thời gian làm bài 150 phút)
Họ và tên HS:
Câu 1: 3,5 điểm
a, Tại sao nói tế bào vừa là đơn vị cấu trúc, vừa là đơn vị chức năng của cơ thể?
b, Giải thích nguyên nhân sinh ra hiện tượng chuột rút ở các cầu thủ bóng
đá?
Câu 2: 3,0 điểm
a, Trình bày đặc điểm cấu tạo của tim?
b, Miễn dịch là gì? có mấy loại miễn dịch? phân biệt các loại miễn dịch đó? cho VD?
Câu 3: 3,0 điểm
a, Những đặc điểm cấu tạo nào của các cơ quan trong đường dẫn khí có tác dụng làm ấm, làm ẩm không khí đi vào phổi và những đặc điểm tham ra bảo vệ phổi tránh khỏi các tác nhân có hại?
b, Dung tích phổi khi hít vào thở ra bình thường và gắng sức có thể phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Câu 4: 3,5 điểm
a, Loại thức ăn G và L được tiêu hoá trong dạ dày như thế nào?
b, Sự biến đổi húa học ở ruột non được thực hiện đối với những loại chất nào trong thức ăn? Biểu hiện như thế nào?
Câu 5: 3,25 điểm
a, Lập bảng so sáng đồng hoá và dị hoá? Nêu mối quan hệ giữa đồng hoá
và dị hoá?
b, Vì sao da luôn mềm mại, khi bị ướt không bị thấm nước?
Câu 6: 3,75 điểm
a, Khi cỏc cầu thận bị viờm và suy thoỏi cú thể dẫn đến những hậu quả nghiờm trọng như thế nào về sức khỏe?
b, Nờu cấu tạo và chức năng của trụ nóo?
01
Trang 2đáp án và hướng dẫn chấm
1
a, - Tế bào là đơn vị cơ bản cấu tạo nên cơ thể Tế bào làm
thành mô, mô tạo thành cơ quan, cơ quan làm thành hệ thống
cơ quan, hệ cơ quan cấu tạo thành cơ thể Tế bào đếu cấu tạo
gồm màng, tế bào chất và nhân, trong tế bào có nhiều bào
quan
- Tế bào là đơn vị chức năng; Trao đơi chất với môi trường tạo
điều kiện cho quá trình đồng hoá và dị hoá xẩy ra trong tể
bào,giúp cơ thể sinh trưởng phát triển sinh sản và di truyền tế
bào là cầu nối vật chất giữa các thế hệ thông qua các cấu trúc
di truyền
b, - Hiện tượng “chuột rút” là hiện tượng bắp cơ bị co cứng,
không hoạt động được
- Nguyên nhân: Do các cầu thủ bóng đá vận động nhiều, ra mồ
hôi dẫn đến mất nước, mất muối, thiếu oxi, tế bào hô hấp trong
điều kiện thiếu oxi, axit lác tích tăng tích tụ lại làm ảnh hưởng
đến sự co, duỗi của cơ
3,5
1,0
1,0
0,5 1,0
2
a, * Cấu tạo ngoài
- Vị trí nằm trong lồng ngực giưa 2 lá phổi hơi chếch về
phía trái có hình chóp
- Màng tim : bao bọc bên ngoài tim (mô liên kết), mặt
trong tiết dịch giúp tim co bóp dễ dàng
- Động mạch vành và tĩnh mạch vành làm nhiệm vụ dẫn
máu nuôi tim
* Cấu tạo trong
- Tim có 4 ngăn
- Thành cơ tâm thất dày hơn cơ tâm nhĩ
Cơ tâm thất trái dày hơn cơ tâm thất phải
- Giữa tâm nhĩ và tâm thất có van nhĩ thất Giữa tâm thất
và động mạch có van thất động (van tổ chim) giúp máu lưu
thông theo một chiều
b, - Miễn dịch là khả năng cơ thể không bị mắc 1 bệnh nào đó
3.0
0,25
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,5
0,5
01
Trang 3mặc dù sống ở môi trường có vi khuẩn, virut gây bệnh.
