Giáo trình Linh kiện điện tử (Nghề: Điện tử công nghiệp) - Trường TCN Kỹ thuật công nghệ Hùng Vương

Giáo trình Linh kiện điện tử với mục tiêu giúp các bạn có thể phân tích được cấu tạo nguyên lý các linh kiện điện tử thông dụng; Nhận dạng chính xác ký hiệu của từng linh kiện, đọc chính xác trị số của chúng; Đo, kiểm tra được hư hỏng của các linh kiện điện tử; Rèn luyện cho học sinh thái độ nghiêm túc, cẩn thận, chính xác trong học tập và thực hiện công việc.

UY TRUONG TRUNG CAP NGHE KY THU~T CONG NGH]t HUNG VUONG

TPHCM-2019

BS dap ung yeu du giang d~y chuang trinh dao t~o nghS "Bi~n tu cong nghi~p" cfing nhu vi~c cung c~p tai li~u giup cho sinh vien hQC t~p, k:hoa Bi~n tu chung toi da tiSn hanh bien so~n giao trinh " Linh ki~n di~n tu "

Giao trinh nay giup cac b~n c6 them ky nang:

- Phan tich duqc c~u t~o nguyen ly cac linh ki~n ki~n di~n tu thong d\lng

- Nh?n d~g chinh xac ky hi~u cua tung linh ki~n, dQc chinh xac tri s6 cua chung

- Bo, kiSm tra duqc hu hong cua cac linh ki~n di~n tu

- Ren luy~n cho hQC sinh thai d9 nghiem · tuc, cfin th?n, chinh xac trong hQC t?P va thµc hi~n cong vi~c

Bay la cong trinh duqc vi@t bai d9i ngu giao vien da va dang cong tac t ~i truong TCN KTCN Hung Vuang cung v6i sv g6p y va phan bi~n cua cac doanh nghi~p trong 11'.nh VlJC lien quan, tuy V?Y, cu6n sach chic ch~ vftn khong tranh khoi nhfrng khi@m k:huySt Chung toi mong nh ?n duqc y kiSn dong g6p cua b~n dQc dScu6n sach duqc hoan thi~n han trong lfui tai ban

Xin tran tr9ng gi6i thi~u cung b~n d9c!

Qu{in 5, ngay thang niim 20 l1

Bien SO(ln Bui Qu8c Trirll'ng

DE MVC TRANG

GIOI TIDEU VE MO DUN 1

? • :::

B3.i 1: MO DAU 3

1.1 V~t d§n di~n va each di~n: 3

1.1.1 V~t d§n di~n va each di~n: .3

112 lyn f)"" tra ? cac 'hd." iyn cua ? linhki" yn va ml;l,c ' hd." iyn tu: ? 9

1.2 Cac hl;lt mang di~n va dong di~n trong cac moi truong: 9

1.2.1 Khai ni~m hl;lt mang di~n: 9

1.2.2 Dong di~n trong cac moi truong: 13

B3.i 2 ~ LffiH KI.$N THV DQNG ···;··· 18

2.1 Di~ntr6 18

2 1.1 Cfru tl;lo cac lol;l,i di~n tr& 18

2.1.2 Cach miic di~n tr&: 19

2.1.3 Cac thong s6 ky thu~t CCY ban cua di~n tr&: ···21

2.1.4 Bi6n tr&: 21

2.2 T\l di~n: 23

2.2.1 Cfiu tl;lo va Id hi~u quy u6c cua m<)t s6 1\1 di~n thuong dung 23

2.2.2 Cach miic 1\1 di~n: _ 26

2.2.3 Cac thong s6 ky thu~t CCY ban cua t\l di~n ···27

2.3 Cu<)n cam: : 28

2.3.1 Cfiu tl;l.O cua cu<)n cam: 28

2.3.2 Ki hi~u cua cu<)n cam 28

2.4 Cach d9c tri s6 linh ki~n th\l d<)ng: 29

2.4.1 Ghi trgc ti6p: 29

2.4.2 Ghi bfug vong mau: 30

2.4.3 Ghi bi1l:g ki ~: ···.;,···31

Bili 3: LINH K.I¥N BAN DAN 37

3.1 Khai ni~m 37

3.1.1 Khai ni~m: 37

3.1.2 Sv d~n di~n trong chfitban d~ tinh khi6t 37

3.1.3 Sv d§n di~n trong chfit ban d§n tl;lp: 38

3.1.4; Vu nhuqc di€m c~a linh ki~n ban d§n: 39

3 1ep g1ap 2 T." , PN - vlOt t1ep ffil;lt n·" " ~ 40 3.2.1 Ti€p giap PN: 40

3 2.2 Diot ti€p m~t: 41

3.3 Phan lol;l,i va cac (mg d\lng CCY ban cua diot ···.43

3.3.1 Di6t niin di~n: : 43

3.3.2 Diottach song: 45

3.3.3 Diotzene: 46

3.3.4 Diot quang (Photodiode): 47

3 3 5 Di6t phat quang: LED (Light Emitting Diode) 4 7

3.4 TranzitoBJT: 48

3.4.1 Cfiu t~o: 48

3.4.2 Cac tinh chfit ca ban: 53

3.5 Tranzito hi~u ung truong: 55

3 5.1 Khai quat v~ tranzito hi~u ung truong 55

3.5.2 Cac d~ng bao g6i cua JFET 57

Bai 4: LINH KIEN QUANG DIEN TU 59

4.1 Thyristo 59

4.2 SCR 59

4.2.1 Cac lo~i SCR 60

4.2.2 Cac thong s6 kythu~t 61

4.2.3 Bang cac thong s6 ky thu~t cua SCR 62

4.2.4 Ung d\lllg cua SCR 62

4.2.5 Ho~t d<)ng cua SCS 64

4.3 TRIAC 65

4.3.1 Khai quat v~ TRIAC 65

4.3.2 Cac lo~i TRIAC 66

4.3.3 Cac thong s6 ky thu~t 66

4.3 4 Bang cac thong s6 ky thu~t cua TRIAC 67

4.3.5 Cac ung d1,mg cua TRIAC: 67

4.4 DIAC - BIOT 416p 68

4.4.1 Bang thong s6 ky thu~t cua DIAC 68

4.4.2 Ung dvng cua TRIAC -DIAC 68

' - ? TAI LI¥U THAM KHAO 77

GIOI THI¢U VE MO BUN

Vi tri, tinh ch!t cua mo dun

* Vi tri cua mo dun: Mo dun duqc b6 tri d?y sau khi h9c xong cac mon h9c

CO' ban chuyen mon nhu do luong di~n tu, m?ch di~n tu va h9c tru&c khi h9c cac

mo dun chuyen sau nhu PLC

* Tinh chfit cua mo dun: La mo dun bilt bu(k

, Ml}C tieu thl}'C hi~n cua mon h9c:

Sau khi h9c xong modun nay nguoi h9c t6 nang Ive:

Phan tich duqc cfiu t?o nguyen ly cac linh ki~n ki~n di~n tu thong dl)ng

- Nh~ d?ng chinh xac ky hi~u cua tung linh ki~n, d9c chinh xac tri s6 cua chung

- Bo, kiSm tra duqc hu hong cua cac linh ki~n di~n tu

- Ren luy~n cho h9c sinh thai d◊ nghiem tuc, cAn th~, chinh xac trong h9c t~p va thvc hi~n cong vi~c

