Giáo trình Điện tử cơ bản (Nghề: Cơ điện tử - Cao đẳng): Phần 2 - Trường CĐ nghề Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội

(NB) Giáo trình Điện tử cơ bản cung cấp một số kiến thức như: Kiểm tra chất lượng linh kiện điện tử; Thực tập hàn; Lắp ráp mạch nguồn; Lắp ráp các mạch khuếch đại. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung giáo trình phần 2 dưới đây.

Trang 1

39

Bài 3 Lắp ráp mạch nguồn Mục tiêu

- Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc, công dụng của các mạch nguồn

- Lắp đúng, đảm bảo thông số kỹ thuật các mạch nguồn

- Thao tác thành thạo;

- Đảm bảo an toàn trong công việc

3.1 Lắp mạch chỉnh lưu 1 nửa chu kỳ

Đồng hồ VOM Máy hiện sóng

Trang 2

kiện trên board

- Kiểm tra chất lượng và xác định cực tính

- Đo sự liên kết của board cắm

- Xác định vị trí đặt linh kiện, các đường dây nối, đường cấp nguồn

- Uốn chân linh kiện cho phù hợp với vị trí cắm trên board

- Xác định đúng chân linh kiện

- Chân linh kiện không được uốn sát vào chân tránh dễ bị đứt ngầm bên trong và không được vuông góc, vuông góc quá sẽ bị gẫy

- Vị trí đặt linh kiện phải thuận lợi cho quá trình cân chỉnh mạch

- Các dây nối không chồng chéo nhau

Bước 3:

- Kiểm tra mạch điện

- Kiểm tra lại mạch từ sơ đồ lắp ráp sang sơ đồ nguyên lý và ngược lại

- Đo kiểm tra an toàn, kiểm tra nguồn cấp

- Dùng đồng hồ VOM đo điện áp trước và sau chỉnh lưu

- Dùng máy hiện sóng đo kiểm tra dạng sóng trước

và sau chỉnh lưu

Bước 5:

Hiệu chỉnh mạch và các

sai hỏng thường xảy ra

- Khi chọn diode cần chọn diode có dòng phù hợp với tải: IDmax ≥ 2It: UDmax ≥ 2 căn2UAC

Trang 3

41

3.2 Lắp mạch chỉnh lưu 2 nửa chu kỳ

Hình 3.2 Mạch chỉnh lưu 2 nửa chu kỳ

3.2.1 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị vật liệu

a Dụng cụ thiết bị

Bo cắm Panh kẹp Kìm uốn Kéo

Trang 4

kiện trên board

Bước 3:

- Đo kiểm tra an toàn, kiểm tra nguồn cấp Bước 4:

- Cấp nguồn đo thong số

mạch điện

- Cấp nguồn cho mạch điện quan sát hiện tượng của mạch ta thấy đèn LED sang bình thường thì tiến hành đo các thong số mạch điện

Bước 5:

- Các dạng sai hỏng của mạch + Mạch không nhân đôi được điện áp

Trang 5

Trang 6

kiện trên board

Bước 3:

mạch điện

- Cấp nguồn cho mạch điện quan sát hiện tượng của mạch ta thấy đèn LED sang bình thường thì tiến hành đo các thong số mạch điện

Bước 5:

- Các dạng sai hỏng của mạch + Chỉ nắn được một nửa chu kỳ + Mạch cầu nóng do chạm

Trang 7

R2 1k

Trang 8

kiện trên board

Bước 3:

mạch điện

- Cấp nguồn cho mạch điện quan sát hiện tượng của mạch ta thấy đèn LED sang bình thường thì tiến hành đo các thông số mạch điện

- Dùng đồng hồ VOM đo điện áp dương và âm Bước 5:

- Các dạng sai hỏng của mạch + Chỉ nắn được một nửa chu kỳ + Mạch cầu nóng do chạm

Trang 9

Trang 10

kiện trên board

- Lắp các linh kiện phụ trợ R, C, DZ

- Cắm dây liên kết mạch

- Cắm dây cấp nguồn

- Nối tải (motor DC)

- Mỗi linh kiện một chấu cắm

- Các linh kiện cắm đúng

vị trí đã xác định, tiếp xúc tốt, tạo dáng đẹp

Bước 3:

- Cấp nguồn đo thông số

mạch điện

- Cấp nguồn cho mạch điện quan sát hiện tượng của mạch ta thấy motor quay bình thường điều chỉnh VR thấy tốc độ quay thay đổi ta tiến hành đo thong số kỹ thuật

- Khi cho điện áp vào +16V điện áp ra 10 V Nếu tăng điện áp vào lên 19V thì điện áp ra 10V + 0,2V Nếu giảm điện áp đầu vào xuống 13V thì điện áp ra còn 10V – 0,2V là mạch đã thực hiện ổn áp

