Tài liệu Chương 2: Các kiểu dữ liệu cơ bản doc

Chương 2 Các kiểu dữ liệu cơ bảnKiểu hợp Union  Union là một kiểu dữ liệu đặc biệt trong C, nó tương tự kiểu struct nhưng các phần tử lại dùng chung một vùng nhớ  Cách thức truy xuất

Trang 1

Các kiểu dữ liệu cơ bản

Trang 2

Chương 2 Các kiểu dữ liệu cơ bản

Kiểu chuỗi (String)

ký tự \0 có mã ASCII bằng 0 (NULL character)

string.h của C.

Các cấu trúc lưu trữ trên bộ nhớ chính

Trang 3

Kiểu chuỗi (String)

Khai báo chuỗi: có thể dùng các cách sau

 char S[10]; //Khai báo một chuỗi ký tự S có chiều dài

// tối đa 10 (kể cả kí tự kết thúc)

 char S[]="ABC";// Khai báo một chuỗi ký tự S có chiều

// dài bằng chiều dài của chuỗi "ABC"

// và giá trị khởi đầu của S là "ABC"

 char *S ="ABC";//Giống cách khai báo trên.

Các kiểu dữ liệu có cấu trúc

Trang 4

Kiểu chuỗi (String) Một số thao tác trên chuỗi

So sánh 2 chuỗi: strcmp

Sao chép chuỗi: strcpy

Độ dài chuỗi: strlen

Kiểm tra 1 chuỗi nằm trong chuỗi kia: strstr

Cắt 1 từ ra khỏi 1 chuỗi: strtok

Đổi 1 số ra chuỗi: itoa

Đổi 1 chuỗi ra số: atoi, atof,

Nhập một chuỗi: gets

Trang 5

Kiểu mảng (Array)

 Mảng là một tập hợp các biến có cùng tên và kiểu dữ

liệu, được lưu trữ liên tiếp trong bộ nhớ

 Mỗi phần tử được đánh chỉ số (Index), phần tử đầu tiên

có chỉ số là 0

 Trong C, một mảng n chiều có thể coi là mảng 1 chiều

trong đó mỗi phần tử là 1 mảng n-1 chiều

Trang 6

Kiểu mảng (Array): Khai báo mảng

<Kiểu dữ liệu> <Tên biến>[<Số phần tử1>][<Số phần tử2>] ;

Ví dụ, ta có thể khai báo:

 Float a[10]; //khai báo mảng 1 chiều có 10 phần tử

 int a[100][150];//khai báo mảng 2 chiều

 int a[][]={{1, 7, -3, 8, 19},{4, 5, 2, 8, 9},{21, -7, 45, -3, 4}};

Trang 7

Kiểu hợp (Union)

 Union là một kiểu dữ liệu đặc biệt trong C, nó

tương tự kiểu struct nhưng các phần tử lại dùng chung một vùng nhớ

 Cách thức truy xuất đến các thành phần trong

kiểu Union giống như kiểu cấu trúc

 Dùng kiểu Union khi cần lưu trữ dữ liệu thay đổi theo trạng thái

Trang 8

Kiểu hợp (Union): Khai báo kiểu union

typedef union <tên kiểu union>

Ví dụ, ta có thể định nghĩa kiểu số sau: typedef union tagNumber

Trang 9

Kiểu cấu trúc (Structure)

 Kiểu cấu trúc (hay kiểu mẫu tin) là một tập hợp các biến khác tên và có thể khác nhau về kiểu

dữ liệu

 Cách thức truy xuất đến các thành phần trong

kiểu cấu trúc: Têncấutrúc.Tênthànhphần

 Dùng kiểu cấu trúc khi muốn lưu trữ thông tin

của các đối tượng phức tạp và đa dạng

Trang 10

Kiểu cấu trúc (Structure): Khai báo kiểu cấu trúc

typedef struct <tên cấu trúc>

Ví dụ, ta có thể định nghĩa kiểu cấu trúc ngày tháng như sau:

typedef struct {

int ngay;

int thang;

int nam;