N{>i dung mo dun

1 M&dAu

2 Linh ki~n thl) d()ng

3 Linh ki~n ban dfui

4 Linh ki~n quang di~n tu

Bail:MODAu

Trong ky thu?t nguoi ta chia V?t li~u thrum hai lo;;ti chinh:

V?t cho phep dong di~n di qua g9i la v?t dfui di~n

V?t khong cho phep dong di~n di qua g9i la v?t each di~n

Tuy nhien khai ni~m nay chi mang tinh tuong d6i Chung phµ thm)c vao cAu t;;to V?t chAt, cac diSu ki~n ben ngoai tac d9ng len V?t chAt

VS cAu t;;to: v?t chfit dugc cAu t;;to tir cac nguyen tu Nguyen tu dugc cAu t;;to g6m hai phful chinh la h;;tt nhan mang di~n tich duang ( +) va cac electron mang di~n tich fun e- g9i la l&p vo cu.a nguyen tu V?t chAt dugc cAu t;;to tir m6i lien k€t gifra cac nguyen tu v&i nhau t;;to thrum tinh bSn vfrng cu.a V?t chAt Hinhl 1

Cac lien k€t t;;to cho l&p vo ngoai cung c6 8 e-, v&i tr~g thai d6 nguyen

tu mang tinh bSn vung va dugc g9i la trung hoa vS di~n Cac chAt lo;;ti nay khong c6 tinh dfui di~n, g9i la chAt each di~n

Cac lien k€t t;;to cho l&p vo ngoai cung khong du 8 e-, v&i tr;;tng thai nay

VJ nhi¢t d9 m6i truimg: Trong diSu ki~n nhi~t d9 binh thuang ( < 2s0c)

cu.a cac nguyen tu gia tang lam cac lien k€t y€u dAn, m<)t s6 e- thoat khoi lien k€t

nang dfui

di~n

vJ di¢n truimg ngoai: Tren bS m~t v?t chAt, khi d~t m9t di~n truang hai ben chung se xuAt hi~n m<)t lgc di~n truang E Cac e- se chiu tac d<)ng cu.a lgc di~n truang nay, n€u lgc di~n truang du l&n, cac e- se chuy€n d<)ng ngugc chiSu di~n truang, t;;to thrum dong di~n D9 l&n cu.a lgc di~n truang phµ thu9c vao hi~u di~n th€ gifra hai di€m d~t va d9 day cu.a V?t d~n

Tom l{li: Sg dfui di~n hay each di~n cu.a V?t chAt phµ thu9c nhiSu vao 4 ySu t6:

• cAu ti;to nguyen tfr cua v~t chfrt

• Nhi~t d9 cua moi truong lam vi~c

• Hi~u di~n th€ gifra hai di~m d~t len v~t chAt

• D◊ day cua v~t chAt

a V~t dftn di~n: Trong thgc t€, nguai ta coi v~t li~u dfui di~n la v~t chfrt &tri;tng

thai binh thuong c6 kha nang dfin di~n N6i each khac, la chAt 6 tri;tng thaI binh thuong c6 sfui cac di~n tich tg do d€ ti;to thanh dong di~n

Cac d~c tinh cua v~t li~u dfui di~n la:

• Di~n tr& suAt

-Lam la nhom trong t\i t{lo thanh lop bao v~,

-Lam canh toa nhi~t mon

- Dung lam fl) di~n (w - Bi hcri nu6c mip:1 an

4 I BJC I I I 960 110,5 I I -Mf,J VO ngoai day dfui

ngoai trong lmh VlJC sieu

caotfui

de SU' dung hieu un.g mat ~ -w - \_; - b?-c ngoai trong lmh Yl)'C sieu

cao tfui

6 Thi,c 0,115 0,0012 230 7,3 Hqp chat - Han day dfui chat han dung de han

dungde lam - HQ'p kim thiSc va chi co trong k.hi l~p nip linh ki~n

chii.tha.n nhi~t d6 n6ng chay thdp dienhl

gom: han nhiet ct(> n6ng chay

- Thi:fo cua rung kim lo~ thiSc va

0)

-Chi40%

7 Chl 0,21 0,004 330 11,4 - Cdu chi bao ve qua Dung lam chat han

dong (xem phfui tren)

- Dung trong ac qui chi

- Vo bc;,c cap chon

8 Sit 0,098 0,0062 1520 7,8 - Day §,9c1 ID?, kem 1am - Day sat ml;l kem gia

day dfu vai tai rih~ thanh ~ hon day ddng

sit VO bqc obng 1am day di~ngfurnhudayd6ng do

dfrn chiu llJC C<Y hqc Ion co hi~u ung mijt ngoai

.9 1\IIaJrnn~p 0,5 0,00005 1200 8,4 Hqpchat DaytMntro

;\

gom:

-80%

d8ng -12%

ken

-# 1%

M~a»

~rgm (nhiet gom: nong (day mo han., day

d() lam -67% bJp di~n, day ban la) viec: N,iQke:n

Cac d~c tinh cua v~t li~u each di~n g6m:

• D◊ bSn vs di~n

• Nhi~t d9 cbiu dl)TI.g

• Hfulg s6 di~n moi

• G6c t6n hao

• Ti tr9ng

Cac thong s6 va phi;1m vi ung d1=mg duqc trinh bay & Bang 1.2:

1.1.2 Bi~n tr« each di~n cu.a linh ki~n va m~ch di~n tir:

• Di~n tr& each di~n cua mi;1ch di~n la di~n tr& khi c6 di~n ap 16n nhfit cho phep d?t vao gifra ma linh ki~n khong bi danh thung (ph6ng di~n)

Cac linh ki~n c6 gia tri di?n ap ghi tren than linh ki~n kem theo cac di;1i luqng d~c tnrng

Vi dw T1=1 di~n duqc ghi tren than nhu sau: 47 µ/25vV, c6 nghia la

Gia tri la 4 7 µ va di~n ap 16n nh§.t c6 th~ chiu dl)TI.g duqc khong qua 25v

di~n m('>t chiSu (DC) va xoay chiSu (AC} di qua nen di~n ap danh thung c6 tuong quan v&i dong di~n nen thucmg duqc ghi bfulg cong sufit

Vi d1=1: Di~n tr& duqc ghi tren than nhu sau: 1 00 µ/ 2W C6 nghia la

Gia tri la 100 µ va cong sufit chiu dl)TI.g tren di~n tr& la 2 W, chinh la ty s6 gifra di~n ap d?t len hai d~u di~n tr& va dong di~ di qua n6 (U/I) U cang 16n thi I cang nh6vanguqcli;1i

Cac linh ki~n ban dful do cac thong s6 ky thu~t rfit nhiSu va kich thu&c li;1i nh6

mu6n xac dinh di~n tr& each di~n ck phai tra bang

Di~n tr& each di~n cua mi;1ch di~n la di~ ap 16n nh§.t cho phep gifra hai mi;1ch dful d?t gk nhau ma khong say ra hi~n tuqng ph6ng di~n, hay dful di~n Trong thgc t€ khi thi€t k€ mi;1ch di~n c6 di~n ap cang cao thi khoang each gifra cac mi;1ch di~n cang l&n Trong sua chfra thucmg khong quan tam dfu y€u t6 nay tuy nhien khi mi;1ch di~n bi fun u&t, bi b1=1i ~m thi ck quan tam d€n y€u t6 nay d~ tranh tinh tri;lllg mi;1ch bi dful di~n do y€u t6 moi trucmg