- Điều chỉnh VR điện áp đầu rat hay đổi một dải điện

áp

- Dùng đồng hồ vạn năng đo thông số của mạch

Trang 11

49

Bước 5:

- Hiệu chỉnh mạch và các

- Mạch không có điện áp ra motor không quay kiểm tra nguồn cấp vào hoặc kiểm tra đèn ổn áp Q1

- Mạch không ổn áp được khi thay đổi điện áp vào thì điện áp rat hay đổi theo: Kiểm tra phần tử tạo điện

áp mẫu và điện áp chuẩn

- Có điện áp ra điều chỉnh triết áp không tác dụng: Kiểm tra triết áp, kiểm tra mạch so sánh Q2, lấy mẫu, tạo điện áp chuẩn

Trang 12

kiện trên board

- Nối tải R, LED

Bước 3:

mạch điện

- Cấp nguồn cho mạch điện quan sát hiện tượng của mạch ta thấy đèn LED sang bình thường ta tiến hành

đo thông số kỹ thuật

- Đo điện áp trước ổn áp

- Đo điện áp sau ổn áp Bước 5:

- Kích thước của IC ổn áp tùy theo công suất tiêu thụ của tải từ vài chục mA đến vài trăm A Điện áp vào VIN = VOUT + 3V là tốt nhất Nếu nhỏ hơn điện áp

ra không đúng Nếu điện áp vào lớn hơn điện áp ra

Trang 13

Trang 14

linh kiện trên board

- Lắp các linh kiện phụ trợ C1, C2 R1

- Nối tải R, LED

Bước 3:

- Kiểm tra lại mạch từ sơ đồ lắp ráp sang sơ đồ nguyên

- Đo điện áp trước ổn áp

- Đo điện áp sau ổn áp

- Đo dải điện áp ổn áp được

Trang 16

54

Bài 4 Lắp ráp các mạch khuếch đại Mục tiêu

- Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của mạch khuếch đại

- Tính toán và lắp được mạch khuếch đại hoàn chỉnh

- Sử dụng thiết bị dụng cụ cẩn thận, đúng kỹ thuật và an toàn

4.1 Vẽ và phân tích sơ đồ nguyên lý

4.1.1 Vẽ sơ đồ nguyên lý

Hình 4.1 Mạch công suất âm tần

4.1.2 Nguyên lý hoạt động

+ Nhiệm vụ các linh kiện:

- Q1 khuếch đại thúc hoạt động ở chế độ A

- Q2 , Q3: hai transistor khuếch đại công suất, Q2 loại NPN,Q3 loại PNP nhưng các thông số của chúng hoàn toàn giống nhau, gọi là cặp transistor bổ phụ

- R1, R2: cầu phân áp phân cực cho Q1

- R3,R4, R5: điện trở gánh của Q1, đồng thời là để phân cực cho 2 transistor Q2 và Q3

- R6 // C3: RE và CE của Q1

Trang 17

55

- R7 ,R8: điện trở hạn dòng, ổn định nhiệt cho Q2 và Q3

- C1: Tụ liên lạc lấy tín hiệu vào

- C2: Tụ bootstrap (tụ tự cử)

- C4 : Tụ xuất

* Đường đi của tín hiệu:

Tín hiệu âm tần từ tầng trước, thông qua tụ C1 đi vào cực B/Q1 được Q1 khuếch đại và lấy tín hiệu ra ở cực C, ngược pha với tín hiệu vào, để đưa vào 2 cực B của Q2 và Q3 Ta thấy điện trở lấy tín hiệu đưa vào Q2 là R3, điện trở lấy tín hiệu đưa vào Q3 là R3 + R4, do đó biên độ tín hiệu đưa vào Q2 nhỏ hơn biên

độ tín hiệu đưa vào Q3, để giảm sự chênh lệch về biên độ tín hiệu đưa vào Q2 và Q3 cần phải chọn R4 có trị số nhỏ

* Xét trong một chu kì của điện áp tín hiệu:

Ở bán kì dương của tín hiệu đưa vào Q1, cực B của Q2 và Q3 sẽ nhận được bán kì âm của tín hiệu.Do Q2 là loại NPN phân cực nghịch nên không dẫn, trong khi đó Q3 là loại PNP được phân cực thuận nên dẫn và ở điểm giữa M ta có bán

kì âm của tín hiệu (do Q3 mắc theo kiểu CC)

Khi bán kì âm của cực B của Q1, cực B của 2 transistor Q2 và Q3 nhận được bán kì dương, Q2 phân cực thuận nên dẫn, cho tín hiệu ra ở điểm giữa M có bán kì dương trong lúc này Q3 phân cực nghịch nên không dẫn