- Có 2 loại miễn dịch : Miễn dịch tự nhiên
Miễn dịch nhân tạo
+ Miễn dịch tự nhiên : Tự cơ thể có khả năng không mắc 1 số bệnh (miễn dịch bẩm sinh) hoặc sau 1 lần mắc bệnh ấy (miễn dịch tập nhiễm).VD Bệnh sởi
+ Miễn dịch nhân tạo : do con người tạo ra cho cơ thể bằng tiêm chủng phòng bệnh hoặc tiêm huyết thanh.Vd Ho gà,uốn ván
0,25
0,25
3
a, Làm ẩm ko khớ là do cỏc lớp niờm mạc tiết chất nhày lút bờn
trong đường dẫn khớ
- Làm ấm ko khớ là do cú mạng mao mạch dày đặc , căng
mỏu và ấm núng dưới lớp niờm mạc, đặc biệt ở mũi và phế quản
- Tham gia bảo vệ phổi thỡ cú:
+ Lụng mũi giữ lại cỏc hạt bụi lớn, chất nhày do lớp niờm
mạc tiết ra giữ lại cỏc hạt bụi nhỏ, lớp lụng rung chuyển
động liờn tục quột chỳng ra khỏi khớ quản
+ Nắp thanh quản ( sụn thanh nhiệt) giỳp đậy kớn đường hụ
hấp cho thức ăn khỏi lọt vào khi nuốt
+ Cỏc tế bào limpho ở cỏc hạch amidan, VA cú tỏc dụng
tiết khỏng thể để vụ hiệun húa cỏc tỏc nhõn gõy bệnh
b, Dung tớch phổi khi hớt vào, thở ra ỡnh thường và gắng sức cú
thể phụ thuộc vào cỏc yếu tố:
- Sự luyện tập
- Tầm vúc
- Giới tớnh
- Tỡnh trạng sức khỏe, bệnh tật
3.0
0,25 0,25
0,5
0,5 0,5
0,25 0,25 0,25 0,25 4
a, - Thức ăn lipit khụng được tiờu húa trong dạ dày, vỡ dịch vị
khụng cú cỏc men tiờu húa lipit
- Thức ăn gluxit tiếp tục được tiờu húa ở khoang miệng
một phần nhỏ ở giai đoạn đầu ( khụng lõu), khi dịch vị chưa HCL làm pH thấp (2-3) chưa trộn đều với thức ăn
Enzim amilaza đó được trộn đều với thức ăn từ khoang miệng tiếp tục phõn giải một phần tinh bột thành đường mantozo
3,5
0,5 1,0
Trang 4b, - Sự biến đổi hóa học ở ruột non được thực hiện đối với:
tinh bột và đường đôi, lipit, protein
- Tinh bột và đường đôi được enzim amilaza phân giải
thành đường mantozo, đường mantozo tiep tục được enzim mantaza phân giải thành đường glucozo ( đường đơn)
- Protein được enzim pepsin và trypsin phân cắt thành
peptit, peptit tiếp tục được enzim chymotrysin phân giải thành axit amin
- Lipit được các muối mật trong dịch mật tách chúng
thành các giọt lipit nhỏ, từ các giọt lipit nhỏ, chúng được enzim lipaza phân giải thành aixt béo và glixerin
0,5 0,5
0,5 0,5
Mối quan hệ giữa đồng hóa và dị hóa:
- Các chất được tổng hợp ở đồng hóa là nguyên liệu cho
dị hóa Do đó, năng lượng được tổng hợp ở đồng hóa sẽ được giải phóng trong quá trình dị hóa để cung cấp trở lại cho hoạt động tổng hợp của đồng hóa 2 quá trình này tuy trái ngược nhau, mâu thuẫn nhau nhưng thống nhất với nhau Nếu không có đồng hóa thì sẽ không có nguyên liệu cho dị hóa và ngược lại, nếu không có dị hóa thì sẽ không có năng lượng cho hoạt động đồng hóa
b, Vì da được cấu tạo từ các sợi mô liên kết bện chặt với nhau
và trên da có nhiều tuyến nhờn tiết chất nhờn lên bề mặt da
Xảy ra trong tế bào Xảy ra trong tế bào tổng hợp các chất phân giải các chất tích lũy năng lượng giải phóng năng lượng
3,25
1,25
1,0
1,0 6
a, Khi các cầu thận bị viêm và suy thoái có thể dẫn đến
những hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe đó là: Quá trình
lọc máu bị ngừng trệ-> Các chất cặn bã và chất đọc bị tích
tụ trong máu -> Biểu hiện sớm nhất là cơ thể bị phù, tiếp
theo là suy thận toàn bộ dẫn đến hôn mê và chết
b, N êu cấu tạo và chức năng của trụ não:
- Trụ não gồm chất trắng ( ngoài) và chất xám (trong)
- Chất trắng là các đường liên lạc dọc, nối tủy sống với
các phần trên của não và bao quanh chất xám
3,75
1,0
0,25 0,5
Trang 5- Chất xỏm ở trụ nóo tập trung thành cỏc nhõn xỏm Đú là
trung khu, nơi xuất phỏt cỏc dõy thần kinh nóo
- Cú 12 đụi dõy thần kinh nóo, gồm 3 loại:dõy cảm giỏc,
dõy vận động, dõy pha
Chức năng
- điều khiển, điều hũa cỏc hoạt động của nội quan
- Chất trắng làm nhiệm vụ dẫn truyền, bao gồm cỏc
đường dẫn truyền lờn và cỏc đường dẫn truyền xuụng
0,5
0,5 1,0
Trường THCS VĂN LUNG
đề thi học sinh giỏi lớp 8
môn sinh học
(Thời gian làm bài 150 phút)
Họ và tên HS:
Câu 1: điểm
a, Phản xạ là gì? Lấy VD về phản xạ? và phân tích đường đi của một cung phản xạ đó?