1.2 Cac h~t mang di~n va dong di~n trong cac moi tnrcrng:

1.2.1 Khai ni~m h~t mang di~n:

la cac h~t ca s& cua v~t ch§.t ma c6 tac d\lfig v&i cac lgc di~n truong, tu trucmg

nhau, Chung bao g6m cac lo?i h?t mang di~n chinh sau:

• e- (electron) La cac di~n tich nim 6 16p vo cua nguyen tu cfru t?o nen v~t chfrt, khi nim 6 lap vo ngoai cung Ive lien k8t gifra vo va h?t nhan y8u d€ but ra khoi nguyen tu d€ t?o thanh cac h?t mang di~n 6 tr?ng thai tv do d€ dan-f di chuy€n trong moi truong

• ion La cac nguyen tu cfru t?o nen v~t chfrt khi mfrt di~n tu 6 16p ngoai cung chung c6 xu hu6ng lfry them di~n tu d€ tr6 vs tr?Ug thai trung hoa vs di~n nen d€ dang chiu tac d-1;mg cua Ive di~n, n8u 6 tr?Ug thai tv do thi d€ dang di chuy€n trong moi truong

• ion- La cac nguyen tu cfru t?o nen v~t chfrt khi thira di~n tu 6 16p ngoai cung chung c6 xu hu6ng cho b&t di~n tu d€ tr6 vS tr?Ug thai trung hoa vs di~n nen d€ bi tac dvng cua cac Ive di~n, n8u 6 tr?Ug thai tv do thi chung d€ dang chuy€n d<)ng trong moi truong

Dq

":

1 I Mica I 50-100 600 6-8 0,0004 2,8 Tach duqc thanh - Dung trong W di~n

tungmanh:r&t - Dung lam vijt each di~ trong thi~t bt mong nung nong OlD:ban la)

2 I Su I 20-28 I 1soo- I 6-7 ,0,03

I 2,5 I ,- Gia d& each di~n cho d~ong day_ dfu1

4 IG8m I khong diiu k.hong 1700- 0,02-0,03 4 - Kich thtroe nho 1-Dung trong W di~

cao nlliet 09

km

6 I Ell&nit 20-30 50 60 2,7-3 0,01- 1,2-1,4

7 fretwl!:!l 9-12 100 3-4 0,15 t6 Dung lam cot bifui ap

ruen

- Lam tfun each dien L1,1a each 8-60 105 3,8-4,5 0,04-0,08 t5 Dung trong bien ap

dien

dQng co dien d6 ch&ng fun Par~p)un 20-30 49-55 1,9-2,2 Dung lam chat tfun say bien ap,

dQng co dien d6 ch&ng fun

-"-I\ )

- H6n hqp R,;!£<!12 @g va nhzya thong dung lam chii.t tfun say hi~n ap,

d{ing co dien dS ch&ng fun

plastic

(P 9;!Y._~!m

p,Q!vdQ_:s::mm,)

1.2.2 Dong di~n trong cac moi tnrimg:

Dong di~n la dong chuyen dm c6 hu&ng cua cac h~1t mang di~n du6i tac dµng cua di~n truang ngoai

a Dong ili?n trong kim lo{li: Do kim Ioi.ii 6 the rfui cfiu true mi.ing tinh the

b€n vfrng nen cac nguyen tu kim Ioi.ii lien k€t b€n vfrng, chi c6 cac e-& tri.ing

tac d1,mg cua Ive di~n truang de ti.io thanh dong di~n

e-duai tac d1;mg cita ili¢n truang ngoai

d9ng cua cac hi.it mang di~n duang nen dong di~n trong kim Ioi.ii thvc t€ nguqc v6i chi€u cuadongdi~nqui u6c

b Dong ili?n trong chfi:t ili?n phtin:

di~n phan Trong thvc t€ chfit di~n phan thuang la cac dung dich mu6i, mdt, baza

Khi & di.ing dung dich (hoa tan vao nu6c) chung d~ dang tach ra thanh cac ion trai

Khi khong c6 di~n truang ngoai cac ion chuyen d9ng h6n loi.in trong dung dich g9i la chuyen d{mg nhi~t tv do Khi c6 di~n truang m9t chiSu ngoai bing each cho hai di~n eve vao trong binh di~n phan cac ion chiu tac dl,lllg cua Ive di~n chuyen d9ng c6 hu&ng ti.io thanh dong di~n hinh thanh nen dong di~n trong chfit di~n phan

Sa d6 mo ta hoi.it d9ng duqc trinh bay 6 hinh 1.2

+

TTJ.-1 _ , .~, h',;,_ A,., "l'<

nw u L2: Dong d1en trong c · at d1~n phan

Cac ion+ chuyen d9ng cimg chi€u di~n truang de v€ eve am, cac ion- chuyen d9ng nguqc chi€u di~n truong v€ eve duang va barn vao ban eve Lqi d1,1ng tinh chfit nay cua chfit di~n phan ma trong thvc t€ nguai ta dung de mi.i kim Ioi.ii, due ldm Ioi.ii

ccic ion duo-ng va am duai tac d1;mg cua ili¢n truang ngoai

c Dong ilifn trong ch.it khi:

Chftt khi la h6n hqp nhiSu lo~i nguyen tu hay phan tu khi k~t hqp t6n t1;1i trong moi trm:mg.& tr1;lllg thai binh thuong cac nguyen tu, phan tu trung hoa v~ di~n Vi v~y chftt khi la di~n moi BS chftt khi tr& thanh cac h1;1t mang di~n nguai ta dung ngu6n nang luQTig tir ben ngoai tac d<)ng len chftt khi nhu d6t n6ng ho~c buc x1;1 bfulg tia tu ngo1;1i ho~c tia Ron ghen M<)t s6 nguyen tu ho~c phan tu khi mftt di~n tu

& lap ngoai tr& thanh di~n tu ttJ do va cac nguyen tu ho~c phan tu mftt di~n tu tr&

Luc nay chftt khi duqc g9i da bi ion hoa

Khi khong c6 di~n truong ngoai cac h1;1t mang di~n chuySn d<)ng t1J do h6n lo1;1n g9i la chuySn d<)ng nhi~t khong xuftt hi~n dong di~n

Khi c6 di~n truong ngoai du l&n cac ion va di~n tu ttJ do chiu tac dvng cua di~n truong ngoai t~o thanh dong di~n g9i la sµ ph6ng di~n trong chftt khi

duang,am va cac di?n tu tv do, duai tac dttng cua di?n truang ngoai

bay & hinh 1.3:

~I ,

-· ' '"' -:

I&

Hinh 1.3: So dd mo ta thl nghi~m dong di~n trong chiit khL

d ap suftt thftp chftt khi d~ bi ion hoa dS t1;10 thanh dong di~n g9i la dong di~n trong khi kem Trong kI thu~t ung dvng tinh chftt dfui di~n trong khi kem ma nguai ta ch~ t~o nen den neon va m<)t s6 lo~i den khac, d~c bi~t trong kI thu~t di~n

tu nguai ta ch~ t1;10 ra cac den ch5ng d~i cao ap & cac nai c6 di~n ap cao g9i la (spac )

d Dong ilifn trong chtin khong:

cuaap suftt) Trong thlJC t~ khong thS t1;10 ra duqc moi truang chan khong Ii tu&ng