}Ngaythang;

Ngaythang N;//khai báo biến

Trang 11

Kiểu cấu trúc (Structure): Truy xuất dữ liệu

 Cách thức truy xuất đến các thành phần trong kiểu

cấu trúc: Têncấutrúc.Tênthànhphần

 Để lấy địa chỉ của một thành phần trong cấu trúc, ta

dùng toán tử &: &Têncấutrúc.Tênthànhphần

Vd: Ngaythang N,M;

printf(“Nhập ngày tháng: ”);

scanf(“%d/%d/%d”,&N.ngay,&N.thang,&N.nam);

M=N;//gán biến cấu trúc N vào biến M

Trang 12

Kiểu cấu trúc (Structure): Hàm và kiểu cấu trúc

Trang 13

Kiểu con trỏ (Pointer)

 Kiểu con trỏ là một kiểu dữ liệu đặc biệt trong C,

có kích thước 2 bytes và dùng để chứa địa chỉ

của một biến đã được cấp phát bộ nhớ

 Khi biến con trỏ chứa địa chỉ của biến A ta nói

nó đang trỏ tới biến (vùng nhớ) A

 Nếu con trỏ chứa giá trị NULL nghĩa là nó không trỏ đến vùng nhớ nào hết

Trang 14

Kiểu con trỏ (Pointer) Khai báo biến con trỏ

Vd: int *P,*Q;//khai báo biến

<tênkiểucontrỏ> <tênbiếncontrỏ>;

Vd: typedef int *intPointer;//khai báo kiểu

intPointer P,Q;//khai báo biến

Trang 15

Kiểu con trỏ (Pointer) Khai báo biến con trỏ

 Con trỏ void: con trỏ được khai báo kiểu void có thể chứa địa chỉ của bất kỳ kiểu nào Tuy nhiên trước khi sử dụng phải ép về một kiểu cụ thể

Vd: int X; float Y;

void *P;

P=&X; //P trỏ đến X

(float*) P=&Y; //P trỏ đến Y (int*) P=&X; //P trỏ đến X

Trang 16

Kiểu con trỏ (Pointer) Các thao tác

 Gán địa chỉ một biến cho con trỏ

Trang 17

Kiểu con trỏ (Pointer) Các thao tác

 Truy xuất nội dung 1 biến do biến con trỏ trỏ đến

Cú pháp: *tênbiếncontrỏ

Lưu ý: toán tử * và & có cùng độ ưu tiên

Ví dụ: int X, *P;

X=10; P=&X; //P trỏ đến X printf(“Giá trị X là: %d”,X);

printf(“Giá trị do P trỏ đến: %d”,*P);

Trang 18

Kiểu con trỏ (Pointer) Các phép toán

 So sánh địa chỉ chứa trong hai con trỏ, dùng

toán tử == hoặc !=

 Khi sử dụng con trỏ trên mảng, ta có thể thực

hiện các phép toán sau

 Cộng địa chỉ con trỏ: pt + i

==>Cộng địa chỉ vùng nhớ lưu trong pt với i*sizeof(T)

 Trừ hai con trỏ: pt1-pt2

Trang 19

Kiểu con trỏ (Pointer) Con trỏ và mảng 1 chiều

 Tên mảng là hằng địa chỉ của phần tử đầu tiên trong

mảng, có thể thực hiện phép cộng địa chỉ với tên mảng Khi đó (A+i) tương ứng với &A[i]

 Ta cũng có thể sử dụng con trỏ trên mảng với các phép toán sau

for (i=0;i<3;i++) printf(“A[%d]=%d”,i,*(A+i));

for (i=0;i<3;i++) printf(“A[%d]=%d”,i,*(p+i));

Trang 20

 Tên mảng là hằng địa chỉ của phần tử đầu tiên trong

mảng, có thể thực hiện phép cộng địa chỉ với tên mảng Khi đó (A+i) tương ứng với &A[i][0]

Vd: float A[3][2]; ta có A ứng với &A[0][0];