b, Sự khác nhau giữa xương tay và xương chân có ý nghĩa gì đối với mọi hoạt
động sống của con người?
Câu 2: điểm
a, Mụi trường trong của cơ thể gồm cú những thành phần nào? Chỳng cú quan hệ với nhau như thế nào?
b, Mụ tả đường đi của mỏu trong vũng tuần hoàn nhỏ và trong vũng tuần hoàn lớn:
Câu 3: điểm
a, So sánh hệ hô hấp của người với hệ hô hấp của thỏ?
b, Hãy đề ra các biện pháp bảo vệ hệ hô hấp tránh các tác nhân có hại? nêu tác dụng của các biện pháp đó?
Câu 4: điểm
a, Nêu các hoạt động tiêu hoá chủ yếu ở dạ dày?
b, Thiết kế và nêu kết quả thí nghiệm về tìm hiểu thành phần của nước bọt?
Câu 5: điểm
a,Sự chuyển húa vật chất và năng lượng ở tế bào gồm những quỏ trỡnh nào?
Trang 6b,Năng lượng giải phúng ở tế bào được sử dụng vào những hoạt động gỡ?
Câu 6: điểm
a,Trình bày các bộ phận của hệ thần kinh và thành phần cấu tạo của chúng
dưới hình thức sơ đồ?
b,Tại sao không nên đọc sách ở nơi thiếu ánh sáng, trên tàu xe bị sốc nhiều?
c, Nơron có thể phân chia để tạo nên nơron mới, thay thế các nơron cũ được
không? Tại sao?
đáp án và hướng dẫn chấm
1
Mụi trường trong gồm những thành phần: mỏu, nước mụ, bạch huyết
- Quan hệ của chỳng:
+ Một số thành phần của mỏu thảm thấu qua thành mạch mỏu tạo ra
nước mụ
+ Nước mụ thảm thấu qua thành mạch bạch huyết tạo ra bạch huyết
+ Bạch huyết lưu chuyển trong mạch bạch huyết rồi lại đổ về tĩnh
mạch mỏu và hũa vào mỏu
b,
- Vũng tuần hoàn nhỏ: bắt đầu từ tõm thất phải qua động mạch phổi,
rồi vào mao mạch phổi, qua tĩnh mạch phổi rồi trở về tõm nhĩ trỏi
- Vũng tuần hoàn lớn: bắt đầu từ tõm thất trỏi qua động mạch chủ,
rồi tới cỏc mao mạch phần trờn cơ thể và cỏc mao mạch phần dưới cơ thể, từ mao mạch phần trờn cơ thể qua tĩnh mạch chủ trờn rồi về tõm nhĩ phải, từ mao mạch phần dưới cơ thể qua tĩnh mạch chủ dưới rồi cũng trở về tõm nhĩ phải
3,25
1,0 0,25
0,25 0,25
0,5 1,0
3
a, Giống nhau:
- Đều cú đường dẫn khớ và 2 lỏ phổi
- Đều nằm trong khoang ngực và ngăn cỏch với khoang bụng bởi
cơ hoành
- Trong đường dẫn khớ đều cú: Mũi, Họng, Thanh quản, Khớ quản,
Phế quản
- Bao bọc 2 lỏ phổi cú 2 lớp màng Lớp ngoài dớnh với lồng ngực,
4,75 0,25 0,25 0,25 0,25
02
Trang 7lớp trong dớnh với phổi Chớnh giữa là chất dịch.