Moi truang chan khong thµc t~ c6 ap suftt khoang 0,001 at, luc nay s6 luQTig nguyen tu, phan tu khi trong moi truong con rftt it c6 thS chuySn d<)ng t1J do trong

moi truang ma khong say ra SlJ va ch1;1m lfui nhau f)S t1;10 ra duqc mol truang nay

trong th1Jc t~ nguai ta hut chan khong cua m<)t binh kin nao d6, ben trong d~t sfui hai

ban C\fC g9i la Anod va katot

Khi di.it m('>t di~n ap bftt ki vao hai eve thi khong c6 dong di~n dI qua vi moi

Khi su&i n6ng catot bfulg m('>t ngu6n di~n hen ngoai thi tren b€ mi.it catot xuftt hi~n cac e-buc X? tir catot

Khi di.it m('>t di~n ap m('>t chi€u (DC) tuong d6i 16n khoang vai tram votl vao hai eve cua binh chan khong V &i di~n ap am di.it vao Anod va di~n ap Duong di.it vao catot thi khong xuftt hi~n dong di~n

Khi d6i chi€u di.it di~n ap; Duong di.it vao Anod va Am di.it vao catot thi.xuftt hi~n don di~n dl qua moi truong chan khong trong binh Ta n6i da c6 dong di~n trong moi truong chan khong d6 la cac e-buc X? tir catot di chuySn nguqc chi€u di~ truong v€ Anod

V~y: Dong tli¢n trong m6i truimg chan kh6ng la dong chuyin dai c6 huimg cita ccic e-du&i tac dl!,ng cita tli¢n truimg ngoai

den di~n tu chan khong, hi~n nay v&i sv xuftt hi~n ca linh ki~n ban dfin den di~n tu

chan khong tr& nen l?c h~u do c6ng k€nh d6 v5" khi rung s6c va d~p, t6n hao cong suftt 16n,di~ ap lam vi~c cao Tuy nhien trong m('>t s6 m?ch di~n c6 cong suftt eve 16n, t6ng tr& lam vi~c cao,hay d.n duqc phat sang trong qua trinh lam vi~c thi vfr

e Dong ili?n trong chfit ban dOn:

Chfit ban dfrn la chftt nfun gifra chftt each di~n va chftt dfin di~n, cftu true nguyen tfr c6 b5n di~n tu & 16p ngoai cung nen d6 lien k€t v&i nhau t?o thanh cftu true b€n vfrng D6ng thai cung d6 pha VCT du&i tac d\lng nhi~t dS t?O thanh cac h?t mangdi~n

Khi bi pha v5" cac m6i lien k€t, chung tr& thanh cac h?t mang di~n duong do thi€u di~ tfr & 16p ngoai cung g9i la 16 tr6ng Cac di~n tu & 16p vo d6 dang but khoi nguyen tu dS tr& thanh cac di~ tu tv do

Khi di.it di~n truong ngoai len chftt ban dfrn cac e-chuySn d('>ng nguqc chi€u di~n truong, Cac 16 tr6ng chuySn d('>ng cung chi€u di~ truong dS t?O thanh dong di~n trong chftt ban dfrn

V~y: dong tli¢n trong chdt ban ddn la dong chuyin doi c6 huimg cita cac

e-va cac 16 trlmg du&i tac dl!,ng cita tli¢n truimg ngoai

Chftt ban dfui duqc trinh bay & tren duqc g9i la chftt ban dfrn thufui khong duqc ung dl)Ilg trong k:I thu~t vi phai c6 cac dieu ki~n kem theo nhu nhi~t d('> di~n ap khi ch€ t?o linh ki~n Trong thvc t€ dS ch€ t?o linh ki~n ban dfin nguai ta dung chftt ban dfui pha them cac chftt khac g9i la t?p chftt dS t?o thanh chftt ban dfrn lo?i P va lo?iN

Chfrt ban dfui loi;ti P la chfrt ban d~n ma dong di~n chu y~u trong chfrt ban d~n

tinh thS

Chfrt ban dfui loi;ti N la chftt ban dfui ma dong di~n chu y~u la cac e-nha duqc pha them cac ti;tp chfrt c6 5 e-6 lop ngoai cung nen chung thua di~n tu trong m6i lien k~t hoa tri trong cfru true tinh thS dS ti;l.O thanh chfrt ban dfui loi;ti N c6 dong di~n

di qua la cac e-

m6i n6i P, N nay ma nguai ta c6 thS ch~ ti;to duqc rfrt nhi€u loi;ti-linh ki~n khac nhau Tuy~t di;ti da s6 cac mi;tch di~n tu hi~n nay d€u duqc cfru ti;l.O tir linh ki~n ban d~, cac linh ki~n duqc ch~ ti;to c6 chtrc nang d(>c l~p nhu Di6t, tran zitor duqc g9i la cac linh ki~n don hay linh ki~n rai ri;J.c, cac linh ki~n ban dfui duqc ch~ ti;to k~t hqp v6i nhau va v6i cac linh ki~n khac dS thvc hi~n hoan chinh m(>t chtrc nang nao d6 va duqc dong kin thanh m(>t kh6i duqc g9i la mi;tch t6 hqp (IC: Integrated Circuits) Cac

IC duqc su dl)Ilg trong cac mi;tch tin hi~u bi~n d6i lien tµc g9i la IC tuong t\f, cac IC

kich thu6c va nhi~t d(> chiu d\fllg tren linh ki~n Xu hu6ng phat triSn cua ky thu~t di~n tu la khong ngirng ch~ ti;to ra cac linh ki~n m6i, mi;tch di~n m6i trong d6 chu y~u

la cong ngh~ ch~ ti;to linh ki~n ma n€n tang la cong ngh~ ban d~

d en vao o vuong " th' h h IC lQ'P:

-1.1 Th~ nao la v~t d§n di~n?

a V~t c6 kha nang cho dong di~n di qua □ □ □ □

b V~t c6 cac h<;1t mang di~n ti)' do

C V~t c6 c.lu true m<;1ng tinh th~

d Caa,b

1.2 Th~ nao la v~t each di~n?

a V~t khong c6 h<;1t mang di~n tu do □ □ □ □

b V~t khong cho dong di~n di qua

C V ~t o tr<;1ng thai trung hoa v6 di~n

d Ca ba y~u t6 tren

Dva vao tinh chfit cau t,o cho biet chat nao co kha

nang din di~n t6t nhit?

a Nh6m C B~c Vang

b 06ng d Sit

nang each di~n t6t nhit?,

a Khong khi C Gorn

b Thuy tinh d Mi ca

a ion+ I c

on-b e d Caba h~t neu tren

mang di~n nao?

b ion+ · d G&m a,b,c

1.10 Trong chat ban d§n dong di~n di chuyen la dong ciia h,t

Bai 2: LINH KI~N THV D<)NG

2.1 Di~n tr«

Di~n tr& la m9t trong nhung linh ki~n di~n tu dung trong cac ml;lch di~n tu d6 dl;lt cac gia tri dong di~n va di~n ap theo yeu dm cua ml;lch Chung c6 tac d\lng nhu nhau trong ca ml;lch di~n m9t chi€u l~n xoay chi€u va ch~ d9 lam vi~c cua di~n tr& khong bi anh hu&ng b&i tfui s6 cua ngu6n xoay chi€u

2.1.1 Cftu t;rn cac 10,i di~n tr«

Tuy theo k~t d.u cua di~n tr& ma nguai ta phan lol;li:

• Di¢n tra h()'JJ chdt cacbon:

Di~n tr& c6 d.u tl;lO bling b9t cacbon tan tr9n v6i chfrt each di~n va keo k~t dinh r6i ep 1~, n6i thanh tung th6i hai dfm c6 day d~n ra db han Lol;li di~n tr& nay

re ti€n, d~ lam nhung c6 nhuqc di6m la khong 6n dinh, d9 chinh xac thfrp, muc d9 tl;lp

am cao M(>t dku tren than di~n tr& c6 nhung vl;lch mau ho~c c6 chk mau D6 la nhfing quy dµih mau dung d6 bi6u thi tri s6 di~n tr& va cfrp chinh xac

Cac lol;li di~n tr& hqp chfrt b9t than nay c6 tri s6 tu 10 d~n hang ch\lc

• Di¢n tra mang cacbon:

Cac di~n tr& c6 cfru tl;lo mang cacbon duqc gi6i thi~u tren Hinh 2.1 Cac di~n tr& mang cacbon da thay th~ hku h~t cac di~n tr& hqp chfrt cacbon trong cac ml;lch di~ ti'r Dang le lfrp dfty cac hqp chfrt cacbon, di~n tr& mang cacbon g6m m9t lap chufui xac mang cacbon bao quanh m9t 6ng phu g6m m6ng D9 day cua lap mang bao nay tl;lo nen tri s6 di~n tr&, mang cang day, tri s6 di~n tr& cang nh6 va nguqc ll;li Cac day d~ kim lol;li duqc k~t n6i v6i cac n~p & ca hai dfiu di~n tr& Toan b9 di~n tr& duqc bao bling m9t lap keo epoxi, ho~c biing m9t lap g6m Cac di~n tr& mang

duqc lang m9t lap cacbon chinh xac trong qua trinh san xufrt Lol;li di~n tr& nay

nhung c6 nhuqc dibm lad~ vo

• fJi¢n tra day qudn:

f)i~n tr& nay g6m m9t 6ng hinh tf\l bing g6m each di~n, tren d6 qufui day kim lo?i c6 di~n tr& sullt cao, h~ s6 nhi~t nho nhu constantan mangani Day di~n tr& c6 th€ trang men, hoi_ic khong trang men va c6 th€ qufui cac vong sat nhau hoi_ic qufui theo nhfrng ranh tren than 6ng Ngoai cung c6 th€ phun m9t l&p men bong va

& hai d.1u c6 day ra d€ han Cung c6 th~ tren l&p men phu ngoai c6 chua ra m9t khoang d~ c6 th€ chuy~n dich m9t con ch?Y tren than di~n tr& di~u chinh ttj s6

Do di~n tr& day qufui g6m nhi~u vong day nen c6 m9t tri s6 di~n cam f)~ giam thi~u di~n cam nay, ngum ta thuang qufui cac vong day tren m9t la each di~n d~t hoi_ic qufui hai day ch~p m9t d.1u d~ cho hai vong day li~n sat nhau c6 dong dien ch?Y nguqc chi@u nhau

Lo?i di~n tr& day qufui c6 uu di~m la b~n, chinh xac, chiu nhi~t cao do d6 c6 cong sullt tieu tan Ion va c6 muc t?p am nho Tuy nhien, di~n tr& lo?i nay c6 gia thanh cao

• fJi¢n tra mang kim lot;ti:

f)i~n tr& mang kim lo?i duqc chS t?o theo each kSt Hing mang nikenucrom tren than g6m chllt luqng cao, c6 xe ranh hinh xoin 6c, hai d§.u duqc lip day n6i va thanduqc phu m9t l&p son Di~n tr& mang kim lo?i 6n dinh hon di~n tr& than nhung gia thanh dit gllp khoang 4 I.in Cong sullt danhdµih khoang 1/I0W tr& len Ph.1n nhi~u nguai ta dung lo?i di~n tr& mang kim lo?i v&i cong sullt danh dinh l/2W

• IJi¢n tra 6xyt kim lot;ti:

Di~n tr& oxyt kim lo?i duqc chS t?o bing each kSt ling mang oxyt thiSc tren thanh thuy tinh di_ic bi~t Lo?i di~n tr& nay c6 d9 Am rllt cao, khong bi hu hong do qua

l/2Wv6'i dung sai ±2%

R

Hinh 2_2 Ki hieu d:ien tr& tren SQ d8 m~ch

Ngoai each phan lot;ti nhu tren, trong thiit ki, tuy theo each ki hi¢u, kich thuac cua ai¢n tra, nguai ta con phan lot;ti theo cdp chinh xac nhu: di¢n tra thuang, di¢n tra chinh xac; hoijc theo c6ng sudt: c6ng sudt nho, c6ng sudt Zan

2.1.2 Cach mile di~n trO' :

Trong m?ch di~n tuy theo nhu cAu thiSt kS ma nguai ta su d1_mg di~n tr& c6 gia tri khac nhau, tuy nhien trong san xullt nguai ta khong th~ chS t?o m9i gia tri cua di~n tr& duqc ma chi san xullt m9t s6 di~n tr& tieu bi~u di_ic trung theo cac s6 nhu sau:

Bang 2.1: Cac gia trf thong di.mg trot1g san xuBt

(!h~q, ca,c don vj om, fax_~ • )

Nen trong su d1;mg nha thi€t k€ phai su d\lfig m9t trong hai phuong an sau:

M9t la phai tinh toan mi;tch di~n sao cho phu hgp v&i cac di?n tr6 c6 sful tren thi truong

Hai la tinh toan mile cac di?n tr& sao cho phu hgp v&i mi;tch di~n

Di¢n tra miic n6i tiip: Cach nay dung d~ tang tri s6 cua di?n tr6 tren mi;tch di?n (Hinh 2.5)

- - < I ' - ~ ~

Theo cong thuc:

Rtd: Di¢n tra tuo-ng auo-ng cua mgch ai¢n

di~n tr&tuong duong cua mi;tch di~n

Rl R1

Giai: Tu cong thuc (2.1) ta c6 Rta = 2,2 + 4, 7 = 6,9KO

Trong th-tJc t€, ngucri ta chi mile n6i ti€p tu 02 d€n 03 di?n tr& d~ tranh rucrrn

ra cho mach dien

Di¢~ tra ~de song song: Cach nay dung d~ giarn tri s6 di~n tr& tren mi;tch di?n Trong thgc t€ tinh toan c~n ghi nh& la di?n tr6 tuong duong cua mi;tch di~n luon nh6 hon ho~c bfulg di~n tr6 nh6 nh~t tren mi;tch di~n, di~u nay rftt thuong say

ra sai s6t khi thay th6 tuong duong trong khi th(Jc hi~n sira chfra Ngoai ra, d~ d6

song, khac v6i mile n6i ti6p, m~ch mile di~n tr& song song c6 th~ mile nhi€u di~n tr& song song d~ d1;1t tri s6 theo yeu cfiu, d6ng thcri d1;1t duqc dong chiu tai 16n

Rtd: fJi¢n tha tuong auong cua mq,ch ai¢n

Vi d11,: Cho m1;1ch di~n nhu hinh ve V6i RI = 5,6K, R2 = 4,7K Tinh di~n tr& tuong duong cuam1;1ch di~n

Rl

Gicti: Ti:r cong thuc ta c6

Rtd = Rl.R2 _ 5~6.4,7 _ 2 :5SKQ

Rl+R2 5;6+4,7 1

2.1.3 Cac thong s6 ky thu@.t CO' ban cu.a di~n tr6':

• Cong sudt ai¢n tra la tich s6 gifra dong di~n di qua di~n tr& va di~n ap d~t len hai u di~n tr& Trang thgc t6, cong su!t duqc qui dinh bfulg kich thu6c di~n tr& v6i cac di~n tr& mang d1;lllg tron, ghi tren than di~n tr& v6i cac lo1;1i di~n tr& 16n dung day qufin vo bing su, tra trong bang v6i cac lo~i di~n tr&