(A+1) ứng với &A[1][0]; (A+2) ứng với &A[2][0]

 Ta cũng có thể sử dụng con trỏ trên mảng với các phép toán sau

Trang 21

Vd: int i,j,k;

float *p, A[3][3];

p=(float*)A;// hoặc p=(float*)&A[0][0];

for (i=0;i<3;i++) //In theo mảng 2 chiều for (j=0;j<3;j++)

printf(“A[%d][%d]=%d”,i,j,*(p+i*3+j));

for (k=0;k<3*3;k++) //In theo mảng 1 chiều

printf(“A[%d]=%d”,k,*(p+k));

Trang 22

Kiểu con trỏ (Pointer) Con trỏ và kiểu cấu trúc

 Lấy địa chỉ của một phần tử trong cấu trúc ta

dùng toán tử &

Vd :struct Ngay{ int ngay,thang,nam;}X;

struct Ngay *p;

p=&X; //p trỏ đến cấu trúc X

 Để truy xuất giá trị của pt trong cấu trúc ta có thể

 Cách 1: *(p).ngay, *(p).thang, *(p).nam

Trang 23

Kiểu con trỏ (Pointer) Con trỏ hàm

 Là con trỏ dùng để chứa địa chỉ của hàm

 Khai báo hàm và con trỏ hàm phải trung khớp với nhau

về các đối số và kiểu dữ liệu trả về

 Trước khi dùng phải gán tên hàm cho con trỏ hàm

Vd : int Hoanvi( int *x, int *y); //khai báo hàm

int (*p)( int*, int*)=Hoanvi; //khai báo con trỏ hàmint x=2, y=3;

Hoanvi(&x, &y); //dùng tên hàmp(&x, &y); //dùng con trỏ hàm

Trang 24

Kiểu tập tin (File)

 Ưu điểm của RAM: truy xuất nhanh

 Nhược điểm của RAM: kích thước hạn chế,

không lưu trữ thông tin khi mất điện

 Giải pháp: lưu trữ trên bộ nhớ ngoài (ổ đĩa)

Các kiểu dữ liệu có cấu trúc Cấu trúc lưu trữ trên bộ nhớ ngoài

Trang 25

Kiểu tập tin (File)

 Có 2 loại tập tin

 Tập tin văn bản (Text file)

 Tập tin nhị phân (Binary file)

 Các bước làm việc với tập tin

 Trong C, các hàm xử lý tập tin có trong thư viện stdio.h

Các kiểu dữ liệu có cấu trúc Cấu trúc lưu trữ trên bộ nhớ ngoài

Trang 26

Kiểu tập tin (File) Các bước thao tác trên tập tin

1 Khai báo biến tập tin: FILE *ContrỏFile;

2 Mở tập tin: ContrỏFile = fopen (char *têntậptin, char *kiểu);

Cấu trúc lưu trữ trên bộ nhớ ngoài

Trang 27

Ví dụ: FILE *fp;

fp = fopen(“C:\\DSHS.DBF”, “wb”);

if ( fp == 0 ) {

Trang 28

3 Truy xuất dữ liệu file văn bản

khi đọc CR + LF  trả về ký tự “\n”, khi ghi ký tự “\n”  CR + LF

Trang 29

3 Truy xuất dữ liệu file văn bản

Trang 30

3 Truy xuất dữ liệu file nhị phân

một khối byte (Record)

 Ghi các Record vào File:

int fwrite(void *ptr, int sizeofItem, int n, FILE *fp);

 Đọc các Record trên File:

int fread (void *ptr, int sizeofItem, int n, FILE *fp);

Trang 31

 Kiểm tra cuối file:

int feof (FILE *fp);

 Vị trí con trỏ byte:

long ftell (FILE *fp);

 Di chuyển đầu đọc File:

void rewind (FILE *fp);

int fseek (FILE *fp, long sốbyte, int vịtríxuấtphát);

 Đánh dấu vị trí đầu đọc ghi:

int fgetpos (FILE *fp, fpos_t *vịtrí);

Trang 32

 Quay lại vị trí đã đánh dấu:

int fsetpos(FILE * fp, fpos_t *vịtrí);

 Đổi tên / di chuyển file :

int rename (const char *OldFile, const char *NewFile);

 Xóa tập tin:

int remove (const char * path);

Trang 33

4 Đóng tập tin

Nếu có lỗi hàm cho EOF ngược lại cho giá trị 0.