- Mỗi lỏ phổi đều được cấu tạo bởi cỏc phế nang, tập hợp thành
từng cụm, bao mỗi tỳi phổi là mạng mao mạch dày đặc
Khỏc nhau:
- Đường dẫn khớ ở người cú thanh quản phỏt triển hơn về chức
năng phỏt õm b,
Trồng nhiều cõy xanh 2
bờn đường phố, nơi cụng
sở, trường học, bệnh
viờn, nơi ở
Điều hũa thành phần ko khớ theo hướng
cú lợi cho hụ hấp
Nờn đeo khẩu trang khi
dọn vệ sinh và ở những
nơi cú bụi Hạn chế ụ nhiễm ko khớ từ bụi Đảm bảo nơi ở, nơi làm
việc đủ nắng, giú, trỏnh
ẩm thấp
Hạn chế ụ nhiễm ko khớ từ cỏc vi sinh
vật gõy bệnh Thường xuyờn dọn vệ
sinh Khụng khạc nổ bừa bói
Hạn chế sử dụng cỏc
thiết bị cú thải ra cỏc khớ
độc hại
Hạn chế ụ nhiễm kho khớ từ cỏc chất khớ độc( NOX, SOX, CO, nicotin….) Khụng hỳt thuốc là và
vận động mọi người ko
nờn hỳt thuốc
0,25 0,5
0,5
0,5 0,5 0,5
0,5 0,5
4
a, Ở dạ dày cú những hoạt động tiờu húa:
- Tiết dịch vị
- Biến đổi lớ học của thức ăn
- Biến đổi húa học của thức ăn
- Đẩy thức ăn từ dạ dày xuống ruột non
b, Chọn 4 ống nghiệm đều chứa 5 ml hồ tinh bột loãng, lần lượt thêm vào các ống :
- ống 1: Thêm 5 ml nước cất
- ống 2: Thêm 5 ml nước bọt loãng
- ống 3: Thêm 5 ml nước bọt loãng và vài giọt HCl
1,0
1,0
Trang 8- ống 4: Thêm 5 ml nước bọt đun sôi Tất cả các ống đều đặt trong nước ấm 37oC trong thời gian từ 15- 30
phút
1.Hồ tinh bột trong các ống nghiệm có biến đổi không ? Tại sao?
2 Từ đó hãy xác định nhiệt độ và môi trường thích hợp cho sự hoạt
động của enzim nước bọt?
kết quả thí ngiệm
1 Chỉ có ống (2) hồ tinh bột bị biến đổi vì ống (2) có enzim amilaza
trong nước bọt biến đổi tinh bột thành đường mantôzơ (0,5 đ)
- ở ống 1: Nước cất không có enzim biến đổi nước bọt (0,5 đ)
- ở ống 3: Enzim nước bọt không hoạt động ở môi trường axit nên tinh
bột không bị biến đổi (0,5 đ)
- ở ống 4: Enzim nước bọt bị mất hoạt tính khi đun sôi nên tinh bột
không bị biến đổi (0,5 đ)
2 ở nhiệt độ thích hợp cho hoạt động của enzim nước bọt là 37oC (
nhiệt độ cơ thể người) (0,5 đ)
- Môi trường thích hợp cho enzim nước bọt hoạt động là môi trường
trung tính hoặc hơi kiềm ( tốt nhất là pH = 7,2) ( 0,5 đ)
5 a,Sự chuyển húa vật chất và năng lượng ở tế bào gồm những quỏ trỡnh
- Cú 2 quỏ trỡnh mõu thuẫn, đối nghịch nhau, nhưng cú quan hệ
mật thiết đú là: đồng húa và dị húa
- Đồng húa là quỏ trỡnh tổng hợp cỏc nguyờn liệu cú sẵn trong tế
bào thành những chất đặc trưng của tế bào, tớch lũy năng lượng trong cỏc liờn kết húa học
- Dị húa là quỏ trỡnh phõn giải cỏc chất được tớch lũy trong quỏ
trỡnh đồng húa, bẻ góy cỏc liờn kết húa học để giải phúng năng lượng, cung cấp cho mọi hoạt động sống của tế bào Sự dị húa tạo ra cỏc sản phẩm phõn hủy và khớ CO2
b,Năng lượng giải phúng ở tế bào được sử dụng vào những hoạt động
- Sinh cụng tổng hợp chất mới, sinh nhiệt để bự vào phần nhiệt đó
mất
6 a,
Bộ não
Bộ phận trung ương
Hệ thần kinh Tuỷ sống HT
02
Trang 9Dây thần kinh LT
Bộ phận ngoại biên Pha
Hạch thần kinh
b, - Khi đọc sách ở nơi thiếu ánh sáng ta luôn phải đưa sách tới gần mắt mới nhìn rõ, vì lúc đó mắt phải điều tiết, thể thuỷ tinh phải phồng lên
để đưa ảnh tới màng lưới Nếu cứ đọc sách trong tình trạng thiếu ánh sáng lâu dần sẽ làm cho thể thuỷ tinh luôn phồng mất khả năng dãn ta
sẽ mắc tật cận thị
- khi đi trên ôtô mà đọc sách, ô tô luôn bị sóc làm cho khoảng cách giữa mắt và sách(tiêu cự)thay đổi liên tục, mắt phải điều tiết liên tục nên rễ làm mỏi mắt gây hại cho mắt
c, Nơron hay tế bào thần kinh không thể phân chia để tạo ra tế bào thần kinh mới được vì khi sinh ra các nơron đã không có trung thể(Trung thể tham ra vào quá trình phân bào)
- Nếu giả sử nơron mới luôn luôn được sinh ra để thay thế các nơron cũ thì các kĩ năng lao động đẫ được rèn luyện được, các kiến thức tích luỹ
được trong quá trình học tập, những ký ức được lưu giữ trong các mạng lưới các nơron sẽ bị phá vỡ thế hoá ra chúng ta đã uổng công tất cả
Trường THCS VĂN LUNG
đề thi học sinh giỏi lớp 8
môn sinh học
(Thời gian làm bài 150 phút)
Câu 1: điểm
a, Hãy chứng minh tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể?