• Sai s6 cua ai¢n tra la khoang tri s6 thay d6i cho phep 16n nhfit tren di~n tr&

• Tri s6 ai¢n tra la gia tri cua di~n tr& duqc ghi tren than bfulg each ghi trgc ti6p, ghi bfulg vong mau, bfulg ki tg

2.1.4 Bi~n tr6':

Bi6n tr& dung d~ thay d6i gia tri cua di~n tr&, qua d6 thay d6i duqc sg can tr& di~n tren m1;1ch di~n Hinh 2.3 minh ho1;1 bi6n tr&

Hinh 2-3: C:iu true cua bi@n tr&

Ki hi~u cua bi6n tr&:

• Ki hi~u cua bi6n tr& tren sa d6 nguyen ly duqc minh ho? tren H'mh 2 4

Ki hieu biJn tr&th6ngthucmg

Loi,.i bii:11 tra co cong tic

Hinh 2.4: Ki hi~u cac loi;ii bi6n tr&

• Bi6n tr& than: M~t bi6n tr& duqc phu l&p b9t than, con ch?y va chan cua bi6n tr& la kim lo?i d~ d~ han Lo?i bien tr& nay dung trong cac m?ch c6 cong

ID?ch di~n la chu y6u

• Bi6n tr& day quful: M~t bi6n tr& duqc quful day di~n tr&, con ch?y va chan cua bi6n tr& la kim lo?i Loi;ti bi6n tr& nay dung d~ giam ap ho~c h?n dong trong cac m?ch di~n c6 cong suit 16n dong qua m?ch tu vai ch\lc d6n vai

tram mA Trong ky thu~t di~n doi khi dong nit 16n c6 th~ dfu vai A thuong

dung lo~i di~ tr& nay c.in chu y d€n kha nang toa nhi~t cua di~n tr& sao cho phuhqp

tinh chfit cua bi€n tr& ma c6 th~ chia thanh bifu tr& tuy€n tinh, bi€n tr& logarit Hay dl)'a vao cong sufit ma phan lo~i thanh bi€n tr& giam ap hay bi€n tr& phan ClJC Trong thl)'c t€ c.in chu y d€n cac each chia khac nhau d~ tranh lung tung trong thl)'c t€ khi g9i ten tren thi tmong

2.2 Tv dif n:

T1,1 di~n c6 nhi€u lo~i va nhi€u ca khac nhau Ph~m vi tri s6 di~n dung c6 tir 1,8pF d€n tren 10.000µF

V€ cfru t~o, ti) di~n duqc chia thanh hai lo~i chinh:

• Lo~i khong phan ClJC

• Lo~i phan cl)'c

D6i v&i dong di~n m9t chi€u, t1,1 di~n la linh ki~n c6 tac d1,1ng ngan dong di~n di qua, m~c du c6 thS c6 m(>t dong n~p khi m&i k€t n6i tl,l di~n v&i ngu6n m9t chi€u va sau d6 l~i ngung ngay khi t1,1 di~n vua m&i duqc n~p d.iy V &i tmong hqp dong di~n xoay chi€u, dong di~n nay tac d(mg len t1,1 di~n v&i hai nfra chu ky nguqc nhau lam cho t1,1 di~n c6 tac d1,1ng dfin dong di~ di qua, nhu th~ khong c6 chfit di~nmoi

2.2.1 C§u t~o va ki hifu quy ll'O'C ciia m<)t s6 tv difn thll'irng dung

• T1;t ai¢n gitiy: g6m c6 2 la kim lo~i d~t xen gifra la ban gifiy dung lam chfit

each di~n va CUQn tron l~i.& hai d.iu la kim lo~i da CUQn tron c6 day d~n n6i ra

dS han T1,1 nay c6 thS c6 vo b9c bfulg kim lo~i hay 6ng thuy tinh va hai d.iu duqc bit kin b~ng chfit keo plastic T1,1 gifiy c6 uu di~m la kich thu&c nho, di~n dung 16n Nhuqc di~m cua tl,l la ro di~n l&n, d~ bi ch~p

• Tl!, ai¢n mica: g6m nhung la kim lo~i d~t xen ke nhau va dung mica lam chfit di~n moi, ngan each cac la kim lo~i Cac la kim lo~i le n6i v&i nhau va n6i vao m9t d.iu ra, cac la kim lo~i ch£n n6i v&i nhau va n6i vao m(>t d.iu ra T1,1

thanh dit han

• TI!, ai¢n gbm: ti) di~n g6m dung g6m lam di~n moi T1,1 g6m c6 kich thu&c nho

nhung tri s6 di~n dung l&n

• TI!, ai¢n ddu: tl,l dung d.iu lam di~n moi, c6 tri s616n va chiu duqc di~n ap cao

• Tl!, hoa: ti) dung m(>t dung dich hoa h9c la axit boric lam di~n moi Chfit di~n

m(>t chi€u d~t gifra 2 la thi t~o ra m(>t l&p oxyt nhom mong lam chfrt di~ moi, thuong l&p nay rfit mong, nen di~n dung cua t1,1 kha 16n T1,1 hoa thuong c6 d~g

hinh 6ng, v6 nhom ngoai la C\fC fun, loi gifra la C\fC duong, gifra 2 c\fc la dung djch hoa h9c TlJ duqc b9c kin dS tranh cho dung dich hoa h9c kh6i bi bay hai

la tri s6 di~n dung 16n va c6 gia thanh hg, nhung lgi c6 nhuqc diSm la d~ bi ro di~n Khi dung 11J hoa ccln kSt n6i dung C\fC tinh cua 11J v&i ngu6n cung c~p di~n

tinh biSn df>i

Hinh 2_8: Gau lf:10 coo tt,I gom, ii) mang klm lo~i va t1.;1 Tantalum

• T1,t biin a6i: g6m cac la nhom hoi.\c d6ng xSp xen ke v&i nhau, m('>t s6 la thay df>i vi tri duqc Tb finh (ma c6 dinh) khong gful v&i tr1Jc xoay T~m d('>ng gin v&i tflJC xoay va tuy theo g6c xoay ma phcln di~n tich d6i tmg

gifra hai la nhi~u hay it Phcln di~n tich d6i tmg 16n thi di~n dung cua t1J l6n,

khi gifra hai la nhom duqc dung lam ch~t di~n moi T1J logi biSn df>i con

duqc g9i la tv khong khi hay tv xoay Tv bi€n df>i thuong g6m nhiSu la d{mg n6i song song v&i nhau, d~t xen ke gifra nhfrng la tmh cung n6i

duqc gin vao tI1,1c xoay va ti€p xuc v&i than 1\1 Khi trµc tv duqc xoay thi tri s6 di~n dung cua tv cung duqc thay df>i theo Nguoi ta b6 tri hinh dang nhfrng

la cua tv dS d1;1t duqc sg thay df>i di~n dung cua tv theo yeu cfiu Khi v~n tv xoay dS cho la d9ng hoan toan nfun trong khe cac la tlnh, nhfun c6 duqc di~n tich d6i ung la l&n nhfit, thi tv c6 di~n dung l&n nhfit Khi v~n tv xoay sao cho la d9ng hoan toan nfun ngoai khe cac la tlnh, nhfun c6 di~n tich d6i ung xfip xi bing khong, thi luc d6, tv di~n c6 di~n dung nho nhfrt,

t1;10 dao d9ng dS d1;1t duqc tk s6 d)ng huong

di~n, nhfun d1;1t duqc tk s6 c9ng huong cua m1;1ch Nhfrng tv nay thuong c6 tri s6 nho va ph1;1m vi bi€n df>i hyp Nguoi ta chi tac d9ng t&i tl,l tinh chinh khi lfry chuful, sau d6 thi c6 dinh vi tri cua 1\1