Nếu có lỗi cho EOF nếu không cho số file được đóng.

Trang 34

Kiểu tập tin (File) Các ví dụ

int main(int n, char * a[]) //n là số đối số trên dòng lệnh kể cả

//tên chương trình a[0]

{ FILE *fp; char c; int sobyte=0;

if (n != 2) { puts("Loi cu phap: "); exit(1); }

fp = fopen(a[1], "wt");

while (( c = getchar()) != EOF) //hàm getchar() trả về EOF

{ putc( c, fp); sobyte++; } //khi có lỗi hoặc ấn F6

printf("\n\t 1 file copy \t\t %d bytes ", sobyte);

Trang 35

int main(int n, char * a[])

if (n != 2) { puts("Loi cu phap: "); exit(1); }

fp = fopen(a[1], "wt");

while ( gets(st)) != NULL) //hàm gets(st) trả về NULL khi có lỗi

Trang 36

typedef struct pointtype Polygol[10];

for (i=0; i<n; i++) fscanf(fp,"%d %d",&P[i].x,&P[i].y);

Trang 37

Thời gian thực hiện của thuật toán

 Là số lệnh cần thiết mà máy tính thực hiện khi chạy

chương trình sử dụng thuật toán

 Thời gian thực hiện một chương trình là một hàm

không âm của kích thước dữ liệu vào, ký hiệu T(n), T(n) 0 n0

 Thông thường chỉ quan tâm đến thời gian thực hiện

trong trường hợp xấu nhất

Đánh giá độ phức tạp thuật toán

Trang 38

Tỷ lệ tăng của hàm (Growth Rate)

 Cho hai hàm không âm T1(n) và T2(n)

 T1(n) có tỷ lệ gia tăng giống như T2(n) nếu tồn tại các hằng

số c và n0 : T1(n) ≤ c.T2(n) với mọi n ≥ 1

Ví dụ: Tìm tỷ lệ gia tăng của hàm T1(n) =(n+1)2

Ta thấy T1(n) =n2+2n+1 ≤ n2+2n2+n2=4n2 với mọi n ≥ 1

 chọn c=4, n0=1=1 , ta nói T1(n) =(n+1) có tỷ lệ tăng như

Trang 39

Độ phức tạp của thuật toán (Complexity)

 Cho hai hàm T1(n) và T2(n)

 T1(n) có độ phức tạp là T2(n) nếu tồn tại các hằng số c và

n0 : T1(n) ≤ c.T2(n) với mọi n ≥ n0

 Ký hiệu: T1(n) = O(T2(n)) đọc là “ô của T2(n)”

 Thông thường T2(n) là dạng hàm đã biết như: log2n, n,

nlog2n, n2, n3, 2n, n!, nn

Trang 40

Độ phức tạp của thuật toán (Complexity)

O(1)

T(n)

Trang 41

Cách tính độ phức tạp của thuật toán (Complexity)

 Qui tắc nhân:

T2(n) = O(g(n)) thì thời gian thực hiện của đoạn hai đoạn chương

 Qui tắc cộng:

T1(n)=O(f(n)), T2(n)=O(g(n)) thì thời gian thực hiện của đoạn hai

Trang 42

Cách tính độ phức tạp của thuật toán (Complexity)

void BubleSort(int a[], int N )

 độ phức tạp là O(n2)

Tiêu đề	Các kiểu dữ liệu cơ bản
Trường học	Đại học Lâm nghiệp
Chuyên ngành	Kỹ thuật phần mềm
Thể loại	Tài liệu hướng dẫn
Năm xuất bản	2024
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	1,13 MB