b, Có mấy loại khớp? nêu roừ vai troứ cuỷa của từng loại khớp?
Câu 2: điểm
a, Máu có đặc điểm cấu tạo và chức năng gì?
b, Trình bày cơ chế đông máu và ý nghĩa của sự đông máu?
03
Trang 10Câu 3: điểm
a, Vì sao nói khi luyện tập TDTT đúng cách, đều đặn từ bé có thể có được dung tích sống lí tưởng?
b, Có những tình huống chủ yếu nào cần được hô hấp nhân tạo? So sánh các tình hướng đó?
Câu 4: điểm
Sự biến đổi lí học ở dạ dày được diễn ra ntn?
Câu 5: điểm
a, Hãy nêu sự khác biệt giữa đồng hoá và tiêu hoá, giữa dị hoá và bài tiết?
b, Trình bài quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận?
Câu 6: điểm
a, Trình bày đặc điểm cấu tạo của tai phù hợp với chức năng thu nhận sóng
âm?
đáp án và hướng dẫn chấm
1 a,Chứng minh Tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể:
- Chức năng của tế bào là thực hiện trao đổi chất và năng
lượng cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động sống của
cơ thể Ngoài ra, sự phần chia tế bào giỳp cơ thể lớn lờn tới giai đoạn trưởng thành cú thể tham gia vào quỏ trỡnh sinh sản của cơ thể Như vậy, mọi hoạt động sống của
cơ thể đều liờn quan đến hoạt động sống của tế bào nờn
tế bào cũn là đợn vị chức năng của cơ thể
b, - Có 3 loại khớp xương:
+ Khớp động: 2 đầu xương có sụn, giữa là dịch khớp (hoạt
dịch), ngoài có dây chằng giúp cơ thể có khả năng cử động linh
hoạt
+ Khớp bán động: giữa 2 đầu xương có đệm sụn giúp cử động
hạn chế
+ Khớp bất động: 2 đầu xương khớp với nhau bởi mép răng cưa
hoặc xếp lợp lên nhau, không cử động được
Nờu rừ vai trũ của từng loại khớp:
- Khớp bất động giỳp xương tạo thành hộp, thành khối để
bảo vệ nội quan ( hộp sọ bảo vệ nóo) hoặc nõng đỡ (
03
Trang 11xương chậu)
- Khớp bỏn động giỳp xương tạo thành khoang bảo vệ ( khoang ngực) ngoài ra cũn cú vai trũ quan trọng đối với việc giỳp cơ thể mềm dẻo trong dỏng đi thẳng và lao động phức tạp
- Khớp động đảm bảo sự hoạt động linh hoạt của tay, chõn
2
3
4
5
6
Trường THCS VĂN LUNG
đề thi học sinh giỏi lớp 8
môn sinh học
(Thời gian làm bài 150 phút)
Câu 1: điểm
a, Nêu đặc điểm cấu tạo và chức năng của tế bào? Tế bào có những hoạt
động sống nào trong các hoạt động đó hoạt động nào là quan trọng nhất?
b, Phân tích những đặc điểm của con người thích nghi với tư thế đứng thẳng
và đi bằng 2 chân?
Câu 2: điểm
a, Nêu đặc điểm và chức năng của hệ tuần hoàn?
b, Vì sao tim hoạt động cả đời không mệt mỏi
Câu 3: điểm
a, Trình bài cơ chế sự trao đổi khí ở phổi và ở tế bào?
b,So sánh 2 phương pháp hô hấp nhân tạo?
Câu 4: điểm