• Tl!, di¢n di¢n phan: c6 nhfrng d~c tinh khac v&i tv khong phan cgc Tv c6

cfru t1;10 ban dfiu g6m c6 hai di~n cgc duqc phan each bkg m9t mang mong cua ch.fit di~n phan, 6 giai do1;1n cu6i cung, nguoi ta dung m9t di~n ap d~t len cac di~n cgc c6 tac dvng t1;10 ra m('>t mang oxyt kim lo1;1i rfit mong khong

c6 th€ ch€ t1;10 tv di~n c6 di~n dung l&n v&i kich thu&c nho Do tv di~n di~n phan duqc ch€ t1;10 c6 cgc tinh, tuong ung v&i cgc tinh ban dfiu khi hinh thanh l&p di~n moi, C\fC tinh nay duqc danh dfiu tren than cua 1\1 N€u n6i nguqc cgc tinh c6 th€ lam pha huy l&p di~ moi, do d6, 1\1 se bi hong M9t h1;lll ch€ khac cua 1\1 di~n di~n phan la luqng di~n phan con l1;1i sau luc hinh thanh ban dfiu se c6 tac dvng dfui di~n va lam cho tv bi ro di~n

Ch.fit li~u chinh dung cho tl,l di~n di~n phan la nhom va ch.fit di~n moi la b('>t dung dich di~n phan Tv di~n di~n phan c6 d1;lllg hinh 6ng d~t trong vo nhom Nhfrng

tv di~n phan lo1;1i m&i c6 kha nang d1;1t duqc tri s6 di~n dung l&n v&i kich thu&c nho Ph1;1ID vi tri s6 di~n dung tu 0,1 µF d€n 47 µ v&i ca rfit nho va tu 1 µF d€n 4700

µF, th~ chi l&nhon Bi~n ap m('>t chiSu lam vi~c cua tv di~n di~n phan thuong

khi ch9n tri s6 t&i h1;lfi

• Tl!, di¢n p6listiren: tl,l duqc ch€ t1;10 tu la kim lo1;1i xen v&i l&p di~n moi la mang mong polistiren, thuong polistiren bao b9c t1;10 thanh l&p each di~n Lo1;1i

tv di~n nay c6 tf>n th.fit th.ftp 6 tfin s6 cao ( di~n cam thfip va di~n tr& n6i ti€p th.ftp), d('> 6n dinh va d9 tin c~y cao Ph1;1ID vi gia tri tu 1 0pF d€n 1 00000pF v&i dung sai khoang ±1 % Truong hqp tv c6 d1;1ng 6ng v&i chiSu dai xfip xi

di~n nay duqc dung cho cac m1;tch diSu chinh, m1;1ch l9c, m1;1ch tfin s6 FM va cac m1;1ch diSu khiSn khac c6 yeu cfiu d('> chinh xac, d('> tin c~y va d('> 6n dinh

cao va t6n thfit thfip

• TIJ polycacbonat: lo?i ti) nay dugc chS t?O du6i d~g tfun hinh chfr nh?t d€ c6 th€ dlm vao bang m?ch in Chung c6 tri s6 di~n dung Ion t&i 1 µF v&i kich thu&c rfit nh6, t6n hao thfip va di~n cam nh6 T\l di~n polycacbonat thuong dugc thi8t kS d~c bi~t va dung cho m?ch in v&i kich thu&c xfip xi 7 ,5 mm x 2,

nguyen ly dugc gi&i thi~u tren Hinh 2 17

J_

T

Ty, ,,i'I001 {cl?,""~9 tr~C:}

cua chung tren m?ch di~n thong thuong dung d€ l9c ho~c lien l?c tin hi~u nen sai s6 cho phep Ion Do d6 nguai ta c6 th€ lfiy gfui dung ma khong anh hu6ng gi dSn m?ch di~n Trong cac truong hgp doi h6i de) chinh xac cao nhu cac m?ch dao d<)ng, cac m?ch di Su chinh nguai ta m&i su dl)ng each mile theo yeu cfiu cho chinh xac

Ctd: Di~n dungtuang duang cuam?ch di~n

Cung gi6ng nhu di~n tr& gia tri cua tµ di~n dugc san xufit theo bang 2.1

Trong rn1;1ch rn~c song song di~n dung tuong duong cua rn1;1ch di~n luon nh6 hon ho~c bfulg di~n dung nh6 nhfit rn~c tren rn1;1ch

Vi d¥,: Cho tµ hai tµ di~n rn~c n6i ti Sp v&i C 1 = 1 rnF, C2= 2,2mF tinh di~n tr& tuongduong cuarn1;1ch di~n

Old - ClxC2 - lx2,2 -o 6875 f

M1;1ch rn~c song song: (Hinh 2.12)

Cong thuc tinh: Ctd = Cl+ C2 + + Cn

Ctd: Di~n dungtuong duong cuarn1;1ch di~n

Vi d¥,: Tinh di~n dung tucmg duong cua hai tµ

di~n rn~c n6i ti€p, V&i Cl= 3,3rnf; C2=4,7rnF

Gicd: Tu cong thuc ta c6: Ctd =Cl+ C2 = 3,3 +

4,7 = 8rnF

2.2.3 Cac thong s6 ky thuit cO' ban cua f\l di~n

Hinh 2.12: }vl~ch bJ di~n mile song §.@g

• fJ9 chinh xac: Tuy theo cfrp chinh xac ma tri s6 t1.1 di~n c6 cfrp sai s6 nhu trinh bay trongBang 2.2:

B ,, ang : ac cap sat so cua "2 C' Jf: • ,{ , t 1J uit]n _,;nA Cap II ±10%

Cap Ill ±().~,'.o

bi danh thung (Khoang 10 000 gia)

Tren thgc t€ gia tri ghi tren than la di~ ap lam vi~c, tuy nhien v&i cac t1.1 hi~n

thung nen trong thay th€ d.n chu y d€n khi thay th€ tµ rn&i trong sua chua c.in ch9n l&n hon d€ darn bao an toan

• Di¢n ap ilanh thung la di~n ap ma qua di~n ap d6 thi chfrt di~n rnoi cua t1.1

bi danh tlumg

• Tri s6 danh ajnh cua tl,l di~n tinh b&ng Fara hol:tc cac u&c s6 cua Fara la I 5'F

quyu&c

2.3 Cu{>n cam:

Cu9n cam g6m nhung vong day cu6n tren m9t loi each di~n C6 khi qufui cu9n cam bfug day cung va it vong, hie d6 cu9n cam khong cfin loi Tuy theo tfin s6 su dvng ma cu9n cam g6m nhi~u vong day hay it, c6 loi hay khong c6 loi

v&i dong di~n m9t chi~u cu9n cam d6ng vai tro nhu m9t day dfui di~n

2.3.1 C,u t;to CU.a CUQil cam:

• Cu9n cam khong c6 15i la cu9n cam duqc qmln tren m9t 6ng each di~n, c6 it s6 vong day thich ung v&i tfin s6 cao