Như vậy ở cả 2 bán kì của tín hiệu, hai transistor Q2 và Q3 luân phiên hoạt động và tại điểm M có đủ cả hai bán kì tín hiệu được dẫn qua tụ xuất của C4 đến cung cấp cho tải

* Ưu nhược điểm của OTL dùng transistor bổ phụ

+ Ưu điểm:

- Gọn nhẹ, ít tốn linh kiện, giá thành hạ

- Hiệu suất cao vì không bi tổn hao trên biến áp

- Chất lượng cao hơn do đặc tuyến tần số rộng và các tín hiệu tần số cao không bị suy giảm

+ Nhược điểm:

- Về mặt thực tế khó có thể tồn tại hai transistor khác loại có thông số hoàn toàn giống nhau, chúng chỉ giống nhau nên dễ gây méo phi tuyến.Để có điện áp giữa Vm = Vcc/2 ta phải tiến hành điều chỉnh lại mạch điện cho chính xác

Trang 18

56

- Do tải được mắc nối tiếp với tụ xuất ở khoảng tần số thấp và rất thấp, dung kháng của tụ Xc = 1/2Лfc có trị số khá lớn làm cho tín hiệu bị giảm, do vậy đáp tuyến tần sooscuar mạch ưng với âm trầm không được tốt

4.2 Kiểm tra chất lượng linh kiện

- Điều chỉnh đúng thang đo

4.3 Lắp ráp mạch theo yêu cầu kỹ thuật

4.3.1 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị vật liệu

a Dụng cụ thiết bị

Bo cắm Panh kẹp Kìm uốn Kéo

Trang 19

57

4.4 Kiểm tra thông số của mạch bằng đồng hồ vạn năng và máy hiện sóng

kiện trên board

- Lắp triết áp VR truc điều chỉnh ở vị trí dễ điều chỉnh

- Lắp các linh kiện phụ trợ C1, C2, R, D

Bước 3:

mạch điện

- Cấp nguồn 12V cho mạch điện khi đã an toàn: Các transistor công suất không bị nóng, can nhiễu đầu vào phải có tiếng đáp ở loa là mạch đã hoạt động

- Dùng đồng hồ VOM để thang đo điện áp DC đo tại các điểm:

+ UBEQ1 = 0,6V

Trang 20

58

+ UCEQ1  0,6V + UBEQ2 = UBEQ3 = 0,5V + UA = 1/2UCC = 6V

- Cấp tín hiệu ở đầu đĩa CD vào mạch với cường độ nhỏ (100mV) ở loa phải có tín hiệu lớn hơn nghe rõ lời, tiếng trong trung thực là mạch đã hoạt động tốt

- Dùng máy hiện sóng đo dạng song tại các điểm: + Đo tín hiệu vào

+ Tại CQ1

+ Tại EQ2

Trang 21

59

vượt quá giới hạn + Dòng Icm

+ Điện áp UCEm

+ Công suất tiêu tán cho phép lớn nhất

- Nếu chọn đúng UBQ1 thì Q2, Q3 cũng được phân cực đúng chế độ AB và chọn điểm giữa UA = 1/2UCC Biến trở VR điều chỉnh điểm giữa UA

Lắp them các tụ hồi tiếp

âm tần số cao tại cực CB của transistor khuếch đại hoặc lắp các mạch thoát tần số cao

Tín hiệu bị xén cả hai

biên

Do tín hiệu vào quá lớn làm cho Q1 rơi vào trạng thái bão hòa

Giảm tín hiệu đầu vào

Tín hiệu xén biên trên

hoặc biên dưới

Chọn điểm công tác của Q1 không đúng

Định thiên lại cho Q1

Bài tập:

Bài số 1:

Lắp ráp mạch khuếch đại công suất chế độ A

Hình 4.2 Mạch khuếch đại công suất chế độ A

Trang 22

linh kiện trên board

và ngược lại

Trang 23

- Cấp nguồn cho mạch điện 12VDC

- Đo điện áp phân cực C của tranzito và hiệu chỉnh lại điện trở Rb sao cho điện áp phân cực C = 1/2 VCC (=6v) cho tín hiệu ngõ vào dạng sin Vi = 1v/ 50hz

- Dùng máy hiện sóng đo biên độ ngõ vào và đo biên độ ngõ ra:

+ Tính hệ số kuếch đại của mạch điện (hệ số khuếch đại điện áp)

+ Quan sát dạng sóng tín hiệu ngõ vào và ngõ ra cho nhận xét

+ Gắn tải ngõ ra cực C 100Ω qua tụ liên lạc 1µF quan sát dạng sóng và nhận xét

Định dạng
Số trang	31
Dung lượng	850,2 KB

Tiêu đề	Giáo trình Điện tử cơ bản
Trường học	Trường CĐ nghề Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội
Chuyên ngành	Cơ điện tử
Thể loại	giáo trình
Thành phố	Hà Nội