• Cu9n cam duqc qufui tren l5i bfug su, cfing dung cho tfin s6 cao, lo?i nay dung su la chfit di~ moi t6t, tieu hao it nen c6 h~ s6 phAm chfit cao

• Cu9n cam duqc qufui nhi~u vong, nhi~u l&p, dung cho tfin s6 thfip hon

• B~ tang tri s6 di~n cam nguoi ta thuoog qufui nhi~u vong day tren 15i c6 d9

tu thfrm l&n

2.3.2 Ki hi~u ciia cu{>n cam

Trong m?ch di~n cu9n cam duqc ky hi~u nhu Hinh 2.13

~II

r

Hinh 2.13: Cac ltj· hieu cu.a cuon cam

N goai each ki hi~u nhu tren CUQll cam c6 th~ duqc ki tl;r nhu Thay L

Hinh 2.14: Htnh d~ng cac lo~i c1 19n cam

Trong ky thu~t cu9n cam duqc qufui theo yeu cftu k1 thu~t di[Lt hang hay t1;r qufin theo tinh toan nen cu9n cam khong duqc miic n6i ti€p hay song song nhu di~n tr& hoi[Lc 11) di~n vi phai tinh d€n chi~u miic cac cu9n cam v&i nhau d6ng thoi gay c6ng k~nh v~ mi[Lt cfiu true mi;ich di~n Trir cac mi;ich l9c c6 tftn sf> cao hoi[Lc sieu cao trong cac thi€t bi thu phat vo tuy€n

Cac linh ki~n thv d9ng c6 kich thu&c l&n thuang d6 phan bi~t, d6 ghi tri s6 nhung v&i cac linh ki~n c6 kich thu&c nh6 thi hinh d~g doi khi gftn gi6ng nhau, chi khac nhau v~ mau siic nen trong thµc t€ doi khi d6 bi nhftm lful Sau day la each ghi ttj s6 cua cac linh ki~n thv d<)ng

2.4.1 Ghi trl}-'c ti~p:

La ghi trµc ti€p cac thong sf> kT thu~t tren than linh ki~n Thong thuang chi thµc hi~n duqc v&i cac linh ki~n c6 kich thu&c l&n.B6i v&i linh ki~n loi;ii nay chi vi~c d9c tri s6 binh thuang

Vi d11,:

man trct Hinh 2.1S

Cu{)n cam: Hinh 2.17

_DllllllL

2.4.2 Ghi biing vong mau:

Cach nay thong dvng d~ ghi tren than cac linh ki~n c6 kich thu6'c nho Cach ghi thong dvng nhfit la dung 04 vong mau nhu hinh ve Hinh 2.18

Hmh 2.18: Cach le), hi~u di~n tr& bing cac vong co mau khac nhau

Bang 2.3: Bang qui tl'UC mau Unit ki/n th{l tt{)ng

Vi dv: D9c di~n tr& c6 vong mau nhu sau

D9c t¥, tli¢n c6 vong mau nhu sau:

• Vang; Tim; Nau; vang kim = 4; 7; m(>t s6 0; sai s6 5% D9c la: 470pf

• Do; Do; Do; vang kim = 2;2; hai s60; sai s6 5% D9c la: 2200p£

D9c cu(Jn day c6 vong mau nhu sau:

• Lam; Xam; Do; Vang kim = 6; 8; Hai s60; sai s6 5% D9c la: 6800µH

Chuy: V6i ca lo~i linh ki~n 04 vong mau chi c6 ba lo~i sai s6 5% vang kim; 10% b~c kim; 20% den ho~c khong c6 vong mau Cac linh ki~n c6 5 ho~c 6 vong mau la lo~i linh ki~n chinh sac m6i su d\lng lo~i sai s6 khac, duqc su d\lllg chu y€u trong cac m~ch c6 d9 chinh sac cao nhu thi€t bi do luong Hinh 2.19

I Vongchiso I Vong chi sai so

l~V_o_n_g_c_hi_s_o_lU'_O'_n_g-so-~ -0-~

Linh ki~n ki hi~ b~g 05 vong mau

Vong chi dau

Vong chi sai so Vongchis6

Vong chi so lll'c;mg s6 o

Linhk:ie.n ki hi,€:u b~g 06 ·vong ma.u Hinh

2_19: Cac 1inh k:i~n ghi nhi~u 1.rong ma.u

2.4.3 Ghi bing ki tl}':

Lo~i linh ki~n duqc ghi gia tri bfulg ki tg thucmg c6 kich thu6c rfit nho duqc dung chu y€u trong cong ngh~ han b€ m~t SMD: Surface Mount Device Ngoai nhi~m V\l ghi tri s6 linh ki~n doi khi do nhu c!u ki tv con c6 th~ dung d~ ghi ma s6 linh ki~n do d6 mu6n tra c@ thong s6 ki thu~t cua linh ki~n nguai ta c!n phai tra bang tuy nhien vi~c dung bang tra trong thvc t€ chi ti6n hanh v6i cac linh ki~n ban dful ho~c cac linh ki~n th\l d(>ng 6 d~g tich hqp(nhi€u linh ki~n d~t chung v6i nhau)

G!n gi6ng nhu lo~i linh ki~n ghi bfulg mau linh ki~n ghi bfulg ki tv duqc ghi bfulg s6 ho~c chir Vi d\l 6 hinh 2.20

chis6

Hinh 220: Ca.ch ki hi~u bfulg ki t1J thong tln1ang

• N8u la 11) di~n thi d9c nhu sau: 12000pf

• N8u la cu<)n cam thi d9c nhu sau: 12000µH

Tren th1_rc t811) di~n va cu<)n day thuong c6 tri s6 nh6 V &i tv thuong du&i

1 000pf, V &i cu<)n day thuong vai chvc µH

Can hoi va bai t~p

Can hoi nhi~n ll}'a ch9n:

Hay lµa ch9n phuong an dung d~ tra lai cac cau hoi du&i day biing each to

d en vao o vuong th' h h lC lQl):

2.1 Di~n trO' co tinh ch§t gi?

d Khong cho dong di~ndi qua

2.2 Trong m~ch di~n, di~n trO" lam nhi~m V\l gi?

b.H~n dong

c.Phan C\fC

d.Ca ba yeu t6 tren

2.3 Can CU' vao diu d~ phan lo~i di~n trO'?

C Gia trj kh6ng thay d6i

d Caba d~u sai

2.5 Di~n trO" miic song song co tinh ch§t gi?

b Giam gia tri

C Tang c6ng su§t

d Ca ba d~u dung

2.6 Thong thll'irng ngll'iri ta mic di~n tr6' song song

a Tang cong suftt chiu tai

b Giam gia tri di~n trO' tren mfch

c Tang di~n tich toa nhi~t tren mfch

2.8 Bi~n tr6' trong mfch di~n dung d~ lam gi?

a Thay d6i gia tri ciia di~n tr6' D D D D

b Thay d6i di~n ap phan ClfC

c Thay d6i dong phan ClfC

d Caba d~u sai

2 9 Trong ki thu~t bi~n trO' than dung d~ lam gi?

b Giam di~n ap cung cfip cho mfch

C Phan ClfC cho m~ch di~n

d Ca ba di~u tren

2.10 Trong ki thu~t bi~n tr6' day qufin dun d~ lam gi?

b Giam di~n ap cung dp cho mfch di~n

C Phan ClfC cho m~ch di~n

d G6m a,b

2.11 T\l di~n co tinh chit gi?

b Ngan dong xoay chi~u

C Ca a,b dung

d Ca a,b sai